პრობლემური  სიტუაციის  გადაჭრა გაკვეთილზე ევრისტიკული ძიების გზით

საგაკვეთილო პროცესი მოსწავლეებისაგან მრავალი რთული სააზროვნო ოპერაციის შესრულებას მოითხოვს. მათ შორისაა პრობლემური სიტუაციის  შექმნა. მისი გადაწყვეტა უმნიშვნელოვანესია. ფსიქოლოგების აზრით, პრობლემური სიტუაცია თავად განსაზღვრავს და წარმართავს აზროვნების პროცესს,  მაგრამ როგორც კი ის იქმნება, აზროვნება იწყებს პრობლემის გადაჭრის გზის ძიებას, რაც პარალელურად მთელი რიგი კოგნიტური პროცესების გააქტიურებას იწვევს.

 

პრობლემური  სიტუაციის  გადაჭრასა და  პრობლემის მოგვარებაში უდიდეს  როლს  ასრულებს ევრისტიკა. იგი ერთგვარი შემოკლებული გზაა რთული ამოცანების გადასაჭრელად, მაშინ, როცა პრობლემის გადაჭრისთვის ანალიზი არასაკმარისია და ამოცანას ართულებს ურთიერთსაწინააღმდეგო და არასრული ინფორმაცია, დროის სიმცირე, გაურკვევლობა და ა.შ. ის იმ ამოცანების ამოხსნაში გვეხმარება,    რომელზე პასუხის მიღების გზებიც გამოკვეთილი არ არის და რომელიც უნდა ვიპოვოთ, აღმოვაჩინოთ, გამოვიკვლიოთ და რომელზე დაყრდნობითა და სათანადო კითხვებით უნდა დავადგინოთ ჭეშმარიტება  (ევრისტიკა (ბერძნ. Heuriskō  -„ვპოულობ“), ამიტომ სასწავლო პროცესში იმ ტიპის დავალებების შესრულება, რომელიც მოსწავლეს  დაეხმარება პრობლემის გადაჭრის ტექნიკების ათვისებაში და გააცნობს ევრისტიკული ძიების გზებს, ერთობ საჭირო და აუცილებელია.

 

ამგვარ საკითხებზე მუშაობისთვის მასწავლებელს შეუძლია წინასწარ დაგეგმოს გაკვეთილი, მოამზადოს საჭირო რესურსები  (ან თუნდაც მიმდინარე საგაკვეთილო ფორმატში შეძლოს მიზნის მიღწევა) და შესაბამისი სტრატეგიების მოშველიებით გავიდეს შედეგზე. არჩევანი  შეიძლება შეჩერდეს ნებისმერ პრობლემურ საკითხზე, რომლის ღრმად შესწავლის საშუალებას  სახელმძღვანელოში  წარმოდგენილი მასალა არ იძლევა და მოითხოვს დამატებითი მასალების მოშველიებას.  მაგალითად, VII კლასის ისტორიის სახელმძღვანელოში საუბარია ჯერ რომის რესპუბლიკაზე და შემდეგ რომის იმპერიაზე, მაგრამ  მასალის წინასწარი დამუშავებისას ცხადი ხდება, რომ  მმართველობის ცვლილების წარმოდგენილი მიზეზები ღია სივრცეს ტოვებენ შემდგომი მუშაობისათვის. მასწავლებელს შეუძლია, გამოიყენოს აღნიშნული პრობლემური სიტუაცია  და საკითხი, თუ რამ გამოიწვია ესოდენ დიდი ცვლილებები და რა შედეგებით დასრულდა, ღრმად გაანალიზებინოს მოსწავლეს საკითხი და აპოვნინოს პასუხები.

 

განვიხილოთ  ევრისტიული  ძიების   გზით   პრობლემის   გადაჭრის   კონკრეტული მაგალითი

საგანი – ისტორია.

კლასი – VII .

გაკვეთილი  – &14, რომის იმპერია.

გაკვეთილის მიზანი – მოსწავლემ უნდა შეძლოს  ფაქტებისა და მოვლენების დაკავშირება, შედარება, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირების დამყარება, ანალიზი, მსჯელობა, ცნებების განმარტება, ვიზუალური მასალის გამოყენება, მიღებული ცოდნის განზოგადება და კონკრეტული პასუხების მიღება შეკითხვაზე, თუ რა გახდა რომის რესპუბლიკის მარცხისა და იმპერიის წარმოშობის მიზეზები (ისტ.VII.1, 2, 3, 4).

სწავლი მეთოდი: პრობლემური, ევრისტიკული.

მუშაობის ორგანიზაციის ფორმა: ინდივიდუალური, ჯგუფური, წყვილებში.

ტექნიკური საშუალებები: დაფა, პროექტორი, ვიზუალური მასალა, სახელმძღვანელო (ისტორია, VII, ბაკურ სულაკაურის გამომც.),   ნარატივები.

ძირითადი ცნებები, რომლებსაც გაკვეთილზე შეისწავლიან: რესპუბლიკა, იმპერია, კრიზისი, სამოქალაქო ომი, დიქტატურა.

ლექსიკონი: რესპუბლიკა „საერთო სახალხო საქმე“, სახელმწიფო, რომელსაც მართავენ ხალხის მიერ გარკვეული  ვადით არჩეული მმართველები; იმპერიამონარქია, როდესაც სახელმწიფოს მეთაური  ატარებს იმპერატორის ტიტულს; კრიზისი – დიდი გარდატეხა, მკვეთრი ცვლილება,  მძიმე გარდამავალი პერიოდი;  სამოქალაქო ომი – ხანგრძლივი შეიარაღებული კონფლიქტი სახელმწიფოს შიგნით არსებულ დაპირისპირებულ ძალებს შორის სახელმწიფო ხელისუფლების ხელში ჩაგდების მიზნით; დიქტატურა – ძალაუფლება, რომელიც არ შეზღუდულია კანონმდებობით; კეისარი – ზოგადად მონარქის აღმნიშვნელი  სიტყვა,  ძველი რომის იმპერატორების ტიტული.

 

გაკვეთილის მიმდინარეობა:

I  ეტაპი – კლასის ორგანიზება; პრობლემური სიტუაციის შექმნა და პრობლემის  ფორმულირება.

კლასის ორგანიზების შემდეგ მასწავლებელი მიმართავს მოსწავლეებს შეკითხვებით,  ხოლო მოსწავლეები  არსებული  ცოდნისა   და  მასწავლებლის მიერ შეთავაზებული დავალებების  საფუძველზე  იძლევიან პასუხებს (სქემა 1):

 

სქემა 1

 

მასწავლებელი მოსწავლე
1. როგორი იყო სახელმწიფო მმართველობის ფორმა რომში ძვ.წ. I ს-ში?

2. რას ნიშნავს რესპუბლიკა?

3. როდის შეიქმნა  რომის რესპუბლიკა? რა დამოკიდებულება ჰქონდათ რომაელებს რესპუბლიკის მიმართ?

 

 

1. რესპუბლიკა;

2. „საერთო სახალხო საქმეს“, სახელმწიფოს, რომელსაც მართავენ ხალხის მიერ გარკვეული  ვადით არჩეული მმართველები;

3. ძვ.წ. VI ს-ში; რომაელები იბრძოდნენ რესპუბლიკისთვის, ამაყობდნენ თავიანთი მიღწევებით.

მასწავლებლის შენიშვნა:

ჩვენი გაკვეთილის თემაა რომის იმპერია. რა წინააღმდეგობას ხედავთ თქვენ მიერ გაცემულ პასუხებსა და სასაუბრო თემას შორის?

რომი იყო რესპუბლიკა და გახდა იმპერია, რომაელებს გარკვეული პერიოდის შემდეგ რესპუბლიკის მაგივრად  ხელში  იმპერია შერჩათ.

 

 

II  ეტაპი – წყაროზე  მუშაობა

მასწავლებელი ეკრანზე აჩვენებს ტექსტს N1,2 (რომელიც ასევე ინდივიდუალური ბარათების სახით დაურიგდათ მოსწავლეებს) და სთავაზობს მოსწავლეებს, გაეცნონ დავალებას და შეასრულონ ის (სქემა 2):

 

სქემა 2

მასწავლებელი მოსწავლე
 

ტექსტი N1 – „ნამდვილი რომაელები რესპუბლიკელები არიან. მათი პირველი გმირი იყო ბრუტუსი, რომელმაც  ძვ.წ. VI ს-ში  მოაწყო აჯანყება უკანასკნელი მეფის წინააღმდეგ.  ამის გამო აჯანყებულებმა ის  თავიანთ პირველ კონსულად დანიშნეს, შემდეგში კი ძეგლიც დაუდგეს. დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, როდესაც რესპუბლიკის კრიზისი დადგა,  მისმა  ერთ-ერთმა დამცველმა – კატონ უმცროსმა, რესპუბლიკელებიდან ერთადერთმა, სწორად შეაფასა შექმნილი ვითარება,  შემდგომი წინააღმდეგობა უაზროდ ჩათვალა და თავის მომხრეებს კეისართან შერიგება სთხოვა. თვითონ კი, ხელში კეისარს რომ არ ჩავარდნოდა და შემდეგ მისგან შეწყნარება არ მიეღო (კეისარი მას აუცილებლად აპატიებდა, ეს კი აუტანელი იქნებოდა მისთვის) თვითმკვლელობით დაასრულა სიცოცხლე. ასე დაიღუპა კატონი, არისტოკრატულ-რესპუბლიკურ პრინციპთა ყველაზე მეტად თანმიმდევრული და შეუპოვარი დამცველი, უპატიოსნესი პიროვნება და რესპუბლიკის უკანასკნელი ბურჯი“.

ტექსტი N2 – „რომის დიქტატორს თავადვე რომაელები უჭერდნენ მხარს. მაგრამ იყვნენ მოწინააღმდეგეებიც. ძვ.წ. 44 წელს დიქტატორ იულიუს კეისრის წინააღმდეგ ძველი ბრუტუსის შთამომავალმა მარკუს იუნიუს ბრუტუსმა მოაწყო შეთქმულება. კეისრის სიკვდილის შემდეგ   რომში არეულობა დაიწყო  და  აღშფოთებულმა  რომაელებმა რესპუბლიკის მომხრე მრავალი სენატორი ამოხოცეს. ბრუტუსმაც თვითმკვლელობით დაასრულა სიცოცხლე.  მოგვიანებით რომაელებმა მთელი ძალაუფლების პირველი იმპერატორისთვის – ოქტავიანე ავგუსტუსისთვის“ – გადაცემა აღიარეს.

დავალება: „შეადარეთ ეს ორი ფაქტი ერთმანეთს. რა შეკითხვები დაიბადა   ფაქტების შედარების შედეგად?“

 

მოსწავლეები  ასრულებენ დავალებას, ადარებენ ერთმანეთს ტექსტურ ინფორმაციას. ანალიზისას ჩნდება შეკითხვები: როდის მოხდა? რატომ მოხდა? რისთვის? რა მიზნით? რამ განაპირობა  ცვლილებები?

შედეგად  გამოიკვეთება  საგაკვეთილო  საქმიანობის  ძირითადი მიზანი, ანუ  პრობლემა, რომელსაც დაწერენ დაფაზე:

რატომ გაანადგურეს რომაელებმა რესპუბლიკა?

 

 

 

III  ეტაპი – ვერსიების შემუშავება:

მასწავლებელი  მიმართავს  მოსწავლეებს: „რა ვერსიები გაქვთ კითხვაზე პასუხის გასაცემად, საკითხის გადასაწყვეტად და პრობლემის მოსაგვარებლად?“

 

მოსწავლეები მუშაობენ ჯგუფებში, მოსაზრებებს ჩამოწერენ რვეულებში, ხოლო მუშაობის დასრულების შემდეგ   ყველა ვერსიას  ჩამოწერენ დაფაზე.

 

IV  ეტაპი – მასწავლებლი  ავალებს  მოსწავლეებს,  წაიკითხონ ეკრანზე გაშლილი ტექსტი (რომელიც ასევე ინდივიდუალური ბარათების სახით დაურიგდათ)    და  ინფორმაცია განიხილონ ჯგუფებში (სქემა 3):

 

სქემა 3

 

მასწავლებელი მოსწავლე
 

ტექსტი 3 – პლუტარქე (ახ.წ. I  ს.)  მოგვითხრობს:   „რომი ჰგავდა ხომალდს, რომელიც უმართავად მიემართებოდა. რომაელებს მხოლოდ ის სურდათ, როგორმე გამხდარიყვნენ კონსულები, დამსხდარიყვნენ მაგიდებთან და უსირცხვილოდ  შეესყიდათ ხორბალი. არჩევნების დღეს ღარიბობა ცხადდებოდა კრებაზე და მზად იყვნენ იმის მხარე დაეჭირათ, ვინც ფულს მისცემდა. მაგრამ რომაელები იბრძოდნენ არამარტო ხმის მიცემისთვის, არამედ იარაღისთვისაც. არჩევნები რომში ნამდვილ ბრძოლად გადაიქცა, იყვნენ მოკლულებიც და დაჭრილებიც. საქმე ისე წავიდა, რომ ერთხელ მთელი შვიდი თვის განმავლობაში ვერ აირჩიეს კონსული… ამავე დროს რომი უფრო და უფრო ეფლობოდა სიღარიბის ჭაობშიც. საღად მოაზროვნე ადამიანები ფიქრობდნენ, რომ სახელმწიფოს ვერაფერი გადაარჩენდა,  გარდა ერთხელისუფლებიანობისა“.

 

შეკითხვები:

1. როგორ  უნდა გამხდარიყავი  კონსული რომში? როგორ ირჩევდნენ მათ?

2.პ ლუტარქეს აზრით, ვისთვის და რისთვის იბრძოდ რომის უღარიბესი მოსახლეობა?

3. როგორ აფასებს პლუტარქე რომში შექმნილ  ვითარებას?

4. რაში ხედავდნენ „საღად მოაზროვნე“ ადამიანები რომის გადარჩენას? რა განასხვავებდა მას წინა ხელისუფლებისაგან?

 

მოსწავლეები  პასუხობენ:

1. მოსყიდვის გზით;

2. მათთვის, ვინც გადაუხდიდა;

3. არეულობად, რომმა დაკარგა სიმშვიდე;

4. ერთხელისუფლებიანობის დამყარებაში, რაც განსხვავდებოდა  რესპუბლიკისგან.

 

 

მუშაობის შედეგად გამოიკვეთება პრობლემის გადაჭრის ძირითადი ვერსია:

რესპუბლიკური  მმართველობა არაეფექტური გახდა. ის მეტად ვეღარ წყვეტდა  გამწვავებულ პრობლემებს.

 

 

IV – პრობლემის გადაჭრის ორგანიზება:

 

მასწავლებლის  მიმართვა  მოსწავლეებს: „მას შემდეგ, რაც შევიმუშავეთ ვერსია, თუ რატომ  გაანადგურეს  რომაელებმა  რესპუბლიკა,  საჭიროა,  კიდევ   ერთ  საკითხზე  გავამახვილოთ ყურადღება  – არის რაღაც, რაც აუცილებლად უნდა გავიხსენოთ სრული პასუხის მისაღებად. რა  არის ეს? რის გაგებაა აუცილებელი?“

 

მოსწავლეები მსჯელობენ, შედეგები კი (პასუხები/შეკითხვები)  ჩამოიწერება დაფაზე:

ა)  უნდა გავიხსენოთ, რა სახის ცვლილებები განიცადა რომის სახელმწიფომ საუკუნეთა მანძილზე;

ბ) უნდა მოვიფიქროთ, რა შედეგებს მოუტანდა რომს ეს ცვლილებები? რა  პრობლემებს წარმოშობდა? როგორ შეიძლებოდა ამ პრობლემის გადაჭრა?

გ) როგორ ან რა სახით შეუწყობდა  ხელს ეს ცვლილებები  რომის განადგურებას?

 

მოსწავლეები  მსჯელობენ, სად და როგორ იპოვონ შეკითხვებზე პასუხები, როგორ  შეიძლება შეივსონ არასაკმარისი ცოდნა და ამის  შესაბამისად  რვეულებში ჩამოწერენ სამოქმედო გეგმას.

 

V ეტაპზე  ხდება  ძირითადი ცოდნის აქტუალიზაცია – მოსწავლეები მოქმედებენ გეგმის მიხედვით, ამოწმებენ მიზანს, პოულობენ და ასწორებენ მსჯელობისას დაშვებულ შეცდომებს, აანალიზებენ ფაქტებს, განაზოგადებენ და აკეთებენ შესაბამის დასკვნებს, იყენებენ ვიზუალურ მასალას (რომის იმპერიის რუკას). ეს ეტაპი მიმდინარეობს კითხვა-პასუხის რეჟიმში და მოსწავლეებიც კითხვებზე პასუხებს იწერენ  რვეულებში, პასუხებში  ისინი აქცენტს  რომის რესპუბლიკაში მომხდარ ცვლილებებზე აკეთებენ (სქემა 4):

 

სქემა 4

მასწავლებელი მოსწავლე
1.რა  მოვლენებს ჰქონდა ადგილი  რომში   ძვ. წ. II-I  სს-ში?

2.რით იყო გამოწვეული ეს მოვლენები?

3. რა მოჰყვა შედეგად ამ მოვლენებს?

4. რა დასკვნების გამოტანის საშუალებას გვაძლევს რომის სახელმწიფოს  რუკა?

mf

 

1. სოციალურ მღელვარებებს, კონფლიქტებს, აჯანყებებს, ომებს;

2. იმ პოლიტიკით, რომელსაც რომის მმართველები აწარმოებდნენ;

3. სოციალური მღელვარებებს, კონფლიქტებს, აჯანყებებს, ომებს რომაელებისთვის დიდი ზიანი მოჰქონდა, როგორიცაა  უკმაყოფილება, დაბალი ფენების გაღარიბება, უკმაყოფილება მმართველი ფენის მიმართ და ა.შ. თუმცა ომების შედეგად გაიზარდა რომის სახელმწიფო საზღვრები, გაიზარდა მეურნეობაში მონური შრომის გამოყენებაც, არმიის მნიშვნელობაც, რომის არმია დაქირავებულ  არმიად გადაიქცა;

4. რომი შესამჩნევად გაძლიერდა და ტერიტორიულად გაიზარდა, რაც სხვა ქვეყნების ეკონომიკური რესურსების  გამოყენების საშუალებასაც მისცემდა მათ, თუმცა პარალელურად გაზრდიდა წინააღმდეგობასაც დაპყრობილი მოსახლეობის მხრიდან.

 

 

მოსწავლეთა პასუხები ჩამოიწერება დაფაზე.

 

VI პრობლემის გადაჭრის გზის ძიება (ახალი ცოდნის აღმოჩენა):

მასწავლებელი სთავაზობს მოსწავლეებს, იმუშაონ სახელმძღვანელოსა და ეკრანზე გაშლილ ტექსტებზე (ტექსტი N4,5)  და უპასუხონ შეკითხვებს, რომელიც დამატებით ცოდნას მისცემთ პრობლემის გადასაჭრელად.

 

მოსწავლეები  ასრულებენ დავალებას, აანალიზებენ  სახელმძღვანელოსა  და ეკრანზე წარმოდგენილ მასალას და პოულობენ იმ პასუხებს, რომელიც აუცილებელია სასწავლო ამოცანის ამოხსნისთვის (სქემა 5):

 

სქემა 5

მასწავლებელი მოსწავლე
 

ტექსტი N4  – „ძვ.წ. II-I სს-ში რომაელებმა, რომლებიც მონურ შრომას იყენებდნენ, დაიწყეს მიწის კიდევ უფრო ღრმად დამუშავება, რამაც ერთიორად გაზარდა მოსავლიანობა. ბეტონის გამოგონებამ, ბერძნულ გამოცდილებასა და იმავე მონურ შრომაზე მაქსიმალურად დაყრდნობამ  რომის სწრაფ ზრდას შეუწყო ხელი.  გაჩნდა საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობები, წყალსადენები, აბანოები, ამფითეატრები, სავაჭრო  ობიექტები, მდიდრული ვილები და რამდენიმე სართულიანი შენობები. იტალიის ქალაქები და პროვინციები ქვაფენილებით დაიფარა, რომის მოქალაქეები მიეჩვივნენ ფუფუნებაში ცხოვრებას“.

ტექსტი N5  – მაგრამ  ამავე  დროს  რომში  სხვა  მდგომარეობაც შეიმჩნეოდა. როგორც სახალხო ტრიბუნი ტიბერიუს გრაკხუსი აღნიშნავდა, „ველურ მხეცებსაც კი ჰქონდათ ბუნაგი, მაშინ, როდესაც რომაელ მოქალაქეებს დარჩათ მხოლოდ ჰაერი და მზე. და  მათ, ვისაც მსოფლიო  მბრძანებლებს  ვუწოდებთ, სინამდვილეში  საკუთარი მიწის ნაგლეჯიც კი არ  გააჩნიათ“.

 

 

შეკითხვები:

1. რა იყო აღნიშნული ცვლილებების მიზანი და  რა შედეგებამდე მიიყვანა რომი  ამ ცვლილებებმა?

2. დაპყრობითმა ომებმა იკეთე მოუტანა რომის რესპუბლიკას თუ პირიქით, იმპერიის დაარსების მიზეზად იქცა?

3. როგორ შეიძლება შევაფასოთ რომაული დაპყრობების მნიშვნელობა?

 

 

აღნიშნული  ცვლილებების მიზეზი  იყო დაპყრობილი ტერიტორიებიდან დამატებითი შემოსავლების მიღება და ცხოვრების დონის გაზრდა, თუმცა მაღალი ფენების ფუფუნებისკენ სწრაფვამ  გამოიწვია გადასახადების ზრდა და ღარიბი ფენის კიდევ უფრო უკიდურესად გაღარიბება, სოციალური დაპირისპირება და მღელვარებები, რამაც საბოლოო ჯამში გამოფიტა რომის რესპუბლიკის ძლიერება და ხელი შეუწყო  მმართველობის იმპერიული ფორმის ჩამოყალიბებას.

 

 

 საკითხის კიდევ უფრო ღრმად გააზრებისთვის მასწავლებელი მოსწავლეებს  დამატებით დავალებას აძლევს  (სქემა 6):

 

სქემა 6

მასწავლებელი მოსწავლე
 

დავალება – უპასუხეთ შეკითხვებს:

1. შეადარეთ ერთმანეთს ზემოთ მოტანილი ფაქტები, არგუმენტები და  შეფასებები. რა წინააღმდეგობას ხედავთ მათ შორის? რით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან?

2.  მოსახლეობის რომელ დაჯგუფებებს შორის შეიძლებოდა წარმოშობილიყო დაპირისპირება?

3. რაში ხედავდა საზოგადოების გარკვეული ნაწილი რომის სახელმწიფოს გადარჩენის გზას?

 

 

1. მოსწავლეები ადარებენ და ახარისხებენ ზემოთ მოტანილ ინფორმაციას;

2. მეომრებს, სენატორებს, ოპტიმატებს, პოპულარებს, არისტოკრატიას, პლებეებს, მონებს და ზოგადად საზოგადოების ძირითად ფენებს შორის;

3. გადარჩენის გზა შეიძლებოდა ყოფილიყო ძლიერი ერთპიროვნული ხელისუფლების ჩამოყალიბება.

 

 

 

მოსწავლეთა   პასუხები ჩამოიწერება დაფაზე სქემის სახით;

 

VII ევრისტიული ძიების გზით პრობლემის გადაჭრისას მიღებული შედეგები (სქემა 7):

 

სქემა 7

 

მასწავლებელი მოსწავლე
 

მასწავლებელი მიმართავს მოსწავლეებს:

1. მაშ ასე, ჩვენ ერთად გავაანალიზეთ ის სიტუაცია, რომელიც რომში ძვ.წ. II-I სს-ში შეიქმნა. რა დასკვნები შეგვიძლია გავაკეთოთ აქედან? შეგვიძლია თუ არა იმის თქმა, რომ რომის სახელმწიფო მოცემულ ეპოქაში კრიზისის ხანაში შევიდა? მოიტანეთ არგუმენტის შესაფერისი მტკიცებულება;

 

2. მასწავლებელი:

თქვენი აზრით, როგორ აისახებოდა შექმნილი სიტუაცია რესპუბლიკის დამცველებზე – დადებითად თუ უარყოფითად? მათი მდგომარეობა გამყარდა თუ პირიქით?

მოძებნეთ პასუხი სახელმძღვანელოს ტექსტში;

3. მასწავლებელი:

არსებობდა თუ არა სხვა გამოსავალი შექმნილ სიტუაციაში? რა გზა გამოიკვეთა რომაელთა მხრიდან? კითხვაზე პასუხისთვის კიდევ ერთხელ ყურადღებით გადახედეთ ტექსტებს.

 

4. მასწავლებელი:

ასეთი ერთპიროვნული მმართველი გახდა იულიუს კეისარი. მორიგი სამოქალაქო ომის შედეგად კეისარი რომის დიქტატორი  გახდა. რამდენად იყო საჭირო დიქტატურის დამყარება?

 

5. მასწავლებელი:

რა ნიშნები მეტყველებენ ხელისუფლების დიქტატურაზე?

შეიძლებოდა თუ არა, რომ კეისრის  დიქტატურისთვის  „რესპუბლიკური მმართველობა“ გვეწოდებინა?

 

1. მოსწავლეები: დიახ, რომში ამ დროს შეიქმნა მძიმე მდგომარეობა, დაიწყო აჯანყებები, სამოქალაქო ომი (მოსწავლეები აყალიბებენ ყველა დასკვნას, რომელიც ხელთ აქვთ), ეს კი ნამდვილად იყო კრიზისი, ანუ  „მძიმე მდგომარეობა“;

 

2. მოსწავლეები გამოთქვამენ მოსაზრებებს, მიუთითებენ, რომ რესპუბლიკის დამცველების მდგომარეობა, სავარაუდოდ, შეირყეოდა და ასეც მოხდა, რის დასამტკიცებლადაც მოაქვთ ნაწყვეტი სახელმძღვანელოდან;

 

3. ეს შეიძლებოდა ყოფილიყო მხოლოდ რესპუბლიკურისგან განსხვავებული მმართველობის ფორმა – ერთპიროვნული ხელისუფლების დამყარება;

 

4. სამოქალაქო ომებმა დააფიქრა რომის მდიდარი მოქალაქეები, რომ მათი ძალაუფლების დასაცავად აღარ კმაროდა რესპუბლიკური მმართველობა, ამიტომ ისინი არ ეწინააღმდეგებოდნენ კეისარს.

 

5. არგუმენტირებისას გამოიკვეთება მოსაზრება, რომ რადგან ამ ცვლილებების გამო აღარ მოხდებოდა ხელისუფლების არჩევა და ყველა დაექვემდებარებოდა დიქტატორს, ამიტომ ეს აღარ იყო რესპუბლიკა.

 

 

VIII – პრობლემის  გადაჭრა  და  ახალი  ცოდნის გამოყენება, რეფლექსია;

IX –   საშინაო   დავალების  მიცემა, რომლის  დროსაც  მოსწავლეები  გაიმყარებენ მიღებულ ცოდნას,  დაამყარებენ  მიზეზ-შედეგობრივ კავშირებს, გააანალიზებენ ფაქტებს, გააკეთებენ დასკვნებს, ჩამოაყალიბებენ საკუთარ მოსაზრებებს და  მოიტანენ შესაფერის  არგუმენტებს (სქემა 8):

 

სქემა 8

 

 

მასწავლებელი მოსწავლე
 

1. რა პასუხი შეიძლება გავცეთ გაკვეთილის ძირითად შეკითხვას?

2. დამტკიცდა თუ არა გაკვეთილის დასაწყისში წამოყენებული ვერსია?

3. შემდეგ გაკვეთილზე ჩვენ გავაგრძელებთ რომის სახელმწიფოზე საუბარს. სახლში ყურადღებით გაეცანით გაკვეთილის ტექსტს  & 14  და  შეასრულეთ დავალება:

ა) ჩამოაყალიბეთ თქვენი შეხედულება,  შეეძლოთ თუ არა რომაელებს რესპუბლიკის აღდგენა?

ბ) უპასუხეთ გაკვეთილის ბოლოს დასმულ შეკითხვებს.

 

 

1.ძვ.წ. I  ს-ის ბოლოს რესპუბლიკურმა მმართველობამ ამოწურა თავისი შესაძლებლობები რომში, ის აღარ იყო ეფექტური, ვეღარ უზრუნველყოფდა კონფლიქტებისა  და სამოქალაქო ომების დარეგულირებას. გარდაუვალი გახდა მმართველობის ცვლილება და ერთპიროვნული ხელისუფლების დამყარება.

2. დიახ, თავდაპირველი ვერსია დამტკიცდა.

3.  მოსწავლეები  რვეულებში ინიშნავენ დავალებას.

 

პრობლემის გადაჭრისთვის  ევრისტიკული ძიების გზა ზრდის შემოქმედებით აზროვნებას, ფაქტობრივ ცოდნას, პიროვნულ თვისებებს, აძლიერებს  ზოგადსაკომუნიკაციო უნარებს და ეფექტურად გამოიყენება სასწავლო პრაქტიკაში.

 

 

 

კომენტარები

comments