თითოეული მოსწავლე უნიკალურია, შესაბამისად განსხვავებულია მათი შესაძლებლობებიც, სწავლის სტილი, ტემპი, ინტერესთა სფერო და გამოცდილებები. აქედან გამომდინარე, მასწავლებელი დგება გამოწვევის წინაშე – როგორ უზრუნველყოს ისეთი სასწავლო პროცესი, რომელიც ყველა მოსწავლისათვის თანაბრად ხელმისაწვდომი და ეფექტური იქნება. სწორედ ამ გამოწვევას პასუხობს დიფერენცირებული სწავლება, ვინაიდან იგი ითვალისწინებს მოსწავლეთა ინდივიდუალურ საჭიროებებს, მიზნად ისახავს საგაკვეთილო პროცესში თოთოეული მათგანის მაქსიმალურ ჩართულობასა და მოტივაციის ზრდას. დიფერენცირებული სწავლების ფარგლებში მასწავლებელი ერთსა და იმავე სასწავლო მიზანს სთავაზობს ყველა მოსწავლეს, თუმცა სხვადასხვა გზებით. განვიხილოთ ცხოველური უჯრედის დიაგრამაზე დაფუძნებული სამუშაო დავალების მაგალითი, რომლის ფარგლებშიც შესაძლებელია სამი განსხვავებული, მაგრამ ურთიერთდაკავშირებული აქტივობის განხორციელება. აღნიშნული რესურსი იძლევა შესაძლებლობას, ერთსა და იმავე თემაზე განხორციელდეს დიფერენცირება მოსწავლეთა განსხვავებული საჭიროებებისა და შესაძლებლობების გათვალისწინებით.
პირველი დავალება გულისხმობს უჯრედის ორგანელების გაფერადებას და მიზნად ისახავს მოსწავლეთა ვიზუალური აღქმის განვითარებას. განსაზღვრული ფერების გამოყენებით უჯრედის სტრუქტურების გამოკვეთა ხელს უწყობს ორგანელების უკეთ გარჩევას, კონცენტრაციის გაძლიერებასა და ვიზუალური მეხსიერების გააქტიურებას. აღნიშნული აქტივობა მეტად პროდუქტიულია სასწავლო თემის გაცნობის საწყის ეტაპზე, ვინაიდან ამარტივებს ახალი ინფორმაციის აღქმასა და ორგანიზებას. ამასთან, მსგავსი ტიპის დავალება განსაკუთრებით ეფექტურია იმ მოსწავლეებისათვის, რომლებიც შემეცნების პროცესში უპირატესობას ანიჭებენ გრაფიკულ, თვალსაჩინო რესურსებს და ამ გზით უფრო მარტივად ითვისებენ ახალ მასალას.
მეორე დავალება მოიცავს ცხოველური უჯრედის დიაგრამაზე ორგანელების იდენტიფიცირებასა და მათთვის შესაბამისი სახელწოდებების მინიჭებას. კონკრეტული აქტივობა ბიოლოგიური ტერმინოლოგიის დამკვიდრების პარალელურად უზრუნველყოფს მოსწავლეთა სტატიკური ცოდნის გამყარებას და ნაწილობრივ ხელს უწყობს დინამიკური ცოდნის განვითარებას. მოცემულ ეტაპზე მოსწავლეები ახდენენ უჯრედის სტრუქტურული კომპონენტების ამოცნობასა და მათ შესაბამის ტერმინოლოგიურ ჩარჩოში განთავსებას. დავალების შესრულება შესაძლებელია ინდივიდუალურად, წყვილებში ან მცირე ჯგუფებში, ეს უკანასკნელი კი დამატებით თანამშრომლობითი უნარების განვითარებას განაპირობებს.
მესამე აქტივობა ეფუძნება სახელწოდებებით მონიშნულ სქემას და გულისხმობს ცხოველური უჯრედის სტრუქტურების ფუნქციურ ანალიზს. დავალების მიზანია მიზეზ-შედეგობრივი, ანალიტიკური აზროვნების განვითარება და მიმართულია ინფორმაციის სიღრმისეული გააზრებისაკენ. მოსწავლეები ყურადღებას ამახვილებენ უჯრედის ცხოველმყოფელობის პროცესში ორგანელების როლსა და მნიშვნელობაზე და განიხილავენ შემდეგ ასპექტებს:
პროცესს – აღწერენ ორგანელების ფუნქციებს. აანალიზებენ როგორ ხდება ცილებისა და ნუკლეინის მჟვების სინთეზი, ნივთიერებათა ტრანსპორტი და სხვა მნიშვნელოვანი უჯრედული პროცესები.
ურთიერთკავშირს – სწავლობენ თუ როგორ თანამშრომლობენ ორგანელები ერთმანეთთან უჯრედში მიმდინარე პროცესების უზრუნველსაყოფად. მაგ.: რა კავშირია ენდოპლაზმურ ბადესა და გოლჯის აპარატს შორის.
მნიშვნელობას – მსჯელობენ თითოეული სრტუქტურის როლზე და განიხილავენ თუ რა შედეგები შეიძლება მოყვეს რომელიმე მათგანის ფუნქციის დარღვევას. მაგ.: მიტოქონდრიის ფუნქციის დარღვევა რა გავლენას მოახდენს უჯრედის ენერგეტიკულ ბალანსზე და მისი ცხოველმოქმედების პროცესზე.
დიფერენცირებული სწავლება ეყრდნობა სამ ძირითად კომპონენტს: შინაარსს, პროცესს, პროდუქტს და საშუალებას იძლევა ყველა მოსწავლემ მიაღწიოს სასწავლო მიზანს საკუთარი შესაძლებლობებისა და საჭიროებების შესაბამისად.
შინაარსის დიფერენცირება გულისხმობს, რომ მასალას მოსწავლეები განსხვავებული სიღრმითა და მხარდაჭერით შეიმეცნებენ. გაფერადების დავალება მიმართულია თემის პირველ ეტაპზე მიმოხილვისა და ორგანელების ვიზუალური გარჩევისაკენ. სახელწოდებების მიწერა კი მიზნად ისახავს ტერმინოლოგიის ათვისებასა და სტრუქტურების იდენტიფიკაციას. რაც შეეხება სახელწოდებებით მონიშნულ სქემაზე ფუნქციების განხილვას, აღნიშნული აქტივობა მოითხოვს ცოდნის უფრო მაღალ დონეზე გააზრებასა და კონცეფციის ინტეგრირებას.
პროცესის დიფერენცირება მოცემული დავალების ფარგლებში შეიძლება განხორციელდეს რამდენიმე გზით: ინდივიდუალურად, წყვილებში ან ჯგუფურად სხვადასხვა რესურსების გამოყენებით: ფერების, დიაგრამის, ტექსტური მასალის დახმარებით. ამგვარი მრავალფეროვნება უზრუნველყოფს მოსწავლეთა სხვადასხვა სწავლების სტილისა და ტემპის გათვალისწინებას.
პროდუქტის დიფერენცირება გულისხმობს, სასწავლო კონცეფციის სხვადასხვა ფორმატში წარმოჩენას, მაგალითად გაფერდებული დიაგრამის, სახელწოდებებით მონიშნული სქემის ან ორგანელების ფუნქციის ანალიზის საშუალებით. აღნიშნული მიდგომა მოსწავლეთა თვითგამოხატვის, პასუხისმგებლობის ზრდისა და შედეგების მრავალმხრივი შეფასების შესაძლებლობას იძლევა.
ამრიგად, ერთი შეხედვით მარტივი სამუშაო ფურცელი სწორი პედაგოგიური ხედვის შემთხვევაში გარდაიქმნება მრავალფუნქციურ ინსტრუმენტად და ქმნის მოსწავლეებზე ორიენტირებულ, მოქნილ და ინკლუზიურ სასწავლო გარემოს.
