თანამედროვე საგანმანათლებლო სისტემა მრავალი გამოწვევის წინაშე დგას. ერთ-ერთი მათგანია საგანმანათლებლო პრაქტიკის კვლევა სკოლის ბაზაზე. ცნობილია, რომ იაპონია ამ გამოწვევებს შესანიშნავად ართმევს თავს და როგორც კვლევებმა აჩვენა, იაპონური მოდელის დანერგვამ დიდ ბრიტანეთშიც მაღალი შედეგები აჩვენა. „Japanese Lesson Study“-ის მოდელი, პირველად სკოლის საავტორიზაციო სამზადისში მომხვდა ყურში, თუმცა დიდი ყურადღება არ გამიმახვილებია. მას შემდეგ, რაც თანამედროვე საგანმანათლებლო სისტემის შესახებ ვცდილობდი, ცოდნა გამეღრმავებინა რამდენჯერმე კიდევ შევხვდი ამ მოდელს და სწორედ აქედან დაიწყო ჩემი დაინტერესება. მეთოდის სასკოლო ცხოვრებაში გამოყენებამ კი სრულიად სხვა თვალით დამანახა საკუთარი პედაგოგიური პრაქტიკა და მასწავლებელთა სამუშაო შეხვედრებმაც განსხვავებული ხასიათი მიიღო.

ვფიქრობ, კარგი იქნება, თუ ეს მოდელი დაინტერესებული პირებისათვის ქართულ ენაზეც ხელმისაწვდომი გახდება და დაინერგება სასკოლო პრაქტიკაში. მოდელი კომპლექსური ხასიათისაა. სწორედ მისი კომპლექსური და თანმიმდევრული ხასიათის გამო, იგი ქართული სკოლებისათვის კურიკულუმის განვითარების კარგი საშუალება იქნება. ასევე, მასწავლებლის პრაქტიკის კვლევის ერთ-ერთ ძლიერ ინსტრუმენტად შეგვიძლია გამოვიყენოთ. ამ მოდელის მიხედვით კვლევას ატარებს მასწავლებელთა ჯგუფი, რომლებიც ორიენტირებული არიან მოსწავლეთა მიღწევების ზრდაზე და ამ მიზნით სწავლების პროცესის გაუმჯობესებაზე. იაპონურად გაკვეთილის შესწავლის სახელია jugyokenkyu. „იუგიო“ ნიშნავს სწავლებას და სწავლას. „კენკიუ“ – შესწავლას ან კვლევას. ასე რომ, ამ მეთოდის დედააზრი სწავლებისა და სწავლის შესწავლა გამოდის.

როგორ მუშაობს ეს მეთოდი?

მასწავლებლების ჯგუფი იკრიბება და ადგენს სწავლების პრობლემას, რომლის გადაჭრაც სურთ. შესაძლოა, მათ მოსწავლეებს უჭირთ წილადების შეკრება. შემდეგ, მასწავლებლები აკეთებენ კვლევას იმის შესახებ, თუ რატომ უჭირთ მოსწავლეებს წილადების შეკრება. ისინი კითხულობენ უახლეს საგანმანათლებლო ლიტერატურას და აკვირდებიან გაკვეთილებს, რომლებიც სხვა მასწავლებლებმა ჩაატარეს. როგორც წესი, მათ ჰყავთ „გარე მრჩეველი“. ეს ადამიანი, როგორც წესი, არის ექსპერტი ან მკვლევარი, რომელიც არ მუშაობს სკოლაში. იგი მოწვეული სტატუსით ჯგუფს ურჩევს და ეხმარება თეორიული მასალის დამუშავებაში და კვლევის პროცესზე დაკვირვებაში. კვლევის დასრულების შემდეგ მასწავლებლები ერთად შეიმუშავებენ გაკვეთილის გეგმას. გაკვეთილის გეგმა ჰიპოთეზური ხასიათისაა და თითოეული ჯგუფის წევრი გამოთქვამს მოსაზრებას და ხდება მისი ანალიზი. ამის შემდეგ კი ერთ-ერთი მასწავლებელი ატარებს გაკვეთილს ჯგუფთან ერთად შექმნილი გეგმის მიხედვით, ხოლო ჯგუფის დანარჩენი მასწავლებელი აკვირდება პროცესს. იაპონური მოდელის თანახმად, ხშირად სკოლის ჯგუფის არაწევრი მასწავლებლებიც აკვირდებიან პროცესს და ზოგ შემთხვევაში – სხვა სკოლის პედაგოგებიც. ამას ჰქვია საჯარო კვლევის გაკვეთილი. ვფიქრობ, ვერიფიკაციის პროცესში ეს მიდგომა მნიშვნელოვან შედეგებს მოიტანს ქართულ საგანმანათლებლო სივრცეში. ამაში კი დაგვეხმარება „მეგობრული სკოლების“ ქსელის შექმნა.

მოდელი შეგვიძლია წარმოვადგინოთ ნაბიჯებად:

1. საკვლევი საგნის იდენტიფიცირება

მასწავლებლების ჯგუფი იკრიბება და ადგენს სწავლების პრობლემას, რომლის გადაჭრაც სურთ. მასწავლებლები მოსწავლეთა სწავლის გრძელვადიან მიზნებს ადარებენ მიმდინარე სასწავლო მიღწევებს, რათა დაადგინონ სკოლის მასშტაბით საკვლევი თემა. ეს პროცესი კი ხელს უწყობს მასწავლებლებს შორის მჭიდრო თანამშრომლობას. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჯგუფი დაკომპლექტებული იყოს კათედრის ყველა წევრი მასწავლებლით, რაც საშუალებას გვაძლევს მომიჯნავე საგნობრივ ჭრილში შეფასდეს პროცესები.

2. დაგეგმვა

მასწავლებლები მუშაობენ ერთობლივად ჯგუფებში და შეისწავლიან საკვლევი თემის შესაბამის მასალას. ერთობლივად ადგენენ გაკვეთილის გეგმას. შესაძლოა, ამას რამდენიმე შეხვედრაც კი დაეთმოს. ჯგუფი ცდილობს, წინასწარ განსაზღვროს მოსწავლეთა პასუხები, მცდარი წარმოდგენები და მისაღწევი შედეგები.

3. გაკვეთილზე დაკვირვება

ჯგუფიდან ერთ-ერთი მასწავლებელი ატარებს გაკვეთილს, სხვა წევრები კი უსიტყვო დამკვირვებლების როლს ასრულებენ. ყურადღება გამახვილებულია მოსწავლეთა სწავლის მტკიცებულებების შეგროვებაზე და არა სწავლების განსჯაზე. როგორ რეაგირებენ მოსწავლეები გაკვეთილზე? რას აკეთებენ სწორად ან არასწორად? მიზანი გაკვეთილისა და სწავლების ხარისხის გაუმჯობესებაა. ტრადიციული საგაკვეთილო დაკვირვებისაგან განსხვავებით ფოკუსირებული დაკვირვება ხდება მოსწავლეზე და არა მასწავლებელზე.

4. გაკვეთილის შემდგომი სამუშაო შეხვედრა

ჯგუფი იკრიბება, რათა ოფიციალურად განიხილონ დაკვირვების შედეგები. აქცენტი კეთდება დაკვირვებებისას აღმოჩენილ მიგნებებზე. ფასდება სწორი იყო თუ არა დაგეგმვისას გამოთქმული პროგნოზები. ჯგუფის წევრები გასცემენ კონსტრუქციულ უკუკავშირს, რაც ემსახურება სასწავლო პროცესის გაუმჯობესებას. ტრადიციული საგაკვეთილო დაკვირვების პრაქტიკიდან განსხვავებით, ორიენტირებული არ ვართ მასწავლებლის უნარებზე. მთავარი აქცენტი კეთდება მოსწავლეთა უნარებსა და მათ განვითარებაზე.

5. საკვლევი გაკვეთილის განმეორებით ჩატარება

 თავიდან ტარდება გაკვეთილი რომელიც დაიგეგმა დისკუსიის პროცესში და ეყრდნობა გაკვეთილის შემდგომი დისკუსიის შედეგებს. ეს არის ახალი გაკვეთილი და არა წინა კვლევის ხელახალი ჩატარება. უბრალოდ იგეგმება ახალი გაკვეთილი მიგნებების გათვალისწინებით. გაკვეთილის შესწავლა ფოკუსირებული უნდა იყოს მასწავლებელთა პრაქტიკის თანდათანობით ცვლილებაზე, რაც საბოლოოდ გააუმჯობესებს მოსწავლეთა მიღწევის შედეგებსაც.

6. გარე ექსპერტიზა

პროცესში შესაძლოა ჩართოს გარე ექსპერტი, რომელიც დააკვირდება გაკვეთილს და გასცემს უკუკავშირს. ასევე მონაწილეობას მიიღებს დაგეგმვის პროცესში. ჩემი დაკვირვებით და ქართული პრაქტიკის გათვალისწინებით შესაძლებელია „მეგობრული სკოლების“ ქსელის შექმნა ან სამინისტროს ექსპერტების მოწვევა.

7. გაზიარება

 მნიშვნელოვანია კვლევის შედეგები ხელმისაწვდომი იყოს კათედრის ყველა წევრისა და სასკოლო საზოგადოების სხვა წევრებისათვის.

 სასურველია სკოლამ დასკვნები გამოაქვეყნოს ვებგვერდზე, რაც საშუალებას მისცემს სხვა სკოლებს გამოიყენონ ერთმანეთის პრაქტიკა და ცოდნა გაუზიარონ ერთმანეთს. მასწავლებლებს ეძლევათ შესაძლებლობა, მიიღონ ცოდნა სწავლებისა და სწავლის შესახებ სხვა ჯგუფების კვლევის გაკვეთილებზე დაკვირვებით.

იაპონიაში შესაძლებელია გაკვეთილის პროცესის გადაღება და შემდგომ ამ ვიდეომასალის დამუშავება სამუშაო შეხვედრებზე. საქართველოში მსგავსი პრაქტიკა არ გვაქვს, თუმცა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის კანონთან შესაბამისობით და განათლების სამინისტროსთან შეთანხმებით ვფიქრობ, შესაძლებელია მსგავსი პრეცედენტის დანერგვა სამომავლოდ და სპეციალური საკვლევი გაკვეთილების ჩატარება.

სასკოლო პრაქტიკაში ამ მეთოდის დანერგვა დიდ სარგებელს მოუტანს ყველა სკოლას: გაუმჯობესდება სასწავლო კურიკულუმი, სკოლაში განვითარდება თანამშრომლობით კულტურა, გაუმჯობესდება სწავლა სწავლების შედეგები, ხელს შეუწყობს მასწავლებელთა მუდმივ განვითარების პროცესს და დანერგავს სკოლებს შორის გამოცდილების ურთიერთგაზიარებას.

სკოლაში სწავლის პერიოდში ჩემთვის წარმოუდგენელი იყო, რომ დღეს მასწავლებლის რანგში წარვდგებოდი თქვენ წინაშე. დანიელ პენაკის ავტობიოგრაფიულმა მოთხრობამ, „სკოლის სევდამ“ მიბიძგა, გავმხდარიყავი მასწავლებელი არა ისეთი, როგორიც დანიელის მასწავლებლები იყვნენ, არამედ ისეთი, რომელიც ყველა მოსწავლეს მოუსმენდა და აპოვნინებდა ყველა კითხვაზე პასუხს. ყველა მოსწავლე საგაკვეთილო პროცესის აქტიური მონაწილე უნდა იყოს, პოზიტიური სასწავლო გარემოს შექმნა კი – საგაკვეთილო პროცესის განუყოფელი ნაწილი.

• მასწავლებელი კეთილგანწყობილი უნდა იყოს მოსწავლეებისადმი.
• მოსწავლეებისადმი სათანადო ყურადღებას უნდა იჩენდეს.
• შესასწავლი საკითხისადმი მოსწავლეები უნდა იჩენდნენ ბუნებრივ ინტერესს.
• სასწავლო გარემო უნდა იყოს მამოტივირებელი, მრავალფეროვანი.

მასწავლებლის მთავარი როლი კი არის ფიზიკურად კომფორტული გარემოს შექმნა, რომელიც მორგებული იქნება ყველა მოსწავლის საჭიროებაზე.

ხარისხიანი სწავლებისთვის უმნიშვნელოვანესია:

• მრავალფეროვან რესურსზე ხელმისაწვდომობა;
• შეხებით სწავლება;
• ინდივიდუალური და ჯგუფური მუშაობის შესაძლებლობა;
• დასვენება და თამაშისთვის ადაპტური სივრცე.

სკოლასა თუ კლასში უნდა არსებობდეს ფიზიკურად უსაფრთხო მნიშვნელოვანი რესურსებით გამდიდრებული გარემო. ზოგიერთი მეცნიერი მიიჩნევს, რომ ცოდნის სულ მცირე 60%-ს ბავშვი აგროვებს იმ გამოცდილების საფუძველზე, რომელსაც ის ვიზუალურად ან შეხებით იღებს.

მასწავლებელი ცოდნის ლამპარია.

საუკეთესო მასწავლებელი ასწავლის გულიდან და არა წიგნიდან.

კაცობრიობის ისტორიაში გამოყოფენ ინფორმაციული რევოლუციის 5 ეტაპს:

1. ენის ჩამოყალიბება;
2. დამწერლობის შექმნა;
3. საბეჭდი მანქანის გამოგონება;
4. ელექტრობის გამოგონება;
5. მიკროპროცესორის გამოგონება.

დამწერლობა – კაცობრიობის ყველაზე დიდი გამოგონებაა, რითაც სიტყვის ჩაწერა და უკვდავყოფა შეგვიძლია. შუა საუკუნეებში ტექსტების გავრცელების ერთადერთ ფორმად ხელით გადაწერა მიიჩნეოდა. გადამწერები ყოველთვის, ყველა დროში ეძებდნენ და ქმნიდნენ ასოთა ახლებურ მოხაზულობებს. ასოთა მოხაზულობა სწრაფი წერის შედეგად თანდათანობით იცვლებოდა.

კალიგრაფია – „Καλλιγραφία“ ბერძნული სიტყვაა („კალი“ – ლამაზი, „გრაფი“ – წერა) და ლამაზად წერას ნიშნავს. ლამაზად წერა ყველას მოსწონს, მაგრამ ყველა ვერ ახერხებს. ციფრულ ეპოქაში ალბათ ბევრს არ ახსოვს, როდის დაწერა ლამაზად კალმით.

ტექნოლოგიების განვითარებამ ძველი ქართული შრიფტების გაციფრულებას შეუწყო ხელი. შეიქმნა არაერთი ფონტი – კომპიუტერული ფაილი, რომელიც წარმოადგენს შრიფტის ციფრულ ვერსიას. ვებგვერდიდან: calligraphy.ge ძალიან ლამაზი ფონტის გადმოწერა და კომპიუტერში ინსტალაციაა შესაძლებელი.

კალიგრაფიული ფონტით დაბეჭდილი ტექსტი მოხერხებული და ძალიან ლამაზია.

მაშ, როგორ ფიქრობთ, ოცდამეერთე საუკუნეში კალიგრაფები აღარ არიან საჭირო?! ის ფონტი ხომ კალიგრაფმა ქაღალდზე შექმნა და შემდეგ გაციფრულდა. მხატვარ ლადო გრიგოლიას, დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული წიგნის სამკაულისა და შრიფტის შექმნაში. გაფორმებული აქვს 100-ზე მეტი წიგნი. მისი დევიზი იყო ასეთი: – „არ გადმოიღო პირდაპირ, შექმენი ახალი“. დიახ, სწორედ შენც შეგიძლია არ გადმოიღო და შექმნა ახალი ფონტი. ვებგვერდზე calligraphr.com რეგისტრაციის შემდეგ უნდა გაიარო 5 ნაბიჯი:

1. შექმენი შაბლონი და ამობეჭდე;
2. შეავსე (დაწერე ლამაზი კალიგრაფიით);
3. გადაუღე სურათი, ან დაასკანერე შევსებული შაბლონი;
4. ფონტების გვერდზე ატვირთე შაბლონი;
5. ააშენე ფონტი

ინსტრუქცია

ბოლოს ჩამოტვირთე საინსტალაციო პაკეტი, დააინსტალირე შენი ფონტი კომპიუტერში. გახსენი Word-ის დოკუმენტი, მოძებნე შენი ფონტი და წერე ლამაზად.

გახსოვდეს – „არ გადმოიღო პირდაპირ, შექმენი ახალი!“ (ლ.გ).

გამოყენებული ლიტერატურა:

https://calligraphy.ge/fonts/?swoof=1&product_cat=mkhedruli&product_tag=khelnatseri

https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%90

გარემოსდაცვითი პრობლემები თანამედროვეობის მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს. გარემოს დაბინძურება, ბუნებისადმი უდიერი მოპყრობა ჩვენი საზოგადოებისთვის ჩვეულებრივ მოვლენად არის ქცეული. სწორედ ამ უდიერი მოპყრობისა და ზოგიერთი სხვა ფაქტორის გამოც მრავალი მცენარე, მათ შორის – კოლხური ბზა და კოლხური მუხა, გადაშენების პირასაა.

მცენარეების  დაცვის სურვილი და ბუნების სიყვარული მოსწავლეებს ადრეული ასაკიდანვე უნდა გავუღვივოთ, რათა საქართველოს მდიდარი ბუნებრივი რესურსები და ბიომრავალფეროვნება მთავარი პრიორიტეტი იყოს მომავალი თაობისთვის.

დღეს დაცული ტერიტორიები არა ბიომრავალფეროვნების დასაცავად, არამედ ტურიზმის განვითარებისთვის გამოიყენება, ამიტომ მოსწავლეებს ადრეულ ასაკშივე უნდა ჩამოვუყალიბოთ სწორი მიმართულებით ხედვა. მოსწავლეები პროექტის ფარგლებში ადგილზე გაეცნობიან პრობლემებს.  მათი სიღრმისეული გაცნობა ბავშვებს უბიძგებს, ბუნების აქტიური დამცველები გახდნენ.

გიზიარებთ კოლეგებთან თანამშრომლობით შექმნილ პროექტს, რომელიც შემეცნებითთან ერთად პრაქტიკულ აქტივობებსაც მოიცავს. შეგიძლიათ, მის საფუძველზე მსგავსი აქტივობები დაგეგმოთ.

პროექტი „დავრგოთ, გადავრგოთ გადავარჩინოთ“

კავშირი: მდგრადი განვითარების მიზანი N15 – დავიცვათ დედამიწის ეკოსისტემები, შევამციროთ ხეების მოჭრა და დავრგოთ ახალი ხეები, დავიცვათ გადაშენების პირას მყოფი სახეობები.

პროექტის მიზანი

პროექტის მიზანია მოსწავლეების ცნობიერების ამაღლება გარემოს დაცვის საკითხების, განსაკუთრებით – კოლხური ბზისა და იმერული მუხის გადაშენების რისკის შესახებ. მოსწავლეები იმსჯელებენ მცენარეთა დაცვის მნიშვნელობაზე, ჩამოუყალიბდებათ გარემოსდაცვითი ღირებულებები და მიიღებენ პრაქტიკულ უნარ-ჩვევებს, რომლებიც მათ დაეხმარება, მომავალში აქტიურად ჩაერთონ ბუნების დაცვის, შენარჩუნებისა და გაუმჯობესების პროცესში.

პროექტის ამოცანები

1. მოსწავლეებმა გაიცნონ გადაშენების პირას მყოფი ხე-მცენარეები;
2. მონაწილეობა მიიღონ პრაქტიკულ გარემოსდაცვით აქტივობებში, მაგალითად, ნერგების დარგვაში;
3. განივითარონ შემოქმედებითი უნარები (კომიქსი, მოთხრობა, ბუკლეტი);
4. აუხსნან სკოლის საზოგადოებას მცენარეების დაცვის საჭიროება.

აქტივობები

1. პროექტის გაცნობა

• მოსწავლეები გაეცნობიან პროექტის მიზნებსა და ამოცანებს.
• მასწავლებლისგან მიიღებენ ინფორმაციას მდგრადი განვითარების პრინციპებზე.
• გაიაზრებენ კოლხური ბზისა და იმერული მუხის გადაშენების რისკს.
• დაიყოფიან ჯგუფებად ინფორმაციის მოსაძიებლად.
• აქტივობა: „მოვეფეროთ და ერთად გავაფერადოთ დედამიწა“ – სკოლის ეზოში ასფალტზე ხატავენ დედამიწის მოდელს.

2. შემოქმედებითი აქტივობები

• მოსწავლეები ქმნიან სხვადასხვა ჟანრის ტექსტებს (კომიქსი, მოთხრობა) თემაზე „რას ფიქრობს მცენარე ჩვენზე“.
• ერთობლივად იქმნება „წითელი წიგნი“ იმერული მუხისა და კოლხური ბზის შესახებ.
• წიგნი განთავსდება სკოლის ფოიეში როგორც თვალსაჩინო საგანმანათლებლო რესურსი.

3. პრაქტიკული საქმიანობა

• მოხდება ბზის ნერგების გადატანა ქოთნებში და სკოლის ეზოში დარგვა.
• ნერგებთან დამაგრდება გამაფრთხილებელი წარწერები.
• მოსწავლეებს დაევალებათ ნერგების მოვლა-პატრონობა.
• განხორციელდება ვიზიტი საღორიის ტყეში (ქუთაისი) ეროვნული სატყეო სააგენტოს თანხმობით.
• მოსწავლეები დაათვალიერებენ სატყეო სანერგეებს, ნახავენ იმერულ მუხას ბუნებრივ გარემოში.
• დარგავენ ნერგების სახელმწიფო ტყის ტერიტორიაზე ეროვნული სატყეო სააგენტოს მითითებით.
• ჩატარდება საინფორმაციო საუბარი სატყეო სააგენტოს წარმომადგენლებთან.

4. ინფორმაციის გავრცელება

• მოსწავლეები მოაწყობენ დისკუსიას თემაზე „ადამიანის გავლენა გარემოზე“.
• მიიღებენ გადაწყვეტილებებს მცენარეების დაცვისა და ბუნების შენარჩუნების საკითხებზე.
• ნაშრომები გამოიფინება სკოლის ფოიეში.

5. ინტეგრირებული აქტივობები

• ხელოვნების მასწავლებლის დახმარებით მოსწავლეები სკოლის ეზოში ხატავენ და აფერადებენ დედამიწის მოდელს.
• მოსწავლეები ქმნიან თხზულებას.

სასწავლო–მეთოდური რესურსები

1. პრეზენტაციები, მოსწავლეების მიერ მომზადებული ბუკლეტები
2. ნერგები, ქოთნები, ერთჯერადი ხელთათმანები.
3. დოკუმენტები და სახელმძღვანელოები.

პროექტი „მოვუფრთხილდეთ გადაშენების პირას მყოფ მცენარეებს“ წარმოადგენს ინტეგრირებულ სასწავლო-მეთოდურ აქტივობას, რომელიც აერთიანებს შემეცნებით და პრაქტიკულ მიმართულებებს. მოსწავლეები მიიღებენ ცოდნას, გამოცდილებასა და უნარ-ჩვევებს, რაც ხელს შეუწყობს გარემოსდაცვით საქმიანობაში მათ აქტიურ მონაწილეობას. პროექტი ავითარებს პასუხისმგებლობას, ბუნების სიყვარულს და ეკოლოგიურ ცნობიერებას სასკოლო ასაკის ბავშვებში.

გამოყენებული ლიტერატურა:

1. მწვანე პოლიტიკა და გარემოს დაცვა. http://greenalt.org/wp-content/uploads/2013/12/mwvane_politika_da_garemos_dacva.pdf
2. გარემოსდაცვითი მმართველობა საქართველოში და ევროკავშირის როლი მის გაძლიერებაში.

Click to access garemosdacviTi_mmarTveloba.pdf

3. საქართველოს გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთნ კონვერგენცია.

http://greenalt.org/wp-content/uploads/2014/01/Guide_2013_KG_FINAL.pdf

4. 4. გარემოსდაცვითი და აგრარული განათლება სკოლაში

სხვა რესურსები:

პროექტორი

მასწავლებლის მიერ მომზადებული პრეზენტაციები

მოსწავლეების მიერ მომზადებული ბუკლეტები

ერთჯერადი ხელთათმანები

ნერგები

ქოთნები

ფოტოგალერეა:

თანამედროვე პედაგოგიკაში კონსტრუქტივიზმი წარმოადგენს სწავლების თეორიას, რომელიც სწავლების პროცესს ცოდნის აქტიურ, დინამიკურ და ინდივიდუალურ კონსტრუირებად განიხილავს. ამ მიდგომის მიხედვით, ცოდნა ყალიბდება მოსწავლის გონებაში პირადი გამოცდილების, სოციალური ურთიერთქმედებისა და შემეცნებითი აქტივობის შედეგად.

ჟან პიაჟეს, კონსტრუქტივიზმის ერთ-ერთ ფუძემდებელს, კოგნიტიური განვითარების თეორიის ავტორს, მიაჩნია, რომ მოსწავლე ცოდნას იძენს აქტიური მოქმედების გზით. სწავლას პიაჟე განიხილავს როგორც აქტიურ პროცესს, სადაც ახალი ინფორმაცია ერწყმის წინარე გამოცდილებას.

ლევ ვიგოტსკიმ კონსტრუქტივიზმს სოციალური განზომილება შესძინა. მისი თეორიის მიხედვით, სწავლა ეფექტიანია მაშინ, როცა ის სოციალურ ურთიერთქმედებაში მიმდინარეობს. ვიგოტსკის „უახლოესი განვითარების ზონის“ კონცეფცია დღემდე მოსწავლეზე ორიენტირებული სწავლების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საფუძვლად მიიჩნევა.

ჯერომ ბრუნერმა ყურადღება გაამახვილა აღმოჩენით სწავლებაზე. მისი აზრით, ცოდნა უფრო ღრმა და ხანგრძლივია, როცა მოსწავლე თავად აღმოაჩენს ცნებებს, წესებსა და კანონზომიერებებს.

კონსტრუქტივიზმის პედაგოგიკური არსი იმაში მდგომარეობს, რომ სწავლების ცენტრში დგას მოსწავლე როგორც აქტიური სუბიექტი. მასწავლებლის არის როგორც ინფორმაციის გადამცემი, ისე პროცესის გზამკვლევი, ფასილიტატორიც. სწავლების პროცესი ეყრდნობა მოსწავლის წინარე ცოდნასა და გამოცდილებას, რაც ახალი ცოდნის საწყისად განიხილება. ამგვარი მიდგომა ხელს უწყობს სწავლის ინდივიდუალიზაციას და მოსწავლის პიროვნულ განვითარებას.

მოსწავლე სწავლობს დაკვირვებით, ექსპერიმენტით, კვლევით, პრობლემის გადაჭრითა და აღმოჩენით. სწავლა აღარ არის მხოლოდ თეორიული და ინფორმაციული, იგი პრაქტიკასთან დაკავშირებული და ცხოვრებისეულ სიტუაციებზე მორგებული ხდება. ამ პროცესში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ჯგუფურ მუშაობას, დისკუსიასა და აზრთა გაზიარებას, რაც ცოდნის გაღრმავებასა და განსხვავებული ხედვების გააზრებას უწყობს ხელს. ასეთი მიდგომა ავითარებს კრიტიკულ და შემოქმედებით აზროვნებას, ხელს უწყობს დამოუკიდებლობას, ამაღლებს მოტივაციას.

კონსტრუქტივისტული სწავლების ფორმათა უმეტესობა შემდეგ ფუნდამენტურ კონცეფციებს ეფუძნება:

1. აქტიური სწავლა: მოსწავლეები აქტიურად არიან ჩართულები სასწავლო პროცესში; მუსიკას სწავლობენ კეთებით, თამაშით, კომპოზიციით, იმპროვიზაციით. მოსწავლე სწავლობს მაშინ, როცა ფიქრობს, კითხულობს, ცდის, ადარებს და აანალიზებს.
2. სოციალური ურთიერთქმედების მნიშვნელობა: მოსწავლეები თანამშრომლობენ ერთმანეთსა და უფროსებთან, კითხვების დასმითა და მსჯელობით ერთვებიან ცოდნის აგებისა და რეკონსტრუქციის პროცესში. სწავლა მიმდინარეობს ჯგუფური მუშაობით, თანატოლთა უკუკავშირით.
3. მოსწავლეზე ორიენტირებული სწავლება: მასწავლებელმა უნდა იცოდეს, რა წინარე ცოდნა აქვს მოსწავლეს და იყენებდეს მის გამოცდილებას ახალი ცოდნის გადასაცემად. ახალი ცოდნა ყოველთვის ეყრდნობა უკვე არსებულს; შეცდომა სწავლის ბუნებრივ და აუცილებელ ნაწილად განიხილება.

არსებობს კონსტრუქტივიზმის ორი ძირითადი მიმართულება: კოგნიტიური და სოციალური. ორივე მათგანი ბავშვის განვითარებას მიიჩნევს აქტიურ და ჰოლისტურ პროცესად, რომელშიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს როგორც ბუნება (ბიოლოგიური მომწიფება), ისე აღზრდაც (განათლებაც).

მუსიკალური განათლება ხელსაყრელია კონსტრუქტივისტული მიდგომისათვის. მუსიკა არ არის მხოლოდ თეორიული ცოდნის ერთობლიობა – ის ემოციური, სენსორული, შემოქმედებითი და სოციალური გამოცდილებაა. შესაბამისად, მუსიკის გაკვეთილი იდეალურ სივრცეს ქმნის იმისთვის, რომ მოსწავლემ თავად აღმოაჩინოს მუსიკალური კანონზომიერებები, გააანალიზოს მოსმენილი, გამოხატოს საკუთარი ემოცია და შექმნას ინდივიდუალური მნიშვნელობა.

მუსიკალური განათლება განსაკუთრებულია იმით, რომ აერთიანებს სმენით, ემოციურ, ფიზიკურ და ინტელექტუალურ გამოცდილებას.

კონსტრუქტივისტული მიდგომის დროს მუსიკის გაკვეთილზე:

• მოსმენა ხდება გააზრებული;
• შესრულება – გააზრებული მოქმედება;
• თეორიული ცნება – პრაქტიკული გამოცდილების შედეგი.

წარმოგიდგენთ კონსტრუქტივისტული გაკვეთილების მაგალითებს:

მუსიკალური განათლება ბუნებრივად ეხმიანება კონსტრუქტივისტულ პრინციპებს, რადგან:

• მუსიკა ეფუძნება გრძნობით გამოცდილებას;
• მოითხოვს აქტიურ მოსმენას, დაკვრას, სიმღერას, იმპროვიზაციას;
• იძლევა ინდივიდუალური ინტერპრეტაციის საშუალებას;
• ხელს უწყობს თანამშრომლობას;
• აერთიანებს ემოციას, აზროვნებას და ფიზიკურ მოძრაობას.

რა სარგებლობა მოაქვს კონსტრუქტივიზმს სამუსიკო განათლებაში?

• მოსწავლე თავად აღმოაჩენს მუსიკალურ კანონზომიერებებს;
• თეორია ებმის პრაქტიკას;
• მუსიკალური ცნებები ყალიბდება გამოცდილების საფუძველზე;
• იზრდება მოსწავლეთა მოტივაცია და ჩართულობა;
• ვითარდება კრიტიკული და შემოქმედებითი აზროვნება;
• ვითარდება პრობლემის გადაჭრის უნარი;
• სწავლა ხდება უფრო აქტუალური.

კონსტრუქტივიზმი მუსიკალურ განათლებაში ქმნის ღრმა, აზრობრივად და ემოციურად მდიდარ, ცოცხალ, კვლევასა და გამოცდილებაზე დაფუძნებულ სასწავლო პროცესს, სადაც მოსწავლე საკუთარი მოსმენის, განცდის, დაკვირვებისა და მსჯელობის გზით აგებს მუსიკალურ ცოდნას. ასეთ პირობებში მუსიკა აღიქმება არა საგნად, არამედ თვითგამოხატვის, აზროვნებისა და ღირებულებითი აღქმის სივრცედ. ასეთი სწავლება აყალიბებს დამოუკიდებელ, შემოქმედებით და მოაზროვნე პიროვნებას, რაც თანამედროვე განათლების უმთავრესი მიზანია.

ამრიგად, კონსტრუქტივიზმის დანერგვა მუსიკალურ განათლებაში ქმნის პირობებს ისეთი სასწავლო გარემოს შესაქმნელად, სადაც მოსწავლე სწავლობს არა მხოლოდ მუსიკას, არამედ იმასაც, როგორ ისწავლოს, როგორ მოუსმინოს საკუთარ თავსა და სხვებს, როგორ გამოხატოს აზრი და როგორ დაუკავშიროს მუსიკა რეალურ ცხოვრებას. ეს მიდგომა სავსებით შეესაბამება თანამედროვე განათლების მიზნებს და მნიშვნელოვან პერსპექტივას ქმნის მუსიკალური განათლების შემდგომი განვითარებისთვის.

დაწყებითი კლასის მოსწავლეებისთვის გრამატიკის საკითხების სწავლება გამოწვევად მიიჩნევა, განსაკუთრებით – ზედსართავი სახელებისა. მშრალი წესების დამახსოვრება მოსაწყენია, მაგრამ თუ სწავლებას კრეატიულ და ინტერაქციულ აქტივობებს დავუკავშირებთ, ბავშვები უკეთ გაიგებენ მასალას და შემოქმედებით და წერით უნარებსაც განივითარებენ.

ამიტომ ჩემი მეოთხეკლასელებისთვის მოვიფიქრე დავალება, რომელიც წაახალისებდა თავისუფალ და შემოქმედებით წერაში ზედსართავების გამოყენებას, ბავშვებს დაეხმარებოდა, სიღრმისეულად გაეაზრებინათ საკითხი და საკუთარი წარმოსახვითი თავგადასავლებიც შეეთხზათ.

ბავშვებს შევთავაზე სამი საინტერესო თემა, რომლებსაც ისინი თავიანთი ფანტაზით განავითარებდნენ:

თითოეულმა მოსწავლემ აირჩია სასურველი თემა თავგადასავლისთვის. დავალების თანახმად, თხზულებაში, სულ მცირე, 10 ზედსართავი სახელი უნდა ყოფილიყო გამოყენებული. დავალების შესრულებამდე მოსწავლეებს მივეცი დეტალური ინსტრუქციები, რომლებიც მათ წერის პროცესში დაეხმარებოდა:

• როგორ დაეწყოთ მოთხრობა;
• როგორ აღეწერათ გარემო, პერსონაჟები და მოვლენები;
• როგორ გაეგრძელებინათ ამბავი და შეექმნათ დინამიკური სიუჟეტი;
• რას ან ვის შეხვდებოდნენ მოგზაურობისას;
• რა უცნაურ მოვლენას წააწყდებოდნენ;
• როგორ მოაგვარებდნენ პრობლემებს;
• როგორ დასრულდებოდა თავგადასავალი.

წერის პროცესში გამოვიყენეთ წერის 6 მახასიათებელი და წერის პროცესისთვის საჭირო კომპონენტები:

ბავშვები მუშაობდნენ, მე ვაძლევდი უკუკავშირს და ვეხმარებოდი ტექსტის გაუმჯობესებაში. ისინი ასწორებდნენ და ხვეწდნენ თავიანთ ამბებს, ცდილობდნენ, უფრო მდიდარი და საინტერესო ისტორია შეექმნათ.

დავალებას შემოქმედებითი ელემენტიც დავუმატეთ – ბავშვებმა თავიანთ მონათხრობს ლამაზი ილუსტრაციები დაურთეს.

ორი კვირის ინტენსიური მუშაობის შემდეგ თითოეული მოსწავლის ნაწერი დავარედაქტირე და მათთვის პატარა წიგნებად ამოვბეჭდე. პრეზენტაციის დღეს ბავშვებმა თავიანთი ნამუშევრებიმშობლებსა და მასწავლებლებს წარუდგინეს.

საბოლოოდ ზღაპრები შევკრიბეთ და დიდ წიგნად დაბეჭდვა გადავწყვიტეთ, რათა ჩვენი სკოლის ბიბლიოთეკისთვის საჩუქრად გადაგვეცა.

რას ვასწავლით ამ აქტივობით?

ეს დავალება მხოლოდ ზედსართავი სახელების შესწავლაში კი არ ეხმარება ბავშვებს, არამედ კრეატიულობას, წარმოსახვას, წერით უნარებსა და ლექსიკურ მარაგსაც ავითარებს. იმავდროულად, ხელს უწყობს ტექსტის სტრუქტურულად სწორად აწყობას და იდეების ორგანიზებას.

რჩევები მასწავლებლებს

• სიუჟეტის განვითარებისთვის სასარგებლოა თხრობის ჩარჩოს გამოყენება (დასაწყისი, ძირითადი ნაწილი, დასასრული).
• სიტყვების სკივრი – მოსწავლეებს შეუძლიათ, წინასწარ შეაგროვონ საინტერესო ზედსართავი სახელები, რაც მოგვიანებით მათ გამდიდრებული და ვრცელი წინადადებების შედგენაში დაეხმარება.
• მოტივაციისთვის სასარგებლოა პრეზენტაციის მოწყობა, რომელზეც ბავშვებს თავიანთი ნაშრომების წარდგენა შეეძლებათ.
• თავიანთი ნამუშევრების წიგნად გამოცემა ბავშვებისთვის დაუვიწყარი გამოცდილებაა და უფრო მეტად უღვივებს ინტერესს წერისა და შემოქმედებითი საქმიანობის მიმართ.

ვფიქრობ, ჩემს მეოთხეკლასელებს არასდროს დაავიწყდებათ ზედსართავი სახელები და მათი გამოყენებით შექმნილი ეს არაჩვეულებრივი ზღაპრები.

როგორ შეიძლება დავუკავშიროთ ერთმანეთს IV საუკუნის ისტორიული წყარო, ფიზიკური მოვლენა – მზის დაბნელება, ვერცხლის იონების ანტისეპტიკური თვისებები და ადამიანის ნერვული სისტემა? ერთი შეხედვით, ეს საგნები სხვადასხვა სამყაროს ეკუთვნის, მაგრამ თბილისის 108-ე საჯარო სკოლის მე-10ვ კლასში ჩატარებულმა ინტეგრირებულმა გაკვეთილმა „ქართლის მოქცევა – სასწაულის მეცნიერული ანატომია“ აჩვენა, რომ მეცნიერება და ისტორია ერთმანეთს კი არ გამორიცხავს, არამედ ავსებს.

თანამედროვე სკოლაში მთავარი გამოწვევა ცოდნის ტრანსფერია. ჩვენი მიზანი იყო, მოსწავლეებს IV საუკუნის ქართლის მოვლენები დაენახათ არა მხოლოდ როგორც რწმენითი ნარატივი, არამედ როგორც კომპლექსური ისტორიული და ბუნებრივი ფენომენი. გაკვეთილი წარიმართა სეკულარულ ჩარჩოში და აქცენტი კრიტიკულ აზროვნებასა და მეცნიერულ ანალიზზე დაისვა.

გაკვეთილის ხანგრძლივობა: ორი 40-წუთიანი გაკვეთილი (80 წუთი)

„გაკვეთილი დაგეგმილია სეკულარული საგანმანათლებლო ჩარჩოს ფარგლებში, სადაც ისტორიული და კულტურული მოვლენები განიხილება მეცნიერული ანალიზისა და კრიტიკული აზროვნების განვითარებისთვის, რელიგიური ქადაგების გარეშე“.

გაკვეთილის თემა: „ქართლის მოქცევა – სასწაულის მეცნიერული ანატომია“

საკითხები:

ისტორია – ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადება ქართლში, მილანის ედიქტი – პირველი რჯულთშემწყნარებლური აქტი, ქრისტიანობის მიღება, როგორც პოლიტიკური აქტი პრორომაული ორიენტაციის გზაზე;

ფიზიკა-ასტრონომია – სინათლის წრფივი გავრცელების კანონი, ჩრდილის წარმოქმნა, მზის დაბნელება;

ქიმია – ვერცხლის იონების (Ag+) გავლენა ბაქტერიის ცილოვან გარსზე;

ბიოლოგია – სიმშვიდის მოქმედება პარასიმპათიკურ ნერვულ სისტემაზე, ფსიქოემოციური მდგომარეობის როლი ადამიანის გამოჯანმრთელების პროცესში.

გაკვეთილის მიზანი: სხვადასხვა საგნობრივი ჯგუფის დისციპლინების ინტეგრირება. მოსწავლეებმა უნდა გააანალიზონ ქართლის გაქრისტიანება როგორც გარდატეხა საზოგადოებრივ ცხოვრებაში და დაუკავშირონ ისტორიული მოვლენა ფიზიკურ (სინათლე), ბიოლოგიურ (ადამიანის ორგანიზმზე ემოციური ზემოქმედება) და ქიმიურ (ვერცხლის იონის თვისება) პროცესებს.

ინტეგრაცია ეფუძნება ისტორიულ წყაროებში აღწერილი „სასწაულის“ როგორც

* ისტორიული მოვლენის,

* რწმენითი ნარატივის

* და ბუნებრივი ფენომენის შესაძლო მეცნიერული ახსნის გააზრებას.

გაკვეთილის გრძელვადიანი მიზანი: მოსწავლეები გაიუმჯობესებენ დაკვირვების, აღწერის, შედარების, კრიტიკული და ანალიტიკური აზროვნების, კომუნიკაციისა და თანამშრომლობის, ცოდნის ტრანსფერის უნარ-ჩვევებს.

გაკვეთილის მნიშვნელობა/აქტუალობა: ეს გაკვეთილი საშუალებას მისცემს მოსწავლეებს, თემა „ქართლის მოქცევა“ დაინახონ საგნების: ისტორიის, ფიზიკისა და ასტრონომიის, ქიმიისა და ბიოლოგიის, – კონტექსტში და გაიაზრონ ის ერთ მთლიანობად, შეძლებისდაგვარად ახსნან ისტორიული, ასტრონომიული და ფიზიკური, ბიოლოგიური და ქიმიური მოვლენების მიზეზები და გააანალიზონ შედეგები; სხვადასხვა კუთხით დაინახონ ისტორიული პროცესი; დაადგინონ ისტორიულ მოვლენებსა და პირებზე განსხვავებული შეხედულებების მიზეზები; შეადარონ და შეაფასონ განსხვავებული ახსნები; გამოიტანონ ლოგიკური დასკვნები; ხაზი გაუსვან საგანთაშორის დამოკიდებულებებს, ჩამოიყალიბონ საკუთარი აზრი. ყოველივე ეს ხელს შეუწყობს ისეთი უნარ-ჩვევების გავითარებას, როგორიც არის:

• თანამშრომლობა;
• ლოგიკური მსჯელობა და ანალიზი.

საგანთაშორისი კავშირების დანახვა და პრაქტიკაში მათი გადატანა

ეროვნული სასწავლო გეგმით მისაღწევი შედეგი:

• წყარო/ინტერპრეტაცია: მოსწავლეები გაიაზრებენ ქართლის მოქცევის ისტორიულ კონტექსტს, განსაზღვრავენ, როგორ განიხილონ „მოქცევაი ქართლისაის“ ისტორიული ნარატივი და წყაროში აღწერილი „სასწაული“ როგორც ისტორიული მოვლენა, რწმენითი აქტი და ბუნებრივი ფენომენის შესაძლო მეცნიერული ახსნა. განმარტავენ, რატომ არის „სასწაული“ მნიშვნელოვანი ისტორიული ტექსტისთვის.
• ისტორიული მოვლენა / პროცესი, დრო – მოსწავლეები იმსჯელებენ, როგორ თანაარსებობს რწმენა და მეცნიერება ისტორიულ აზროვნებაში, როგორ აღწერს შუა საუკუნეების ავტორი მოვლენას, რა მნიშვნელობა აქვს ამის გააზრებას ისტორიული მოვლენის მიზეზშედეგობრივი კავშირის დასადგენად.
• ძალაუფლება – მოსწავლეები გააანალიზებენ, როგორ იყენებს ქართლის მეფე მირიანი პოლიტიკური მიზნებისთვის ქრისტიანობას.
• საზოგადოება – მოსწავლეები იმსჯელებენ, რა როლი შეასრულა ქრისტიანობამ როგორც ეროვნულმა რელიგიამ ქართველი ხალხის კონსოლიდაციასა და მისი არსებობის გადარჩენაში, გამოავლენენ ტოლერანტულ დამოკიდებულებას განსხვავებული ხედვების მიმართ.
• სინათლის წრფივი გავრცელება: მოსწავლე გაიაზრებს, რომ მზის დაბნელება არის სინათლის წრფივი გავრცელების პირდაპირი შედეგი და ახსნას ჩრდილისა და ნახევარჩრდილის წარმოქმნის მექანიზმი.
• ასტრონომიული მოვლენა: მოსწავლე შეძლებს ციური სხეულების (მზე, მთვარე, დედამიწა) ურთიერთგანლაგების სქემატურ გამოსახვას მზის სრული დაბნელების დროს.
• კავშირი ქიმიასთან: მოსწავლე ახსნის ვერცხლის იონების (Ag+) გავლენას ბაქტერიის ცილოვან გარსზე და დაუკავშირებს ამას წყლის „უხრწნელობის“ ფენომენს; შეძლებს პიპეტით ვერცხლის ნიტრატის ხსნარის ჩაწვეთებას ალბუმინში, დააკვირდება რეაქციას და გამოიტანს ლოგიკურ დასკვნას; შეადარებს დილით აღებული ონკანის წყლის, 1/2 წლის წინანდელი ჭის სასმელი წყლისა და 5 წლის წინანდელი „ნაკურთხი“ წყლის მიკროსკოპულ სურათებს, იმსჯელებს მათ შორის განსხვავებაზე.
• კავშირი ბიოლოგიასთან: მოსწავლე გააანალიზებს, როგორ მოქმედებს სიმშვიდე პარასიმპათიკურ ნერვულ სისტემაზე, აღწერს მაყვლის სამკურნალო თვისებებს (ფოთოლი, ნაყოფი, ფესვი) და გაეცნობა ექსტრაქციის პროცესს ფიტოთერაპიაში; იმსჯელებს ფსიქოემოციური მდგომარეობის როლზე ადამიანის გამოჯანმრთელების პროცესში.

მოსწავლეთა ორგანიზების ფორმა: ჯგუფური

შეფასება: განმავითარებელი.

დანართი 1

ინტეგრირებული გაკვეთილის შეფასების რუბრიკა (განმავითარებელი შეფასება)

ინტეგრირებული გაკვეთილის რეფლექსია

თემა: „ქართლის მოქცევა – სასწაულის მეცნიერული ანატომია“

პედაგოგები: ლ. ლომაია, ლ. ნასარიძე, ბ. გზირიშვილი

გაკვეთილის მომზადების ფაზაზე სამივე პედაგოგმა აქტიურად ვიმუშავეთ საკითხების ინტეგრირებაზე. ჩვენი მთავარი გამოწვევა იყო IV საუკუნის ტექსტისა და თანამედროვე ლაბორატორიული კვლევების ისეთი დაკავშირება, რომ არ დარღვეულიყო საგნობრივი სტანდარტები. ისტორიის მასწავლებლის დახმარებით შეირჩა საკვანძო ეპიზოდები, ხოლო საბუნებისმეტყველო საგნების მასწავლებლებმა მოვარგეთ მათ შესაბამისი მეცნიერული ექსპერიმენტები.

ისტორიული ნაწილი: მოსწავლეებმა წარმატებით გააანალიზეს „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ კონტექსტი. ჩვენ დავინახეთ, რომ ბავშვებისთვის განსაკუთრებით საინტერესო აღმოჩნდა მირიან მეფის რელიგიური არჩევანის პოლიტიკურ ჭრილში განხილვა. მათ შეძლეს, დაეკავშირებინათ მილანის ედიქტი და ქართლის მაშინდელი საგარეო ორიენტაცია.

ფიზიკა და ასტრონომია: ფიზიკის მასწავლებლის ხელმძღვანელობით მოსწავლეებმა პრაქტიკულად გაიაზრეს მზის დაბნელების მექანიზმი. სინათლის წრფივი გავრცელების კანონზე დაყრდნობით ჩატარებულმა მოდელირებამ (ფარნითა და გლობუსით) მოსწავლეებს დაანახა, რომ ისტორიული „სასწაული“ ზუსტი ფიზიკური მოვლენაა.

ქიმია და ბიოლოგია: ქიმიურმა ექსპერიმენტმა (ვერცხლის იონების მოქმედება ცილაზე) და ბიოლოგიურმა ანალიზმა (მაყვლის ფიტოთერაპიული თვისებები, მზის დაბნელებისას ცხოველთა ქცევა, სიმშვიდის მნიშვნელობა) გაკვეთილს პრაქტიკული ხასიათი შესძინა. განსაკუთრებით ეფექტური იყო მიკროსკოპით ჩატარებული კვლევა, რომლის დროსაც მოსწავლეებმა საკუთარი თვალით დაინახეს ვერცხლის იონების ანტისეპტიკური ძალა, ასევე შეადარეს პულსისა და სუნთქვის მაჩვენებლები აქტიურ (სამუშაო) რეჟიმში და მოსვენებულ მდგომარეობაში გადასვლის შემდეგ.

რა გამოვიდა და რას შევცვლიდით?

გაკვეთილმა მოლოდინს გადააჭარბა. მიუხედავად მცირე ტექნიკური შეფერხებისა (პროექტორის ხარვეზი), რომელიც წარმატებულ იმპროვიზაციად იქცა (მიკროსკოპის გამოსახულების ლეპტოპზე გადატანა), მოსწავლეების ინტერესი არ განელებულა.

სამომავლო რეკომენდაციები:

ამ ტიპის გაკვეთილებისთვის სასურველია მეტი დროის დათმობა (შეიძლება 3-საათიანი ბლოკი), რათა დისკუსიის ნაწილი უფრო ვრცელი იყოს.

სასურველია უფრო მეტი ციფრული რესურსის გამოყენება, რამაც ამ გაკვეთილზე (https://learningapps.org/display?v=pw2ijy8gn26 -ის სახით) ძალიან კარგად იმუშავა.

გაკვეთილის ბოლოს, „გასასვლელი ბარათების“ შევსებისას, ერთ-ერთმა მოსწავლემ დაწერა: „დღეს მივხვდი, რომ ის, რაც ადრე მხოლოდ ლეგენდა მეგონა, შეიძლება რეალური მეცნიერული პროცესების ერთობლიობა იყოს“.

ჩვენი ინტეგრირებული გაკვეთილი აჩვენებს, რომ ისტორიული ნარატივის მეცნიერული ანალიზი კი არ ეწინააღმდეგება მის კულტურულ მნიშვნელობას, არამედ ამდიდრებს მის გააზრებას. ისტორიის, ფიზიკის, ქიმიისა და ბიოლოგიის ორგანული სინთეზი მოსწავლეებს აძლევს შესაძლებლობას, ერთი და იგივე მოვლენა დაინახონ როგორც ისტორიული პროცესის ნაწილი, რწმენითი ნარატივი და ბუნებრივი ფენომენი, რომელსაც აქვს მეცნიერული ახსნის პოტენციალი. ასეთი მიდგომა ავითარებს კრიტიკულ და ანალიტიკურ აზროვნებას, ხელს უწყობს ცოდნის ტრანსფერს და აყალიბებს მოსწავლეს შემფასებელ, პასუხისმგებლობიან მოქალაქედ, რომელიც მოვლენებს არა განცალკევებულად, არამედ მიზეზშედეგობრივ კავშირში აღიქვამს. სწორედ ამგვარი საგანთაშორისი ხედვის განვითარებაა თანამედროვე სკოლის ერთ-ერთი მთავარი საგანმანათლებლო მისია. გაკვეთილს ესწრებოდნენ სკოლის დირექტორი, დირექტორის მოადგილე და სხვა მასწავლებლები. დამსწრე პედაგოგების უკუკავშირმაც დაადასტურა, რომ ოთხი საგნის ასეთი ორგანული შერწყმა ეფექტურია კრიტიკული აზროვნების განსავითარებლად.

მოსწავლეთა ნამუშევრები: