წიგნის  დაბადება,  როგორ იქცნენ ბავშვები მწერლებად

პროექტი დაიწყო საკლასო დისკუსიით. ვიმსჯელეთ  ზამთრის სირთულეებზე და ცხოველებისა და ფრინველების გასაჭირზე. მე არ მიმიცია მათთვის მზა ისტორია; სიუჟეტის ხაზი, პერსონაჟის სახელი (დაჩი) და მთელი ნარატივი ბავშვებმა თავად, ერთობლივი მსჯელობითა და იდეების გენერირებით შეადგინეს.

აქ უდიდესი როლი ითამაშა დიფერენცირებულმა სწავლებამ (SOLO ტაქსონომიის მიხედვით), რადგან პირველ კლასში მოსწავლეთა მზაობის დონეები განსხვავებულია:

• სიტყვების დონეზე (უნისტრუქტურული): ზოგიერთი მოსწავლე გვთავაზობდა საკვანძო ცნებებს — „თოვლი“, „ცივა“, „ბეღურა“.

• წინადადებების დონეზე (მულტისტრუქტურული): ნაწილმა შეძლო ამ სიტყვების მარტივ აღწერილობით კონსტრუქციებად ქცევა, როგორიცაა: „მამაც სიამოვნებით დაეხმარა. მალე ლამაზი სახლი მზად იყო.“

• მიზეზ-შედეგობრივი კავშირები (მიმართებითი დონე): შედარებით მაღალი მზაობის მოსწავლეებმა კი ფორმულირება გაუკეთეს დაჩის შინაგან ემოციებსა და მოტივაციას — რატომ შეეცოდა ბეღურა და როგორ მოაქვს სიკეთის კეთებას ბედნიერება.

ის ფაქტი, რომ ტექსტის ავტორები თავად იყვნენ, ბავშვებს საოცარ თავდაჯერებულობას აძლევდა. ისინი ტექსტს აღიქვამდნენ არა როგორც „სასკოლო დავალებას“, არამედ როგორც საკუთარ შემოქმედებას.

დაჩი  და ბეღურა

 ერთ  სოფელში ცხოვრობდა პატარა  ბიჭი  დაჩი.  ზამთრის ერთ ცივ და თოვლიან დღეს დაჩი ფანჯარასთან  იჯდა და უყურებდა როგორ ლამაზად თოვდა.

უცებ მან ბეღურა დაინახა, რომელიც  სიცივისაგან კანკალებდა. დაჩის შეეცოდა ბეღურა და გადაწყვიტა მისთვის სახლი გაეკეთებინა. მან მამას სთხოვა დახმარება. მამაც სიამოვნებით დაეხმარა.

მალე ლამაზი სახლი მზად იყო. დაჩიმ ჩიტის სახლი მისი ფანჯრის წინ ხის ტოტზე ჩამოკიდა. სახლში საკვებიც დაუტოვა. დაჩი შინ შევიდა და ჩუმად ფანჯრიდან ადევნებდა თვალს როდის შეფრინდებოდა ბეღურა სახლში. მალე ბეღურაც მოფრინდა , დაინახა სახლი, აჟღურტულდა, ცოტა ხანს მის ირგვლივ დაფრინავდა, შემდეგ კი შეფრინდა. დაჩის ძალიან გაუხარდა.

ბეღურამ ზამთარი თბილად და უზრუნველად გაატარა. დაჩი მას ყოველდღე  უტოვებდა საკვებს სახლში. ბეღურა დაჩის ფანჯრის რაფაზე ჩამოსკუპდებოდა და მადლიერებას საამური ჟღურტულით  გამოხატავდა. დაჩიც ბედნიერი იყო. უხაროდა რომ შეძლო პატარა ბეღურას დახმარება.

სიტყვების გაცოცხლება: ილუსტრაციების რეფლექსია

როდესაც ტექსტი მზად გვქონდა, ბავშვებმა დაიწყეს მუშაობა მის ვიზუალიზაციაზე. თითოეულ ნახატში ნათლად ჩანს, როგორ გააცოცხლა ბავშვის გონებამ მათ მიერვე დაწერილი სიტყვები:

გარემოს აღქმა (ნახატი №1 და №2): მათ მიერ ფორმულირებული წინადადება – „უცებ მან ბეღურა დაინახა, რომელიც სიცივისაგან კანკალებდა“ – ნახატზე იქცა დიდ, სიმეტრიულ ფანტელებად, შიშველ ხედ და ფანჯარაში მყოფ დაჩიდ, რომელიც გულშემატკივრობს ჩიტს.

ინტერიერი და სოციალური როლები (ნახატი №3 და №4): როდესაც ბავშვებმა დაწერეს, რომ დაჩიმ მამას სთხოვა დახმარება, ნახატებში საოცარი სითბოთი გადმოსცეს სახლის გარემო (იატაკის ფილები, დივანი, ტელევიზორი) და თოვლში მდგარი მამა ნაჯახით ხელში. მამა ზომით დიდია – ის ძლიერი, ავტორიტეტული ფიგურაა, რომელიც შვილს კეთილ საქმეში ეხმარება.

ემოციური კულმინაცია (ნახატი №5 და №6): სცენაში, სადაც ბეღურა სახლში შეფრინდება, ერთ-ერთმა მოსწავლემ დაჩის თავზე მცველის (ან მაშველის) ქუდი დაახატა. ბავშვმა ქვეცნობიერად იგრძნო, რომ დაჩი ამ მომენტში ნამდვილი გმირია, რომელმაც სიცოცხლე გადაარჩინა.

მადლიერება და კათარზისი (ნახატი №7): ფინალური წინადადება — „დაჩიც ბედნიერი იყო“ – ბავშვმა გადმოსცა დაჩის პორტრეტით, რომელსაც სახეზე უდიდესი ღიმილი აქვს. გარეთ კვლავ თოვს, მაგრამ დაჩის გულში სითბოა, რადგან მან სიკეთე ჩაიდინა.

მადლიერების პედაგოგიკა – ჩემი მთავარი მიზანი

როგორც მასწავლებლისთვის, ჩემთვის უმნიშვნელოვანესი იყო ტექსტის ფინალური ნაწილი, რომელიც ბავშვებმა ასე ჩამოაყალიბეს: „ბეღურა… მადლიერებას საამური ჟღურტულით გამოხატავდა“. ამით მოსწავლეებმა საკუთარ თავში გაააქტიურეს მადლიერების პედაგოგიური კონცეფცია. მათ ისწავლეს, რომ ზრუნვასა და სიკეთეს ყოველდღიურ ცხოვრებაში ყოველთვის მოაქვს პოზიტიური უკუკავშირი.

ეს პროექტი ჩემი პრველკლასელების  უდიდესი გამარჯვებაა. მან დამანახა, რომ როდესაც ბავშვებს ვაძლევთ უფლებას, თავად იყვნენ როგორც ტექსტის, ისე ვიზუალური მხარის შემქმნელები მათი მოტივაცია იზრდება. სწავლობენ სიყვარულით და ხდებიან უფრო ემპათიურები, მზრუნველები და თავდაჯერებულები. ჩვენი პირველი წიგნი უკვე მზად არის, წინ კი კიდევ ბევრი შემოქმედებითი აღმოჩენა გველოდება!