ამ წერილზე მუშაობა მას შემდეგ დავიწყე, რაც თბილისში მასწავლებლის ტრაგიკული სიკვდილის ამბავი გავრცელდა. ახალგაზრდა რეპეტიტორსა და მოსწავლეს შორის უწყინარ მიმოწერას მოჰყვა თავდასხმა – გავრცელებული ვერსიით, მოწყობილი ეჭვიანობის ნიადაგზე, ანგარიშსწორების მიზნით. მასწავლებელი ამ თავდასხმას შეეწირა.
2020-2022 წლებში პანდემიამ და მასთან დაკავშირებულმა შეზღუდვებმა მასწავლებლების ცხოვრებაში ბევრი რამ შეცვალა. ერთ-ერთი ცვლილება შეეხო მოსწავლეებთან კომუნიკაციის ფორმებს. პანდემიამდე ონლაინ სივრცეში მასწავლებელსა და მოსწავლეს შორის მიმოწერა შედარებით იშვიათი მოვლენა იყო. სკოლების მოულოდნელმა დახურვამ, დაბნეულობამ, ახალ ტექნოლოგიებთან შეხებით გამოწვეულმა სირთულეებმა ცვლილებათა წყება გამოიწვია. ერთი შეხედვით, ჩვეულებრივ ამბად იქცა დილის რვასა თუ ღამის თორმეტის ნახევარზე მასწავლებელსა და მოსწავლეს შორის მიმოწერა გაკვეთილის შესახებ.
მოსწავლეებთან (და მათ მშობლებთან) ონლაინ კომუნიკაციის საკითხი ქართულ რეალობაში მწვავედ დგას. ბევრჯერ დაუჩივლიათ კოლეგებს და მეც გამომიხატავს უკმაყოფილება აღნიშნულთან დაკავშირებით. პირადი სივრცის კონტროლი და კომუნიკაციის ეთიკის სტანდარტი ჩვენს ქვეყანაში, ფაქტობრივად არ არსებობს.
სხვა ქვეყნების გამოცდილება
ევროპის ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა დანია, ფინეთი, ესტონეთი, ნორვეგია და სხვა, სტატიაში წამოჭრილ პრობლემას ეხმიანება მასწავლებლის ეთიკის კოდექსი. ჩამოთვლილ ქვეყნებში მოსწავლესა და მასწავლებელს შორის ოფიციალური კომუნიკაცია ძირითადად სკოლის მიერ დამტკიცებულ პლატფორმებზე (ელექტრონული ჟურნალები, ონლაინკლასები) იწარმოება. ფინეთში ეთიკის კოდექსი მთლიანად არ კრძალავს სოციალური ქსელებით კომუნიკაციას, მაგრამ მასწავლებელს უწესებს მკაფიო პროფესიულ საზღვრებს და სთხოვს კონფიდენციალობის დაცვას. ჯერ კიდევ 2018 წელს დანიელმა კოლეგებმა მითხრეს, რომ მათი სკოლის შინაგანაწესი უკრძალავთ მოსწავლეების დამეგობრებას სოციალურ ქსელში.
მოსწავლეებთან ონლაინ კომუნიკაციის სტანდარტის დანერგვა ჩვენს ინდივიდუალურ ქმედებებსა თუ გადაწყვეტილებებზეა დამოკიდებული. ბოლო პერიოდში აქტიურად ვიყენებ ელექტრონული ჟურნალის ფუნქციას: „მისწერე“ – მოსწავლეს, მთელ კლასსა და მშობლებს. აღნიშნული ინსტრუმენტი/პლატფორმა წარმოადგენს ოფიციალურ საკომუნიკაციო არხს, ამასთან ერთად, ხელს უწყობს სასწავლო პროცესში მოსწავლეებისა თუ მშობლების ჩართულობას და, რაც მთავარია, გვიცავს პირადი მოხმარების სივრცეებში მოსწავლეებთან კომუნიკაციისგან, თუმცა ელექტრონული ჟურნალის ამ შესაძლებლობის შესახებ მოსწავლეები თუ მშობლები ჯერ კიდევ არ არიან ინფორმირებულნი.
რეკომენდაციები გაუგებრობათა თავიდან ასაცილებლად
ქართული რეალობის გათვალისწინებით, მასწავლებლებს მაინც გვიწევს ისეთი პლატფორმების გამოყენება, როგორებიცაა Facebook-ი, WhatsApp-ი და სხვები, ამიტომ გთავაზობთ ჩემეულ რეკომენდეაციებს:
- დანერგეთ ოქროს სტანდარტი – ნებისმიერი მიმოწერა, მათ შორის ინდივიდუალურიც, აწარმოეთ საერთო ჩათში.
- საკომუნიკაციო არხში დაამატეთ დამრიგებელი, სხვა საგნების მასწავლებლები და მშობლები.
- ერიდეთ კლასის ნაწილთან ცალკე მინი-ჩათების შექმნას და მათ მიერ შექმნილ მსგავს ჩათებში მიმოწერას.
წერილში წამოჭრილი საკითხი ნამდვილად პრობლემურია. მასწავლებლები არ ვართ ვალდებული, ვუპასუხოთ მოსწავლის შეტყობინებას დღე-ღამის ნებისმიერ მონაკვეთში, კვირის ნებისმიერ დღეს. ჩვენი სამუშაო დრო 18:00 საათზე სრულდება. იმედი მაქვს, ჩემ მიერ შემოთავაზებული რეკომენდაციები თავიდან აგაცილებთ უხერხულ მომენტებს.
მოსწავლეებმა უნდა განივითარონ სხვისი პირადი სივრცის პატივისცემის უნარი, რასაც, ფაქტია, მასწავლებელთა ძალისხმევის გარეშე ვერ აღწევენ.
ვინაიდან წავაწყდით კომუნიკაციის თავისუფალი ფორმირებით გამოწვეულ უმძიმეს შედეგს, აუცილებლად უნდა დავფიქრდეთ და მოსწავლეებთან ზომიერი კომუნიკაციის პრინციპი ჩამოვაყალიბოთ.
