მასწავლებლის პროფესიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გამოწვევა მოსწავლის შინაგანი სამყაროს იმგვარად გააქტიურებაა, რომ მან სწავლა არა ვალდებულებად, არამედ საკუთარი თავის აღმოჩენისა და განვითარების პროცესად აღიქვას. ჩემი პრაქტიკის განმავლობაში დაწყებით საფეხურზე (I-VI კლასები) აღმოვაჩინე მეთოდი, რომელიც მოსწავლეს ეხმარება, ყურადღება ნიშნებიდან რეალურ პროგრესზე გადაიტანოს.
კონკურენცია საკუთარ თავთან
ინგლისური ენის გაკვეთილებზე ჩემი მთავარი გზავნილია: „ნუ გაეჯიბრები სხვას, ეცადე, დღეს იყო იმაზე უკეთესი, ვიდრე გუშინ იყავი“. ეს მიდგომა ხსნის დაძაბულობას და ბავშვს აძლევს საშუალებას, საკუთარ შესაძლებლობებზე კონცენტრირდეს.
მცირე ნაბიჯების ძალა
ხშირად ბავშვებს აფრთხობთ დიდი მოცულობის მასალა, განსაკუთრებით კი სიტყვების დაზეპირება აშინებთ, ამიტომ ჩვენ ხუთი სიტყვით ვიღებთ სტარტს. ყოველი გაკვეთილისთვის ნასწავლი ხუთი სიტყვა ერთი სმაილია, რომელიც მათ სამუშაო რვეულებში საპატიო ადგილს იკავებს. ის კი, ვინც ამასთან ერთად დავალებებსაც პირნათლად ასრულებს, რვეულში თითო ვარსკვლავს იკრავს.
ეს მარტივი ვიზუალური სიმბოლოები მოსწავლისთვის აღიარების პირველი საფეხურია. ათი სმაილი „ქების წერილად“ იქცევა, ხოლო ათი ვარსკვლავი — „ქების სიგელად“.
მშობელი როგორც თანამებრძოლი
ამ პროცესში უმნიშვნელოვანესია მშობლის როლი. ქების წერილებსა და სიგელებში ყოველთვის განსაკუთრებულ მადლობას ვუხდი მშობლებს მხარდაჭერისთვის. ეს მცირე ჟესტი აგრძნობინებს მათ, რომ მათ ჩართულობას აფასებენ და მატებს მოტივაციას, უფრო აქტიურად დაუდგნენ გვერდით შვილებს სასწავლო პროცესში.
თვითრეგულაცია და შედეგი
შედეგი, რომელსაც ამ მეთოდით ვაღწევთ, შთამბეჭდავია. ბავშვები, რომლებიც ხუთი სიტყვით იწყებდნენ, წლის ბოლოს უკვე თავისუფლად სწავლობენ ოცდაათამდე ახალ სიტყვას ყოველი გაკვეთილისთვის. თუმცა რაოდენობა არ არის მთავარი. მთავარია ის პასუხისმგებლობა, რომელიც მათ უყალიბდებათ:
- მოსწავლეები თავად აკონტროლებენ საკუთარ პროგრესს.
- რვეული, რომელშიც სმაილები და ვარსკვლავები გროვდება, მათთვის უძვირფასეს ნივთად იქცევა, რომელიც სახლში არასოდეს რჩებათ.
- ბავშვები ცდილობენ, არ გააცდინონ გაკვეთილი, რათა არ დაკარგონ წინსვლის შესაძლებლობა.
ეს არის თვითრეგულაციისკენ გადადგმული პირველი მტკიცე ნაბიჯები, რომელთა ნაყოფს მთელი სასწავლო წლის განმავლობაში ვიმკით. ათი ქების წერილის მფლობელი წლის ბოლოს სერტიფიკატს იღებს, ხოლო ათი სიგელისა – სერტიფიკატთან ერთად სიმბოლურ საჩუქარსაც.
მზადება მომავლისთვის
ეს მეთოდი მოსწავლეებს მხოლოდ დაწყებით საფეხურზე კი არ ეხმარება, არამედ საბაზო საფეხურისთვისაც ამზადებს. ისინი სწავლობენ, რომ მთავარია შინაარსობრივი წინსვლა და არა ციფრები ჟურნალში. როდესაც ბავშვი ხედავს, როგორ გადაიზრდება მისი „ხუთი სიტყვა“ დიდ ცოდნაში, მას უყალიბდება რწმენა, რომ შეუპოვრობით ყველაფრის მიღწევა შესაძლებელია.
ჩვენი, მასწავლებლების, მისია ხომ სწორედ ეს არის – დავანახოთ მათ საკუთარი შესაძლებლობები და დავეხმაროთ, ყოველდღიურად შექმნან საკუთარი თავის საუკეთესო ვერსია.
ამ მეთოდის გამოყენება მასწავლებლისგან საწყის ეტაპზე დიდ ძალისხმევას მოითხოვს, თუმცა ნელ-ნელა ის სასიამოვნო და შედეგზე ორიენტირებულ საქმიანობად იქცევა, შედეგების გათვალისწინებით კი ცდად ნამდვილად ღირს.
გამოყენებული და რეკომენდებული რესურსები:
- მასწავლებლის პროფესიული სტანდარტი – მუხლები, რომლებიც ეხება მოსწავლეზე ორიენტირებული სასწავლო გარემოს შექმნასა და მოტივაციის ამაღლების სტრატეგიებს
- ეროვნული სასწავლო გეგმა (I-IV კლასები) – დაწყებით საფეხურზე თვითრეგულაციისა და პასუხისმგებლობის უნარების განვითარების პრიორიტეტულობა
- საგანმანათლებლო პორტალი mastsavlebeli.ge – სტატიები და მეთოდური რეკომენდაციები პოზიტიური დისციპლინისა და წახალისების ფორმების შესახებ
- კეროლ დუეკი, „აზროვნების წესი“ (Growth Mindset) – თეორიული საფუძველი იმისა, თუ რატომ არის მნიშვნელოვანი ძალისხმევის და არა მხოლოდ ნიჭის შექება
- განვითარებადი შეფასების ინსტრუმენტები – სიმბოლოების (სმაილები, ვარსკვლავები) გამოყენება როგორც უკუკავშირის ეფექტური საშუალება დაწყებით კლასებში
ქების წერილის შაბლონი
ქების წერილი
ძვირფასო ______________________,
მინდა, გულწრფელად მოგილოცო შენი შრომა და მონდომება.
შენ შეძელი და ნაბიჯ-ნაბიჯ, საკუთარი ძალისხმევით მიაღწიე მნიშვნელოვან პროგრესს ინგლისური ენის სწავლაში.
შენ არ შეეჯიბრე სხვებს – შენ გააუმჯობესე საკუთარი გუშინდელი შედეგი, რაც ნამდვილი წარმატებაა.
განსაკუთრებული მადლობა მშობლებს მხარდაჭერისა და მუდმივი თანადგომისთვის, რომელიც ბავშვის წარმატების მტკიცე საფუძველია.
გისურვებ, არ შეჩერდე და ყოველთვის იამაყო შენი პროგრესით!
პატივისცემით,
მასწავლებელი ____________________
საგანი: ინგლისური ენა
თარიღი: ______________________
ქების სიგელის შაბლონი
ქების სიგელი
ენიჭება
________________________________
სწავლაში გამოვლენილი მაღალი პასუხისმგებლობის,
დავალებების პირნათლად შესრულებისა
და საკუთარი პროგრესის მართვის უნარისთვის.
შენ დაამტკიცე, რომ მცირე ნაბიჯებს დიდ შედეგებთან მივყავართ.
მადლობას ვუხდით მშობლებს
აქტიური ჩართულობისა და მხარდაჭერისთვის.
მასწავლებელი: ____________________
სკოლა / კლასი: ____________________
თარიღი: ______________________
(ბეჭედი / ხელმოწერა)
სერტიფიკატის შაბლონი
სერტიფიკატი
ენიჭება
________________________________
სასწავლო წლის განმავლობაში საკუთარი პროგრესის მართვაში,
თვითრეგულაციის განვითარებასა და ინგლისური ენის სწავლაში გამოჩენილი განსაკუთრებული მონდომებისთვის.
მასწავლებელი: ____________________
საგანი: ინგლისური ენა
სასწავლო წელი: ____________________
თარიღი: ______________________
(ბეჭედი / ხელმოწერა)
