სკოლის პირველი დღე ბავშვის ცხოვრებაში გაცილებით მეტია, ვიდრე უბრალოდ ერთი ჩვეულებრივი დღე ან ახალი სასწავლო წლის დასაწყისი. დაწყებითი კლასების მოსწავლეებისთვის ეს არის მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ახალ სამყაროში, სადაც ერთმანეთს ერთვის დიდი მოლოდინი, სიხარული, ცნობისმოყვარეობა და გარკვეული შიშიც კი.
6-დან 10 წლამდე ასაკის ბავშვები განსაკუთრებით მგრძნობიარენი არიან გარემოს ცვლილების მიმართ. ზაფხულის არდადეგების შემდეგ სასკოლო გარემოში დაბრუნება ან სრულიად ახალ კლასში შესვლა მათგან მნიშვნელოვან ემოციურ რესურსს მოითხოვს. ამ პერიოდში მასწავლებლის მთავარი ამოცანაა არა სასწავლო პროგრამის სწრაფად დაწყება, არამედ ისეთი გარემოს შექმნა, სადაც თითოეული ბავშვი თავს უსაფრთხოდ, მიღებულად და დაფასებულად იგრძნობს.
პირველი დღის დაგეგმვისას მნიშვნელოვანია რამდენიმე პრინციპის გათვალისწინება:
პოზიტიური და მეგობრული ატმოსფეროს შექმნა;
ყველა მოსწავლის აქტიური ჩართულობა;
არჩევანის შესაძლებლობის მიცემა მორცხვი და ნაკლებად თავდაჯერებული ბავშვებისთვის;
თამაშისა და სწავლების დაბალანსება;
თანამშრომლობისა და მიკუთვნებულობის განცდის გაძლიერება.
როდესაც ბავშვი პირველივე წუთებიდან გრძნობს, რომ მას ელოდებიან, მისი აზრი მნიშვნელოვანია და სკოლა საინტერესო შესაძლებლობების სივრცეა, მნიშვნელოვნად მცირდება შფოთვა, იზრდება მოტივაცია და ყალიბდება კლასისადმი მიკუთვნებულობის განცდა.
გთავაზობთ პრაქტიკულ რჩევებსა და ინტერაქციულ იდეებს:
შემოქმედებითი და სენსორული აქტივობები
„პლასტილინის კუთხე“
მიზანი: მოსწავლეთა ემოციური განტვირთვა და საკლასო გარემოსთან ადაპტაცია.
მერხებზე განთავსებულია სხვადასხვა ფერის პლასტილინი. ბავშვებს შეუძლიათ, გამოძერწონ საყვარელი ნივთი, ცხოველი ან შექმნან თავისუფალი ნამუშევარი. მსგავსი სენსორული და შემოქმედებითი აქტივობები ხელს უწყობს მოდუნებას, ჩართულობასა და თვითგამოხატვას.
„პირველი დღის ავტოპორტრეტი“
მიზანი: თვითშემეცნებისა და პიროვნული ზრდის ხელშეწყობა
მოსწავლეები ხატავენ საკუთარ თავს სასწავლო წლის პირველ დღეს. მასწავლებელი ინახავს ნამუშევრებს და წლის ბოლოს სთავაზობს მეორე ავტოპორტრეტის შექმნას. ნამუშევრების შედარება ბავშვებს საკუთარი განვითარების დანახვაში ეხმარება.
„მეგობრობის ქაღალდის ჯაჭვი“
მიზანი: კლასის ერთიანობისა და კუთვნილების განცდის გაძლიერება.
თითოეული მოსწავლე ფერად ზოლზე წერს საკუთარ სახელს, ინტერესს ან ხატავს პატარა სიმბოლოს. შემდეგ ზოლები ერთ დიდ ჯაჭვად ერთიანდება, რაც კლასის საერთო ძალასა და მეგობრობას გამოხატავს.
„ფოტო-ჩარჩო მოგონებებისთვის“
მიზანი: სასიამოვნო ემოციური მოგონების შექმნა.
პირველ დღეს გადაღებული ფოტოებისათვის მოსწავლეები ამზადებენ ინდივიდუალურ ჩარჩოებს სხვადასხვა მასალის გამოყენებით. ეს აქტივობა ხელს უწყობს შემოქმედებითობასა და სასკოლო ცხოვრების პოზიტიური მოგონებების დაგროვებას.
„სურვილებისა და ოცნებების ქილა“
მიზანი: მიზნების დასახვა და თვითრეფლექსია
მოსწავლეები წერენ ან ხატავენ საკუთარ სურვილებსა და მიზნებს მიმდინარე სასწავლო წლისთვის. ნამუშევრები თავსდება სპეციალურ „დროის ქილაში“, რომელიც მხოლოდ წლის ბოლოს იხსნება.
„ჩემი ხელისგულის ანაბეჭდი“
მიზანი: კლასის საერთო იდენტობის შექმნა
დიდ ბანერზე მოსწავლეები ტოვებენ ფერად ანაბეჭდებს და აწერენ საკუთარ სახელებს. ბანერი მთელი წლის განმავლობაში კლასში რჩება და ერთიანობის სიმბოლოდ იქცევა.
„ყველაფერი ჩემ შესახებ“
მიზანი: თვითწარმოდგენისა და კომუნიკაციის უნარების განვითარება.
მოსწავლეებს სახლიდან მოაქვთ 3-4 ნივთი, რომლებიც მათ ინტერესებს, ოჯახს ან ჰობის უკავშირდება და უზიარებენ თანაკლასელებს.
გაცნობისა და „ყინულის გატეხვის“ თამაშები
„ვიცნობთ ერთმანეთს“ (ბურთით თამაში)
მოსწავლეები წრეში დგანან და ერთმანეთს ბურთს გადასცემენ. ვისაც ბურთი უჭირავს, შეუძლია თანაკლასელს დაუსვას საინტერესო კითხვა.
„გაცნობა მიმიკითა და ჟესტებით“
ბავშვები ამბობენ საკუთარ სახელს და უსიტყვოდ აჩვენებენ საყვარელ საქმიანობას. დანარჩენები ცდილობენ გამოიცნონ.
„იპოვე წყვილი“
მოსწავლეები იღებენ ბარათებს და პოულობენ თავიანთ „ტყუპს“. შემდეგ ერთმანეთს უზიარებენ ინფორმაციას და წარუდგენენ კლასს.
„ორი სიმართლე და ერთი ტყუილი“
აქტივობა განსაკუთრებით ეფექტურია III-VI კლასებში. მოსწავლეები საკუთარ თავზე ამბობენ სამ ფაქტს, რომელთაგან ერთი გამოგონილია, ხოლო კლასელები ცდილობენ, გამოიცნონ ტყუილი.
„ჩემი საიდუმლო ვინაობა“
მოსწავლეები კითხვების საშუალებით ცდილობენ, გამოიცნონ ის პერსონაჟი, რომლის სახელიც ზურგზე აქვთ მიმაგრებული.
„კომპლიმენტების ქსელი“
ძაფის გორგალის გადაცემისას ბავშვები ერთმანეთს თბილ სიტყვებს ეუბნებიან. საბოლოოდ იქმნება მეგობრობის სიმბოლური ქსელი.
„ჯადოსნური მიკროფონი“
მოსწავლეები წყვილებად იღებენ ერთმანეთისგან ინტერვიუს და შემდეგ წარუდგენენ კლასს თავიანთ მეწყვილეს.
ორგანიზაციული და გარემოსთან შეგუების აქტივობები
„ჩუმი მწკრივი“
III-IV კლასის მოსწავლეები მხოლოდ ჟესტებისა და მიმიკის გამოყენებით ლაგდებიან მწკრივში სხვადასხვა კრიტერიუმის მიხედვით. აქტივობა ავითარებს თანამშრომლობასა და არავერბალურ კომუნიკაციას.
„ნივთების ძიება“
მოსწავლეები მინიშნებების დახმარებით ეცნობიან საკლასო სივრცეს, რესურსების კუთხეებსა და საჭირო ნივთების ადგილმდებარეობას.
„დილის მისალმების რუტინა“
საკლასო ოთახში შესვლისას ბავშვებს ხვდებათ მოკლე, სახალისო ინსტრუქცია ან აქტივობა, რაც მშვიდ და პოზიტიურ განწყობას ქმნის.
„კლასის შეთანხმება“
მოსწავლეები თავად ქმნიან ქცევის წესებსა და დაპირებებს. შეთანხმება ფორმდება საერთო პოსტერზე, რომელსაც ყველა ხელს აწერს.
„წერილი მასწავლებელს“ ან „წერილი მომავალ საკუთარ თავს“
ბავშვები წერენ თავიანთ მოლოდინებზე, სურვილებსა და მიზნებზე. წერილები ინახება და წლის ბოლოს ხელახლა იკითხება.
„ჩემი წარმატების ხე“
კლასში იქმნება სიმბოლური ხე, რომელზეც ბავშვები ათავსებენ საკუთარ მიზნებსა და მიღწევებს. წლის განმავლობაში ხე ეტაპობრივად ივსება წარმატების სიმბოლოებით.
რას უნდა მოვერიდოთ პირველ დღეს?
პირველი დღის ეფექტურობისთვის მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ სწორად შერჩეული აქტივობები, არამედ გარკვეული შეცდომების თავიდან აცილებაც.
მასწავლებელი სასურველია მოერიდოს:
-
დიდი მოცულობის აკადემიური დავალებების მიცემას;
-
მოსწავლის იძულებას, ისაუბროს კლასის წინაშე;
-
ბავშვების ერთმანეთთან შედარებას;
-
შეცდომებზე მკაცრ ან დამსჯელ რეაგირებას;
-
მხოლოდ დისციპლინაზე ორიენტირებულ მიდგომას;
-
ყველა მოსწავლისგან ერთნაირი აქტიურობის მოლოდინს.
