კონტურული რუკის გამოყენება საგაკვეთილო პროცესში მაღალი სააზროვნო უნარების განსავითარებლად

კონტურული რუკები აქტიურად გამოიყენება გეოგრაფიის სწავლებისას. სახელმძღვანელოს ავტორები მოსწავლეებს ხშირად სთავაზობენ დავალებებს, რომლებიც გარკვეული მაჩვენებლების კონტურულ რუკაზე გადატანას/ასახვას გულისხმობს. რა თქმა უნდა, ეს სპეციფიკური უნარია, რომელსაც გეოგრაფია ავითარებს. ამით მოსწავლეს საშუალება ეძლევა,მოვლენები სივრცეში აღიქვას, უკეთესად დაიმახსოვროს ესა თუ ის მონაცემი და მისი გავრცელება. თუმცა აქვე არ შეიძლება არ აღინიშნოს ამ დავალებების შეზღუდული ხასიათი; ხშირად სამუშაო მთავრდება იმით, რომ მოსწავლეებს უმოწმებენ, რამდენად აკურატულად მოახერხეს ამ ინსტრუქციის შესრულება.

ჩიკაგოსუნივერსიტეტისპროფესორის ბენჯამინ ბლუმის თეორიისმიხედვით, გამოყოფენ აზროვნებისშემდეგდონეებს: ცოდნას, გაგებას, გამოყენებას, ანალიზს, სინთეზსადაშეფასებას.

აზროვნების ეს დონეები საფეხურებს ქმნიან, სადაც ყოველი მომდევნო უფრო რთულია და მოიცავს ერთ ან რამდენიმე წინა დონეს. ცოდნა, გაგება და გამოყენება აზროვნების ქვედა დონეებად მოიაზრება, ხოლო ანალიზი, სინთეზი და შეფასება – ზედად.

კონტურული რუკის შევსება მოსწავლეებს საშუალებას აძლევს, განივითარონ „გამოყენების” დონე ბლუმის ტაქსონომიის მიხედვით.

ამ წერილის მიზანია, კონტურული რუკების შევსებას მასწავლებლებმა სხვა თვალით შეხედონ და არ დასჯერდნენ ზემოთ აღნიშნულს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეს სწავლების საბაზო და საშუალო საფეხურებზე, როდესაც მხოლოდ კონტურულის შევსება ინტერესმოკლებული ხდება და დაძლევის კუთხით სასწავლო გამოწვევას აღარ წარმოადგენს მოსწავლისთვის.

როგორ გავართულოთ ამგვარი აქტივობები ისე,რომ მოსწავლეებმა შეძლონ უფრო მაღალ სააზროვნო დონეზე ასვლა?

ამისთვის საჭიროა მოვიძიოთ დამატებითი რესურსები და მოსწავლეებს გასაანალიზებელი შეკითხვა დავუსვათ. ერთ-ერთ ნიმუშს ქვემოთ წარმოგიდგენთ.

აქტივობა გათვლილია საშუალო სკოლის მოსწავლეებისთვის, რომლებიც მსოფლიოს გეოგრაფიას გადიან.

აქტივობის მიზანია, მოსწავლეებმაერთმანეთს დაკავშირონ ქვეყნების სიდიდე, მოსახლეობის რაოდენობა და განვითარების დონე, დაინახონ კავშირი ამ პარამეტრებს შორის.

მიზნისმისაღწევად რამდენიმე რესურსი დაგვჭირდება: ცხრილები, სადაც მოცემულია უდიდესი და უმცირესი ქვეყნები ფართობების მიხედვით (ნახ. 1,ნახ. 2), ასევე (2) – კონტურული რუკა ინდივიდუალურად ყველა მოსწავლისთვის, (3)ცხრილები, სადაც მოცემულია ქვეყნები მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (ნახ. 3, ნახ. 4) და რუკა, ქვეყნების ცხრილი მშპ-ს მიხედვით (ნახ. 5) და მსოფლიო პოლიტიკური რუკა, კედელზე გამოკრული იმ შემთხვევისთვის, თუ მოსწავლეებს მისი გამოყენება დაჭირდათ.

ამის შემდეგ კლასს, ზომის შესაბამისად, ვყოფთ ჯგუფება. დავალებაორი შინაარსისაა. თითოეული შინაარსის დავალება ეძლევა 2-3 ჯგუფს, რათა შემდგომი განხილვა საინტერესო იყოს.

დავალება 1 – მოცემული ქვეყნები (ნახ.1 და ნახ.2), როგორც უდიდესი, ასევე უმცირესი ფართობის მიხედვით,ჯგუფებმა უნდა გამოსახონ კონტურულ რუკაზე შესაბამისი ტექნიკის გამოყენებით, რათა უდიდესი და უმცირესი ერთგვაროვნად არ იყოს ასახული. ამის შემდეგ შეადარონ ეს რუკამშპ-ს მიხედვით შედგენილს (ნახ.5) და იმსჯელონ კავშირზე ამ ორ მაჩვენებელს შორის, განსაზღვრონ, აქვს თუ არა უშუალოკავშირიერთმანეთთან ქვეყნის ტერიტორიის სიდიდეს და ეკონომიკურ განვითარებას. დასკვნა შეუძლიათ წარმოადგინონ სასურველი ფორმით.

დავალება 2 – მოცემული ქვეყნები (ნახ.3 და ნახ.4), როგორც უდიდესი, ასევე უმცირესი მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, ჯგუფებმა უნდა გამოსახონ კონტურულ რუკაზე შესაბამისი ტექნიკის გამოყენებით, რათა უდიდესი და უმცირესი ერთგვაროვნად არ იყოს ასახულ. ამის შემდეგ შეადარონ ეს რუკა მშპ-ს მიხედვით შედგენილს (ნახ.5) და იმსჯელონ კავშირზე ამ ორ მაჩვენებელს შორის, განსაზღვრონ, აქვს თუ არა უშუალოკავშირიერთმანეთთანმოსახლეობის რაოდენობასა და მშპ-ს.დასკვნა შეუძლიათ წარმოადგინონ სასურველი ფორმით.

15 წუთის შემდეგ ჯგუფები წარმოადგენენ თავიანთ მოსაზრებებს, მერე კი იწყება მსჯელობა იმის შესახებ,

ა) რამდენად ახდენს გავლენას ქვეყნის სიდიდე ეკონომიკურ განვითარებაზე;

ბ) რამდენად ახდენს გავლენას მოსახლეობის რაოდენობა ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებაზე.

ნახ.1მსოფლიოსუდიდესი ქვეყნები ფართობის მიხედვით

ქვეყანა ფართობი (მლნ.კვ.კმ)
რუსეთი 17,0
კანადა 9,9
ჩინეთი 9,6
აშშ 9,6
ბრაზილია 8,5
ავსტრალია 7,6
ინდოეთი 3,2
არგენტინა 2,7
ყაზახეთი 2,7
ალჟირი 2,3
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა 2,3
მექსიკა 2,0
საუდის არაბეთი 2,0
ინდონეზია 1,9
სუდანი 1,9
ლიბია 1,8
ირანი 1,6
მონგოლეთი 1,6
პერუ 1,3
ჩადი 1,3

ნახ.2მსოფლიოს უმცირესიქვეყნები ფართობის მიხედვით

ქვეყანა ფართობი (კვ.კმ)
ვატიკანი 0,44
მონაკო 1,96
ნაურუ 21
ტუვალუ 26
სან-მარინო 61
ლიხტენშტეინი 160
მარშალის კ-ები 180
სეიშელის კ-ები 217
სენტ-კიტსი და ნევისი 269
მალდივის კ-ები 298
მალტა 316
გრენადა 344
სენტ ვინსენტი და გრენადინი 389
ბარბადოსი 430
ანტიგუა და ბარბუდა 442
პალაუ 459
ანდორა 468
სენტ ლუსია 539
სინგაპური 699


ნახ.3 უმსხვილესი ქვეყნები მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით

ქვეყნები მოსახლეობის რიცხოვნება (მლნ)
ჩინეთი 1,3 (მლრდ)
ინდოეთი 1,2 (მლრდ)
აშშ 313,2
ინდონეზია 237,6
ბრაზილია 192,4
პაკისტანი 178,9
ნიგერია 162,5
რუსეთი 143,0
ბანგლადეში 142,3
იაპონია 127,7
მექსიკა 112,3
ფილიპინები 94,1
ვიეტნამი 87,8
ეთიოპია 84,3
გერმანია 81,8
ეგვიპტე 81,6
ირანი 76,2
თურქეთი 74,7
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა 67,7
ტაილანდი 65,9

ნახ.4 უმცირესი ქვეყნები მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით

ქვეყნები მოსახლეობა
ვატიკანი 800
ტუვალუ 10000
ნაურუ 10000
პალაუ 21000
გიბრალტარი 29400
სან მარინო 32252
მონაკო 35881
ლიხტენშტეინი 36157
სენტ-კიტსი და ნევისი 51970
მარშალის კუნძულები 54305
ანდორა 85015
ანტიგუა და ბარბუდა 89138
სეიშელის კ-ები 90945
სენტ ვინსენტი და გრენადინი 100892

ნახ.5 ქვეყნები მშპ-ის მიხედვით ერთ სულ მოსახლეზე (მსოფლიო ბანკის 2010 წლის მონაცემებით)


დასკვნის სახით უნდა ითქვას, რომ ჩვენ მიერ განხილული აქტივობა მხოლოდ ისეთი სპეციფიკური უნარების განვითარების საშუალებას კი არ იძლევა, როგორებიცაა რუკის გამოყენება/გაანალიზება და კონტურული რუკის შევსება, არამედ მოსწავლეებს აზროვნების უნარს უვითარებს, საშუალებას აძლევს, სხვადასხვა მონაცემები ერთმანეთს დაუკავშირონ და დასკვნები გამოიტანონ. იმავდროულად, მათ განუვითარდებათ ჯგუფურად მუშაობისა და დისკუსიის უნარი, რაც ერთი გაკვეთილისთვის წარმატებად შეიძლება ჩაითვალოს.

კომენტარები

comments