საქართველოში საუნივერსიტეტო საგანმანათლებლო სისტემის ჩამოყალიბება ივა­ნე ჯავახიშვილის და მისი თანამოაზრეების სახელთან არის დაკავშირებული. იმ შესაძლებლობებით, რომლებიც ამ ადამიანების მიერ განხორციელებულ საქმიანობას მოჰყვა, დღეს ყველა ვსარგებლობთ, ვსწავლობთ უნივერსიტეტებში, რომელთა ისტორია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან არის დაკავშირებული. უნი­ვერსიტეტთან, რომლის დამაარსებელტა ცხოვრება და მოღვაწეობა უკვე ლეგენ­და­რულ ხასიათს იღებს.

ჩვენი აზრით, ამ დიადი საქმის განმახორციელებთა შესახებ მოკლე ინფ­ო­რმაციას  სასკოლო ასაკიდანვე უნდა ეცნობოდნენ  მოსწავლეები და სასკოლო ასაკის თავისებურების გათვალისწინებით მივაწოდოთ მოკლე ისტორიები უნივერსიტეტის დამაარსებლების,  იმ ცნობილი ქართველების შესახებ, რომლებსაც განსაკუთრებული ღვაწლი და ამაგი მიუძღვით საუ­ნი­ვერსიტეტო საგანმანათლებლო სისტემის ჩამოყალიბების, ქართული საზოგა­დო­ებ­რივი აზრისა და მეცნიერების სხვადასხვა დარგის განვითარებაში. მაგალითად, ბევრმა არ იცის, რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამაარსებელმა და ქართული ისტორიული სა­მ­ეცნიერო სკოლის ფუ­ძე­მდებელმა ივანე ჯავახიშვილმა მეც­ნი­ე­რული ქართველო­ლო­გიის მრა­ვალ დარგს ჩაუყარა საფუძველი.

გარდა იმისა, რომ მან მეცნიერულად გამოიკვლია ჩვენი ქვეყნის ისტორია და დაწერა „ქართველი ერის ისტორია“,  რომელიც პირველი მეცნიერულად დასაბუ­თე­ბუ­ლი კვლევაა ჩვენი ქვეყნის ისტორიული წარსულის შესახებ, საფუძველი ჩა­უ­ყარა ქართველოლოგიის მრავალ დარგს, კერძოდ,

• ძველი ქართული ისტორიული თხზულებების კვლევას;
• ძველი ქართული ჰაგიოგრაფიული ძეგლების მეცნიერულ შესწავლას;
• საქართველოს ძველი ეკონომიკური ურთიერთობების კვლევას;
• ქართული სამართლის უძველესი ძეგლების კრიტიკულ გაანალიზებას;
• ძველი ისტორიული საბუთების, მეფეთა სიგელების, ფეოდალთა მიერ გაცემული დოკუმენტების, არზა – ოქმების სასამართლო განჩინებების კრიტიკულ გაანალიზებას;
• ქართული ანბანის ისტორიის კვლევას;
• ქართული მუსიკის ისტორიის შესწავლას;
• ქართული და კავკასიური ენების ურთიერთმიმართების საკითხის კვლე­ვას და ა. შ.

ივანე ჯავახიშვილი იყო მაღალი მოქალაქეობრივი პასუხუსმგებლობის მქონე ადამიანი, რომელმაც განჭვრიტა თავისი ეპოქის საქართველოს საგანმანათლებლო სი­ს­­ტემის საჭიროებები და თანამოაზრეებთან ერთად XX საუკუნის დასაწყისიდან, ჯერ კიდევ პეტერბურგის უნივერსიტეტში სწავლის დროს, დაიწყო თბილისში უნი­ვერ­სიტეტის დაარსებისთვის ზრუნვა, რაც 1918 წლის 8 თებერვალს (ძვ. სტ. 26 იანვარს) თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საზეიმო გახსნით დააგვირგვინა. მარ­თა­ლია, ის ამ საქმეში მარტო არ იყო, მაგრამ ყველა საქმეს წინამძღოლი და კონცენტრირებული ხელ­მ­ძ­ღ­ვანელობა საქმის წარმატებით დასაგვირგვინებლად. სწორედ ეს გახლდათ ივანე ჯავახიშვილი.

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1917 წლის ნოემბერში უკვე გახსნილი იყო, მაგრამ ივანე ჯავახიშვილის გადაწყვეტილებით უნივერსიტეტის გახსნა სიმბოლუ­რად დავით აღმაშენებლის ტახტზე აღსაყდრების დღეს, 1918 წლის 8 თებერვალს დაუკავშირა.  პირველი ქართული უნივერსიტეტის გახსნას ჩვენი ქვეყნის ისეთივე გაბ­რ­წ­ყი­ნება უნდა მოჰყოლოდა, როგორც დავით აღმაშენებლის სამეფო ტახტზე ასვლის შემდეგ მოხდა.

გარდა ამ უდიდესი საზოგადოებრივი მნიშვნელობის მოვლენისა, ივანე ჯავახიშვილმა ქართველოლოგია, მეცნიერების ახალ, განსაკუთრებულ მაღალ აიყვანა. მან პირველმა ერთად მოუყარა თავი და გაანალიზა ძველი ქართული ისტორიული თხზუ­ლე­ბე­ბი, ჰაგიოგრაფიული ძეგლები, ქართული სამართლის ძეგლები, ის­ტო­რი­უ­ლი დო­კუ­მენტები, ძველ ისტორიულ საბუთებზე დაყრდნობით შეისწავლა საქართ­ვე­ლოს ეკონომიკის ისტორია, უძველესი ქართული ხელნაწერებისა და ეპიგრაფიკული ძეგლების საფუძველზე შექმნა ფუნდამენური კვლევა ქართული ანბანის ისტორიაში, საფუძველი ჩაუყარა  ძველი ქართუ­ლი მუსიკის ისტორიას და ა. შ.

ცალკე თემაა, ივანე ჯავახიშვილის პედაგოგიური მოღვაწეობა, მან ახალგაზრდა ისტორიკოსთა, ენათმეცნიერთა, ლიტერატორთა  მთელი თაობები  გაზარდა, რომლებ-მაც ახალ  დარგობრივ სკოლებს ჩაუყარეს საფუძველი. შეუძლებელია, ჩვენ ვერ შევა-ფა­სოთ ივანე ჯავახიშვილის საქმიანობის მასშტაბურობა, რამაც საბოლოოდ, საფუ­ძ­ველი დაუდო XX – XXI საუკუნეების ქართული სამეცნიერო აზრის წარმატებას.

მიუხედავად, საბჭოთა ეპოქაში არსებული ტოტალიტარული რეჟიმისა, ქარ­თ­ველ მეცნიერთა თაობებმა შეძლეს ბეწვის ხიდზე გაეტარებინათ ქართული სამეც­ნიერო აზრი და შეინარჩუნეს იგი, მართალია ყველამ ვერ შეძლო თავი დაეღწია რეჟიმის იდეოლოგიური მარწუხებისგან, მაგრამ ღირსეულებმა შეძლეს   ქართული მეცნიერების გადარჩენა და დღემდე მოტანა.

ჩვენი აზრით,  შეუძლებელია ივანე ჯავახიშვილის და სხვა, ღირსეული ქართველი მეცნიერების ღვაწლი  დავიწყებას მიეცეს და მათი საქმიანობა არ იყოს სასკოლო დონეზე გაანა­ლ­ი­ზე­ბული. მათი საქმიანობა ტოტალიტარული რეჟიმის პირობებში და ჭეშმარიტი სამეცნიერო აზრის გადარჩენა ნამდვილი სამოქალაქო გმირობა იყო. ვფიქრობთ, სამოქალაქო განათლების სასწავლო კურსი ამ გმირობის შესწავლისა და გავრცელების კარგი საშუალება იქნება, ეს პოპულარიზაციას გაუწევს მეცნიერების სხვადასხვა დარგებს და ამავე დროს პატივს მივაგებთ ღირსეულ ადამიანთა ხსოვნას.

სკოლაში ივანე ჯავახიშვილისა და მისი თანამოაზრეების მოღვაწეობის შესწავლა მნიშვნელოვანია ნარატიული ფორმით. ნარატივი კომბინირდება დისკუსიასთან და მოსწავლეებში აამაღლებს ინტერესს უნივერსიტეტის დამაარსებელთა შემოქმედებისადმი.  ამისთვის დამხმარე კითხვები: „რატომ იყო უნივერსიტეტის გახსნა მნიშვნელოვანი?“, „როგორ შეცვლიდა ჩვენი ქვეყნის მომავალს, რომ ეს უნივერსიტეტი არ დაარსებულიყო?“ რაც ხელს უწყობს კრიტიკული აზროვნების, ისტორიული ხედვისა და სამოქალაქო შეგნების გაღრმავებას. სასკოლო ასაკში მოყოლილი ამბები ამცირებს ისტორიის აბსტრაქტულობას და კონკრეტულ ადამიანებს, მათი ღვაწლითა და სამოქალაქო პასუხისმგებლობით, მოსწავლეებს ცოცხალ მაგალითებად უჩვენებს.

პროექტული სწავლების ელემენტები – როგორიცაა პრეზენტაციების, პოსტერების ან ელექტრონული კოლაჟების შექმნა – განსაკუთრებით ეფექტურია. მოსწავლეები თემატურად მუშაობენ უნივერსიტეტის ფუძემდებლებზე და თავად წარმოადგენენ თავიანთი ნამუშევრის შედეგებს. ეს პროცესი არა მხოლოდ ცოდნის განმტკიცებას ემსახურება, არამედ გუნდური მუშაობისა და შემოქმედებითი აზროვნების უნარების განვითარებასაც უწყობს ხელს.

გარდა ამისა, მასწავლებელმა შეიძლება გამოიყენოს როლური თამაშები („ინტერვიუ ივანე ჯავახიშვილთან“ ან „უნივერსიტეტის გახსნის დღე“), რაც მოსწავლეებს ემოციურად აკავშირებს ისტორიულ მოვლენასთან. მსგავსი აქტივობები აძლიერებს მათ ინტერესს, ზრდის პასუხისმგებლობის გრძნობას და ისტორიულ ცოდნას რეალურ გამოცდილებად აქცევს.

საბოლოო ჯამში, ივანე ჯავახიშვილისა და მისი თანამოაზრეების მოღვაწეობის სწავლება სკოლაში მხოლოდ ისტორიული ფაქტების ცოდნა კი არა, არამედ სამოქალაქო ღირებულებების გააზრებაცაა. ეს გზა გვაძლევს საშუალებას, მომავალ თაობებს შევაგრძნობინოთ, რომ მეცნიერება, კულტურა და განათლება არა მხოლოდ წარსულის ნაწილი, არამედ ქვეყნის მომავლის გარანტიაცაა.

გამოყენებული ლიტერატურა:

1. მჭედლიშვილი, ნ. (2015). ქართული ისტორიის სწავლების მეთოდიკა. თბილისი.

2. ნოზაძე, თ. (2012). საქართველოს განათლების ისტორია. თბილისი.

3. ალექსიძე, ზ. (2008). ქართული უნივერსიტეტის ისტორია. თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა.

4. მეტრეველი, რ. (1996). ივანე ჯავახიშვილი და თბილისის უნივერსიტეტი. თბილისი.

5. ჯორბენაძე, ს. (1988). თბილისის უნივერსიტეტის მოკლე ისტორია. თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა.

6. ლორთქიფანიძე, მ. (1976). ივანე ჯავახიშვილი. თბილისი: ცოდნა.

7. გვრიტიშვილი, დ. (1968). ივანე ჯავახიშვილი. თბილისი: ნაკადული.

როგორ ვახდენთ ფიზიკის გაკვეთილზე ძირითადი ამოცანის დაზუსტებას, განზოგადებას და გადაწყვეტას.  

მოლეკულურ – კინეტიკური თეორია (მ კ თ), თერმოდინამიკა,  სითბური  მოვლენები ფიზიკის ის განყოფილებებია, რომელთა  ცოდნა  აუცილებელია ნებისმიერი პროფესიის ადამიანისათვის.

სტატი ვრცლად

მოლეკულურ კინეტიკური თეორია

საზაფხულო წიგნების რამდენიმე შესანიშნავი სია ვნახე. თუ თქვენ ჯერ არ მოგიკრავთ თვალი, გირჩევთ, გამომცემლობების სიებს ჩახედოთ. თუმცა ყველა ამ სიას აქვს ერთი ნაკლი: წლევანდელი ზაფხულის აუტანლად მაღალ ტემპერატურას არცერთი არ ითვალისწინებს. ჰოდა, გადავწყვიტე, ეს ხარვეზი გამოვასწორო და ჩემი სია შეგიდგინეთ.

ჩემი აზრით, საზაფხულო წიგნები იყოფა ორ კატეგორიად: წიგნები, რომლებშიც ცხელა და წიგნები, რომლებშიც გრილა. პირველი იმისთვის, რომ თქვენზე უარეს დღეში ჩავარდნილმა პერსონაჟმა შვება მოგგვაროთ და მეორე კი იმისთვის, რომ ალტერნატიულ რეალობაში მაინც ისუნთქოთ თავისუფლად.

მაშ, ასე:

წიგნები, რომლებშიც ცხელა:

1. ჯ.მ. კუტზეე, „მაიკლ კეის ცხოვრება და დროება“ – ეს წიგნი წლების წინ მაქვს წაკითხული. სიუჟეტი კარგად არ მახსოვს, მხოლოდ სიცხე და მაიკლ კეი – ეს შავკანიანი კაცი, მარტო შრომობს (გოგრას თესავს), ოფლი წურწურით ჩამოსდის და რომელსაც, რამდენიმე დღის უჭმელს, შიმშილს რძე დაუცხრობს. კიდევ ის მახსოვს, რომ ავადმყოფი დედა ჰყავს. დედა ვერ დადის, მაიკლი საკაცეზე დაწვენილს ხელით ატარებს. ამ გზის აღწერა, დედა-შვილი რომ ერთად გაივლის, წიგნის ერთ-ერთი შთამბეჭდავი ნაწილია.
2. ფერნანდა მელჩორი, „პარადაისი“, – ბოლო დროის ლიტერატურული აღმოჩენებიდან ერთ-ერთი ყველაზე დასამახსოვრებელი და მძაფრი ტექსტია ჩემთვის. მისი თემა სისასტიკეა, სისასტიკე, რომელიც არაფრიდან გამომდინარეობს და არც არაფერს ისახავს მიზნად. ეს ორი არასრულწლოვანის გულუბრყვილო ჩანაფიქრია, რომელიც მათდა უნებურად საშინელი ტრაგედიით მთავრდება. ამ ერთი ციცქნა წიგნის სტრუქტურა ცალკე იმსახურებს ყურადღებასა და აღფრთოვანებას – კითხვისას აუცილებლად დააკვირდით ამბავი ამბავს როგორ ებმის და როგორაა თხრობა გაშლილი დროში.
3. ფრანსუაზ საგანი, „სალამი, სევდავ!“ – როგორც მახსოვს, აქ ზაფხული, ზღვა, პლაჟი და პირველი სიყვარულია. სხვა რა უნდა საზაფხულო საკითხავს? თან წინა ორი ტექსტის მერე რამე მსუბუქი და ლაღი დაგჭირდებათ. ფრანსუაზ საგანი, ამ მხრივ, იდეალურია.
4. უილიამ ფოლკნერი, „სული რომ ამომდიოდა“ – მაგრამ თუ ამოსუნთქვა არ გინდათ და პირიქით, გინდათ, ბოლომდე ამოგხდეთ სული, ფოლკნერის ეს რომანი (და, თუ სამართლიანი ვიქნებით, სხვებიც), საამისოდ ზედგამოჭრილია. ოღონდ გაითვალისწინეთ: ეს ლიტერატურაა, ლიტერატურაში კი ადამიანის დამარხვაც შეიძლება ძალიან, ძალიან დიდ პრობლემად იქცეს…

წიგნები, რომლებშიც გრილა:

1. უმბერტო ეკო, „ვარდის სახელი“, – რამდენი ხანია, ამ წიგნთან მიბრუნება მინდა! წიგნთან, რომელმაც დაასრულა დეტექტივი, როგორც ჟანრი. გვიანი შემოდგომის სუსხიანი დღეებია, შუა საუკუნეების მონასტერი, ციხე-სიმაგრე და ქვის კედლები. დილაბინდზე ლოცვა იწყება, გაყინულ ტაძარში ბერებს თვალები ელულებათ, ამავდროულად, კი ვიღაც უმოწყალოდ ხოცავს საძმოს წევრებს, სათითაოდ, ერთმანეთის მიყოლებით.

თუ ისტორია და თეოლოგია გიტაცებთ, ეს წიგნი თქვენთვის ორმაგად სასიამოვნო წასაკითხი იქნება. მაგრამ, მეეჭვება, გიტაცებდეთ. საერთოდ, ვისაც ვურჩიე, პირველ ას გვერდს ვერავინ გასცდა. ჰოდა, თქვენ იცით და თქვენმა ქალობამ (კაცობამ)!

2. ზაირა არსენიშვილი, „ვა, სოფელო…“ – ზამთარია, მიმქრალ ბუხართან, ნესტიან სარდაფში, ჭუჭყში, მიცვალებული ასვენია, ორი ქალი კი ღამეს უთევს: ბებია და შვილიშვილი. კუბო გამთენიისას მოაქვთ. მიცვალებულის ჩასვენებაც ერთი წვალებაა მთელი ღამის უძინარი და უჭმელი შვილიშვილისთვის, მაგრამ ბებიას ვერ ეწინააღმდეგება. სანამ გარეთ თოვლი დევს, ბებია უამბობს შვილიშვილს მძიმე წარსულის ამბავს: საბჭოთა რეპრესიები, დასმენები, დაპატიმრებები, სიყვარული, სიძულვილი, შური… რომანს თუ წერ, ქარგაც ასეთი უნდა!
3. ლეილა ბეროშვილი, „ცაზე მთვარე მიცურავდა“ – ამ მოთხრობებშიც გვარიანად თოვს, წვიმს და ქუხს, საერთოდ, ზამთრისპირის ტექსტებია, ზამთრისპირული ამბებით, რომლებშიც დედა ერთს გახედავს თავის პატარა ბიჭს და გაიფიქრებს: „რა ვქენი ეს, რამ გამაჩენინა ეს მამაძაღლიშვილიო“ („მარიამი“), პატარა გოგო კი თავის სიკვდილს წარმოიდგენს და თავი ეცოდება („ევა“). აქვეა „ლილიც“ – სიყვარულზე დაწერილი მოთხრობებიდან სულ რამდენიმეა, არასდროს რომ არ გავიწყდება და „ლილი“ უთუოდ მათ შორისაა.

დამატებითი რჩევა:

საგრილობლად პოეზიაც კარგია. გირჩევთ ანდრეა გიბსონს. სულ ახლახან გარდაიცვალა და თუ მის ინტერვიუებსაც მოუსმენთ, მიხვდებით, რამხელა დანაკლისია მისი გარდაცვალება, მხოლოდ ლიტერატურისთვის კი არა, ცხოვრებისთვისაც…

სტუდენტებს ვკითხე, რა სმენოდათ სიცილიის შესახებ. უმრავლესობამ ერთადერთი სიტყვა მითხრა:

– მაფია…

დიახ, მაფია სიცილიაზე ჩაისახა და განვითარდა. კიდევ რამე მითხარით-მეთქი. სხვა ვერაფერი თქვეს.

აი, მაგალითად, არქიმედე მშობლიურ ქალაქ სირაკუზას ამობურცული სარკეებით იცავდა, იცოდით?

„სიცილიური თავდაცვა“? ჭადრაკში არ არის? დიახ, არაბების მრავალხნიანი ბატონობის გავლენით, შუა საუკუნეებში სიცილია ჭადრაკის ცენტრი იყო.

ხმელთაშუა ზღვაში მდებარე სიცილია ერთი დიდი კუნძულია. გასაგებია, რომ დღეს იტალიის ნაწილია. მანამდე, სიცილიის დასაკუთრება სცადა ყველამ, მაგ. ვიკინგებმა. აი, სად სიცილია და სად დანია, მაგრამ არ დაეზარათ.

ჩვენს ერამდე მერვე საუკუნეში ბერძნები კუნძულს სამკუთხედის ფორმის გამო „სამკუთხედს-ტრინაკრიუმს“ ეძახდნენ. ზაფხული ძალიან ცხელი და მშრალია. ზოგჯერ კუნძულს „სიროკო“-საჰარის ქარი სტუმრობს. ადრე სიცილიაზე ბევრი ტყე ყოფილა, მერე რომაელებსა და სხვა კოლონიზატორებს აუჩეხიათ, რათა სასოფლო სამეურნეო მიწებად გადაეკეთებინათ.

კუნძულის 80% ბორცვები და მთებია, რომელთა უმაღლეს წერტილად ვულკანი „ეტნა“ ითვლება. ეს კუნძული ისტორიული მონაცემებით 200-ზე მეტჯერ ამოფრქვეულა. დღესაც აქტიურია და მისი სიმაღლე სულ იცვლება. ძველბერძნულ მითებში ნაყოფიერების ქალღმერთი პერსეფონე ჰეპესტოსმა სიცილიაზე მოიტაცა და მიწისქვეშა სამყაროში წაიყვანა.

ეტნა ჰეფესტოსის სამჭედლოს ჩიბუხია. პერსეფონე ყოველ წელს ბრუნდება მიწაზე და თან ბუნების გამოღვიძება მოაქვს. ბერძნებმა კუნძულზე ყოფნისას მონეტის გამოშვება დაიწყეს, ეს იყო მედუზას თავი, საიდანაც სამი მორბენალი ფეხი გამოდიოდა. ეს ფეხები სამკუთხედ კუნძულს და ბუნების მუდმივ მოძრაობას ასახავდნენ. ეს სიმბოლო დღესაც ამშვენებს სიცილიის დროშას.

წეღანაც ვახსენე, მათემატიკის ფუძემდებელი არქიმედე სიცილიელი გახლდათ. დაიბადა და გარდაიცვალა სირაკუზაზე – სიცილიის მთავარ ქალაქში. ეს ბერძნების ერთ-ერთი მთავარი ქალაქიც იყო მისინას შემდეგ. ჩვ. წ.ა. მესამე საუკუნეში, არქიმედეს დროს, სირაკუზა ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ბერძნულ ქალაქად ითვლებოდა. გასაგებია, რომ ბერძნები კოლონიზატორები იყვნენ, მოვიდნენ, დაიპყრეს და იპარპაშეს. თუმცა, თეატრები, ტაძრები, წყალგაყვანილობა, ყველაფერი უმაღლეს დონეზე ჰქონდათ მოწყობილი. აი, სიმშვიდე არ ჰქონიათ. ბერძნული ქალაქი სახელმწიფოები მუდმივ ომში იყვნენ კართაგენლებთან.

„კართაგენი უნდა დაინგრეს“ – გსმენიათ, არა? ეს კატონ უფროსი გუგუნებდა რომის სენატში. ჰოდა, მანამდე იბუბუნა, სანამ მესამე პუნიკური ომი არ წამოიწყო. პუნიკური ომები (ძვ. წ. 264-ძვ.წ. 146) რომსა და კართაგენს შორის მძვინვარებდა. რომაელები კართაგენლებს პუნებს უწოდებდნენ, აქედან მოდის ეს სიტყვაც „პუნიკური“.

პირველი პუნიკური ომი კი სწორედ სიცილიის დასაპყრობად გაიმართა. მეორე პუნიკური ომის დროს რომაელებმა სირაკუზას ალყა შემოარტყეს. არქიმედე მშობლიური ქალაქის დაცვას ხელმძღვანელობდა. შექმნა სხვადასხვა მოწყობილობები, მათ შორის უზარმაზარი კაუჭი, რომელიც დიდ ზამბარებზე ტრიალებდა – „არქიმედეს ბრჭყალი“. ეს მოწყობილობა მტრის გემებს იღებდა წყლიდან და შორს მოისროდა ხოლმე. ლეგენდის თანახმად, მან ასევე შექმნა უზარმაზარი ამობურცული სარკე (სარკეები), რომლებიც მზის სხივებს ირეკლავდნენ და მტრის ხომალდების აფრებს ცეცხლის ალში ხვევდნენ. სხვები ამბობენ – რა სარკეებიო, კაცო, „ბერძნულ ცეცხლს“ უშენდნენ სირაკუზადანო.

სირაკუზა მაინც აიღეს. 78 წლის არქიმედე თავის სახლში მორიგ ნახაზზე მუშაობდა, როცა მასთან რომაელი ჯარისკაცი შეიჭრა. არქიმედემ დაუყვირა: „Noli turbare circulos meos“, რაც ნიშნავდა, ხელი არ ახლო ქვიშაზე ჩემს წრეებს. ჯარისკაცმა ან ვერ გაიგო, რა უთხრეს, ან ნეტა ერთი შენო, იფიქრა და ადგილზე განგმირა არქიმედე.

სიცილია პირველი რომაული პროვინცია იყო. იგი შემდეგი 600 წლის განმავლობაში რომს ამარაგებდა მარცვლით, ზეთის ხილითა და ღვინით. რომაელების პატრონობა სიცილიაზე იქ არაბების მისვლით დასრულდა. არაბებს იმ დროისთვის ჩრდილოეთ აფრიკა უკვე დამორჩილებული ჰქონდათ.

826 წელს ვინმე ევფიმიუსმა, რომელიც სიცილიაზე ბიზანტიის ჯარებს ხელმძღვანელობდა, ერთი მონაზონი შეიყვარა. მანამდე ცოლი მოკლა და ეს მონაზონი აიძულა, მისი ახალი ცოლი გამხდარიყო. იმდროინდელმა იმპერატორმა მიხეილ მეორემ რომ ეს შეიტყო, გაბრაზდა, ქორწინება ბათილად ცნო და ევფიმიუსს ცხვირი მოაჭრა. ესეც აფრიკაში გაიქცა, იქ არაბებს ამბავი მიუტანა. იმათაც რა ენაღვლებოდათ, საბაბი ნახეს და სიცილიისკენ დაიძრნენ. 902 წელს მთელი სიცილია არაბების ხელში გადავიდა. პალერმო კი სიცილიური ემირატის დედაქალაქი გახდა. ევროპამ შაქარი მანამდე ვერ გაიცნო, სანამ კოლუბმმა ამერიკა არ აღმოაჩინა. აი, სიცილიაზე კი ძველი დროიდან იცოდნენ შაქარი.

მეთერთმეტე საუკუნეში, სიცილია არაბებს ნორმანდიელებმა წაართვეს. ამავე დროს, ბიზანტიელებს იტალიის სამხრეთი მოსტაცეს. წარმოიქმნა სამეფო – სიცილია, რომელიც 12-ე საუკუნეში ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი და პოლიტიკურად გავლენიანი ევროპული სახელმწიფო გახდა. სიცილიის მეფე ფლობდა აფრიკის ნაწილს და იტალიური „ჩექმის“ ნახევარს. ანჟუს მეფე კარლოს პირველმა სცადა სიცილიის მეფის დაჩაგვრა, მაგრამ არ გამოუვიდა, აჯანყებამ ჩაახშო მისი მცდელობა.

ზემოთ დავწერე სიცილია მარცვლეული კულტურების სერიოზული მწარმოებელი გახდა-მეთქი. ალბათ, აქედან არის იმის გავლენაც, რომ შემდეგ ამ მარცვლეულიდან ბლომად პასტა დაამზადეს.

წარმოვიდგინოთ, რომ პასტის (იგივე მაკარონის) სალათას გეახლებით. შემადგენლობა – მაკარონი, მაიონეზი, ძმარი, ბოსტნეული, მდოგვი. ფაქტობრივად ნარევი გამოვიდა. ეს ნიშნავს, რომ შედგება ბევრი კომპონენტისგან, სადაც თითოეული მათგანი ინარჩუნებს თავის ქიმიურ თვისებებსა და შედგენილობას.

ასეთივე ნარევის მაგალითად შეგვიძლია დავასახელოთ ტალახი, სადაც წყალი და მიწაა შერეული, მაგრამ თითოეულს თავისი შემადგენლობა შენარჩუნებული აქვს, თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ მიწის რაღაც კომპონენტები შეიძლება წყალში გაიხსნას.

ან, მაგ. გოგირდსა და რკინას თუ უბრალოდ ერთმანეთში შევურევთ, მხოლოდ ნარევს მივიღებთ.

და თუ გავაცხელებთ, უკვე ახალო ნაერთი წარმოიქმნება.

აი, მაკარონის სალათა კი ნარევების ნარევი გამოდის, რადგან მაგ. მაიონეზი და მდოგვი, თავად წარმოადგენენ ნარევებს. ე.ი. სამი ტიპის ნარევი შეიძლება გამოვყოთ ამ სალათაში – ხსნარი, კოლოიდი და სუსპენზია. სუსპენზიის მაგალითად მდოგვი მოვიყვანოთ, რადგან ძირითად ფაზაში შეინიშნება მსხვილი შემადგენელი ნაწილაკები – მდოგვის მარცვლები, წიწაკა, სანელებლები, ძმარი და წყალი. ხსნარის შემადგენელი ნაწილაკები მცირე ზომისაა და ფაქტობრივად შეუიარაღებელი თვალით არ ჩანს. მაგ. ძმარი არის ხსნარი, სადაც ძმარმჟავას მოლეკულები შერეულია წყლის მოლეკულებთან. მოლეკულების თვისება არ არის შეცვლილი, უბრალოდ ერთიანად არიან ერთმანეთში გადანაწილებულნი. მარილის წყალხსნარი, ასევე ჭეშმარიტი ხსნარის მაგალითია. კოლოიდები ხსნარებსა და სუსპენზიას შორის შუალედურ ადგილზეა. მაიონეზს დავამზადებთ, თუ ავიღებთ ზეთს, წყალს (და ესენი ერთმანეთს ვერ შეერევიან), თუმცა ემულგატორის მეშვეობით მათი გაერთიანება შეიძლება. მაიონეზის შემთხვევაში ეს ლეციტინია, რომელსაც კვერცხი შეიცავს. ათქვეფილი ნაღები, თმის ლაქი, ქაფპლასტი, ჟელე ასევე კოლოიდები არიან. ახლა, თუ სალათაში შემავალ ბოსტნეულს ჩავშლით ნაწილებად, უამრავი ორგანული თუ არაორგანული ნივთიერება გამოგვივა, რომლებსაც ამ კერძში თავისი პირვანდელი თვისება და შედგენილობა აქვთ შენარჩუნებული. მაგ. აქ იქნება რთული ნახშირწყლები, ცილა ფერმენტები, ვიტამინები და წყალი.

ქიმიურად უკვე ეს ნივთიერებები ჩვენს საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში განაგრძობენ გარდაქმნას.

და… თუ თქვენ მეტყვით, რომ ასეთი სალათა მაიონეზის გამო არაჯანსაღია ან კიდევ შეიძლებოდა სხვა ინგრედიენტების დამატება….

მე გიპასუხებთ:

„Noli turbare circulos meos“, რაც ნიშნავს, ხელი არ ახლო ქვიშაზე ჩემს წრეებს.

ოღონდ, არქიმედესავით არ მომკლათ, თქვენი ჭირიმე…

ცოდნის შეჯამება სასწავლო პროცესის განუყოფელი ნაწილია, ხოლო შემაჯამებელი დავალების სწორად დაგეგმვა და წარმართვა – მუდმივი გამოწვევა მასწავლებლისათვის. გამოწვევა მდგომარეობს მის მრავალშრიანობაში, რადგან იგი გულისხმობს არამხოლოდ კურიკულუმის შესაბამისი დავალების მომზადებას მოსწავლეებისათვის, არამედ თავად ამ დავალების შინაარსის გათვალისწინებას, გარემოს შერჩევას, მოსწავლეთა/მშობელთა ინფორმირებას, სათანადო შეფასების რუბრიკის მომზადებას, პროცესის წარმართვას და შედეგების რეფლექსიას. ამ პროცესის დახვეწა – შეფასების სისტემის ვერიფიკაცია-ვალიდაციის ნაწილია. ის ასევე დიდ მნიშვნელობას იძენს იმ საგანმანათლებლო დაწესებულებებისათვის, რომლებმაც ეროვნული სასწავლო გეგმით შემოთავაზებული შეფასების მეორე მოდელი აირჩიეს და შემაჯამებელი დავალების კომპონენტს მნიშვნელოვანი წილი მიანიჭეს.

აღნიშნულ სტატიაში წარმოგიდგენთ უცხო ენის საგნობრივი ჯგუფისათვის მეტად აქტუალურ თემას, რომელიც ეხება ზეპირმეტყველების (Speaking-ის) კომპეტენციის შეფასებას მოსწავლეთა მრავალრიცხოვან ჯგუფებში. პრაქტიკული კვლევა, რომელსაც მიმოვიხილავთ, განხორციელდა ქალაქ ქუთაისში, სსიპ 30-ე საჯარო სკოლაში ინგლისური ენის კათედრაზე, მასწავლებლისა და კათედრის ხელმძღვანელის – სალომე ორმოცაძის მიერ და წარმოადგენს კარგ ნიმუშს სკოლაში არსებული საჭიროებების იდენტიფიცირების, მასზე ეფექტურად რეაგირების, ინტერვენციების დაგეგმვისა და შემდგომი გაუმჯობესებისთვის. ის წარმოადგენს სკოლაში 2024-2025 სასწავლო წელს ფოკუსირებული თვითშეფასების ფარგლებში შეფასების სანდოობისა და ვალიდობის გაზრდის მიზნით განხორციელებული მასშტაბური კვლევების ნაწილს. ასევე უკვე წარმატებული პრაქტიკა შეიძლება მაგალითის მიმცემი გახდეს სხვა ანალოგიური საჭიროების მქონე სკოლისთვის.

ზოგადი პრობლემის მიმოხილვამდე აუცილებელია აღინიშნოს, რომ უცხო ენაში ზეპირმეტყველების კომპეტენციის შეფასება მრავალ გამოწვევასთანაა დაკავშირებული. ზეპირმეტყველების კომპეტენციის მნიშვნელობა ენის შესწავლაში დიდია. ის წარმოადგენს კომუნიკაციის უმთავრეს მექანიზმს და მოიცავს არამხოლოდ თეორიულ ცოდნას გრამატიკისა და ლექსიკის მიმართულებით, არამედ წარმოთქმას, ინტონაციას, ტემპს, რეაქციას საუბრისას და სხვ. მაგალითად, British Council-ის კვლევების მიხედვით ინგლისისა და შოტლანდიის ზოგიერთ სკოლაში უცხო ენას ასწავლიან მასწავლებლები, რომლებსაც არ აქვთ ენის საკმარისი ცოდნა ან გავლილი არ აქვთ კვალიფიკაციის ამაღლების კურსები. ასევე ბევრ მასწავლებელს არ აქვს სათანადო მეტყველების უნარები, რაც ამცირებს მათ თავდაჯერებულობას და აფერხებს მოსწავლეებთან კომუნიკაციას. შესაბამისად, ამ პირობებში მასწავლებლები ხშირად გადადიან გრამატიკაზე ორიენტირებული სწავლების მოდელზე, რაც ზღუდავს მოსწავლეების კომუნიკაციური უნარების განვითარებას.

უნდა აღინიშნოს, რომ ზეპირმეტყველების კომპეტენციასთან დაკავშირებული პრობლემები უცხო ენის სწავლებისას პრობლემას წარმოადგენს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. განსაკუთრებით თვალსაჩინოა ბარიერები, რომლებიც უკავშირდება ფსიქოლოგიურ დაბრკოლებებს (ენის შფოთვა და ნაკლები თავდაჯერება), ლინგვისტურ სირთულეებს (ლექსიკის სიმცირე და გრამატიკული სისუსტე), პრობლემებს გამოთქმასა და ინტონაციასთან დაკავშირებით და პრაქტიკის ნაკლებობას. პრაქტიკის ნაკლებობა მაინც ერთმნიშვნელოვნად შეიძლება გამოიყოს, რადგან ის წარმოადგენს გასაღებს ფსიქოლოგიურ დაბრკოლებებთან და ლინგვისტურ სირთულეებთან მიმართებით, მიუხედავად იმისა, რომ მასწავლებლები საგაკვეთილო პროცესის დროს აქტიურად მიმართავენ დიალოგების, დებატებისა და სხვა ტექნიკებს, რაც მოსწავლეებს აიძულებს აზრი ჩამოაყალიბონ უცხო ენაზე.

მსგავსი საჭიროებების იდენტიფიცირება მოახდინეს მასწავლებლებმა სსიპ ქალაქ ქუთაისის 30-ე საჯარო სკოლაში 2023-2024 სასწავლო წლის ბოლოს. ამას ამყარებდა სადირექტორო და დიაგნოსტიკური შეფასების შედეგები და მშობელთა უკუკავშირი. საბაზო-საშუალო საფეხურის მოსწავლეთა მნიშვნელოვან ნაწილს უჭირდა ინგლისურ ენაში ზეპირმეტყველებასთან დაკავშირებული ბარიერების დაძლევა, სხვადასხვა თემაზე აზრის ჩამოყალიბება და სწორი გამოთქმის/ინტონაციის გამოყენება. 2024-2025 სასწავლო წლის დასაწყისში დაიგეგმა კვლევა მოსწავლეებში ზეპირმეტყველებასთან დაკავშირებული პრობლემების იდენტიფიცირებისა და ინტერვენციების დაგეგმვის მიზნით. განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა მიენიჭა შემაჯამებელი დავალების ნაწილში ზეპირმეტყველების კომპეტენციის შეფასებას, რადგან სკოლა შეფასების მეორე მოდელის მიხედვით მუშაობს.

კვლევაში პრობლემის შესწავლისას გამოყენებულ იქნა გამოკითხვა მოსწავლეებთან და ჩაღრმავებული ინტერვიუები მასწავლებლებთან. მასწავლებლებმა აღნიშნეს, რომ შემაჯამებელი დავალების დროს ზეპირმეტყველების კომპეტნეციის შეფასება სირთულეებთან იყო დაკავშირებული. მრავალრიცხოვანი მოსწავლეების პირობებში ერთი მასწავლებელი ერთ საგაკვეთილო დროში ვერ ახერხებდა მსგავსი ტიპის შემაჯამებლის ეფექტურად წარმართვას. გარდა ამისა, მასწავლებლის მიერ მოსწავლეებთან შემაჯამებელზე ზეპირი კომუნიკაცია შეფასების სანდოობასაც აყენებდა კითხვის ნიშნის ქვეშ.

ყველა ზემოაღნიშნული რისკის დაზღვევის მიზნით, სკოლამ დაგეგმა ინტერვენცია, რაც გულისხმობდა ზეპირმეტყველების კომპეტენციის შეფასებას ინგლისური ენის საერთაშორისო გამოცდების პრინციპით – სკოლამ შეიძინა გარკვეული რაოდენობის ყურსასმენი, რომლის გამოყენებითაც მოსწავლეს შეეძლო მოესმინა შეკითხვა, ჩაეწერა პასუხი და აეტვირთა შესაბამის პლატფორმაზე.

ინვენტარის შეძენის შემდეგ ინგლისური ენის პედაგოგმა, სალომე ორმოცაძემ დაიწყო შესაბამისი პლატფორმის მოძიება. განხილულ იქნა სხვადასხვა ვარიანტი, ისეთები, როგორებიცაა: Sanako Lab 100 პროფესიონალი და მრავალმხრივი ფუნქციონალით, Robotel Smart Class, Flipgrid და სხვა. მთავარ მოთხოვნას, რომ ეს პლატფორმები ყოფილიყო საკლასო სივრცეში კომფორტულად გამოსაყენებელი, ყველა ვერ აკმაყოფილებდა. ზოგი მათგანი იყო ნაკლებად ავტომატიზებული და უფრო მეტად ხელით მუშაობას საჭიროებდა. საბოლოოდ შეირჩა ონლაინპლატფორმა – Vocaroo, რომელსაც აქვს ფუნქცია, ჩაიწეროს მოსაუბრის ხმა, მოახდინოს მისი გაზიარება ლინკით და ჩამოიტვირთოს ჩანაწერი. აღნიშნული პროგრამა ჩაშენდა Google forms-ში. ამავე form-ში ჩაშენდა აუდიოფაილის ლინკი, რომელიც ატვირთული იყო დრაივზე. ასეთი ფორმით წარმოდგენილი დავალება ტექნიკურად მოსახერხებელი იყო, როგორც მოსწავლის იდენტიფიცირებისათვის, ისე აუდიოფაილებთან წვდომისათვის.

სამიზნე ჯგუფად შეირჩა მე-9 კლასი, რომელზეც მომდინარეობდა კვლევა. კლასი წარმოდგენილი იყო მოსწავლეთა განსხვავებული ენობრივი კომპეტენციებით. მასწავლებელმა კარგად მოამზადა კლასი, მისცა რა მათ დეტალური ინსტრუქცია, როგორ გამოეყენებინათ რესურსი.

პლატფორმის მომზადების შემდეგ პედაგოგმა შეარჩია ტესტის შინაარსი, რომლის მიზანიც იყო მოსწავლეთა ცოდნის ჯამურად შეფასება მე-4 თემატური ერთეულის (Unit) ფარგლებში. შექმნის პროცესში გათვალისწინებული იყო ე.ს.გ.-ის მოთხოვნები და თემატიკა, განსაზღვრული კონკრეტული კლასის საგნობრივი სტანდარტით. ტესტის ამოცანები მომზადდა ისე, რომ მოსწავლეს არ სჭირდებოდა მხოლოდ ტექსტიდან მექანიკურად გადმოტანილი ცოდნა. კითხვები დაეფუძნა ცნებებს (concept-based learning), რაც ითვალისწინებდა შესწავლილი თემის ღრმა გაგებას და არა ზედაპირულ რეპროდუქციას. ასევე შემუშავდა შეფასების რუბრიკა უშუალოდ ზეპირმეტყველების კომპეტენციის შეფასებისათვის.

უშუალოდ შემაჯამებლის პროცესი გამოიყურებოდა შემდეგნაირად: მოსწავლეს პირადი ინფორმაცია შეჰქონდა Google Forms-ში, კითხულობდა ჩაშენებულ ფაილს, ისმენდა მოსასმენ მასალას და გადადიოდა Vocaroo-ს პლატფორმაზე. შემდგომ ამისა, წერდა კონკრეტული კითხვის პასუხს აუდიოფაილად (საუბრობდა კონკრეტული შეკითხვის პასუხზე), აკოპირებდა კითხვის ლინკს და ავსებდა ისევ Google Forms-ის შესაბამის ველში. უფრო ცხადად რომ წარმოვიდგინოთ, მას სჭირდება მაუსის მხოლოდ სამჯერ დაწკაპუნება ფაილის მოსმენის შემდეგ – პროგრამის გახსნა, პასუხის ლინკის დაკოპირება და Google Forms-ში ჩასმა.

ინტერვენციის შემდეგ გაანალიზდა მიღებული შედეგები. მსგავსი მეთოდით ზეპირმეტყველების კომპეტენციის შემოწმებას ტრადიციულისგან განსხვავებით დიდი უპირატესობა აქვს დროის მენეჯმენტის თვალსაზრისით – ერთ გაკვეთილზე შესაძლებელია თუნდაც 100 მოსწავლის ჩაწერა. მასწავლებელს კი საშუალება აქვს მოუსმინოს ჩანაწერს ნებისმიერ დროს. ასევე მინიმუმამდეა დაყვანილი მასწავლებლის მხრიდან შეფასებაში ჩარევის რისკი (მაგ. წახმარება, სიტყვის შეხსენება და ა.შ.). მოსწავლეს შეუძლია მოუსმინოს საკუთარ ჩანაწერს და გამოიყენოს თვითშეფასებისათვის – გააუმჯობესოს შედეგები და იყოს ფოკუსირებული მხოლოდ ლინგვისტურ ხარისხზე. რისკების ნაწილში იდენტიფიცირდა შებოჭილობა, ტექნიკური პრობლემები და ინტერაქციის ნაკლებობა რეალურ გარემოში. აქვე უნდა განიმარტოს, რომ ყველა შემაჯამებელი ვერ ჩატარდება მსგავსი მეთოდით, თუმცა ზეპირმეტყველების უნარის შემოწმებისთვის მნიშვნელოვანი პროგრესი ცალსახაა.

მომავალი წლისთვის სკოლა გეგმავს პლატფორმის გამარტივების მიმართულებით მეტ მუშაობას და სავარჯიშო ჩანაწერების ეტაპის დამატებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ადმინისტრაციის მხარდაჭერა და მოტივაცია, რაც არამხოლოდ თეორიულ მხარდაჭერაში, არამედ პრაქტიკულ ნაბიჯებშიც გამოიხატა (პლატფორმის მოძიება და შერჩევა). რაც შეეხება მოსწავლეთა უკუკავშირს, სანიმუშოდ გთავაზობთ რამდენიმე ნაწყვეტს მათი შეფასებებიდან:

„ჩემი აზრით, სახალისო იყო, ძალიან კარგი საშუალება იყო ინგლისურის საუბრის დონის გასაზრდელად. ყურსასმენების პრობლემა არ მქონია, არ ისმოდა გარედან ხმა, მხოლოდ მცირე ბუტბუტი“;

„მე მომეწონა პროცესი. სასიამოვნო იყო რაღაც ახლის გამოცდა. ჩემთვის ეს უკეთესი იყო, ვიდრე მხოლოდ რაღაც ტესტის წერა. უფრო კარგად შეუძლია მასწავლებელს, გაიგოს ბავშვის ცოდნა, რადგან აქ გადაწერა და რამე ეგეთი რაღაც არ შეგიძლია“;

„ჩემი აზრით, უცხო ენაში ყველაზე მთავარი ბარიერი საუბარია. ამიტომ, ჩემი აზრით, ძალიან კარგი აქტივობა იყო. ცოტა ტექნიკური პრობლემები იყო, მაგრამ რადგან პირველია და სატესტო, მომავალში გამოსწორდება“.

შენიშვნა: ფოტოს გამოქვეყნების სტანდარტი დაცულია საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

ერთ ზღაპარში პერსონაჟი თავის დაკარგულ დას ეძებს. ცხრა მთასა და ცხრა ზღვას გადაივლის და მიაგნებს კოშკს, სადაც მისი და ჰყავს ავსულს გამოკეტილი. ანტაგონისტი უამრავ ურთულეს დავალებას აძლევს, ოღონდ კი ტყვე არ გაათავისუფლოს. მთავარი გმირი ყველა დაბრკოლებას გადალახავს და ჯადოქარი მას ოთახში შეიყვანს, სადაც და დახვდება, მაგრამ ეს ბოლო ამოცანა ყველაზე რთული აღმოჩნდება: დასთან ერთად ოთახში უამრავი გოგონაა, მასავით ჩაცმული და მისი მსგავსი. ბიჭს უწევს, ამ უამრავი ერთნაირიდან თავისი და ამოარჩიოს, სხვაგვარად მარცხისთვის არის განწირული. აქ იწყება ამბავი: ყველა ერთნაირად იქცევა, ერთი მიატრიალებს თავს – დანარჩენებიც მიტრიალდებიან, ერთი გაიხედავს – სხვებიც მას ბაძავენ… პროტაგონისტი საგონებელშია. მაგრამ, აი, ხდება რაღაც განსხვავებული, ბიჭი ამჩნევს, რომ ყველანი ჰაერში ასოების მოხაზვას იწყებენ, მაგრამ მხოლოდ ერთი წერს: „ეს მე ვარ“. დანარჩენები უბრალოდ იმეორებენ მის ქცევას და გაურკვევლად, უმისამართოდ ამოძრავებენ ხელებს. ეს გახდება გამარჯვების მომტანი – ყმაწვილი ათას ერთნაირ არსებაში ამოიცნობს დას და ბოროტის კლანჭებიდან დაიხსნის, ყალბისა და ნამდვილის ერთმანეთისგან გარჩევის უნარი დაეხმარება, სიკვდილს გადაარჩინოს ყველაზე ძვირფასი.

ასეა ჩვენს სინამდვილეშიც – ხშირად გვიწევს ცრუსა და ნამდვილის ერთმანეთისგან გარჩევა, რაც უმეტესად სულაც არ არის ადვილი.

ეს ზღაპარი განსაკუთრებით აქტუალური ხდება ჩვენს დროში – ინფორმაციის ეპოქაში, როცა ყალბთა შორის ჭეშმარიტის ამორჩევა ხშირად გაცილებით ძნელია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

დღეს, როცა ყველა ადამიანს (და არა მხოლოდ ადამიანს – ხელოვნურ ინტელექტსაც) შეუძლია ინფორმაციის გავრცელება, ყოველდღიურად ვაწყდებით ზღაპარში აღწერილი სცენის ციფრულ ანარეკლს. სოციალური ქსელები, ახალი ამბების ვებგვერდები, ვიდეოპლატფორმები – ყველა ივსება ერთნაირი შინაარსით, იმეორებს ერთმანეთს ვიზუალურადაც, ტექსტითაც და აზრობრივადაც.

პრობლემა ის არის, რომ ამ ნაკადში ჭეშმარიტი ინფორმაცია (ზღაპრისეული ნამდვილი და) ადვილად შეიძლება ჩაიკარგოს იმიტაციებს შორის, რომლებიც ან განზრახ გვატყუებს, ან, უბრალოდ – გაუაზრებლად იმეორებს.

დეზინფორმაცია და მითები, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ვიზუალურად და ემოციურად „დამაჯერებლადაა“  შეფუთული, ხშირად იმარჯვებს. სოციალური მედიის ალგორითმები უპირატესობას ანიჭებს იმას, რაც მარტივად ვრცელდება, რაც ძლიერ ემოციებს აღძრავს. მაგრამ ეს ყოველთვის არ არის ჭეშმარიტება.

ზღაპრის მსგავსად, ყველაფერი „ერთნაირი“, არცთუ იშვიათად, ცარიელი იმიტაციაა. მხოლოდ დაკვირვება, განსჯა და კითხვების დასმა შეიძლება დაგვეხმაროს ნამდვილის ამოცნობაში.

და მაინც, როგორ ამოვიცნოთ „ნამდვილი“?

ზღაპრის გმირის გამარჯვება ეფუძნება არა ჯადოქრობას, არამედ ყურადღებას: მან დაკვირვებულობის წყალობით შეამჩნია ის, რაც სხვებისთვის შეუმჩნეველი დარჩებოდა: მხოლოდ ერთი არსება არ იმეორებდა ქმედებას მექანიკურად, არამედ ქმნიდა აზრს – „ეს მე ვარ“.

ასევეა რეალურ ცხოვრებაშიც. საწუხაროდ, ამ პრობლემას ხშირად ვხვდებით ჩვენს მოსწავლეებთანაც, რომლებსაც, გამოუცდელობის გამო, უფრო მეტად უჭირთ სიყალბესთან გამკლავება.

დღეს, ციფრულ ეპოქაში, ჩვენც ვდგავართ ოთახში, რომელიც სავსეა ასობით „ინფორმაციული ტყუპისცალით“. ყველაფერი ერთმანეთს ჰგავს: ათეულობით სტატია ერთ თემაზე; ფოტოები, რომლებიც განსხვავებულ კონტექსტში მეორდება; ვიდეოები, რომლებიც ემოციებს აღძრავს, მაგრამ არასწორად წარმოგვიდგენს სინამდვილეს…

ამ ყველაფერში რთულია ნამდვილის ამორჩევა. ყველა იმეორებს, ეს მე ვარო, მაგრამ მხოლოდ ერთი ქმნის აზრს, ატარებს შინაარსს. ისევე, როგორც ზღაპარში, ყალბისა და ნამდვილის გარჩევის უნარი გადამწყვეტია გადარჩენისთვის.

როგორ დავეხმაროთ მოსწავლეებს ამ „ოთახში“ სწორად ორიენტირებაში?

ვასწავლოთ დაკვირვება სიღრმისეულზე და არა მხოლოდ ფორმაზე: ვასწავლოთ, რომ ინფორმაციის შეფასებისას მნიშვნელოვანია არა ის, როგორ გამოიყურება, არამედ რას ამბობს და რატომ ამბობს.

გავიხსენოთ: ზღაპარში ყველა გოგონა იმეორებს მოძრაობას, მაგრამ მხოლოდ ერთი ქმნის შინაარსს – წერს: „ეს მე ვარ“.

ვასწავლოთ მუშაობა წყაროზე – ვინ ჰყვება ამბავს? ვასწავლოთ მოსწავლეებს, დაასრულონ კითხვა: „საიდან მოდის ეს ინფორმაცია და რატომ მითხრეს ეს?“

გავიხსენოთ: ზღაპარში ყველა გოგონა ერთნაირი ჩანს, მაგრამ ნამდვილობის მოწმობა მხოლოდ ერთს აქვს – მისი მოქმედება არა მექანიკური, არამედ შეგნებული, გააზრებულია.

ვასწავლოთ ფაქტების გადამოწმება – სოციალურ მედიაში გავრცელებული ამბების გადამოწმება მასწავლებლის ხელმძღვანელობით უნდა იქცეს ჩვეულ პრაქტიკად.

გავიხსენოთ: ზღაპარში ყმაწვილი არ შეაცდინა მასობრივმა ქცევამ, დაკვირვებით გაარჩია ნამდვილი იმიტაციისგან.

ვასწავლოთ ემოციური გავლენის შეფასება – სტატიის ან პოსტის შეფასებისას ყოველთვის უნდა დავსვათ კითხვა: რატომ მემართება ასე? ცდილობს თუ არა ინფორმაცია, ჩემზე ემოციურად იმოქმედოს და არა მცოდნე ადამიანად მაქციოს?

გავიხსენოთ: ზღაპარში მხოლოდ ერთი გოგონა გადმოსცემს მესიჯს, დანარჩენები ცდილობენ, ცრუ რეაქციებით მიიზიდონ ბიჭი.

ვასწავლოთ მოსწავლეებს კრიტიკული კითხვების დასმა ინფორმაციის შესამოწმებლად: ვინ ავრცელებს ინფორმაციას? (წყაროს შეფასება) არსებობს თუ არა მტკიცებულება? (შინაარსის ღირებულება). ემოციურ გავლენას ახდენს წაკითხული? (მანიპულაციის გამოვლენა) შეგვიძლია თუ არა გადამოწმება? (ფაქტების დადასტურება) როგორ ემსგავსება ეს ინფორმაცია სხვა წყაროებს? (შედარებითი ანალიზი)

ზღაპრის გმირი მხოლოდ ფიზიკური დაბრკოლებების გადალახვით არ აღწევს მიზანს – ის სიღრმისეული დაკვირვებით, კრიტიკული ანალიზით, აზრის წაკითხვით იპოვის ძვირფასს და გაიმარჯვებს.

იგივე გვმართებს დღესაც – ბავშვსაც, ზრდასრულსაც, მასწავლებელსაც.

ჩვენ უნდა ვასწავლოთ მოსწავლეებს, როგორ დააკვირდნენ და ამოიცნონ, როცა ყველა ამბობს: „ეს მე ვარ“.

შეგნებული კითხვა, დამოუკიდებელი ფიქრი და ფაქტების გამორჩევა არის ის გზა, რომელიც არა მარტო ინტერნეტში, არამედ ცხოვრებაში გვეხმარება „ნამდვილისა“ და „ყალბის“ გარჩევაში.

დღევანდელ სამყაროში, სადაც ასეულობით „ინფორმაციული ხმა“ ერთდროულად გვეძახის, ჭეშმარიტების ამოცნობა ხშირად ზღაპრულ გმირად გვაქცევს. ჩვენ, ამ პატარა ბიჭივით, ვდგავართ ოთახში, სადაც ყველას ერთი სახე აქვს, ყველა ერთნაირად იქცევა, ყველა ამბობს: „მე ვარ“. მაგრამ სინამდვილეში მხოლოდ ერთი ქმნის აზრს, ამჟღავნებს თავს და იმსახურებს ნდობას.

ჩვენი – მასწავლებლების, მშობლებისა და საზოგადოების – მისიაა, ვასწავლოთ მომავალ თაობას იმის დანახვა, რაც ზედაპირზე არ ტივტივებს. ვასწავლოთ მათ, რომ კრიტიკული აზროვნება თავისუფლების გზაა.

იმისთვის, რომ ბავშვმა ამოიცნოს, ვინ ამბობს: „ეს მე ვარ“, – უნდა შეეძლოს კითხვა, დაკვირვება, გაჩერება და ფიქრი.

მთავარი გმირივით, ჩვენც უნდა ვისწავლოთ ყალბისა და ნამდვილის გარჩევა. როცა ყველა ამბობს: „მე ვარ“, მხოლოდ დაკვირვებულ გონებას შეუძლია, ამოიცნოს ის ერთი, ვინც აზრს წერს ჰაერში. და თუ ამას ბავშვებსაც ვასწავლით, ისინი არ დაიკარგებიან ინფორმაციის ზღაპრულ, მაგრამ ხშირად დამაბნეველ ლაბირინთში – მათ ეცოდინებათ, როგორ იპოვონ ჭეშმარიტება მაშინაც კი, როცა ის ყველაზე ჩუმად ხმიანობს.

„წარმოვიდგენდი ხოლმე რო ათასობით ბავშვი თამაშობს ჭვავის ყანაში, ერთმანეთს დასდევენ, არცერთი უფროსი ვინმე მათთან არაა, მარტო მე ვარ იქ და ყანის მიჯნაზე, ზედ კლდის პირას ვდგავარ. იქით კიდე უფსკრულია. მთელი ჩემი საქმეც ეგ არი — რომელიმე ბავშვი რომ იქით გაიქცევა, უფსკრულისკენ, დროზე უნდა ჩავავლო ხელი და არ გავუშვა. ეგაა მთელი ჩემი საქმე — დამჭერად ვმუშაობ ჭვავის ყანაში“.

ჯერომ სელინჯერი, „კლდის პირზე, ჭვავის ყანაში“

ეს წერილი მათთვისაა, ვისაც ჰოლდენ კოლფილდივით დამჭერობაზე უოცნებია, ვისაც არ უოცნებია, მაგრამ თავისდა უნებურად გახდა დამჭერი.

ზოგისთვის დამჭერობა პროფესიაა, ზოგისთვის კი – ცხოვრების წესი. ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს ადამიანები დიდ საქმეს ემსახურებიან, იმდენად დიდს, რომ ხშირად ამის შესახებ თავადაც არ უწყიან. ისინი ლაპარაკობენ, თავიანთ საქმეს ასრულებენ, ცდილობენ, ძალიან ცდილობენ და ზოგჯერ ყურებსაც ჩამოყრიან ხოლმე, დანებებაც უნდებათ, მაგრამ… განა შეიძლება ცხოვრებას დანებდე, მერე როგორ გინდა, ჭვავის ყანაში მოთამაშეებს თვალებში შეხედო?! ვერ, ვერ იზამენ მაგას და კვლავ იმართებიან, „მერანისა“ და „იგის“ სულისკვეთებას ჭიგოებად შეიყენებენ და აგრძელებენ დარდებითა და იმედებით განოყიერებულ გზას, შესაძლოა, უწინდელზე დიდი შემართებითაც კი.

მასწავლებლობა უცნაური პროფესიაა. აქ ცალსახა მსწავლელი და მასწავლებელი არ არსებობს. დამჭერსა და მოთამაშეს შორის ზღვარი ძალიან ბუნდოვანია. შენ ასწავლი, ამავდროულად მათგან უფრო მეტს სწავლობ, ზოგჯერ შენ ხარ მათი ყავარჯენი, ზოგჯერ ისინი – შენი. ეს უკუკავშირი რომ არ არსებობდეს, მასწავლებლობის, როგორც პროფესიის, ჩანაცვლებას მართლაც თავისუფლად მოახერხებდა ხელოვნური ინტელექტი.

ამ წერილით სწორედ იმის შეხსენება გვინდა თქვენთვის, რომ მნიშვნელოვანი ადამიანები ხართ. ზოგჯერ შეიძლება გეგონოთ, რომ თქვენი ხმა ვიღაცის ყურამდეც კი ვერ აღწევს, რომ თქვენი სიტყვები გზაშივე იკარგებიან. გახსოვდეთ, არსებობენ ადამიანები, რომლებთანაც თქვენმა სიტყვებმა არათუ ყურამდე, არამედ გულამდე მიაღწია და იქ სამუდამოდ დაიდო ბინა. ამის გამო, შესაძლოა, უკვე მიიღეთ მადლობა სხვადასხვა ფორმით: წერილით, სიყვარულიანი მზერით, გაუმჯობესებული აკადემიური მოსწრებით, საგნის მიმართ გაზრდილი ინტერესით, ჩახუტებით და ა.შ. „ექომ“ იმ მადლიერების მოგროვება გადაწყვიტა, რომელიც მოსწავლეებმა ვერ დაიტიეს და ხმამაღლა გაანდვეს თავიანთ მასწავლებლებს. ჩვენ თქვენს კოლეგებს ვთხოვეთ, რომ გაეგრძელებინათ ფრაზა „ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ…“, გაეგრძელებინათ ისე, როგორც სურდათ და იმ სიტყვებით, რომლებიც პირველად გაახსენდებოდათ. მათ მიერ გაზიარებულ დაუვიწყარ ამბებს გიგზავნით, რათა კიდევ ერთხელ დაინახოთ თქვენი როლი მოსწავლეთა ცხოვრებაში და გახსოვდეთ, რომ თქვენი ხმა, თქვენი მცდელობა, თქვენი საქმე მნიშვნელობს მაშინაც კი, თუ ამას ხმამაღლა არავინ გეუბნებათ.

ამბავი #1 (თინა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ მითხრა: „თქვენ ხართ ხუთწლიანი შავი ღრუბლის შემდგომ ლურჯი და კრიალა ცა ჩემს ცხოვრებაში. მადლობა, რომ ჩემს სამყაროში გამოჩენა მოინდომეთ“.

ამბავი #2 (ქეთი მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემი მოსწავლე მერხის ქვეშ შეძვრა თავისი რვეულითა და კალმით. როგორც აღმოჩნდა, მოტორიკა ასე უკეთ უმუშავებდა, ყველა ასო სიმეტრიულად მოხაზა. თუ რამე გაუჭირდებოდა, ვთხოვდი ხოლმე მერხის ქვეშ შეძრომას… იქ ყველა დავალებას მარტივად უმკლავდებოდა.

აშკარაა, რაღაც ჯადოსნური ხდებოდა…

ძალიან მინდოდა მის „გუნდში“ ყოფნა და მეც შევუერთდი.

ნამდვილად ჯადოსნური ადგილი აღმოჩნდა. ხატვა მცოდნია…

ამბავი #3 (მირანდა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ მითხრა, ლამაზად და კალმით წერა იმიტომ დავიწყე, რომ თქვენ გაგახარათო (ფანქრით წერდა ხოლმე). შემდეგ ამავე მოსწავლის რვეულში რამდენიმე ადგილას წითელ არეზე აღმოვაჩინე ლამაზად დაწერილი და გაფორმებული ჩემი სახელი.

ამბავი #4 (სოფო მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ გაკვეთილი დამიწუნა, დღეს აქტივობები არ გქონდათ და მოსაწყენი იყოო. მაშინ მივხვდი, რომ მის თვალში მე კარგი მასწავლებელი ვიყავი. ჩემგან მეტს ელოდა, თან იცოდა, რომ გულწრფელად და თავისუფლად შეეძლო საკუთარი შთაბეჭდილებები გაეზიარება და იმედი ჰქონდა, რომ გავითვალისწინებდი. რა თქმა უნდა, ასეც მოვიქეცი.

ამბავი #5 (ნონა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ, როცა პროექტის დასკვნითი ღონისძიებიდან ვბრუნდებოდით, მითხრა, რომ მუშაობის პროცესში ის უნარები განუვითარდა, რომლებიც ყველაზე დიდ გამოწვევად მიაჩნდა. ამ დროს ყველაზე ბედნიერი ვიყავი.

ამბავი #6 (ქეთი მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ მითხრა, ესე იგი, თქვენ 22 შვილი გყოლიათო! ოცეულებისა და ერთეულების შეკრება რომ ისწავლა, პირველად, დამოუკიდებლად, 20 კლასელი და ჩემი 2 შვილი დაუმატა ერთმანეთს და ეს აღმოჩენა გააკეთა…

არ ვიცოდი, რომელი უფრო გამხარებოდა: ცოდნის, გაგებისა და გამოყენების შემდეგ მაღალ სააზროვნო უნარებს რომ შეეჭიდა თუ ის, უპირობოდ რომ მივიღეთ და შევიყვარეთ ერთმანეთი…

ამბავი #7 (მანანა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ თავისი ხელით დაკრეფილი მინდვრის ყვავილები და წერილი დამიტოვა მაგიდაზე, მადლიერების ნიშნად.

ამბავი #8 (ანანო მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ მითხრა, რომ ყოველწლიურ სასკოლო კონფერენციაში მონაწილეობას ვერ მიიღებდა, რადგანაც ძალიან ღელავდა პრეზენტაციის წარდგენისას და მტკიცედ განაცხადა, რომ ამ შიშს ვერ დაძლევდა, მით უმეტეს, დიდი აუდიტორიის წინაშე. იმ წამიდან ვერაფრით მოვისვენე, რადგან ამ უსაყვარლეს გოგონაში, მაშინ მე-7 კლასში იქნებოდა, ისეთი ნაპერწკალი შევამჩნიე, თითქოს თვალებით მთხოვდა დავხმარებოდი ამ გამოწვევის დაძლევაში, თანაც მასში დავინახე დიდი პოტენციალიც, რომელსაც სწორად წარმართვა სჭირდებოდა. ეს ისტორია დაიწყო ასე, ძალიან ბანალურად, ჩვენ ბევრი ვისაუბრეთ მის შიშებზე, ფიქრებსა და ემოციებზე. მერე დეტალურად გავიარეთ ეფექტური პრეზენტაციის ტექნიკებიც, საჯარო გამოსვლის ნიუანსებზეც რაღაცები გავანდე და ასე ეტაპობრივად დავიხვეწეთ, გავიზარდეთ, ემოციების მართვაც ვისწავლეთ და დღეს შემიძლია თამამად ვთქვა, რომ ერთ-ერთი საუკეთესო პრეზენტატორია, რომელსაც შეუძლია ყველა ტექნიკისა და ნიუანსის გათვალისწინება, როცა მას ვუსმენ, თვალებზე ცრემლები მადგება და მიხარია, რომ სულ მცირედი წვლილი შევიტანე მის პროგრესში და სწორედ ეს არის ის, რაც მაძლევს მოტივაციას, ვაკეთო საქმე, რომელიც უკეთესობისკენ ცვლის სამყაროს.

ამბავი #9 (გვანცა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ პატარა, ასოებნაკლული ფრაზით მომცა ზუსტად ის ძალა, რომელიც გზის გასაგრძელებლად მჭირდებოდა.

დაწყებითი საფეხურის მასწავლებლები, მოსწავლეების წასახალისებლად, მოკლე თუ ვრცელ კომენტარებს ხშირად ვტოვებთ მათ რვეულებში. ასე იყო მაშინაც. ახალ წერა-კითხვანასწავლი მოსწავლის რვეულში – „ყოჩაღ!“ – მივაწერე და გავაგრძელეთ სასწავლო პროცესი. რამდენიმე დღის შემდეგ, როცა მე თვითონ ვიყავი გადამწვარი და გამოფიტული, დანის რვეული გადავშალე და თავისთვის, ჩუმად მიწერილი საპასუხო წარწერა დამხვდა: „გვანც შენც ყოჩაღ”. ეს გამხნევება დღემდე საუკეთესო მოგონებაა ჩემი მასწავლებლად ყოფნის გამოცდილებიდან.

შენი ნასწავლი ასოებით რომ გამხნევებს უკვე – მიყვარს ის შეგრძნება, მაშინ რაც მქონდა.

ამბავი #10 (მირანდა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ მითხრა, მათემატიკის ყველა გაკვეთილზე თქვენზე ვფიქრობო.

ამბავი #11 (მაკა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ, შესვენების დროს, გვერდით ჩამიარა და გალაკტიონის „მთაწმინდის მთვარე“ გარეპა, გაუბედავად. ახალი შესული ვიყავი კლასში. ნიკა არასდროს ერთვებოდა საგაკვეთილო პროცესში და ამაზე სულ ვღელავდი. ალბათ ამიტომაც, ხმაურის მიუხედავად, არ გამომპარვია მისი ხმა. არ ვიცი, როგორ მოხდა, მაგრამ მივხვდი, რომ ეს შანსი ხელიდან არ უნდა გამეშვა. ამასობაში ზარიც დაირეკა. მახსოვს, სრულიად სხვა თემას ვამუშავებდით, მაგრამ გაკვეთილი გალაკტიონით დავიწყე და ნიკას მივმართე: – წეღან რას რეპავდი?

დაბნეული წამოდგა, ვერ მიხვდა, რას ვაპირებდი, მაგრამ გულწრფელად მიპასუხა, გალაკტიონსო.

კლასი დუმდა.

ავიღე ტელეფონი და ჩავრთე გალაკტიონისეული ხმა, „ჯერ არასდროოოს…“. არასოდეს დამავიწყდება კლასის რეაქცია, აღმოჩენა, რომ გალაკტიონი თავად „რეპავდა“ იქ.

ნიკა მორცხვად იდგა და ბედნიერი ღიმილით გვისმენდა ყველას (ეს ხშირად არ მომხდარა მანამდე). თვალები უბრწყინავდა: მან შეძლო, გაიმარჯვა, პირველმა აღმოაჩინა! ჩემს ემოციებზე ლაპარაკი, ვფიქრობ, ზედმეტია, ისედაც მიხვდება ყველა. ვისაუბრეთ იმ გაკვეთილზე გალაკტიონზე, კიდევ ბევრი ლექსი მოვისმინეთ, მაგრამ ეს ამბავი აქ არ მთავრდება.

საღამოს მომდის ნიკას დედის სამადლობელი წერილი და ვიდეო. ეს ვიდეო არის იმის დასტური, რომ არ არსებობს მოსწავლე, შესაძლებლობის გარეშე. მთავარია, ჩვენ ვიპოვოთ ის, არ გაგვეპაროს არც ერთი წამი. ხომ შეიძლებოდა, ნიკას მორიდებული და გაუბედავი ხმა გამომპაროდა? მე შევძელი დამეჭირა წამი, რომლითაც მისი ახლიდან გაცნობა შევძელი. ახლიდან გაიცნეს კლასელებმაც.

იმ ვიდეოში ნიკა ზის მაგიდასთან, ხმამაღლა კითხულობს და იზეპირებს გალაკტიონის „მთაწმინდის მთვარეს“.

ამბავი #12 (დათო მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ მითხრა, რომ ჩემ გვერდით თითქოს ასაკი ემატება და დიდი ხდება…

ამბავი #13 (მირანდა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ მითხრა, მას, თქვენ ჩემი ცხოვრების საუკეთესო რჩევა მომეცითო.

ამბავი #14 (დათო მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ მითხრა, რომ ორი წლის წინ გაკეთებული დავალება ახსოვს…

ამბავი #15 (ნინო მასწავლებელი)

ერთხელ, მასწავლებლობის პირველ წელს, ჩემმა მოსწავლემ, გვერდით რომ ჩავუარე, თავზე ხელები დაიფარა…

არასდროს ასეთი მტკივნეული არ ყოფილა ძალადობის შედეგის ნახვა. მასწავლებლობა ყველაზე მეტად ადამიანებზე დარდი და ზრუნვა მგონია.

ამბავი #16 (ნინო მასწავლებელი)

ერთხელ (90-იანებში) ჩემმა მოსწავლემ მაგიდაზე ფერადი ძაფების რამდენიმე კოჭა დამახვედრა საჩუქრად. ყველაზე ძვირფასი საჩუქარი იყო, რაც კი მიმიღია. მოსწავლეობაც ყველაზე მეტად ადამიანებზე დარდი და ზრუნვა მგონია.

ამბავი #17 (მირანდა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემი მოსწავლეები ერთმანეთს ჩემ მიმართ სიყვარულში შეეჯიბრნენ.

ამბავი #18 (მანანა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემს მოსწავლეს, რომელიც მაშინ მეათე კლასში სწავლობდა და გამოირჩეოდა მაღალი აკადემიური მოსწრებით, მრავალმხრივი ინტელექტითა და საოცარი სიკეთით, მამა გარდაეცვალა. სანდროს ორი და და ერთი ძმა ჰყავდა, თვითონ ყველაზე უფროსი იყო. მამის გარდაცვალების შემდეგ სკოლას ხშირად აცდენდა, აღარ სწავლობდა, რადგან დედას ეხმარებოდა სამი მცირეწლოვანი ბავშვის მოვლაში, დროდადრო მუშაობდა კიდეც სხვა ადამიანებთან დამხმარედ და ზოგჯერ სკოლაში გადაღლილი მოდიოდა. ამხანაგებს თანდათან შორდებოდა, ხშირად კლასელების ირონიულ სახეებსაც ვაფიქსირებდი.

ერთხელ დასვენებაზე გამომიცხადა, რომ სკოლის მიტოვება გადაწყვიტა, მიზეზი არ აუხსნია, დათრგუნული და გაღიზიანებული ჩანდა. თანაკლასელმა ლალიმ ყურში ჩამჩურჩულა: – მათემატიკის მასწავლებელმა სანდროს საჯაროდ, ხმამაღლა უთხრა, ოფლის სუნი აგდის და მოიწესრიგე ეგ პრობლემაო… თავზარი დამეცა, გამოვუდექი და დავეწიე, ვთხოვე, სასწავლო წლის ბოლომდე დარჩენილიყო, რადგანაც იმ ღონისძიებაზე, რომელსაც ვამზადებდით, სანდროს მთავარი როლი ჰქონდა შესასრულებელი, ღონისძიების სტრუქტურა ბავშვების მოფიქრებული იყო.

საოცრად წარმატებული გამოდგა ჩვენი ღონისძიება, სკოლის დირექტორმა სანდრო განსაკუთრებულად ნიჭიერ პატარა მსახიობად გამოაცხადა, მათემატიკის მასწავლებელმა, რომელსაც ძალიან უყვარდა მუსიკა, აღტაცება ვერ დამალა სანდროს ნიჭიერებაზე და ცრემლნარევი საჯაროდ გადაეხვია.

მომდევნო გაკვეთილებზე სანდრო აღარ იგვიანებდა, იშვიათად აცდენდა, აღარსად ჩანდა ირონიული სახეები, სწავლას მოუმატა და სემესტრის ბოლოს წარმატებული აკადემიური მოსწრებით გაგვახარა.

დღეს სანდრო სხვა ქვეყანაში მოღვაწეობს და წარმატებული ბიზნესმენია!

ჩემს საყვარელ ნივთებს ამშვენებს მისი ნაჩუქარი კალამი და ორიოდე საინტერესო წიგნი, მახარებს ჩემს დაბადების დღეზე ყოველწლიური ზარი უცხო ქვეყნიდან…

ამბავი #19 (ქეთი მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მოსწავლემ დედა დამიძახა.

ამბავი #20 (თეა მასწავლებელი)

ერთხელ ჩემმა მესამეკლასელმა მოსწავლემ მთხოვა, თვალები დამეხუჭა და რასაც მეტყოდა, გამეკეთებინა. პატარა თითებით ხელისგული გამიშალა და ვარდისფერი, ფურცელი ჩამიდო. მაშინ აზერბაიჯანულენოვან სკოლაში მოხალისედ ვმუშაობდი და ჟურნალისტობაზე ვოცნებობდი. უცხო გარემოში ყოფნა მიჭირდა და მეშინოდა, რომ საქმეს თავს ვერ გავართმევდი. ნარმინის ტკბილ ხმაზე თვალები გავახილე, ოთხად გადაკეცილი ფურცელი გავხსენი და ცრემლები ვერ შევიკავე. დიდი ასოებით ეწერა „თეა მასწავლე“. მოგვიანებით შევნიშნე ყვავილებით გაფორმებული გულიც და წარწერა ,,თეა მასწავლებელი“. ღრმად ჩავისუნთქე და პირველად დავაკვირდი სიტყვას ,,მასწავლებელი“. მივხვდი, როგორ უნდა გამეგრძელებინა ცხოვრება. ჩემთვის ეს იყო ამბავი, სამოტივაციო ფრაზა, შეგონება და ცხოვრების გზის მანიშნებელი, რომელმაც სულიერად და ფიზიკურად შემცვალა. დამეხმარა, დაბნეული გოგოს როლი დამეთმო და მებრძოლი გავმხდარიყავი. ნარმინის ფრაზა „მასწავლე“ დღემდე მეხმარება, რთულ პერიოდში ჯავშანი მოვირგო და სირთულეები გადავლახო. დიახ, მე მასწავლებელი ვარ და ვეხმარები მოსწავლეებს, დამოუკიდებელი ცხოვრების კარი უშიშრად გააღონ.

* * *

ძვირფასი ამბების გაზიარებისთვის „ექო“ მადლობას უხდის ყველა მასწავლებელს.

თუ შენც მასწავლებელი ხარ და გაქვს ამბავი, რომლის გაზიარებაც გინდა, რომელიც მასწავლებლების როლს გამოკვეთს და მოტივაციას მოგვცემს, მაშინ გაგვანდე ჰეშთეგით #ერთხელ_ჩემმა_მოსწავლემ ან გამოგვიგზავნე „ექოს“ ფეისბუქგვერდზე.

მანამდე კი, თავი მაღლა ასწიე, მხრებში გაიმართე და შენს იდეებს ხორცი შეასხი, წინ ახალი სასწავლო წელი, ჭვავის ყანაში მოთამაშე ბავშვები და უამრავი დასაჭერი წამია.

შევხვდებით 1001-ე ამბავში.