ინტეგრირებული პროექტი „როცა ინტელექტი ძალაზე მეტია“. გეგმა და რეფლექსია

სასკოლო პროექტი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი აქტივობაა მოზარდებში 21-ე საუკუნის უნარების განვითარებისთვის. მათ შორის გამოვყოფ სოციალურ უნარებს, რომლებიც გუნდურ მუშაობასა და პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს. პროექტის დაგეგმვა მოსწავლეების ინტერესების გათვალისწინებითა და აქტიური მონაწილეობით უნდა მოხდეს.

არანაკლებ მნიშვნელოვანია პროექტის პრეზენტაცია, სადაც მონაწილეებს საშუალება მიეცემათ, თანატოლებს გაუზიარონ გამოცდილება დისკუსიისა და დებატების გზით. სასურველია, აქტივობის ამ ნაწილის სურვილისამებრ დაგეგმვა მთლიანად მოსწავლეებს დავუთმოთ. თუ დროის მენეჯმენტს, დეკორაციების, პრეზენტაციის ფორმის, წამყვანისა თუ ექსპერტების არჩევას მათ მივანდობთ, პროექტი აუცილებლად წარმატებული იქნება.

რაც მთავარია, არ უნდა დაგვავიწყდეს მონაწილეებისთვის მადლობის გადახდა. მათი ღვაწლი საჯაროდ და სათანადოდ უნდა შეფასდეს. ეს ნაწილი მასწავლებელმა დიდი სიფრთხილით უნდა დაგეგმოს. ამის გაკეთება სხვადასხვა ფორმით არის შესაძლებელი: თანატოლებისა და სასკოლო საზოგადოების წინაშე, პირადი კომუნიკაციით, სოციალურ ქსელებში, მშობელთა კრებაზე, მათი ნამუშევრებისა და ფოტოების გამოფენით და ა.შ. რაც უფრო მეტი რეზონანსი ექნება მადლიერების გამოხატვას, მით უკეთესი. მოსწავლე უნდა გრძნობდეს, რომ აღიარეს მისი ძლიერი მხარეები და დააფასეს შრომა. ერთი მხრივ, ეს ხელს შეუწყობს მის პიროვნულ განვითარებას, მეორე მხრივ კი ლამაზი და დაუვიწყარი მოვლენის სახით დარჩება მეხსიერებაში.

გთავაზობთ ჩემი ერთ-ერთ სასკოლო პროექტის გეგმას და რეფლექსიას.

პროექტის სათაური: „როცა ინტელექტი ძალაზე მეტია“

განხორციელების ვადა – ორი თვე

პროექტის კავშირი ზოგადი განათლების ეროვნულ მიზნებთან:

პროექტი თანხვედრაშია ზოგადი განათლების ეროვნულ მიზნებთან.

კერძოდ, მოზარდმა უნდა შეძლოს:

• ქვეყნის ინტერესების, ტრადიციებისა და ღირებულებების მიმართ საკუთარი პასუხისმგებლობის გააზრება;
• იყოს შემოქმედი, თავად შექმნას ღირებულებები და არ იცხოვროს მხოლოდ არსებულის ხარჯზე;
• კომუნიკაცია ინდივიდებსა და ჯგუფებთან.

პროექტის კავშირი ზოგადი განათლების შესახებ კანონთან

მოსწავლეს და მასწავლებელს აქვთ სწავლის, სწავლებისა და კვლევის აკადემიური თავისუფლება იმ ფარგლებში, რომელიც არ ეწინააღმდეგება ეროვნული სასწავლო გეგმით დასახული მიზნების მიღწევას.

პროექტის განმხორციელებელი გუნდი – მე-11  კლასი

1. პრობლემის დასაბუთება

სასკოლო პროექტში „უთანხმოების ზონა“ მონაწილეობა გადავწყვიტე მე-11 კლასთან ერთად. კლასს ხუთი წელია ვასწავლი. მათთან ერთად ბევრი საინტერესო პროექტი მაქვს განხორციელებული.

მცირე შესავლის შემდეგ ჩემ მიერ დასმულ მაპროვოცირებელ კითხვაზე: „სოციალური კონფლიქტებიდან რომელი მიგაჩნიათ ყველაზე მწვავედ?“  – მოსწავლეებმა ყურადღება შეაჩერეს პოლიტიკურ კონფლიქტებზე. იმ პერიოდში ისრაელ-ჰამასის, რუსეთ-უკრაინის ომები იყო გამწვავებული. ნატოს, გაეროსა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ განხორციელებულ სამშვიდობო მისიებზე მოზარდებმა ბევრი იცოდნენ. გავაგრძელე კითხვების დასმა. აღმოჩნდა, რომ კონფლიქტების მოგვარებაში, მეცნიერების როლის შესახებ მწირი ინფორმაცია ჰქონდათ. მაშინვე დაასახელეს ყველა თაობისთვის საინტერესო და პოპულარული ფილმები: „ოპენჰაიმერი“, „იმიტაციის თამაში“, „ენიგმა“. თუმცა მიაჩნდათ, რომ ფილმებში დიდი იყო რეჟისორის ფანტაზიის წილი, ხოლო ფაქტები გაზვიადებული იყო. მათი არამკაფიო მოსაზრებები კაცობრიობის ისტორიაში ყველაზე კონფლიქტური პერიოდის, მეორე მსოფლიო ომის, და შემდეგ ცივი ომის შესახებ, ჩემთვის პროექტის დაგეგმვისა და განხორციელების ინსპირაციად იქცა.

პროექტის მიზანი: საერთაშორისო კონფლიქტების მშვიდობიან მოგვარებაში მეცნიერების, კერძოდ, მათემატიკოსებისა და ფიზიკოსების როლის კვლევა და ანალიზი

1. პროექტის ამოცანები
2. როგორი იყო მეორე მსოფლიო ომის წინა პერიოდი?
3. რომელმა მოვლენებმა გამოიწვია სისხლიანი კონფლიქტის დაწყება?
4. რომელი მეცნიერები მოღვაწეობდნენ აღნიშნულ პერიოდში?
5. რა როლი შეასრულეს მათ კონფლიქტის მშვიდობიან მოგვარებაში?
6. როგორი იყო ომის შემდგომი პერიოდის პოლიტიკური მდგომარეობა?
7. როგორი იყო „ცივი ომის“ პერიოდში მეცნიერთა პოზიციები უკეთესი მსოფლიოს შესაქმნელად?

III. სამიზნე ჯგუფები: მოსწავლე, მასწავლებელი, მშობლები, თემი

• მოსწავლე – მოსწავლეებს ვესაუბრე, რომ ყველა ამ კითხვაზე პასუხის მისაღებად, აუცილებელია საკითხის სიღრმისეული შესწავლა და კვლევა. ისეთი გენიოსები, როგორებიც იყვნენ აინშტაინი, რასელი, ოპენჰაიმერი, ნილს ბორი, ალან ტიურინგი, ჰაიზენბერგი, ამ პერიოდში ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ. საინტერესოა, რა წვლილი შეიტანეს მათ პოლიტიკურ პროცესებში, რამდენად შეეძლოთ, გავლენა მოეხდინათ ისეთ სახელმწიფო ლიდერებზე, როგორებიც იყვნენ სტალინი, ჩერჩილი, ჰიტლერი, რუზველტი. ნამდვილად გააზვიადა რეჟისორმა ოპენჰაიმერის თავგანწირვა, აინშტაინის სამშვიდობო პოზიცია?

იდეა ძალიან მოეწონათ და გაიზიარეს.

• მასწავლებელი – გადავწყვიტე თანამშრომლობითი ურთიერთობა ჩემს კოლეგებთან: ამავე კლასის ისტორიის ახალგაზრდა მასწავლებელთან, რომელიც ორი წელია, პედაგოგიურ საქმიანობას შეუდგა და მოსწავლეების დიდი სიყვარული დაიმსახურა, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მაგისტრანტია და უკვე წარმატებული პედაგოგი, და გამოცდილ, პროფესიონალ ფიზიკის მასწავლებელთან.
• მშობლები – მშობლების ინფორმირებულობა და ჩართულობა აუცილებლად მიმაჩნია არაფორმალურ განათლებაში. მათი მხრივ სრული მხარდაჭერა და ხელშეწყობა მქონდა.

მშობელთა კრებაზე ვისაუბრე პროექტის მიზნებსა და მოლოდინებზე. მშობლები აქტიურად იყვნენ ჩართულები, განსაკუთრებით ცივი ომის პერიოდის კვლევაში. რამდენიმე მათგანისგან საინტერესო მასალა მივიღეთ.

• თემი – კლასის დამრიგებელს, ჩვენი სკოლის ისტორიკოსებს, მათემატიკოსებს, ფიზიკოსებს მოსწავლეების მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულება ჰქონდათ, ნებისმიერ დროს აწვდიდნენ ინფორმაციას მათთვის აქტუალურ საკითხებზე.

1. რისკების ანალიზი

1. სამოქმედო გეგმა

1. მონიტორინგის, შეფასებისა და უკუკავშირის გეგმა
2. ჯგუფების ხელმძღვანელი მასწავლებლები, საჭიროებისამებრ დაგეგმავენ მოსწავლეებთან შეხვედრებს;
3. სტატიების გაანალიზება;
4. შეხვედრებზე მოსწავლეები მიიღებენ რეკომენდაციებს პედაგოგებისგან.

VII. მოსალოდნელი შედეგები

1A. რაოდენობრივი (მოკლევადიანი)

• სასწავლო პროცესში გამოყენებული ინტერდისციპლინური მიდგომების გამოყენებით მოიმატებს მოსწავლეთა მოტივაცია, რაც გააუმჯობესებს მოსწავლეთა აკადემიურ შედეგებს.
• გაიზრდება არაფორმალური განათლების მიმართულებით განხორციელებული აქტივობების რაოდენობა, რაც გაზრდის მოსწავლეთა მოტივაციას.

• აიწევს სასწავლო პროცესში მოსწავლეთა თანაბარი ჩართულობის ხარისხი.

1B. თვისებრივი

• სკოლაში აღიარებულია კულტურული მრავალფეროვნების, დემოკრატიის, სამართლიანობის, კანონის უზენაესობა.
• სკოლაში შექმნილია თანასწორობის პრინციპებზე დაფუძნებული ფიზიკურად და ფსიქოლოგიურად უსაფრთხო გარემო.
• სწავლა-სწავლების პროცესი გახდება მოსწავლეთა საჭიროებებსა და ინტერესებზე ორიენტირებული.
• მოსწავლეებს მიეცემათ საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზების საშუალება და გაეზრდებათ მოტივაცია.
• სკოლაში შექმნილია თანასწორობის, ურთიერთპატივისცემის, თანამშრომლობის ატმოსფერო, ნებისმიერ მოსწავლეს შეუძლია, თავისუფლად გამოხატოს საკუთარი აზრი.
• სასწავლო პროცესის დაგეგმვისას გათვალისწინებულია კონსტრუქტივიზმის ძირითადი პრინციპები და დიფერენცირებული მიდგომები.
• მშობლები და მოსწავლეები მონაწილეობენ გადაწყვეტილებების მიღებაში და სკოლის განვითარების პროცესში.

2A.                  რაოდენობრივი          (გრძელვადიანი)

• აიწევს ისეთი უნარ-ჩვევების განვითარებაზე ფოკუსირების ხარისხი, როგორებიცაა: პრობლემების მოგვარება, გადაწყვეტილების მიღება, კრიტიკული აზროვნება, შემოქმედებითი აზროვნება და დისციპლინის თვითრეგულაცია, საჯარო გამოსვლების ხელოვნება.
• მოიმატებს მოსწავლეებში:
• დემოკრატიული კულტურის კომპეტენციების ფლობის დონე;
• სხვა ადამიანების, ადამიანის ღირსებისა და უფლებების დაფასება;
• დემოკრატიის, სამართლიანობის, კეთილსინდისიერების, თანასწორობისა და კანონის უზენაესობის დაფასება;
• მოქალაქეობრივი აზროვნება;
• პასუხისმგებლობა;
• დამოუკიდებლად სწავლის უნარ-ჩვევები;
• ანალიტიკური და კრიტიკული აზროვნების უნარ-ჩვევები;
• ემპათია;
• თანამშრომლობის უნარ-ჩვევები;
• კონფლიქტების მოგვარების უნარ-ჩვევები.

2B. თვისებრივი

• მოსწავლეები გამოიმუშავებენ ადამიანის უფლებების დაცვისა და პიროვნების პატივისცემის უნარს, რომელსაც ისინი გამოიყენებენ საკუთარი და სხვისი თვითმყოფადობის შესანარჩუნებლად, რათა შეძლონ ადამიანის არსებითი უფლებების შესახებ მიღებული თეორიული ცოდნის განხორციელება და ამ პრინციპებით ცხოვრება.
• მოსწავლეები შეიძენენ იმ ცოდნას, ღირებულებებსა და უნარებს, რომლებსაც უნდა ფლობდეს პასუხისმგებლობიანი მოქალაქე თანამედროვე, მრავალფეროვან და დემოკრატიულ საზოგადოებაში.

VIII. პროექტის მდგრადობა

• პროექტის ფარგლებში სამიზნე ჯგუფთან მუშაობა ხელს შეუწყობს სასკოლო დონეზე დემოკრატიული კულტურის დამკვიდრებას. დემოკრატიული კულტურა გახდება სკოლის სტრატეგიული გეგმის ნაწილი. მოხდება ფორმალური და არაფორმალური განათლების ინტეგრირება სწავლა-სწავლების ეფექტურობისთვის. პროექტის ფარგლებში შექმნილი მატერიალური პროდუქტი, გეგმა, სტატიები სხვა მოსწავლეებისა და პედაგოგებისთვის იქნება ერთგვარი მასალა, რომელსაც ინტენსიურად გამოიყენებენ სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფთან მუშაობისას. ეს, ცხადია უზრუნველყოფს პროექტის მდგრადობას. პროექტის მდგრადობას ასევე განაპირობებს სკოლის სხვადასხვა რგოლს შორის თანამშრომლობითი ურთიერთობების ჩამოყალიბება, თემთან/გარე სასკოლო საზოგადოებასთან თანამშრომლობა და გამოცდილების გაზიარება.

რეფლექსია

სასკოლო ცხოვრებაში აქტიური ჩართულობა პრიორიტეტია ჩემთვის. მისი განვითარებისა და წინსვლისთვის ნებისმიერი აქტივობის დაგეგმვას პასუხისმგებლობით ვეკიდები. ამ მიზნით მონაწილეობა მივიღე სასკოლო პროექტში „უთანხმოების ზონა“.

თემის აქტუალობიდან გამომდინარე, გადავწყვიტე, პროექტი საშუალო საფეხურზე განმეხორციელებინა. ვინაიდან ამ პერიოდის ასაკობრივი თავისებურებები ზრდის კონფლიქტური სიტუაციების რისკს, მათი თავიდან აცილებისა და მოგვარებისთვის, ვფიქრობ, მოსწავლეები კარგად უნდა იყვნენ ინფორმირებულები. უფრო მეტიც – მათი ცნობიერებისა და განსწავლულობის დონე ძალიან მაღალი უნდა იყოს. საზოგადოდ, კონფლიქტი ჩვენი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილია და მიმაჩნია, რომ მისი მართვის ხერხების შესახებ ნებისმიერ ადამიანს ადრეული ასაკიდანვე სათანადო ცოდნა უნდა ჰქონდეს.

მოსწავლემ უნდა იცოდეს:

• რა იწვევს კონფლიქტის ესკალაციას;
• როგორია ქცევის სტრატეგიები კონფლიქტურ სიტუაციებში.

ბოლო რამდენიმე ათწლეულია, ვითარდება მეცნიერება კონფლიქტების შესახებ, რომელიც სწავლობს კონფლიქტების წარმოშობისა და განვითარების ზოგად კანონზომიერებებს და მათი დაძლევის გზებს. საზოგადოებაში კონფლიქტების მოსპობა შეუძლებელია, მაგრამ შეგვიძლია, ვისწავლოთ მათი მართვა – ვიცოდეთ, როგორ ავიცილოთ ისინი თავიდან ან დესტრუქციული ტენდენციები კონსტრუქციულად ვაქციოთ.

მქონდა შეხვედრა სამოქალაქო განათლების პედაგოგებთან.     მივიღე ინფორმაცია, რომ სასკოლო პროგრამა ითვალისწინებს კონფლიქტების ანალიზისა და მართვის სწავლებას. პროექტების განხორციელების პარალელურად, გაკვეთილებზე დიდი ყურადღება ეთმობა აღნიშნულ თემას. მოსწავლეები განიხილავენ სიტუაციურ ამოცანებს, მსჯელობენ კონფლიქტის სახეებზე, ესკალაციის დაწყებისა და პიკის, მისი მოგვარების შესახებ. მე-11 კლასს ამ კუთხით დაგეგმილ ყველა აქტივობაში აქვს მიღებული მონაწილეობა, რაც მაძლევდა საფუძველს, მეფიქრა, რომ საკითხთან დაკავშირებით მათი ცნობიერება მაღალი იქნებოდა.

საგანთა კავშირის ინიციატივით, მივმართე ამავე კლასის ისტორიისა და ფიზიკის მასწავლებლებს. ისტორიის მასწავლებელი ძალიან ახალგაზრდაა, სულ ორი წელია, ჩვენს სკოლაში ასწავლის. მისთვის ეს პედაგოგიური საქმიანობის დებიუტი იყო. თუმცა უკვე სარგებლობს მოსწავლეთა სიყვარულითა და პატივისცემით.

ფიზიკის მასწავლებელი გამოცდილი და ღვაწლმოსილი პედაგოგია, რომლის ყველა ინიციატივას მოსწავლეები დიდი გულისყურით ეკიდებიან.

პროექტი დავგეგმეთ იმ აქტივობებისა და მეთოდების გამოყენებით, რომლებიც ყველა კითხვაზე პასუხის გაცემის საშუალებას მოგვცემდა (ჯგუფებად დაყოფა, ავთენტური წყაროების შერჩევა, სტატიების წერა, ექსპერტების ჯგუფის შექმნა და მათი შეფასებები, ფილმების განხილვა, დისკუსია, დებატები და ა.შ.).

დაუღალავი შრომისა და ჯგუფებს შორის კოორდინირებული მუშაობის შედეგად საგანთა ინტეგრირებამ დადებითი შედეგი გამოიღო.

პრეზენტაცია სკოლის სააქტო დარბაზში გაიმართა, სადაც მას სასკოლო საზოგადოება დაესწრო.

ჯგუფებმა       წარმოადგინეს საინტერესო ინფორმაცია მეორე მსოფლიო ომის დაწყების, პოლიტიკურ ლიდერთა და მეცნიერთა პოზიციების შესახებ. ნაჩვენები იყო ფილმების სიუჟეტები, რასაც დისკუსია მოჰყვა. დებატები კი მსმენელის მიერ თანამედროვე მწვავე კონფლიქტების, კერძოდ, ისრაელის ომის შესახებ დასმულმა კითხვამ გამოიწვია.

ხაზი გაესვა აინშტაინის, ოპენჰაიმერის, ბორის, რასელის, ტიურინგის, ჰაიზენბერგის ხედვას კონფლიქტის მოგვარების სტრატეგიების შესახებ, ატომური ბომბის შექმნისა და გამოყენების შემდეგ გამოთქმულ სინანულს (რასელ-აინშტაინის მანიფესტი, ოპენჰაიმერის, ტიურინგის პოზიციები). ჯგუფებმა ამომწურავად უპასუხეს ექსპერტებისა და დამსწრე საზოგადოების ყველა კითხვას.

პროექტის ძლიერ მხარედ მიმაჩნია მისი დაგეგმვა სამი საგნის ინტეგრირებით, რაც ახალი ცოდნის აგებისა და უნარების გამომუშავების კარგი გზაა. ის ეხმარება მოსწავლეს დისციპლინათაშორისი კავშირების დანახვაში, განამტკიცებს კომპეტენციებსა და ცოდნას. ეს არის გაერთიანება საერთო მიდგომის საფუძველზე, რომელიც სოციალურ და მოქალაქეობრივ უნარებს ავითარებს.

პროექტის მიზანი, ნათელი გამხდარიყო, რომ უდიდესი მეცნიერების მოღვაწეობა სცდება ვიწრო არეალს, მიღწეულ იქნა. ცხადი გახდა ამ მეცნიერთა მოქალაქეობრივი პოზიცია, რამაც გამოიწვია სხვა კუთხით სამეცნიერო საზოგადოების ღირსებათა აღიარება. ამიერიდან აინშტაინი მოსწავლეებისთვის ცნობილი იქნება არა მხოლოდ როგორც გენიალური აღმოჩენების ავტორი, არამედ როგორც დიდი ჰუმანისტი და მშვიდობიანი მსოფლიოსთვის მებრძოლიც.

კოლეგებთან თანამშრომლობა პროექტის წარმატებით განხორციელების მთავარი მიზეზია. ჩვენმა კოორდინირებულმა და ურთიერთპატივისცემაზე დამყარებულმა ურთიერთობამ მოსწავლეების მაღალ ჩართულობასა და დაინტერესებას შეუწყო ხელი. შედგა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტის პროფესორ-მასწავლებლებთნ დაგეგმილი ვიზიტი. შეხვედრა ინტერაქციული იყო. ლექციის შემდეგ მოსწავლეებმა კვალიფიციური პასუხები მიიღეს ყველა კითხვაზე, რომლებიც ეხებოდა კონფლიქტების ესკალაციას, მათ სახეებს, მოგვარების ხერხებსა და მეთოდებს, მეცნიერების როლს. აინშტაინის, ოპენჰაიმერისა და ტიურინგის შესახებ მოსწავლეებმა ბევრი საინტერესო და მნიშვნელოვანი ინფორმაცია მიიღეს.

ამ ამბიდან მცირე ხნის შემდეგ ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდო „ოსკარი“ 7 ნომინაციაში მოიპოვა კრისტოფერ ნოლანის ფილმმა „ოპენჰაიმერი“.კინოაკადემიამ დამსახურებულად აღიარა საუკეთესო ფილმად ამერიკელი ფიზიკოსის შესახებ გადაღებული დრამა, რომელმაც ჩემი მოსწავლეების აღფრთოვანებაც გამოიწვია. სასკოლო პროექტიდან მიღებულმა გამოცდილებამ ხელი შეუწყო მთავარ გმირზე, მის ცხოვრებასა და სამეცნიერო მიღწევებზე, მისი საქმიანობის შედეგებზე, მის თანამედროვეებზე, ისტორიულ ეპოქაზე, ფილმზე, რეჟისორსა და მსახიობებზე სწორი და მიუკერძოებელი შეხედულებების ჩამოყალიბებას, მათ ობიექტურ შეფასებას.