(ჟიულ ვერნის ,,ოთხმოცი დღე დედამიწის გარშემო“-ს მიხედვით)

თინათინ ზარდიაშვილი

ინტეგრირებული პროექტი „ოთხმოცი დღე დედამიწის გარშემო“ წარმოადგენს სწავლების თანამედროვე და ეფექტურ მოდელს, რომელიც აღწევს რამდენიმე მნიშვნელოვან მიზანს. ესენია:

1. საგნებს შორის კავშირის გაძლიერება;
2. კრიტიკული და ანალიტიკური აზროვნების განვითარების ხელშეწყობა;
3. გეოგრაფიული და ფიზიკური ცნებების პრაქტიკაში გამოყენება.

სამიზნე კლასი: მე-7 კლასი

ინტეგრირებული საგნები: ლიტერატურა, გეოგრაფია, მათემატიკა/ფიზიკა (სიდიდეების გარდაქმნა, სიჩქარე, დრო)

დღეს ჩვენ ვიწყებთ მოგზაურობას, რომელიც დროსა და სივრცეს კვეთს. 1872 წელს ლონდონის რეფორმკლუბის თავშეკავებულმა ჯენტლმენმა, ფილეას ფოგმა, გაუგონარი ფსონი დადო: 20 000 ფუნტი იმის დასამტკიცებლად, რომ შესაძლებელია დედამიწის შემოვლა ზუსტად 80 დღეში.

ეს არ არის მხოლოდ სათავგადასავლო ამბავი. ეს არის გამოწვევა, რომელიც მოითხოვს მათემატიკურ სიზუსტეს, გეოგრაფიის ცოდნასა და ფიზიკის კანონების გაგებას. ჩვენ შევუერთდებით ფოგს და მის ერთგულ ფრანგ მსახურს, პასპარტუს, მათ ეპიკურ რბოლაში. გამოვთვლით მანძილებს კილომეტრებში, გარდავქმნით სიჩქარეს კვანძებიდან კმ/სთ-ში, დავაკვირდებით დროის პარადოქსს საათობრივი სარტყელების გადაკვეთისას და გავაანალიზებთ ენერგიის გარდაქმნას ქარიშხალში.

თქვენი ამოცანაა, გამოიყენოთ თქვენი ცოდნა ლიტერატურიდან, გეოგრაფიიდან და ფიზიკა/მათემატიკიდან, რათა დაეხმაროთ ფილეას ფოგს, დაამტკიცოს თავისი თეორია და მოიგოს ეს გრანდიოზული ფსონი. მზად ხართ გლობალური ექსპედიციისთვის? 80 დღის ათვლა იწყება!

დანართი 1:

დავალება 1: სუეციდან ბომბეიმდე

– ,,საშუალოდ რა სიჩქარით მოძრაობს თქვენი გემი? იკითხა ფოგიმ.

• ათიდან თორმეტ კვანძამდე საათში, მისტერ ფოგ. იყო პასუხი.
• შესანიშნავია, სუეცსა და ბომბეის შორის მანძილი ჩემი რუკით 4200 მილია. ამ სიჩქარით ეს მანძილი 13 დღესა და ცამეტ საათში უნდა გავიაროთ.

კაპიტანმა გაოცებით შეხედა მგზავრს, რომელმაც წუთებში შეასრულა გამოთვლა, რისთვისაც თავად საათები დასჭირდებოდა.

ფილეას ფოგი მზად იყო დამატებითი თანხა გადაეხადა, თუკი გემი მეტი სიჩქარით იმოძრავებდა, რათა დათქმულ დროზე ადრე ჩასულიყვნენ.

1. რამდენი კილომეტრია 4200 მილი, თუ ერთი სახმელეთო მილი 1,609 კმ-ია, საზღვაო – 1,852 კმ.
2. გამოსახე სიჩქარე საერთაშორისო ერთეულებში 10-12 კვანძი საათში (1 კვანძი=1,852 კმ/სთ-ს);
3. გამოსახე დრო საათებში: 13 დღე და 13 საათი.
4. რა დრო დასჭირდება გემს სუეცის არხიდან ბომბეიმდე გზის გასავლელად?
5. შენი პასუხი დაემთხვა ფილეას ფოგის წუთებში გამოთვლილს?

პასუხი: 4200 საზღვაო მილი=7,79 კმ; სახმელეთო = 6,76კმ.-ს., რადგან სუეციდან ბომბეიმდე გემით მიდიოდნენ, საზღვაო მილი დასჭირდებოდათ.

დავალება 2: – რამდენად ჩამოვრჩებით მისტერ ფოგ? იკითხა აუდამ.

• არავითარ შემთხვევაში, მადამ, ომაჰიდან ჩიკაგომდე 92 საათში უნდა მივიდეთ.

– მატარებლის საშუალო სიჩქარე გრაფიკით ორმოცი მილი/საათშია. ახლა მივდივართ 20 მილი/საათში სიჩქარით, რაც ნიშნავს, რომ ორი საათით უკვე დაგვაგვიანდა. რასაც სხვა მონაკვეთზე დავაკომპენსირებთ.

ამერიკული მატარებლების გაჩერებების სიხშირე, ამინდი და მოულოდნელი დაბრკოლებები (როგორებიცაა ინდიელების თავდასხმები ან კამეჩების ჯოგები) ცვლიდა ფიზიკურად შესაძლო სიჩქარეს და ზრდიდა მოგზაურობის დროს.

1. გამოსახე კმ/სთ-ით: საშუალო სიჩქარე 40 მილი/სთ;
2. გამოსახე კმ/სთ-ით ფაქტობრივი სიჩქარე 20 მილი/სთ;
3. რატომ ივარაუდეს, რომ დროში ჩამორჩენა 2 საათია?
4. როგორ მოქმედებს სხეულის სიჩქარეზე ხახუნი? წინააღმდეგობის ძალა, ტვირთი, ამინდი?
5. რა დროში გაივლიდა მატარებელი 80 მილს თითოეული სიჩქარით?
6. რას უდრის დროებს შორის სხვაობა?
7. დაემთხვა თუ არა თქვენი ჯგუფისა და ფილეას ფოგის გამოთვლილი შედეგები ერთმანეთს?

დავალება 3. სპილოთი გადაადგილება და საფასური

ინდოეთში მოულოდნელად გზა იკეტება და ფოგს უწევს სპილოს დაქირავება. სპილოს სიჩქარე ფასთანაა დაკავშირებული. რკინიგზის მონაკვეთი ბოლომდე არ იყო დასრულებული. კიდევ 50 მილი იყო გასავლელი. ფოგმა დაინახა სპილო და უცებ გამოსავალი იპოვა. ეს იყო სპილო, სახელად ქიუნი.

• შეიძლება ამ სპილომ ერთ საათში 12 მილი გაიაროს? იკითხა ფილეას ფოგმა.
• დიახ, თუ დიდხანს არ გაჩერდება.
• მაშინ დაგვჭირდება დარჩენილი მილის გავლა 4 საათსა და 15 წუთში.

ფოგმა ასტრონომიული თანხა შესთავაზა, რათა სპილოს მაქსიმალური სიჩქარე განევითარებინა.

1. რამდენი კმ-ია 50 მილი?
2. გამოსახე 12 მილი/სთ კმ/სთ-ში;
3. რა დროს დასჭირდება სპილოს 50 მილის გასავლელად?
4. რას ფიქრობთ, რატომ დასჭირდა 4 საათზე მეტი?

დავალება 4: მოგზაურობა სატვირთო გემით

მარშრუტი: ჩინეთი – იოკოჰამა

ფილეას ფოგმა უნდა დატოვოს ჰონგ-კონგი და მოხვდეს იაპონიაში, იოკოჰამაში, რათა დაეწიოს ამერიკისკენ მიმავალ ტრანსპორტს. გაიგო, რომ გემი უკვე გავიდა.

• ლოდინი არ შეგვიძლია;
• დრო უფრო ძვირფასია, ვიდრე ფული.

დაიქირავა სწრაფი, მაგრამ ნაკლებად სანდო სატვირთო გემი, ,,ტანკადერი“.

გემით გასავლელი მანძილი 2000 საზღვაო მილია. დრო კი 6-7 დღე.

გამოწვევა: გემი ვერ ავითარებს სასურველ სიჩქარეს. ფოგი კი კაპიტანს დამატებით 200 ფუნტს დაჰპირდა, თუ სიჩქარეს 9 კვანძამდე გაზრდიდა.

1. გამოსახე კმ/სთ-ით 9 კვანძი.
2. რამდენით შეამოკლებს დროს კაპიტანი, თუ გემის სიჩქარე 1 კვანძით გაიზრდებოდა?
3. როგორ მოქმედებს ამინდის პირობები, მაგალითად, ქარიშხალი გემის სიჩქარეზე?
4. თქვენი აზრით, რამდენად არის შესაძლებელი კაპიტანმა ფულის სანაცვლოდ დაარღვიოს ფიზიკის კანონები?

დავალება 5: საწვავის პრობლემა

მარშრუტი: ამერიკიდან ევროპისკენ

ფილეას ფოგი ქიმიურ ენერგიასა და ტემპერატურას სიჩქარის გასაზრდელად იყენებს.

მოგზაურებს სჭირდებათ რაც შეიძლება მოკლე დროში მოხვდნენ ნიუ-იორკიდან ლივერპულში. ამისთვის ფოგი ქირაობს სწრაფ გემ „ჰენრიეტას“. გემს შტორმის გამო საწვავი ეწურება. პრობლემისგან თავის დასაღწევად ფოგი ყიდულობს გემს, რომ როგორც უნდა ისე გამოიყენოს. მისი ბრძანებით ანძები, ხის სხვა ნაწილები უნდა დაწვან, მიღებული ენერგიით ამუშაონ ორთქლის ქვაბები და გემმა შედეგად სიჩქარე 12-დან 14 კვანძამდე უნდა გაზარდოს. ამ გზით გემმა სიჩქარე შეინარჩუნა და ირლანდიის ნაპირებამდე მიაღწია.

1. რა სახის ენერგია მიიღება გემის ნაწილების დაწვით?
2. როგორ ხდება ენერგიის გარდაქმნა გემის მუშაობისას?
3. რამდენი საათით გახანგრძლივდა მოგზაურობის შესაძლებლობა?

დანართი 2:

მექანიზმი: დედამიწა ბრუნავს დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. მსოფლიო 24 საათობრივ სარტყლად იყოფა.

აღმოსავლეთით მოძრაობა: როდესაც ფოგი მოგზაურობს აღმოსავლეთით (ლონდონი ® სუეცი ® ბომბეი ® იოკოჰამა…), ის ყოველ 15 გრადუს გრძედზე გადაადგილებისას მზესთან მიმართებაში 1 საათით ადრე ხვდება.

დღის „დაკარგვა“: ფოგი ყოველდღიურად რეგულირებას უკეთებს თავის საათს წინ. მთლიანი მოგზაურობისას ის 24 საათს, ანუ ერთ დღეს „კარგავს“ ადგილობრივი დროის მიმართ.

გამოსავალი – თარიღის შეცვლის ხაზი:

ადგილმდებარეობა: თარიღის შეცვლის ხაზი (International Date Line, IDL) გადის დაახლოებით 180-ე მერიდიანზე.

პრინციპი: როდესაც ფოგი კვეთს ამ ხაზს აღმოსავლეთით (აზია/იაპონია ® ამერიკა), ის იგებს ერთ დღეს. ეს ხაზი ანეიტრალებს იმ 24 საათს, რომელიც მან მთელი მოგზაურობის განმავლობაში „დაკარგა“ დროის სარტყლების წინ გადაწევით.

ფოგის გამარჯვება: ფოგი ლონდონში ჩადის მე-80 დღეს, ადგილობრივი დროით, თუმცა მისი პირადი საათი (რომელიც არასდროს შეუცვლია) 81-ე დღეს აჩვენებს. თარიღის შეცვლის ხაზის გამო, მან რეალურად მოიგო საჭირო 24 საათი.

გამოყენებული ლიტერატურა: ჟიულ ვერნის 80 დღე დედამიწის გარშემო

ბავშვის, ისევე როგორც ზრდასრული ადამიანის ცხოვრება უღრუბლო და კონფლიქტებისაგან სრულიად თავისუფალი ნამდვილად არ არის. ის ძალიან ხშირად წინააღმდეგობებსა და უთანხმოებებს მოიცავს. თავისუფლად შეიძლება ითქვას, რომ ბავშვებს შორის კონფლიქტური სიტუაციები სკოლაში გარდაუვალია და ადვილი ნამდვილად არ არის მათი თავიდან აცილება. ამასთან ერთად, თავად ბავშვისთვის თანატოლებთან კონფლიქტი შეიძლება ძლიერი შოკი იყოს და მთელ მის შემდგომ ცხოვრებაზე იმოქმედოს. უფროსებს, როგორც მშობლებს, ასევე მასწავლებლებს ხშირად ძალიან გვაშინებს კონფლიქტური სიტუაციები სკოლაში, რადგან მივიჩნევთ, რომ იქ, სადაც წინააღმდეგობაა, იქ ყოველთვის აგრესია, წყენა და ჩხუბია. თუმცა, კარგი იქნება, თუ გავითვალისწინებთ, რომ კონფლიქტი, როგორც უფროსების, ასევე ბავშვების ცხოვრების ბუნებრივი ნაწილია.

როგორ მივუდგეთ უფროსები კონფლიქტურ სიტუაციებს ბავშვის ცხოვრებაში – ვიჩქაროთ დასახმარებლად, დავიცვათ მოზარდი, თუ გვერდიდან დავაკვირდეთ და არ ჩავერიოთ. უპირველეს ყოვლისა, სასურველია, რომ კონფლიქტთან მიმართებაში გავითვალისწინოთ შემდეგი ძირითადი პრინციპები:

• კონფლიქტი ყველას ემართება. კონფლიქტები გარდაუვალია, მათი თავიდან აცილება ფაქტობრივად შეუძლებელია – ბავშვები კამათობენ, ჩხუბობენ, თანაკლასელებთან წინააღმდეგობაში შედიან, არ ეთანხმებიან მასწავლებლებს, „ეჯახებიან“ უფროსკლასელებს. მოსაზრებებისა და ინტერესების კონფლიქტი გარდაუვალია. ხანდახან ეს სიტუაციები შემოიფარგლება სიტყვიერი შელაპარაკებით, მაგრამ ზოგჯერ შეიძლება ის ჩხუბამდე მივიდეს და ფიზიკურ დაპირისპირებაშიც გადაიზარდოს. მნიშვნელოვანია, გვახსოვდეს, რომ ნებისმიერი კონსტრუქციულად მოგვარებული კონფლიქტი არის ნაბიჯი ურთიერთობების განვითარებისა და სოციალური უნარ-ჩვევების ჩამოყალიბებისკენ;
• ბავშვის დახმარება კონფლიქტური სიტუაციის მოგვარებაში არ ნიშნავს კონფლიქტის მის ნაცვლად გადაჭრას – ბუნებრივია, რომ ჩვენ გვსურს დავეხმაროთ ბავშვს, მხარი დავუჭიროთ მას და მინიმუმამდე დავიყვანოთ თანატოლთან კონფლიქტის ნიადაგზე მასში დაფიქსირებული შფოთვა და სტრესი, მაგრამ ბავშვის ნაცვლად სიტუაციის მოგვარება იმ ბავშვთან და მასწავლებლებთან მოლაპარაკებებით, ვინც ის გაანაწყენა, ხდება იმის საფუძველი, რომ ჩვენ მას ვართმევთ ფასდაუდებელ გამოცდილებას და შემდგომი შეჯახებისას ის კვლავ უმწეო და უსუსური აღმოჩნდება სირთულეების წინაშე. უფროსების, განსაკუთრებით კი მშობლების დახმარება მსგავს სიტუაციებში გულისხმობს მოსმენის, ბავშვთან ერთად სიტუაციის განხილვის და კონფლიქტიდან კონსტრუქციული გამოსავლის ძიების უნარს, თუმცა, უკეთესი იქნება ბავშვმა თავად მოაგვაროს კონფლიქტი, გამომდინარე იქიდან, რომ ყოველთვის არ არის სასურველი ბავშვებს შორის კონფლიქტში, კამათში ჩარევა. ისევე, როგორც სხვა საქმიანობის, კონფლიქტის მოგვარების სწავლა მხოლოდ მასში მონაწილეობით არის შესაძლებელი. ხელს ნუ შევუშლით ბავშვს მიიღოს ასეთი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი გამოცდილება;
• ბავშვის ყველაფრისგან დაცვა შეუძლებელია – გარე სამყარო უსაფრთხო ადგილი არ არის და ჩვენ არ შეგვიძლია წინასწარ განვჭვრიტოთ ყველა სირთულე, რომლებსაც ბავშვი შეეჯახება. მშობლების შფოთვა და წუხილი გასაგებია, ცხოვრებისეული გამოცდილება მათ საშუალებას აძლევს „იწინასწარმეტყველონ“, როგორ განვითარდება სიტუაცია და ეშინოდეთ, რომ მომდევნო ჯერზე ჩხუბისას მათი შვილი კანზე სილურჯეების და თავზე კოპების გარეშე ვერ გადარჩება. თუმცა, ბავშვის ინტერესების დაცვის მოტივით, მისი თანხმობის გარეშე, ხანდახან კი მისი სურვილის საწინააღმდეგოდაც თანატოლებთან მის ურთიერთობებში ჩარევით ჩვენ ბავშვს ვართმევთ შესაძლებლობას, გამოიმუშაოს საჭირო უნარები სირთულეებთან გასამკლავებლად;
• ბავშვთა შორის კონფლიქტით გამოწვეული საფრთხის გადაფასება არასასურველია – ხშირად პატარებს შორის კონფლიქტი შეიძლება არც იყოს ისეთი სერიოზული, როგორც ეს უფროსებს გვეჩვენება. არ არის გამორიცხული, რომ გადავაფასოთ სიტუაციის სირთულე და დავამატოთ მას ჩვენი საკუთარი შფოთვა, განცდები და ხშირად პირადი გამოცდილებაც. ეს ყველაფერი კი, ბუნებრივია, ვერ დაგვეხმარება ბავშვთან მუშაობისას კონფლიქტის მოგვარებაში;
• პასუხისმგებლობის გადანაწილება ბავშვთა შორის კონფლიქტის მოგვარების მნიშვნელოვანი პრინციპია – თუ კონფლიქტურმა სიტუაციამ ისეთ მასშტაბს მიაღწია, რომ მშობლები და მასწავლებლებიც ჩაერთნენ მასში, მისი მოგვარება მხოლოდ ყველა ჩართული, დაინტერესებული მხარის ერთობლივი ძალისხმევით იქნება შესაძლებელი. გავითვალისწინოთ, რომ თითოეულ მათგანს აქვს პასუხისმგებლობის თავისი საკუთარი არეალი და კონფლიქტის სხვა მონაწილეებზე გავლენის საკუთარი ბერკეტები. მასწავლებელი პასუხისმგებელია სასწავლო პროცესის მონაწილეთა უსაფრთხოებაზე. მის პასუხისმგებლობაში შედის მშობელთა დროული ინფორმირება აღმოცენებული სირთულეების შესახებ, ბავშვთა შორის დიალოგის ხელშეწყობა და კონფლიქტის მართვა. მშობელი პასუხისმგებელია შვილის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე, მის აღზრდაზე, უცხო საზოგადოებაში ქცევის წესების დაცვაზე. ის ასევე მოქმედებს, როგორც ბავშვის წარმომადგენელი საკითხის ოფიციალური განხილვის შემთხვევაში. ბავშვი პასუხისმგებელია საკუთარ ქმედებებზე. თუმცა მას ყოველთვის არ ყოფნის რესურსი ამისათვის, განსაკუთრებით თუ ის დაწყებითი კლასების მოსწავლეა. ქცევის ნორმების დარღვევაზე უფროსების კონსტრუქციული რეაგირება სწორედ საკუთარ ქმედებებზე პასუხისმგებლობის ჩამოყალიბებას ემსახურება.

რეკომენდაციები – როგორ ვასწავლოთ ბავშვს, რა გააკეთოს თანატოლებთან კონფლიქტის დროს:

• ავუხსნათ, გავაგებინოთ ბავშვს, რომ კონფლიქტის გადაწყვეტა მხოლოდ საუბრით შეიძლება. სწორედ საუბარია კონსტრუქციული ურთიერთობის საფუძველი. ვასწავლოთ ბავშვს დიალოგის წარმართვა და ამის მაგალითი ჩვენ თავად მივცეთ – ისე გამოვხატოთ ბავშვთან ჩვენი პოზიცია, რომ არ დავუკარგოთ მას ჩვენი მოსმენის სურვილი. მშობლის პირველი ნაბიჯი ბავშვთა შორის კონფლიქტში ჩარევისას ხშირად საკუთარ შვილთან ხანგრძლივი მონოლოგია, რომელიც მოიცავს შიშს, შფოთვას, ასევე იმ საფრთხეების პროგნოზირებასაც, რომლებიც შეიძლებოდა მომხდარიყო, ან შეიძლება კიდევ მოხდეს. ასეთი მონოლოგის მთავარი ნაკლია მეტყველების ციკლურობა, როდესაც ყველაზე სწორი აზრი (რა თქმა უნდა, არაერთხელ თქმული) ჟღერს კვლავ და კვლავ. ამის გამო ბავშვი წყვეტს მშობლის სიტყვებზე რეაგირებას და მის მონოლოგს ხმაურად აღიქვამს. ბავშვის ყურადღების შენარჩუნება მხოლოდ დიალოგის საშუალებით არის შესაძლებელი. დიალოგის პროცესში შეიძლება შევაგროვოთ მეტი ინფორმაცია, მივაღწიოთ შეთანხმებას სამომავლო ქცევის წესებზე, თავად ბავშვისგან გავიგოთ სიტუაციასთან დაკავშირებული მისი აზრები და განცდები;
• ბავშვთა შორის კონფლიქტში ჩარევისას არასოდეს დავიკავოთ რომელიმე ერთი მხარის პოზიცია მაშინაც, თუ ჩვენთვის აშკარაა, ვინ არის მართალი და ვინ მტყუანი. ჩვენს ნაჩქარევ გადაწყვეტილებას ბავშვები უსამართლოდ და მიკერძოებულად აღიქვამენ. ისინი აღარ გააგრძელებენ ჩვენთან ურთიერთობას, თუ ჩვენ არბიტრის როლში აღგვიქვამენ;
• კონკრეტული სიტუაციის განხილვისას ნუ შევეცდებით მოსამართლის როლში ყოფნას და იმის განხილვას, ვინ არის მართალი და ვინ მტყუანი. უმჯობესი იქნება, თუ პირად კონფლიქტებს სამართლებრივ პროცესად არ გადავაქცევთ. შევეცადოთ ვასწავლოთ ბავშვს, რომ ვინც არ უნდა დაიწყოს კონფლიქტი, ყოველთვის ორივე მხარეა პასუხისმგებელი მოვლენების შემდგომ განვითარებასა და შედეგზე. ყურადღება გავამახვილოთ არა იმაზე, თუ ვინ არის დამნაშავე, არამედ იმაზე, თუ რა უნდა გაკეთდეს;
• როდესაც ბავშვებს კონფლიქტის მოგვარებასა და დაგროვილი წყენისა და ბრაზისაგან განთავისუფლებაში ვეხმარებით, დავრწმუნდეთ, რომ ისინი ერთმანეთის პირად შეურაცხყოფაზე არ გადავლენ. თუ ბავშვი საუბრობს იმაზე, რამ გაანაწყენა და გააღიზიანა, მან უნდა აღწეროს პარტნიორის ქმედებები, სიტყვები და არა მისი ფიზიკური და პიროვნული ნაკლოვანებები;
• მნიშვნელოვანია, რომ თავად ჩვენ შევინარჩუნოთ ემოციური წონასწორობა ბავშვთა შორის კონფლიქტების მოგვარებისას;
• შევეცადოთ ნათელი მოვფინოთ კონფლიქტურ სიტუაციას, წარმოვაჩინოთ ორივე მხარის რეალური პრობლემები და ინტერესები;
• შევაფასოთ გარემოებები და ბავშვის ქცევის მოტივები, გამოვარკვიოთ, დავადგინოთ კონფლიქტების მიზეზები, რამ გამოიწვია ის. თითოეულ მხარეს ვთხოვოთ ახსნას საკუთარი სურვილები, გრძნობები და განცდები. ამავდროულად თითოეულის ყურადღება მივაპყროთ მეორის სიტყვებს იმისათვის, რომ მათ გაიგონ ერთმანეთის ქცევის მიზეზები;
• არასოდეს დავტოვოთ კონფლიქტი გადაუჭრელი, მოუგვარებელი. გამწვავებული კონფლიქტის დროს გადავრთოთ ბავშვის ყურადღება სხვა მიმართულებით, მივცეთ საშუალება, დაწყნარდეს და მხოლოდ ამის შემდეგ დავუბრუნდეთ პრობლემას და მის განხილვას;
• მივცეთ ბავშვებს საშუალება, გაიაზრონ და გადაამუშაონ ის, რაც მოხდა. გავხდეთ შუამავალი საუბრის პროცესში. დავსვათ შეკითხვები, რომლებიც დაეხმარება ბავშვებს გაიგონ მომხდარის აზრი, ასევე როგორ შეიძლებოდა კონფლიქტის თავიდან აცილება, რა უნდა გაკეთდეს იმისათვის, რომ ყველამ მიიღოს ის, რაც სურს და არ იგრძნოს თავი შეურაცხყოფილად, როგორ მოიქცნენ შემდეგ ჯერზე მსგავს სიტუაციაში;
• ყურადღება გავამახვილოთ ბავშვების გრძნობებზე, ვასწავლოთ მათ ბრაზის ამოცნობა და მართვა. მთავარია კომპრომისამდე მისვლა და ბავშვებისთვის იმის დამტკიცება, რომ გადაუჭრელი პრობლემები არ არსებობს;
• გავითვალისწინოთ, რომ ბავშვისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მშობლის მხარდაჭერა და მისი გვერდში დგომა. ხშირ შემთხვევაში კონფლიქტურ სიტუაციებში ბავშვები თავად აგვარებენ პრობლემას და მშობლებამდე ინფორმაცია არც კი მიდის. მაგრამ, თუ კონფლიქტი სერიოზულია და სიტუაციაში სხვა ადამიანებიც ჩაერთნენ, მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ბავშვს ესაჭიროება მშობლის მხარდაჭერა. ეს არ ნიშნავს, რომ მშობელმა უნდა დაიკავოს პოზიცია – „ჩემი შვილი ყოველთვის მართალია, გარშემომყოფები კი მის მიმართ უსამართლოდ იქცევიან, მიკერძოებულები არიან“, მაგრამ ბავშვთან საუბარი, კონფლიქტურ სიტუაციაში მისი ქცევის განხილვა არ უნდა მოხდეს სხვა ადამიანების თანდასწრებით. უკეთესი იქნება ეს გადავდოთ სახლში დაბრუნებამდე. მშობლის მხარდაჭერა ყველა ბავშვს ესაჭიროება. მნიშვნელოვანია, რომ უფროსებმა შევინარჩუნოთ სიმშვიდე მაშინაც კი, როცა ბავშვი არასწორია, ცდება, დამნაშავეა. მუდამ გვახსოვდეს, რომ ბავშვის პიროვნება კი არ განვსაჯოთ, არამედ შევაფასოთ მისი კონკრეტული ქცევა. წინააღმდეგ შემთხვევაში არსებობს იმის რისკი, რომ ბავშვმა ეჭვი შეიტანოს მშობლის სიყვარულში, რაც სამყაროსადმი მისი ნდობის საფუძველია.

დაბოლოს, გვახსოვდეს, რომ როგორც არ უნდა ვმართოთ სიტუაცია, კონფლიქტები ბავშვის ცხოვრებაში მომავალშიც მოხდება. თუმცა, დიალოგისთვის მისი მზაობა, გულწრფელობა და მშობლებისათვის სირთულეების გაზიარების სურვილი დაეხმარება ბავშვს, რომ სიტუაცია კრიტიკულ მდგომარეობამდე არ მიიყვანოს. ამასთან, გავითვალისწინოთ, რომ ბავშვთა კონფლიქტების პრევენცია ბევრად უფრო ადვილია, ვიდრე დაფიქსირებული კონფლიქტების წარმატებით მოგვარება.

ხელოვნური ინტელექტის (AI) სწრაფმა გავრცელებამ საგანმანათლებლო სივრცეში განსაკუთრებით მწვავედ დააყენა საშინაო დავალებების დაგეგმვისა და შეფასების საკითხი. გენერაციული AI ინსტრუმენტები (მაგ., ChatGPT, Gemini, Claude) მოსწავლეებს აძლევს შესაძლებლობას, მოკლე დროში შეასრულონ დავალებები:  ტექსტები, ამოხსნან ამოცანები და წარმოადგინონ სტრუქტურირებული პასუხები, რაც ერთგვარი  გამოწვევაა შეფასების მხრივ. შედეგად, მასწავლებლისთვის ცენტრალური კითხვა აღარ არის მხოლოდ ის, გამოიყენეს თუ არა მოსწავლეებმა AI, არამედ – რას ვაფასებთ რეალურად.

საერთაშორისო კვლევები ადასტურებს, რომ AI-ის პირობებში შეფასების ტრადიციული მიდგომები, რომლებიც ეფუძნება მხოლოდ საბოლოო პროდუქტს, აღარ იძლევა მოსწავლის რეალური ცოდნისა და უნარების სანდო სურათს (Kasneci et al., 2023). მკვლევრები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ გენერაციული AI განსაკუთრებით ეფექტურია რეპროდუქციულ, სტანდარტიზებულ და დე-კონტექსტუალიზებულ დავალებებზე, ხოლო ნაკლებად ეფექტური – ისეთ აქტივობებზე, რომლებიც მოითხოვს პირად გამოცდილებას, არგუმენტირებულ არჩევანსა და რეფლექსიას (Zhai, 2022).

ამავე დროს, განათლების კვლევებში სულ უფრო მკაფიოდ იკვეთება პოზიცია, რომ AI-ის აკრძალვაზე ორიენტირებული პოლიტიკა არაეფექტურია და შესაძლოა სწავლების ხარისხიც დააზიანოს. ნაცვლად ამისა, რეკომენდებულია შეფასების ფოკუსის გადატანა პროცესზე, აზროვნებაზე და მეტაკოგნიტურ კომპონენტებზე, რაც საშუალებას იძლევა, AI გამოყენებულ იქნას როგორც სასწავლო ინსტრუმენტი და არა როგორც აკადემიური არაკეთილსინდისიერების წყარო (UNESCO, 2023).

ამრიგად, თანამედროვე სკოლაში საშინაო დავალებების გადახედვა აღარ არის არჩევანი, არამედ აუცილებლობა. ეს სტატია მიზნად ისახავს აჩვენოს, რომელი ტიპის დავალებები სრულდება მარტივად  AI-ის მიერ და რა ალტერნატიული მიდგომები აძლიერებს მოსწავლის აზროვნების შეფასებას, განსაკუთრებით საბაზო და საშუალო საფეხურებზე.

როგორ ვგეგმავთ დავალებას ისე, რომ შეფასება ასახავდეს მოსწავლის აზროვნებას, პროგრესს და პასუხისმგებლობას.

1. კითხვა „ვინ დაწერა დავალება?“ – შეცვლილი ლოგიკით

AI-ის პირობებში ეს კითხვა ვეღარ იძლევა ერთმნიშვნელოვან პასუხს და არც უნდა იყოს შეფასების ცენტრალური ღერძი. უფრო პროდუქტიულია კითხვების გადატანა შემდეგ სიბრტყეში:

• რას ფიქრობს მოსწავლე ტექსტზე?
• შეუძლია თუ არა მისი მოსაზრების ახსნა, დაცვა და რეფლექსია?
• ხედავს თუ არა კავშირს საკუთარ გამოცდილებასა და შესრულებულ ნამუშევარს შორის?

რეკომენდაცია:
დავალება არ დასრულდეს მხოლოდ პროდუქტით (ტექსტი, პრეზენტაცია, ამოხსნა), არამედ მოიცავდეს მეტაკოგნიტურ კომპონენტს:

• „რა ეტაპები გაიარე?“
• „სად გაგიჭირდა?“
• „რას შეცვლიდი?“
• „რა ვერ დაწერა AI შენ ნაცვლად?“

2. დავალების დიზაინი  ანუ რას ვერ აკეთებს  AI

AI უკეთ მუშაობს ზოგად, სტანდარტულ და რეპროდუქციულ დავალებებზე. ამიტომ რეკომენდებულია საშინაო დავალებების გადააზრება შემდეგი მიმართულებით:

• კონტექსტზე დაფუძნებული დავალებები
  (კლასი, სკოლა, ადგილობრივი მაგალითი, პირადი გამოცდილება)
• პროცესზე ორიენტირებული დავალებები
  (შავი ვარიანტი, ჩანაწერები, ცვლილებების აღწერა)
• შედარებითი და არგუმენტირებული პასუხები
  („რატომ აირჩიე ეს და არა სხვა?“)

მაგალითად

3. შეფასების ფოკუსის ცვლილება

AI-ის ეპოქაში შეფასება ნაკლებად უნდა ეყრდნობოდეს მხოლოდ საბოლოო ტექსტს და მეტად — აზროვნების მტკიცებულებებს.

რეკომენდებულია შეფასდეს:

• აზრის ლოგიკა და თანმიმდევრობა
• არგუმენტაციის სიღრმე
• მაგალითების შერჩევა
• პირადი ინტერპრეტაცია
• რეფლექსია და თვითშეფასება

პრაქტიკული ნაბიჯი:
რუბრიკებში ცალკე კრიტერიუმად ჩაიწეროს:

• „მოსაზრების ახსნა- განმარტების უნარი“
• „პროცესის ახსნა“
• „პირადი პოზიციის დასაბუთება“

4. AI-ის გამოყენება -  გამჭვირვალე ინსტრუმენტი

AI-ის გამოყენება არ უნდა იყოს ტაბუირებული, არამედ გამჭვირვალედ ინტეგრირებული.

რეკომენდაცია:

• მოსწავლემ მიუთითოს, თუ რა მიზნით გამოიყენა AI
  (იდეების გენერაცია, ტექსტის გამარტივება, ენობრივი დახმარება)
• შეფასება არ უნდა ეფუძნებოდეს გამოყენების ფაქტს, არამედ მასწავლებლისთვის თვალსაჩინო იყოს მოსწავლის წვლილი

ფორმულირება დავალებაში:
„შეგიძლია გამოიყენო AI, მაგრამ აღწერე, რაში დაგეხმარა და რა გააკეთე თავად.“

5. დიალოგი, როგორც შეფასება

AI-ის ეპოქაში მასწავლებლის როლი ნაკლებად არის „ კონტროლი“ და მეტად — აზროვნების ფასილიტატორი.

მოკლე ზეპირი შეკითხვები, განხილვა კლასში, ან რეფლექსიური ჩანაწერები ხშირად უფრო სანდო სურათს ქმნის, ვიდრე პლაგიატის შემოწმების ნებისმიერი ინსტრუმენტი.

საშინაო დავალება AI-ის ეპოქაში: შედარებითი ანალიზი

ქვემოთ წარმოდგენილი ცხრილი აჩვენებს განსხვავებას AI-ით მარტივად შესასრულებელ დავალებებსა და ალტერნატიულ, აზროვნებაზე ორიენტირებულ დავალებებს შორის. ეს შედარება ეხმარება მასწავლებელს არა აკრძალვაზე, არამედ გაკვეთილის დიზაინის შეცვლაზე იფიქროს.

რატომ უნდა შეიცვალოს საშინაო დავალების არსი?რადგან მნიშვნელოვანი აღარ არის მხოლოდ შედეგი – მნიშველოვანია  პროცესი ანუ  მსწავლელის  გზა, ფიქრი და პასუხისმგებლობა. თუ დავალება ითხოვს აზროვნებას, ახსნას და თვითრეფლექსიას, კითხვა „ვინ დაწერა?“ ბუნებრივად იცვლება კითხვით: „რა ისწავლა მოსწავლემ ამ პროცესში?“

ლიტერატურა

Kasneci, E., Sessler, K., Küchemann, S., Bannert, M., Dementieva, D., Fischer, F., … Kasneci, G. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274

UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO Publishing.

Zhai, X. (2022). ChatGPT and AI-assisted academic writing: Opportunities, challenges, and implications for teaching and learning. Education and Information Technologies, 27, 1–17. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11450-9

იქ, სადაც მასწავლებელს უსმენენ, ქვეყანას ნათელი მომავალი ელოდება; იქ, სადაც მასწავლებელს აკნინებენ, ქვეყანა წარსულში ბრუნდება

აი, სადაცაა ახალი წელი გვესტუმრება, მე კიდევ ერთი ფიქრი გამიჩნდა? ნეტავ რას სთხოვდა მასწავლებელი თოვლის პაპას, რა საჩუქარი გაუხარდებოდა?

მასწავლებელი ისეთი ბუნების ადამიანია, დარწმუნებული ვარ, ამ კითხვაზე თვალები აუციმციმდებოდა და ისევ მოსწავლეების საჭიროებები გაახსენდებოდა – პროექტორი, პრინტერი, ლამინირების აპარატი, სტიკერები, ჭკვიანი დაფა – ჩვენი ცხოვრება ხომ კარგი გაკვეთილის გარშემო ტრიალებს; ყველაზე ბედნიერები და აღფრთოვანებულები მაშინ ვართ, როდესაც გაკვეთილი შედგება ხოლმე. თითქოს გულიც გადაგვეშლება და მეცხრე ცასაც ვსტუმრობთ. თუმცა ამ მეცხრე ციდან უფსკრულამდე ერთი ნაბიჯია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მადლიერების ნაცვლად საყვედურების სიტყვა გესმის – სად გაქრა ჩვენი ძალისხმევა? რატომ არ ჩანს? რატომ არავინ ხედავს? რაც არ უნდა უანგაროდ და ენთუზიაზმით უდგებოდეს მასწავლებელი საკუთარ პროფესიას, იმის შეგრძნება, რომ ის მოსწონთ, აფასებენ გაწეულ ძალისხმევას, მაინც ადამიანური და ბუნებრივია. ყველას გვჭირდება შექება, წახალისება, მით უმეტეს ჩვენში არსებული ბავშვი ხომ არასდროს არ იზრდება და ბავშვებს მოგეხსენებათ, როგორ უყვართ წამახალისებელი სტიმულები.

მოდი, გულწრფელები ვიყოთ და ამდაგვარი წახალისება ყველა პროფესიის ადამიანისთვის მნიშვნელოვანი ამბავია. ადამიანურია – თავი კარგად რომ ვიგრძნოთ, რომ ვჭირდებით, სწორ ადგილას ვართ; მხოლოდ ის განცდა, რომ ამდენი დაკარგული დროით, ენერგიითა და რესურსით ვიღაც ბედნიერდება და პრობლემებს აგვარებს, მხოლოდ ეს შეგრძნებაც საკმარისია – რომ ვთქვათ, უჰ, კიდევ კარგი მასწავლებელი ვარ. ამგვარი განცდისგან მოდის სწორედ ის გამაოგნებელი და გასაგიჟებელი ენთუზიაზმი, ოპტიმიზმი, ნამდვილი მასწავლებელი რომ ყოველდღიურად ამჟღავნებს.

ისიც უნდა ითქვას, რომ ამ ბოლო დროს მასწავლებელი თითქოს დაბალ ღობედ იქცა. რაღაცნაირად იმ კომიკურ სიტუაციამდე მივედით, რომ ყველაფერი მასწავლებლის ბრალია, ყველა პრობლემა, ყველა გამოწვევა, სოციალურ ქსელებში ვისაც არ ეზარება ვრცელ ვიდეოებს იწერენ, აი როგორ არ დადეს მასწავლებლის საჩუქრისთვის თანხა! იფ, ძალიან კარგი! მაგათ ხომ ისედაც მაღალი ხელფასი აქვთ! მაინც არაფერს აკეთებენ! და კომენტარებში მიდის მასწავლებლის გარშემო მითებისა და ლეგენდების, ნამდვილი ამბებისა და გამოგონილის გარჩევა-ანალიზი.

რა თქმა უნდა, თანხის აგროვება და მატერიალური საჩუქრები არავითარ შემთხვევაში ნორმალურად არ უნდა მივიღოთ, თუმცა ასეთი შემთხვევები რატომღაც მასწავლებელს ბრალდება. არადა, ამდაგვარი მანკიერი პრაქტიკის სათავე ჩვენს საზოგადოებაში უნდა ვეძებოთ.

მოდი, იქიდან დავიწყოთ, უნდა გამოვხატოთ თუ არა მასწავლებლის მიმართ მადლიერება? ჩატჯიპიჯის ვკითხე, როგორ გამოხატავენ მასწავლებლის მიმართ მადლიერებას სხვადასხვა წამყვან ქვეყანაში? აი, რა მიპასუხა, გავამუქებ, ჩემი აზრით, საკვანძო ფრაზებს.

ძალიან მნიშვნელოვანი და ღრმა თემაა — მასწავლებლისადმი მადლიერება არის ის „უხილავი საძირკველი“, რომელზეც განათლების სისტემის რეალური ხარისხი დგას. ფორმები განსხვავებულია, მაგრამ არსი ყველგან ერთია: მასწავლებელი აღიქმება როგორც სწორი ღირებულების მატარებელი და არა „მომსახურე პერსონალი“.

იაპონია

იაპონიაში მასწავლებლის მიმართ პატივისცემა ყველას გენეტიკურ კოდში აქვთ.

სიტყვა „სენსეი: ნიშნავს „იმას, ვინც შენამდე იყო გზაზე“. ეს არა ფორმალური ტიტულია, არამედ ღირებულებითი სტატუსი.

მოსწავლეები, გაკვეთილის დაწყებისა და დასრულებისას, დაბალი ხმით, თავაზიანად და რიტუალურად ესალმებიან მასწავლებელს.

მშობლები არასოდეს აკნინებენ მასწავლებელს ბავშვის თანდასწრებით — კრიტიკა ხდება დახურულ კარს მიღმა, კორექტულ ფორმატში.

საჩუქრები იშვიათია და სიმბოლური: წერილი, ბარათი, წიგნი — მატერიალური გადაჭარბება უხერხულად ითვლება.

სტრატეგიული ხედვა: მასწავლებლის ავტორიტეტის შედეგია კლასის დისციპლინა, ისე, რომ მკაცრი კონტროლი საჭირო არ ხდება.

ფინეთი

ფინეთი მასწავლებელს ინტელექტუალურ ელიტად მიიჩნევს.

მასწავლებლობა პრესტიჟულია — მხოლოდ საუკეთესო კადრები ხვდებიან ამ პროფესიაში.

მშობლები მასწავლებლის გადაწყვეტილებებს ენდობიან. ხშირია ფრაზა:

„თუ მასწავლებელმა ასე თქვა, ე.ი. ასეა საჭირო“.

მადლიერება გამოიხატება ნდობით, არა გადამეტებული ემოციით.

საჯარო სივრცეში მასწავლებლები ხშირად მოიხსენებენ როგორც „საზოგადოების საყრდენს“.

სამხრეთ კორეა

აქ პატივისცემა ისტორიულად კონფუციანურ ღირებულებებს ეყრდნობა.

მასწავლებლის მიმართ მიმართვა მკაცრად იერარქიულია.

არსებობს Teacher’s Day, როცა მოსწავლეები მათ წერილებს, ყვავილებს, ხელნაკეთ ნივთებს ჩუქნიან.

მშობლები მასწავლებელს ხშირად საჯაროდ მადლობას უხდიან — სკოლების სოციალურ არხებშიც კი.

კულტურული პარადოქსი: მაღალი აკადემიური წნეხის მიუხედავად, მასწავლებელი რჩება მორალურ ავტორიტეტად.

გერმანია

გერმანიაში პატივისცემა გამოიხატება სტრუქტურითა და წესრიგით.

მიმართვა ფორმალურია (Herr/Frau + გვარი).

მასწავლებლის პროფესიული საზღვრები მკაცრად არის დაცული.

მადლიერება ხშირად წერილობითაა, წლის ბოლოს ან სკოლის დასრულებისას.

საზოგადოებრივ დისკუსიებში მასწავლებლის აზრი ითვლება ექსპერტულად.

საფრანგეთი

საფრანგეთში მასწავლებელი არის ინტელექტუალური ავტორიტეტი.

მოსწავლეები მასწავლებელს მიმართავენ ოფიციალურად.

სკოლაში ცოდნა და მასწავლებელი ასოცირდება რესპუბლიკურ ღირებულებებთან.

მადლიერება ხშირად გამოიხატება დისკურსით — წერილები, ესეები, საჯარო სიტყვები.

კულტურული ნიუანსი: მასწავლებელი არის არა „მეგობარი“, არამედ „მენტორი“.

აშშ

აქ მადლიერება უფრო ემოციური და საზოგადოებრივად ხილულია.

Teacher Appreciation Week — ღია კამპანია მადლობისთვის.

მოსწავლეები და მშობლები ხშირად წერენ საჯარო პოსტებს, წერილებს, რეკომენდაციებს.

საჩუქრები ნებადართულია, მაგრამ ეთიკის ფარგლებში.

დიდი ბრიტანეთი

ბრიტანეთში პატივისცემა არის თავშეკავებული, მაგრამ სტაბილური.

მადლობა ხშირად გამოიხატება მოკლე წერილებით, ბარათებით.

მასწავლებელი დაცულია სკოლის ადმინისტრაციული სისტემით.

მშობელი იშვიათად აყენებს მასწავლებელს საჯარო კრიტიკის ქვეშ.

თავაზიანობა + ინსტიტუციური პატივისცემა.

ერთი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა – მასწავლებლის ავტორიტეტი დაცულია, საჯარო კრიტიკას ერიდებიან, პატივს სცემენ და მათ აზრს ითვალისწინებენ. ენდობიან, სჯერათ მათი.

ჩვენთან მასწავლებლის ავტორიტეტი ჩამოშლილია, ამას ძალიან ბევრი მიზეზი აქვს, მათ შორის თავად მასწავლებლებისგან და ზოგადად სახელმწიფო სტრუქტურებიდანაც. თუმცა ფაქტი ისაა, რომ დღეს საქართველოში მასწავლებლის ავტორიტეტი ძალიან დაბალია, ანუ ის, რაზეც განათლების სისტემა მყარად უნდა იდგეს, მოშლილია. ისევ ჩატჯიპიჯის ვეკითხები, რა მნიშვნელობა აქვს ქვეყნისთვის მასწავლებლის ავტორიტეტს.

მასწავლებლის ავტორიტეტი ქვეყნისთვის არ არის ემოციური კატეგორია და არც მხოლოდ ეთიკური საკითხი. ეს არის სტრატეგიული აქტივი, რომელიც პირდაპირ მოქმედებს სახელმწიფოს ინტელექტუალურ, სოციალურ და ეკონომიკურ მდგრადობაზე. სადაც მასწავლებლის ავტორიტეტი მაღალია, ქვეყანა მუშაობს გრძელვადიან რეჟიმში და არა „აქ და ახლა“ გადარჩენაზე.

თუ პრაგმატულად, სისტემურად და ყოველგვარი რომანტიზმის გარეშე შევხედავთ, სურათი ასეთია:

მასწავლებელი არის პირველი ინსტიტუციური ფიგურა, ვისგანაც ბავშვი სწავლობს, როგორ მუშაობს ცოდნა, პასუხისმგებლობა და შრომა.

თუ მასწავლებლის სიტყვას აქვს წონა, ბავშვი სწავლობს:

რომ ცოდნას აქვს ღირებულება;

რომ ავტორიტეტი მოდის კომპეტენციიდან და არა ძალაუფლებიდან;

რომ გრძელვადიანი ძალისხმევა უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე სწრაფი შედეგი.

ეს პირდაპირ აისახება ქვეყნის ადამიანური კაპიტალის ხარისხზე — მომავალ ინჟინრებზე, ექიმებზე, მასწავლებლებზე, მეწარმეებზე.

სუსტი ავტორიტეტის მქონე ორგანიზაცია ვერ ქმნის ძლიერ ლიდერებს.

ქვეყანაში, სადაც მასწავლებელი აღიქმება როგორც ავტორიტეტი:

სკოლებში ნაკლებია კონფლიქტი;

ნაკლები რესურსი იხარჯება კონტროლსა და რეპრესიულ მექანიზმებზე;

იზრდება თვითდისციპლინა და შიდა მოტივაცია.

ბავშვი, რომელიც პატივს სცემს მასწავლებელს:

უკეთ იაზრებს წესებს.

სწავლობს განსხვავებულ აზრთან თანაარსებობას.

ხედავს, რომ კრიტიკა შეიძლება იყოს არგუმენტირებული და არა აგრესიული.

ასეთი მოქალაქე მომავალში:

არ ემორჩილება ბრმა პოპულიზმს;

არ ურევს თავისუფლებას ქაოსში.

ეს არის დემოკრატიის იმუნური სისტემა.

თუ მასწავლებლის ავტორიტეტი შერყეულია, ქვეყანა იწყებს ღირებულებით ფრაგმენტაციას — საზოგადოება იყოფა ხმაურიან ჯგუფებად, სადაც ცოდნას აღარ აქვს ცენტრალური ადგილი. ავტორიტეტის დაკარგვა იწვევს მორალურ დეზორიენტაციას.

კიდევ რა ხდება, როცა მასწავლებლის ავტორიტეტი სუსტია?

სკოლა გადაიქცევა სერვისად,

მშობელი — მენეჯერად,

ბავშვი — „კლიენტად“.

ასეთ სისტემაში კი –

ქრება პასუხისმგებლობა,

იკარგება საზღვრები,

ცოდნა დევალვირდება

და ქვეყანა იწყებს იმპორტირებულ აზროვნებაზე დამოკიდებულებას.

მასწავლებლის ავტორიტეტი არ არის მასწავლებლის პრივილეგია.

ეს არის ქვეყნის უსაფრთხოების რბილი ფორმა.

იქ, სადაც მასწავლებელს უსმენენ, ქვეყანას ნათელი მომავალი ელოდება.

იქ, სადაც მასწავლებელს აკნინებენ, ქვეყანა წარსულში ბრუნდება.

მგონი, ძალიან მარტივია, გავიზიაროთ ჩვენი პრობლემების სათავე და საფუძველი. მასწავლებლის ავტორიტეტის დაკნინება მხოლოდ ინსტიტუციების ბრალი როდია. ამ ამბავში ყველას ჩვენი წილი მიგვიძღვის; ყველას, ვინც საჯაროდ განვიხილავთ, რომ ფულის აკრება მასწავლებლისთვის შეურაცხყმოფელი არ არის, თუმცა ისევ მასწავლებელს ვსაყვედურობთ საჩუქრების აღებასა და შერგებას. მადლიერების ალტერნატიულ გზებს კი არც ვეძებთ.

და ყველაზე მთავარი – მას, ვისაც ჩვენს ყველაზე სანუკვარ არსებებს ვანდობთ, მოფრთხილება სჭირდება, სიტყვიერად, მენტალურად, ემოციურად. მგონი ბევრი მშობელი ვერ ხვდება, რა გზას გავდივართ მასწავლებლები, მაშინ, როცა ჩვენი ავტორიტეტი შერყეულია, ყველა პრობლემის სათავედ მოვიაზრებით, მილიონ ვალდებულებასა და პასუხისმგებლობას ზურგით დავათრევთ, ვგეგმავთ, ვწერთ, ვხსნით, ვარკვევთ, ვარჩევთ. პარალელურ რეჟიმში კი დიდი განხილვა მიდის, უნდა ვაჩუქოთ თუ არა მასწავლებელს საჩუქარი? რა უხერხულია.

ჰოდა, მე თოვლის პაპას მივწერდი:

„გამარჯობა თოვლის პაპავ, მასწავლებელი ვარ. წელს, მგონი, კარგი გოგო ვიყავი, ვასწავლიდი პირნათლად. იცი, რა მომიტანე? მე კი არა, მოდი, საქართველოს მასწავლებლებს მოუტანე: ავტორიტეტი და ნდობა. თუ ეს ორი გაჩნდება, მეტი არც არაფერი გვინდა. ჰოდა, კიდევ, კარგი იქნება აშვაგანდას დიდი შეფუთვა. ამბობენ ნერვებს ამშვიდებს და სიმშვიდე მოაქვსო. ეს კი ამ ეტაპზე ძალიან, ძალიან გვჭირდება“.