„შეინ მაკკონკი ჩემი კერპია. მე ის შემიყვარდა, რადგან ის მსოფლიოში საუკეთესო მოთხილამურეა. მაგრამ ერთ დღეს მივხვდი, რა მომწონდა შეინში. ის იყო ჰაკერი. არა კომპიუტერული ჰაკერი, მაგრამ მან „დაჰაკა სათხილამურო სპორტი“. მისმა შემოქმედებითობამ და გამოგონებებმა თხილამურები ისეთი გახადა, როგორიც მე მიყვარს“.

Logan LaPlante – TED -ზე: „მე მინდა ვიყო ბედნიერი და ჯანმრთელი!“ (GEN.Z)

მაინც რა გამოარჩევს Gen. Z და Alpha თაობას წინა თაობებისგან? დამეთანხმებით, რომ ეს თაობები ყველაზე მეტად არიან „ციფრულები“. ისინი თითქოს სმარტფონებით და შესაბამისი მზა უნარებით დაიბადნენ და ორ განზომილებაში ცხოვრობენ თანაბრად: რეალურსა და ვირტუალურში. ფაქტობრივად, კიბორგები არიან.

პირველი მნიშვნელოვანი თავისებურება, რომელსაც მკვლევრები გამოყოფენ, ეს არის – ციფრულობა და მათი დამოკიდებულება დროის კონცეპტთან და მომავალთან.

ამ თაობისთვის განსხვავებულია დროის აღქმა. გამუდმებული სქროლვის ჩვევა მათში „მოკლე მეხსიერებას“ გამოიმუშავებს. შესაბამისად, ამ თაობებს არ შეუძლიათ / არ სურთ მომავლის ხედვა გრძელვადიან პერსპექტივაში. თუ წინა თაობები 5-10 წლით გეგმავენ მომავალს, ჯენზისთვის ეს წარმოუდგენელია. ისინი არიან მუდმივად ცვალებადი სამყაროს შვილები და უკვე ადაპტირდნენ ამ მოცემულობასთან.

ამ თავისებურებებიდან გამომდინარე:

• ჯენზის არასდროს არ უნდა ჰკითხოთ: როგორ წარმოგიდგენია შენი თავი 10 წლის შემდეგ?
• ისინი ცოდნას არ ინახავენ და არ აგროვებენ;
• მათ არ სჭირდებათ ისწავლონ რაღაც, რომელიც, სავარაუდოდ, მომავალში გამოადგებათ;
• ეს თაობა არის აწმყოს, პროცესის თაობა;
• მათთვის გაუგებარია: „სწავლის ძირი მწარე არის, კენწეროში გატკბილდების“.

ასეთი სიბრძნეების მიმართ მათი დამოკიდებულება არის ირონიული.

შესაბამისად, პროფესიებთან ზუმერების (იგივე თაობა Z) დამოკიდებულება ცვალებადი და სპონტანურია. მათ კარგად იციან, რომ ციფრულ სამყაროში ტრადიციული პროფესიები ქრება და ახალი პროფესიები ჩნდება. ამიტომ ისინი წლებს არ დაკარგავენ იმ პროფესიის შესწავლაში, რომელიც ხვალ აღარ იქნება! ამასთანავე, უპირატესობას ანიჭებენ ციფრულ და უწყვეტ განათლებას.

თაობა Z არ ცნობს იერარქიასა და ავტორიტეტს. ციფრულ სამყაროში ისინი ყველა ადამიანს თანასწორად მიიჩნევენ. მათი აზრით, პატივისცემას იმსახურებს ადამიანის პიროვნული თვისებები და არა მისი ოჯახური მდგომარეობა და სტატუსი.

ზუმერებს განსაკუთრებით არ მოსწონთ დაწესებული გრაფიკით სწავლა ან მუშაობა. ისინი საკუთარ გრაფიკს ადგენენ.

ერთი შეხედვით, ამ თაობას არ უყვარს კომუნიკაცია, რაც ასე სულაც არ არის. უბრალოდ, კომუნიკაცია გადანაცვლებულია ციფრულ სამყაროში, სადაც საკმაოდ აქტიური არიან და სხვა თაობებისგან განსხვავებით, გამოირჩევიან ციფრული კომუნიკაციის განსაკუთრებული უნარებით.

ზუმერების მამოძრავებელი ცხოვრებაში არის ინტერესი. თუ ისინი არ დაინტერესდნენ, არც ისწავლიან და არც იმუშავებენ, რაც არ უნდა დიდი ხელფასი და ჯილდო შესთავაზოთ.

ზუმერებისთვის აუცილებელია, გაიგონ, რას აკეთებენ და რატომ აკეთებენ. მოვალეობის გამო არ ელოდოთ, რომ რამეს გააკეთებენ. ისინი არ ისწავლიან მხოლოდ იმიტომ, რომ ეს მნიშვნელოვანია მისი კარიერისთვის ან მშობლების გასახარებლად. მათ სჭირდებათ ცოდნა ყოველდღიური ამოცანების გადასაჭრელად და არა შესანახად.

ზუმერების კლასიკური ნიმუშია 13 წლის Logan LaPlante-ს 11 წუთიანი გამოსვლა TEDx Talks -ზე: „მე მინდა ვიყო ბედნიერი და ჯანმრთელი!“. ამ გამოსვლას 10 მილიონზე მეტი ნახვა ჰქონდა და რეიტინგების სამეულში იყო. რაც ზემოთ დავწერე და რის დაწერასაც ვაპირებდი, ყველაფერი ამ გამოსვლაშია. თინეიჯერი სფიჩს ასე იწყებს:

„ბავშვებს უსვამენ ერთსა და იმავე მომაბეზრებელ კითხვას: „ვინ გინდა გამოხვიდე, როცა გაიზრდები?“ უფროსები იმედოვნებენ, რომ გაიგონებენ, მაგალითად, რომ მე მინდა, გამოვიდე კოსმონავტი ან ნეიროქირურგი. ოჰ, ეს უფროსები და მათი ოცნებები. ბავშვი დიდი ალბათობით უპასუხებს, რომ სურს, გახდეს პროფესიონალი სკეიტბორდისტი, სერფერი ან Minecraft-ის მოთამაშე. ეს კითხვა ჩემს უმცროს ძმას დავუსვი და მან მიპასუხა: „მეგობარო, 10 წლის ვარ და წარმოდგენა არ მაქვს, ალბათ მოთხილამურე. წავიდეთ, ნაყინი ვჭამოთ!”.

გაიგეთ, რომ ჩვენ, ბავშვები, ვსაუბრობთ იმაზე, რაც გვაინტერესებს, რასაც ვთვლით, რომ მაგარია! ის, რაც ჩვენ გამოვცადეთ, ჩვეულებრივ არ ემთხვევა იმას, რისი მოსმენაც ჩვენგან უფროსებს სურთ. მაგრამ თუ ბავშვს ჰკითხავთ, გაქვთ შანსი, მიიღოთ საუკეთესო პასუხი, ერთი შეხედვით, მარტივი და აშკარა, მაგრამ ძალიან ღრმა – „როცა გავიზრდები, მინდა ვიყო ბედნიერი“.

13 წლის მოზარდი ენთუზიაზმით საუბრობს თანამედროვე მოსაწყენ განათლებაზე და მხოლოდ კი არ საუბრობს, მან თავისთვის გამოსავალიც ნახა.

ლოგანი 9 წლის იყო, როცა მშობლებმა სკოლიდან გამოიყვანეს და მას კარგად ახსოვს დედამისის ცრემლები, როცა ამის გამო ახლობლებმა შეაჩვენეს და უთხრეს, რომ თვითონ გიჟი იყო და ბავშვის სკოლიდან გამოყვანა კი – სულელური აზრი. როგორც ცხოვრებამ აჩვენა, (დღეს ლოგანი 20 წლის წარმატებული და ბედნიერი ახალგაზრდაა) არც დედა შემცდარა და არც შვილი. ასე ხდება, როდესაც ღრმა შინაგან და გაცნობიერებულ გადაწყვეტილებას იღებ.

ამ გამოსვლაში[1] Logan LaPlante ერთ უნიკალურ მეთოდზე გვიყვება, რომელიც, ჩემი აზრით, აღწერს, როგორ უყურებენ ზუმერები განათლებას. ამ მეთოდს იგი „ჰაკერულ აზროვნებას“ უწოდებს. ჰაკერი აქ მეტაფორაა, როგორც თქვენც მიხვდებოდით, მეტაფორა, რომელიც უზუსტესად გვაჩვენებს თაობის სულისკვეთებას, რომ ყველაფერი გააკეთონ სწრაფად და მაღალი შედეგებით. ამისთვის კი საუკეთესო გზაა, იფიქრო, როგორც ჰაკერმა. არსებობს მოსაზრება, რომ ჰაკერი „ყველაფრის მცოდნეს“ ნიშნავს. იმისათვის, რომ ადამიანმა სწრაფად მიაღწიოს საუკეთესო შედეგს, საჭიროა, „დაჰაკოს“ ის სისტემა, რომელიც ასე საინტერესოა მისთვის.

ეს ვრცელი ამონარიდიც თქვენთვის ვთარგმნე ქართულად ამ გამოსვლიდან: „ბევრი ფიქრობს, რომ ჰაკერები კომპიუტერით შეპყრობილები არიან, რომლებიც მშობლებთან ერთად ცხოვრობენ და კომპიუტერულ ვირუსებს უშვებენ, მაგრამ მე ასე არ ვფიქრობ. ჰაკერები ინოვატორები არიან. ჰაკერები არიან ადამიანები, რომლებიც ცვლიან სისტემას, რათა მან იმუშაოს სხვაგვარად, უკეთესად. ისინი აზროვნებენ, მათ აქვთ ტვინის საწყობი.

მე ვიზრდები სამყაროში, რომელსაც სჭირდება მეტი ჰაკერულად მოაზროვნე ადამიანი და არა მხოლოდ ტექნოლოგიაში. ყველაფერს ჰაკი სჭირდება, თხილამურებით სრიალსაც კი, განათლებაც კი.

აიღეთ სტივ ჯობსი, მარკ ცუკერბერგი ან შეინ მაკკონკი – ჰაკერულ აზროვნებას შეუძლია შეცვალოს სამყარო. ჯანმრთელობა, ბედნიერება, შემოქმედებითობა და ჰაკერული აზროვნება – ეს არის ჩემი განათლების დიდი ნაწილი. მე ამას ვეძახი „ჰაკერულ სწავლებას“. მე არ მაქვს რაიმე კონკრეტული პროგრამა და არ მივყვები ვინმეს კონკრეტულ მიდგომას. ვჰაკავ ჩემს განათლებას. ვიყენებ იმ შესაძლებლობებს, რომლებსაც ჩემი საზოგადოება, მეგობრები და ოჯახი მაძლევს. ვიყენებ შესაძლებლობას, განვიცადო ის, რასაც ვსწავლობ. მე არ მეშინია, ვეძებო მოკლე გზები და ჰაკები იმისათვის, რომ სწრაფად მივიღო საუკეთესო და სასურველი შედეგი. ეს ჰგავს ცოდნის რემიქსს ან კოლაჟს. ეს არის მოქნილი, დაგეგმვის გარეშე მიდგომა, რომლის თვალთახედვის არეში ყოველთვის არის: ბედნიერება, ჯანმრთელობა და შემოქმედებითობა. მაგრამ ყველაზე მაგარი თავად აზროვნების ფორმატია და არა განათლების სისტემა. ყველას შეუძლია გამოიყენოს „ჰაკერული განათლება“, თუნდაც ჩვეულებრივ სკოლებში“.

ამ გამოსვლაში ყველაფერი თქვა ლოგანმა, რაც მე მიფიქრია, მიკვლევია და დამიწერია განათლებაზე.

ჰოდა, ძვირფასო მასწავლებლებო, ჩვენ ამ თაობას ვასწავლით…

[1] https://www.youtube.com/watch?v=h11u3vtcpaY&t=489s

ძველად ლაოსში, ბირმასა და ტაილანდში თეთრი სპილო სამეფო ფუფუნებისა და ძალაუფლების სიმბოლო იყო. ასეთ სპილოს მხოლოდ ფუფუნებაში უნდა ეცხოვრა, მისი სამუშაოდ გაყვანა და დაღლა არ შეიძლებოდა. ამიტომ, როცა ვინმე დიდგვაროვანი მეფის რისხვას დაიმსახურებდა, მეფე მას თეთრ სპილოს სჩუქნიდა. საჩუქრის ადრესატი სპილოს ვერც გაყიდიდა, ვერც საქმეში გამოიყენებდა. სამაგიეროდ, მეფურად უნდა შეენახა და ასეთი ხარჯით ზოგიერთი ბოლოს კოტრდებოდა კიდეც. სწორედ აქედან მოდის გამოთქმა „თეთრი სპილო“, რაც ძალიან ძვირად ღირებულ და აბსოლუტურად უსარგებლო ნივთს ნიშნავს.

მე-18 საუკუნეში ცნობილ პარიზელ იუველირებს ბომერსა და ბასანჟს სწორედ „თეთრი სპილო“ შერჩათ ხელში. ეს „სპილო“ ბრილიანტის მასიური კოლიე გახლდათ, რომელიც საფრანგეთის მეფის დაკვეთით შექმნეს.

საქმე ასე იყო: 1772 წელს 62 წლის ლუდოვიკო მეთხუთმეტემ ორ იუველირს თავისი საოცნებო ქალისთვის, მადამ დიუბარისთვის, კოლიე შეუკვეთა. მარტო ბრილიანტების მოგროვებას რამდენიმე წელი დასჭირდა. მსხვილი ბრილიანტი 647 იყო, საშუალო და პატარა – გაცილებით მეტი. კოლიე 2 მილიონ ლივრად შეაფასეს, რაც თანამედროვე ფულზე დაახლოებით 14 მილიონი დოლარი გამოდის.

როდესაც კოლიე, ბოლოს და ბოლოს, დასრულდა, ლუდოვიკო მეთხუთმეტე უკვე აღარ იყო ცოცხალი, მადამ დიუბარი სადღაც გააქრეს, ახალ მეფეს ლუდოვიკო მეთექვსმეტეს კი ამ ზღაპრულად ძვირი კოლიეს გაგონებაც არ უნდოდა. არადა, საიუველირო ფირმამ მასში მთელი ქონება ჩადო. ვალები რომ გადაეხადათ, იუველირებმა მარია-ანტუანეტას შესთავაზეს კოლიეს ყიდვა, მაგრამ დედოფალმა იუარა, ჯობს, ქვეყანამ ეს ფული გემების შეძენაში დახარჯოსო. არა, მარია ანტუანეტა სამკაულების მოძულე არ ყოფილა. უბრალოდ, როგორც ისტორიკოსები ვარაუდობენ, ისე სძულდა მადამ დიუბარი, რომ მისთვის დამზადებული კოლიეს ტარებაც კი არ სურდა.

საბრალო იუველირებმა მთელი ევროპა მოიარეს და ყველა მდიდარს შესთავაზეს სამკაული, ფასიც გვარიანად დააკლეს. კინაღამ თურქეთის სულთანს შეაჩეჩეს, მაგრამ გარიგება ჩაიშალა.

1784 წელს პარიზში ახალი ვარსკვლავი, კარდინალ რაგანის ახლობელი, გრაფინია დელამოტ-ვალუა გამოჩნდა. ქალმა ყველა დაარწმუნა, რომ დედოფლის უახლოესი მეგობარი იყო,  თუმცა მოგვიანებით გაირკვა. რომ ცრუობდა. იუველირებმა მისი თაღლითობის შესახებ არაფერი იცოდნენ და მსუყე საკომისიოს სანაცვლოდ სთხოვეს, სამკაული როგორმე დედოფალს შეაჩეჩეო. გრაფინია დათანხმდა და საქმე ისე დახლართა, კოლიე კარდინალ რაგანს ორწლიანი განვადებით შეაძენინა. ყელსაბამი მაშინვე ინგლისში გააქანეს, დაშალეს და ქვები შავი ბაზრის გზას გაუყენეს.

ამის შემდეგ სად გაქრა ბრილიანტები, არავინ იცის. ოფიციალურად არსად გამოჩენილა. ფიქრობენ, რომ ხელახლა დააწახნაგეს და ასე სახეცვლილი გაყიდეს.

მთელი ეს დავიდარაბა კი მხოლოდ და მხოლოდ კრისტალური ნახშირბადის გამო ატყდა. სწორედ იმ ნახშირბადისა, რომელიც მურს, ჭვარტლს და ნახშირს წარმოქმნის.

ალმასებს, რომლებსაც დამუშავებით და დაწახნაგებით ბრილიანტად გარდაქმნიან, სხვადასხვა შეფერილობა აქვს: ნარინჯისფერი, ცისფერი, ვარდისფერი, ყვითელი, ყავისფერი, რძისფერი, ლურჯი, მწვანე, რუხი და შავიც კი. ფერთა სიმრავლე, ერთი მხრივ, მათ კრისტალურ სტრუქტურაში არსებული დეფექტებით, მეორე მხრივ კი ბორის, აზოტისა და ალუმინის ატომებით ნახშირბადის ატომების ჩანაცვლებით აიხსნება. რუხ და შავ ფერს გრაფიტის ჩანართები განაპირობებს.

დაწახნაგებული ალმასი ბრილიანტია, რომელსაც იუველირი სიმეტრიულ ფორმას აძლევს. ბრილიანტს ორი შეთავსებული პირამიდის ფორმა აქვს. ერთი მათგანი წაკვეთილია. გვირგვინისა და პავილიონის წახნაგები რამდენიმე რიგად არის განლაგებული. გავრცელებულია წახნაგთა სამრიგოვანი განლაგება. კლასიკური დაწახნაგების დროს ბრილიანტს 56 გვერდითი წახნაგი აქვს. წახნაგები იმგვარად არის განლაგებული, რომ პარალელურ სხივთა კონა, რომელიც მის ზედაპირს ეცემა, სრულ შინაგან არეკვლას განიცდის და მაღალი დისპერსიის გამო სპექტრის ფერად სხივებად იშლება, ამიტომ არეკლილ სინათლეში ბრილიანტი ნაირფერად ელვარებს. ბრილიანტის მასას კარატებით ზომავენ (1 კარატი – 0,2გ).

ნახშირბადი ბუნებაში გავრცელებულია როგორც მარტივი ნივთიერებების (ალმასი, გრაფიტი), ისე ნაერთების (ნავთობი, ბუნებრივი აირი, ქვანახშირი და სხვა) სახით. დედამიწის ქერქში არსებული ელემენტების საერთო რაოდენობიდან ნახშირბადის წილად მოდის მხოლოდ 0,14%. მიუხედავად ამისა, იგი ცხოველთა და მცენარეთა სამყაროს უმთავრესი შემადგენელი ნაწილია.

ცნობილია ნახშირბადის ხუთი ალოტროპიული მოდიფიკაცია: ალმასი, გრაფიტი, კარბინი, გრაფინი, ფულერენი. ალმასისა და გრაფიტის კრისტალური სტრუქტურა ატომურია, მაგრამ ისინი მესერში ატომების განლაგებით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. ალმასის კრისტალურ მესერში ნახშირბადის თითოეული ატომი სხვა ატომებთან ახორციელებს ოთხ კოვალენტურ ბმას ტეტრაედრის წვეროების მიმართულებით. ამით აიხსნება ალმასის დიდი სიმაგრე.

გრაფიტში ნახშირბადის ატომები განლაგებულია წესიერი ექვსკუთხედების წვეროებში, რომლებიც შრეებს ქმნიან. მეზობელ პარალელურ შრეებს შორის მანძილი გაცილებით დიდია, ვიდრე ერთსა და იმავე შრეში მეზობელ ატომებს შორის. ეს იწვევს შრეებს შორის კავშირის შესუსტებას, რის გამოც უბრალო მექანიკური ზემოქმედებითაც კი გრაფიტი ადვილად იშლება ფენებად, რომლებიც თავისთავად ძალიან მტკიცეა.

ალმასის სიმკვრივეა 3510კგ/მ³, გრაფიტის სიმკვრივე – 2250კგ/მ³.

ალმასი ელექტრულ დენს და სითბოს არ ატარებს. გრაფიტს ახასიათებს ლითონური ბზინვარება, ელექტრული დენისა და სითბოს კარგი გამტარია. ალმასი ყველა ბუნებრივ ნივთიერებაზე მაგარია, გრაფიტი კი ქაღალდზე სუსტი ხახუნითაც კი იშლება და ტოვებს კვალს. ალმასი და გრაფიტი მაღალ ტემპერატურაზე ურთიერთგარდაიქმნება. გრაფიტი ალმასად გარდაიქმნება 2000 გრადუზე, 100 000 ატმოსფერული წნევის პირობებში, ხოლო ალმასი გრაფიტის სახეს იღებს უჰაეროდ გახურების დროს 1500 გრადუსზე.

ალმასი როგორც განსაკუთრებით მაგარი ნივთიერება გამოიყენება სპეციალური საჭრისებისა და ბურღებისთვის, საავტომობილო და საავიაციო ძრავების დეტალების, ფერადი ლითონებისა და ზემაგარი შენადნობების დასამუშავებლად.

გრაფიტი დიდი რაოდენობით გამოიყენება ელექტროდების, ტიგელების, საპოხი მასალების, საღებავების, ფანქრების დასამზადებლად. მას იყენებენ ბირთვულ რეაქტორებში ნეიტრონების მოძრაობის შესანელებლად.

კოქსი გამოიყენება როგორც აღმდგენი და სათბობი სპეციალური ფოლადების მეტალურგიაში. ხის ნახშირს ფართოდ იყენებენ როგორც საუკეთესო ადსორბენტს, მურს კი – რეზინის მრეწველობაში საბურავებისა და სხვა საგნების დასამზადებლად.

სკანდალი კი კოლიეს გაყიდვიდან ექვსი თვის შემდეგ ატყდა: როდესაც საფასურის მორიგი ნაწილის გადახდის დრო მოვიდა, სასოწარკვეთილი იუველირები თავად დედოფალს ეახლნენ საქმის გასარკვევად. მარია ანტუანეტამ ქოში უკუღმა ყარა, მე არავითარი კოლიე არ მიყიდიაო. დაიჭირეს ყველა, ვინც კი ამ აფიორაში იყო გარეული. გაიმართა დიდი და ხმაურიანი სასამართლო პროცესიც. ხმაურმა დედოფლის რეპუტაცია ძალიან დააზიანა, რადგან ბრბომ მისი მონაწილეობაც დაიჯერა და ქვეყნის ფულის ფლანგვაც. ამ პროცესმა ერთგვარი კატალიზატორის როლი შეასრულა, რომ ამბიდან ორი წლის შემდეგ დედოფალი ეშაფოტზე აეყვანათ. მისი ბოლო სიტყვები იყო:

– მაპატიეთ, უნებურად მომივიდა…

ეს რეპლიკა ჯალათს ეკუთვნოდა, რადგან დედოფალმა შემთხვევით მას ხელზე ფეხი დაადგა.

მუსიკა – ჰარმონიული კავშირია გონებასა და გრძნობებს შორის. ის ადამიანის სულის სიღრმეში იჭრება და თავისი ხმოვანებით, ბგერებითა და რიტმით პიროვნებას სიმშვიდესა და თავისუფლებას აგრძნობინებს. ის მეორეხარისხოვან საგნად აღიქმება, არადა მუსიკის როლი მოსწავლის განვითარებაში, მის პირად და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, საკუთარი ესთეტიკური შეხედულებების ფორმირებაში მნიშვნელოვანია.

ამ ეგრეთწოდებულ  ,,მეორეხარისხოვან საგანს‘’, ძალიან დიდი წვლილი შეაქვს ბავშვის თანდაყოლილი ნიჭისა და უნარების გამოვლენისა და გახსნის საკითხში. თუ ჩვენ ბავშვებს თავიდანვე შევასწავლით მათი უნარებისა და შესაძლებლობების სწორად მართვას, მომავალში მივიღებთ მაქსიმალურ შედეგს, რადგან მუსიკა ავითარებს შემოქმედებით და აღქმით უნარს. დაწყებით კლასებში არ არის აუცილებელი რთული სიტყვებითა და სიმბოლოებით სხვადასხვა  თემის მიწოდება. ბავშვს უჭირს მუსიკის აბსტრაქტული სახეების აღქმა, მას სჭირდება მისთვის ახლობელ, ადვილად გასაგებ ენაზე,  საინტერესო ხილული ანალოგების დახმარებით სწავლა-სწავლების პროცესი. ამის განხორციელება კი, რა თქმა უნდა, შესაძლებელია ისეთი აქტივობებით, როგორიცაა: სიმღერა, ცეკვა, იმპროვიზაცია, თამაში, ხატვა და ა.შ. ამით მათში მუსიკისადმი ინტერესსა და სიყვარულს გავაღვივებთ და ჩვენი მიზანი, გავაუმჯობესოთ სწავლა-სწავლების ხარისხი, ხელი შევუწყოთ მომავალი ტოლერანტული და ჯანსაღი თაობის ჩამოყალიბებას, მიღწეული იქნება.

თემა, რომლის შესახებაც მინდა ვისაუბრო, ერთი შეხედვით რთულია. მოგეხსენებათ, რომ მესამე კლასელისთვის რთულია სანოტო დამწერლობის შესწავლა, მთელი თავისი კომპლექსური სიმბოლოებითა და დამწერლობით. აქ მასწავლებლის მიზანია, მათ შეასწავლოს ნოტების გარჩევა, ნაწარმოების შექმნა, წაკითხვა. ამიტომ, თავიდანვე მათში უნდა ჩავნერგოთ სწორი აღქმის უნარი. როდესაც მოსწავლეს არ აქვს წილადები ნასწავლი, მისთვის რთულია მთელი, ნახევარი, მეოთხედი, მერვედი, მეთექვსმეტედი ნოტების გრძლიობების აღქმა. მას შემდეგ, რაც მე მოსწავლეებს ვესაუბრე გვიდო არეცოელზე, სანოტო დამწერლობის შექმნასა და მის თავდაპირველ სახეზე, მე მათ წარვუდგინე წინასწარ გამზადებულ ფურცლებზე დახატული ნოტები, რომელიც, მუსიკის ფონზე, ფერადი ფანქრებით გააფერადეს. ამ აქტივობის მიზანი ახალი მასალის უკეთ გააზრება და მოსწავლეში ინტერესისა და ცნობისმოყვარეობის გაღვივება იყო. მთელი კლასი აქტიურად ჩაერთო ამ დავალებაში, მათ თავად შექმნეს (გააფერადეს) და გამოჭრეს ის ნოტები, რომლის დახმარებითაც შემდეგ „შექმნეს“ მუსიკა.

ნოტების ამოჭრისას მოსწავლე უკვირდება მათ მოხაზულობას, განსხვავებულობას. დიდი დატვირთვა აქვს გაჟღერებული მუსიკის ფონსაც, რადგან ამით ჩვენ ვასწავლით მუსიკის ენის ჟღერადობასა და დამწერლობას. ორივეს ერთად გააზრება ეხმარება მოსწავლეს,  გაეცნოს უნივერსალურ ენას, რომელიც სამყაროს შექმნისთანავე არსებობდა. აქტივობა შედეგიანია, როდესაც მოსწავლეს არა დაზეპირებული, არამედ გათვითცნობიერებული აქვს სანოტო დამწერლობა და ყოველივე ეს მას ბედნიერებას ანიჭებს, რაც მასწავლებლის საბოლოო მიზანია.

იმისთვის, რომ გაკვეთილი მეტად დასამახსოვრებელი და სახალისო ყოფილიყო, შემოვიტანე დამატებითი აქტივობა. წებოვანი ლენტებით იატაკზე სანოტო სისტემა შევქმენი. დავალება მასზე ნოტების კუთვნილი ადგილის მინიჭება იყო. ბავშვებმა უკვე იციან ნოტების აგებულება, მნიშვნელობა და მდებარეობა სანოტო სისტემაზე, ამიტომ ისინი თავდაჯერებულად შეუდგნენ თავიანთი დავალების შესრულებას. აქტივობაში ჩართული იყო მთელი კლასი, რაც კიდევ უფრო შედეგიანს ხდიდა ამ აქტივობას. ნოტების განლაგება მხიარული ეტაპი აღმოჩნდა მოსწავლეებისთვის. ისინი ეძებდნენ და ალაგებდნენ მათ მიერ ამოჭრილ ნოტებს. იყო შეცდომები, თუმცა შევძელით და ყოველივე გავაანალიზეთ და გავასწორეთ.

პრობლემის სწორად აღქმა და გამკლავება მოსწავლისთვის უმნიშვნელოვანესია. მათ უნდა იცოდნენ, რომ შეცდომის დაშვება მისაღებია. ამით ჩვენ მათ თვითშეფასებას ავამაღლებთ და შეცდომების გამოსწორებას შევასწავლით. აქტივობის ბოლოს კი მივაღწიეთ მიზანს. მოსწავლეებმა თამაშ-თამაშით, რუტინისა და ზედმეტი ძალისხმევის გარეშე სიღრმისეულად შეისწავლეს სანოტო დამწერლობა და სისტემა, ამის შემდეგ  გადავედი დავალების ბოლო ეტაპზე. ჩვენ მიერ შექმნილი მარტივი მუსიკალური ნაწარმოები შევასრულეთ ტაშით, რომელიც აგებული იყო მხიარული ნოტების აღმავალი და დაღმავალი მოძრაობებით, გაორმაგებული, ხან კი გამოტოვებული საფეხურების გამოყენებით.  ამით მოსწავლეს არამარტო მოსმენა, არამედ ბგერის შეგრძნება და მასთან თამაში შეუძლია. მუსიკა არ არის ცეკვის გარეშე, ამიტომ მთელი კლასი უკვე დასწავლილი, მარტივი ქორეოგრაფიული ილეთებისა და ტაშით აჰყვა მათ მიერ შექმნილ მელოდიას.

თამამად შემიძლია ვთქვა, რომ მუსიკის როლი უმნიშვნელოვანესია მოსწავლის განვითარებასა და წინსვლაში. ამ აქტივობით მივაღწიე  თავდაპირველ მიზანს, რომელიც  მოსწავლის შემოქმედებითი და აღქმითი უნარის გაუმჯობესებას გულისხმობდა. ამ აქტივობების წყალობით მთელი კლასი გაერთიანდა და რაც მთავარია, თავი ბედნიერად, წარმატებულად იგრძნო.

საქართველოში მიაჩნიათ, რომ ბევრი სამინისტრო არ გვჭირდება. რიგი მოქალაქეები ფიქრობენ, რომ რამდენიმე უმსხვილესი სამთავრობო უწყებითაც ადვილად გავალთ ფონს. სამინისტროთა რაოდენობის ზრდა მათთვის არაეფექტიანი ბიუროკრატიისა და კორუფციის გაძლიერებასთან ასოცირდება. „მცირე მთავრობის“ მომხრეები ამტკიცებენ, რომ ახალი სამინისტროს შექმნა ასობით ახალ უფუნქციო თანამშრომელსა და დამატებითი ხარჯების წყალში გადაყრას ნიშნავს.

საქართველოს შემთხვევაში შეიძლება ისინი მართლებიც იყვნენ, მაგრამ დემოკრატიულ სახელმწიფოებში არ ანაღვლებთ, ათი მინისტრი ეყოლებათ კაბინეტში თუ ოცი. დასავლეთ ევროპულ საზოგადოებაში სამინისტროთა მუშაობის ხარისხი და მუშაობის შედეგები უფრო მნიშვნელოვანია. თუ უწყება ადეკვატური დაფინანსებით კონკრეტულ დარგში ქვეყნისთვის საჭირო საქმეს გააკეთებს, რატომ არ უნდა ჰქონდეს მის ხელმძღვანელს მინისტრის სტატუსი და შესაბამისი პოლიტიკური წონა?! მსგავსი მიდგომა დასავლეთ ევროპის მთავრობებში არაერთი საინტერესო და გასაოცარი სტრუქტურის წარმოშობას განაპირობებს.

1999 წელს დიდ ბრიტანეთში „დევოლუციის“ პროცესი დაიწყო, რაც შოტლანდიაში, უელსსა და ჩრდილოეთ ირლანდიაში ადგილობრივი პარლამენტების, წარმომადგენლობითი ორგანოების დაფუძნების წინაპირობა გახდა. დიდი ბრიტანეთის მხარეების მიერ ადგილობრივი კრებების არჩევას რეგიონული მთავრობების ჩამოყალიბებაც მოჰყვა. შედეგად, შოტლანდიელებს, ირლანდიელებსა და უელსელებს მათთვის მნიშვნელოვანი საკითხების შესახებ სპეციალიზებული სახელმწიფო დაწესებულებების, სამინისტროების შექმნის პრივილეგიაც მიენიჭათ.

2015 წელს უელსის პარლამენტმა დაამტკიცა „მომავალ თაობათა კეთილდღეობის აქტი“, რომლის მიზანიც გახლდათ მომავალი თაობების სოციალური, კულტურული, გარემოსდაცვითი და ეკონომიკური კეთილდღეობისთვის აუცილებელი სამართლებრივი რეგულაციებისა და პოლიტიკური ვალდებულებების სისტემის შექმნა. აქტი უელსის სახელმწიფო უწყებებს აიძულებს, რომ ნებისმიერი გადაწყვეტილების მიღების დროს იფიქრონ იმაზე, თუ რა შედეგები ექნება გადადგმულ ნაბიჯს მომავალი თაობებისთვის. აქტის აღსრულებაზე ზედამხედველობის მიზნით უელსის მთავრობამ მომავალი თაობების კომისარიც კი დანიშნა.

მაშასადამე, უელსის მთავრობის შემადგენლობაში შეიძლება გადააწყდეთ თანამდებობის პირს, რომლის პირდაპირი მოვალეობაა დაიცვას და წარმოადგინოს ჯერ არდაბადებული ადამიანების ინტერესები. წარმოიდგინეთ, რა ძნელია იყო იმ ადამიანთა კომისარი, რომლებიც არ ლაპარაკობენ, არ გამოხატავენ თავიანთ დამოკიდებულებებს და საჭიროების შემთხვევაში არ შეუძლიათ შენი ზურგის გამაგრება. მიუხედავად ამისა, უელსის კაბინეტმა მაინც მიიღო არაორდინარული გადაწყვეტილება.

ალბათ, ბევრს დაგაინტერესებთ, თუ რას საქმიანობს მომავალი თაობების კომისარი დიდი ბრიტანეთის ყველაზე პატარა მხარის მინისტრთა საბჭოში?

მისი პირველი და მთავარი მოვალეობაა მთავრობის წევრებთან, საზოგადოებასთან და აკადემიურ წრეებთან კონსულტაციების საფუძველზე გამოკვეთოს საკითხები და გამოწვევები, რომლებიც ყველაზე მეტ საფრთხეს შეიძლება უქმნიდნენ მომავალი თაობების კეთილდღეობას. მაგალითად, უელსში იციან, რომ ორი-სამი ათწლეულის შემდეგ თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარების შედეგად შეიძლება სამუშაო ადგილების 35-40% გაქრეს. დასაბუთებული პროგნოზის არსებობის მიუხედავად, არავინ ფიქრობს როგორ შეიძლება შეივსოს სამუშაო ადგილების დეფიციტი. ეს საკითხი საზოგადოების ფიქრის საგანი არ არის, კომისრის მიზანი კი გახლავთ სამუშაო ადგილების შესაძლო გაქრობის შესახებ დისკუსიები მრავალი წლით ადრე დაიწყოს და საზოგადოება მომავლის გამოწვევებზე დააფიქროს.

კომისრის კიდევ ერთი მოვალეობაა გამოკვეთილი პრობლემების მოგვარების მიზნით მხარი დაუჭიროს შესაბამისი ინსტიტუტების საქმიანობას, იშრომოს მათთან ერთად. მაგალითად, კვლევები ცხადყოფენ, რომ მომავალში ადამიანთა სიცოცხლის ხანგრძლივობის მაჩვენებელი კიდევ უფრო მეტად გაიზრდება. თუმცა, სიცოცხლის ხანგრძლივობის მატება არ გულისხმობს სიცოცხლის ხარისხის გაუმჯობესებასაც. მეცნიერებს წინასწარ შეუძლიათ თქვან, თუ რომელი დაავადებების აფეთქებაა მოსალოდნელი დროთა განმავლობაში. მომავალი თაობების კომისარი ცდილობს ხელი შეუწყოს აღნიშნული დაავადებების კვლევას, დაგეგმოს პრევენციული ღონისძიებები, იზრუნოს მოსალოდნელი საფრთხის შესახებ მოსახლეობის ინფორმირებაზე და ა.შ.

უელსში განსაკუთრებით აფასებენ მომავალ თაობათა კომისრის რჩევებსა და რეკომენდაციებს. ქვეყანაში ვერც ერთი დიდი საინვესტიციო პროექტი და გიგანტური მშენებლობა ვერ განხორციელდება მომავლის კომისართან კონსულტაციების გარეშე. მაგალითად, რამდენიმე წლის წინ დიდი ბრიტანეთის დასავლეთ პროვინციაში დაგეგმილი გახლდათ მრავალკილომეტრიანი ბეტონის გზის მშენებლობა. ეკონომისტებს უმძიმესი არგუმენტებით ამტკიცებდნენ, რომ მშენებლობა უპირობოდ წაახალისებდა ეკონომიკურ აქტივობას, უზრუნველყოფდა რეგიონში ეკონომიკის ზრდას. პარალელურად, გარემოსდამცველები და კლიმატის აქტივისტები მიანიშნებდნენ, რომ გზის მშენებლობა გაანადგურებდა უელსის ერთ-ერთ უძველეს არხთა სისტემასა და მასთან დაკავშირებულ ბიომრავალფეროვნებას, რაც მომავალში კლიმატის ცვლილების შედეგების წინააღმდეგ ბრძოლაში პრობლემა შეიძლება გამხდარიყო. კომისარმა დიდ ხანს იბრძოლა ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებისათვის. ის ეკონომიკური ბლოკის მინისტრებსა და ინვესტორებს მომავალი თაობებზე ბიომრავალფეროვნების შემცირების ნეგატიურ შედეგებზე ეკამათებოდა. საბოლოოდ, მთავრობა იძულებული გახდა კომისრის რეკომენდაცია გაეთვალისწინებინა.

დღეს, ჩვენ ხელთ არსებული რესურსები მხოლოდ ჩვენ არ გვეკუთვნის. რესურსები სამართლიანად მხოლოდ დღეს მცხოვრებ ადამიანებს შორის არ უნდა გავანაწილოთ. ჩვენი სიმდიდრე მომავალი თაობების საკუთრებაცაა და ისინიც იმსახურებენ წილს საერთო კეთილდღეობაში. შეიძლება საქართველოში ცალკე სამინისტროს შექმნის იდეა სამართლიანად ჩაგვითვალონ სიგიჟედ, მაგრამ უელსური მიდგომის, პრინციპის გაზიარება აუცილებელია.

სასწავლო პროცესის დირიჟორი მასწავლებელია. არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, რომელი საგნის მასწავლებელი დგას ორკესტრის პირისპირ. მნიშვნელოვანია ის, რამდენად მზადაა მასწავლებელი წარდგეს ორკესტრის წინაშე, დეტალურად იცნობდეს პარტიტურას და თითოეული შემსრულებლის/მონაწილის შესაძლებლობებს, ზუსტად გრძნობდეს ამოცანის სირთულეს და ნაპოვნი ჰქონდეს დილემებიდან ალტერნატიული გამოსვლის გზა. თუ ორკესტრი თანამედროვე პოსტმოდერნისტულ თუ პოსტმინიმალისტურ ნაწარმოებს ასრულებს, დირიჟორს/მასწავლებელს გათვლილი უნდა ჰქონდეს შემსრულებლებში იმპროვიზაციის/თავისუფლების ხარისხისა და უნარების მასშტაბი.

ჩვენ, პედაგოგები – ყველანი სადირიჟორო პულტთან ვდგავართ. ეს შედარება შემთხვევით არ გამიკეთებია – ეს არ არის მხოლოდ მეტაფორა. თუ თანამედროვე გამოწვევებს ვპასუხობთ, ვიკვლევთ, მაშინ თანამედროვე სწავლა-სწავლების ფორმებს, სტრატეგიებს, პრობლემის გადაჭრის უნარებსაც უნდა ვფლობდეთ და ადაპტირებული სახით ვთავაზობდეთ მოსწავლეს ისე, რომ მუდამ კეთილ მრჩევლად ვრჩებოდეთ მისთვის.

თანამედროვე სასწავლო პროცესის პულტზე ხან კომპლექსური დავალების, ხანაც პროექტული სწავლების პარტიტურა დევს. ჯერ ჩვენ ვემზადებით პარტიტურის მართლწერის შესაცნობად, ვუღრმავდებით მის დრამატურგიას, ვსწავლობთ დეტალურად, ვითვალისწინებთ საორკესტრო შემადგენლობას/კლასს და გამოვკვეთთ საკვანძო კითხვას: რა როგორ შეუძლია მოსწავლეს? შემდეგ კი ვიწყებთ მუშაობას სამიზნე ცნებებზე როგორც კომპლექსურ დავალებაში, ასევე პროექტულ სწავლებაში.

თითქოს ყველამ ვიცით სამიზნე ცნების შესახებ, მაგრამ მაინც ჩავუღრმავდეთ მას. რომ არა სამიზნე ცნება, შეძლებდა კი მოსწავლე მყარი ცოდნის მიღებას? მყარ ცოდნას მოსწავლე იღებს მაშინ, როცა უღრმავდება ეპოქას, სტილს, მიმდინარეობას. მაგალითად, როდესაც მასწავლებელი მუშაობს ელექტრონულ მუსიკაზე, მან უპირობოდ უნდა გაითვალისწინოს შემდეგი აქტივობები ბგერის ფენომენის გასააზრებლად:

• აამაღლოს მოსწავლეებში კონკრეტული ეპოქის მოვლენების ცოდნის დონე;
• გააცნოს მოსწავლეებს XX საუკუნის გარდამტეხი პერიოდები, რომლებიც გავლენას ახდენს ელექტრონული მუსიკის ენის შეცვლაზე და ეფუძნება შინაარსს, რომელსაც სჭირდება ახალი ფონემური, ლინგვისტური და სონორისტული ,,თხრობითი’’ ტექნიკა;
• სონორისტული ტექნიკა თხრობის, იმპროვიზაციის ის ხერხია, რომელიც მთლიანად შემსრულებლის ოსტატობაზე, მის ინტელექტუალურ შესაძლებლობებზეა დამოკიდებული.

როგორც ვხედავთ, ამ კონკრეტული პერიოდის შესასწავლად უამრავი აქტივობაა ჩასატარებელი, რომელიც საჯარო სკოლის მოსწავლემდე საინტერესო რესურსების შერჩევის გზით უნდა მივიდეს. ამ კონკრეტული მიმართულების კომპლექსურ დავალებაში პედაგოგი მიჰყვება ბგერის ტრანსფორმაციის ფორმებს. ბგერის გარდასახვა, ბგერათა პატერნების ხარჯზე ჟღერადობის გახანგრძლივება და შემცირება – Reproduction of sound & Abbreviation of sound, სონორისტული თხრობის ტექნიკური საშუალებაა, რომლის საფუძველზე ვიღებთ მითოლოგიის, კატაკლიზმების, კატასტროფების აუდიო/სივრცით ილუსტრაციებს.

ასეთ დროს ცხადი ხდება საგანთაშორისი კავშირები. ხმოვანების გაზრდა/გაფართოება/შემცირება უშუალო კავშირშია ფიზიკასთან, კერძოდ, ბგერის სპექტრულობის შესწავლასთან. თუ ბგერის სპექტრულობას არ განვიხილავთ ფიზიკასთან კავშირში, ჩვენ ვერ შევძლებთ, დავეხმაროთ მოსწავლეს XX-XXI საუკუნის მუსიკაში დოდეკაფონიისა და სონორისტიკის სტილურ თავისებურებების გააზრებაში. შესაბამისად, თუ არ დავამუშავებთ აკუსტიკური და სინთეზური ბგერის თვისებებს, მეხსიერებაში ვერ დარჩება მყარი ცოდნა კონკრეტული მიმართულების ირგვლივ. ამიტომაც, სამიზნე ცნება/ცნებები წარმოადგენს კომპასს მკვიდრი წარმოდგენებისაკენ, მყარი ცოდნისაკენ. მაშასადამე, ვიკვლევთ კონკრეტულ საგანს, რომელიც ეფუძნება სამიზნე ცნებებს, რათა მოსწავლემ შეძლოს ნაწარმოების მხატვრული შინაარსის ამოკითხვა, მისი გათავისება და საბოლოო პროდუქტის სახით პრეზენტირება.

სწორედ საკვლევი თემის საფუძველზე მოდელირდება დავალების სტრუქტურა, რომელიც თავისთავად აგებულია მიზანსა და ამოცანებზე. მიზნისკენ მიმავალ კვლევებს შეგვიძლია ვუწოდოთ დაკვირვება, სამიზნე ცნებებზე ,,შეჩერება’’, რომელსაც ლოგიკურად მივყავართ პირობისეულ ცოდნასთან. ეს ცოდნა კი იძლევა ინტერპრეტაციის, ვარიაციის მრავალფეროვან შესაძლებლობებს.

სასწავლო პროცესის მოდელირება, როგორც ზევით აღვნიშნე, ეფუძნება სამიზნე ცნებებს, საკვანძო კითხვებსა და მკვიდრ წარმოდგენებს. ის გახლავთ სწავლა-სწავლების ერთგვარი კომპასი. იმისათვის, რომ ვმართოთ რთული ქცევები, საგაკვეთილო პროცესში, შეგვიძლია გამოვიყენოთ ეს მოდელი, განსაკუთრებით საშუალო საფეხურზე. საგაკვეთილო პროცესის სწორი მენეჯმენტი კი ნებისმიერი სირთულის დაძლევის გარანტიაა. მაშ ასე:

1. მოსწავლეს ვაცნობთ ახალ თემას;
2. კოგნიტური მაორგანიზებლის დახმარებით ვაკეთებთ წინარე ცოდნის ანალიზს;
3. ახალი თემისთვის წინარე ცოდნიდან ვიღებთ იმ საკვანძო საკითხს, რომელიც ახალ მასალაში იმპლემენტირდება;
4. რესურსი ზუსტად უნდა მოვარგოთ ახალი თემის იდეას, რომლის დახმარებით შევძლებთ შინაარსის განზოგადებას;
5. მაგალითისათვის, თუ ვსაუბრობთ Underground-ის ფენომენზე პროექტულ სწავლებაში, მიზანშეწონილია, კლასს ვაჩვენოთ ვიდეო ვიეტნამის ომის ან კარიბის ზღვის აუზის კრიზისზე, 60-იანი წლების სოციო-კულტურულ მოძრაობებზე, პაციფისტურ და ფემინისტურ დეკლარაციებზე.
6. ამ ყოველივეს გათვალისწინებით შევძლებთ მოსწავლეთა დაინტერესებას ასაკობრივი კონტექსტით განპირობებული საკითხებით, რომელთა ინტეგრირება შეგვიძლია სამოქალაქო განათლებასთან, ისტორიასთან, ლიტერატურასთან, უცხო ენებთან…

მასწავლებელი, როგორც დირიჟორი აყალიბებს დამოკიდებულებებს თანამედროვე სწავლების ახლებური მიდგომების მიმართ. მას ხელეწიფება სტანდარტული, ყავლგასული სასწავლო პროცესის გაჯანსაღება, გაცოცხლება და ახალი ინსტრუმენტების – კომპლექსური დავალებისა და პროექტული სწავლების დანერგვა, მოდელირება საკუთარ პედაგოგიურ გამოცდილებაზე.

მეთოდოლოგიასა და პრაქტიკაში ცვლილებების შეტანა, სტრატეგიების გრადაცია, მათი მორგება მოსწავლეების შესაძლებლობაზე, მიზნობრივი უკუკავშირი და მეგობრის როლი – თანამედროვე ჯანსაღი საკლასო სივრცის ნაწილია.

ზოგადად, მოდელირება სოციალური დასწავლის თეორიაში მხოლოდ მიბაძვას არ გულისხმობს. სოციალური დასწავლის გზა არის მიღწეულ შედეგთა ერთობლიობის გათვალისწინება, რომელიც პროცესის გაჯანსაღებას უწყობს ხელს, უფრო მეტიც, დასწავლის თეორიაში მოდელირება მოსწავლეს ეხმარება სოციალიზაციაში, ცხოვრებისეული მოთხოვნების, სირთულეებისა და გამოწვევების დაძლევაში. მოდელირება კომპლექსური ფენომენია და ეხება როგორც საკლასო სივრცეს, ასევე სასკოლო კულტურის განვითარებას, მშობელთა ჩართულობას სასკოლო ცხოვრებაში, რაც მესამე თაობის ეროვნული სასწავლო გეგმის პრიორიტეტული მახასიათებლის – დემოკრატიული კულტურის განვითარების ძირითადი ნაწილია.

როგორც ვიცით, სოციალური სწავლების თეორია – ,,ვიკარი სწავლა’’ – ამტკიცებს, რომ შემეცნებითი პროცესები, რომლებიც ყალიბდება ახალი ცოდნის ან უნარის შეძენისას, უნდა იქნას გაგებული იმ კონტექსტის საფუძველზე, რომელშიც ისინი ადაპტირდებიან.

სოციალური სწავლების თეორიაში კომპლექსური დავალება და პროექტული სწავლება ითვალისწინებს თითოეულ მოსწავლეში ახალი წარმოდგენის, ახალი ცოდნის ჩამოყალიბებას ისე, რომ არ დაიკარგოს მისი ინდივიდუალური შესაძლებლობები. მაგალითად, მუსიკათერაპიაში სოციალური დასწავლა თავისთავად იქცევა თერაპიული სწავლების ფორმად. მოსწავლის დონის გათვალისწინებით ვაკეთებთ მისთვის მორგებულ, მოდელირებულ აქტივობებს, რომლებიც ხელს შეგვიწყობს დავუახლოვდეთ მოსწავლეს და გავიგოთ მისი პრობლემების სირთულის ხარისხი. ჩვენ უნდა მოვერგოთ მის შესაძლებლობებს, რათა მოსწავლემ შეძლოს სოციალიზაცია თანამედროვე სამყაროში. მუსიკათერაპია ხომ პრობლემისადმი მეცნიერული მიდგომაა, სადაც მუსიკა გამოყენებულია პიროვნების ბუნებრივი განწყობის ასამაღლებლად, ეხმარება ადამიანებს ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის გაუმჯობესებაში. ეს არის მიზანზე ორიენტირებული ჩარევა, რომელიც თავისთავად შემოქმედებითი პროცესია მუსიკათერაპევტსა და მიმღებს შორის.

დასკვნის სახით, მინდა მოვიყვანო ამონარიდი დიმიტრი უზნაძის მოხსენებიდან ,,სკოლის მართვა’’, რომელიც ზუსტად პასუხობს დღევანდელ კონტექსტურ და ცხოვრებისეულ მოთხოვნებს:
,,სკოლამ ფართოდ უნდა გააღოს ცხოვრების, მრავალმხრივი საქმიანობის კარი; სკოლაში უნდა ინერგებოდეს არა პასიური მოსმენისა და მომწიფების პროცესი, არამედ აქტიური შემოქმედება და შრომა, მაგრამ არა შემთხვევითი შრომა, არამედ ისეთი, რომელიც გამსჭვალულია და წარმართული მეცნიერული ცოდნის საფუძვლებით’’.

დიმიტრი უზნაძე, ლადო გუდიაშვილი.1945ლადო გუდიაშვილი, 19

როგორი დროულია ქართული ფსიქოლოგიური სკოლის ფუძემდებლის, დიმიტრი უზნაძის მიერ 1917 წელს დაწერილი ეს მოსაზრება, რამდენი რამ უნდა ვისწავლოთ და გავითვალისწინოთ მისი ,,სინათლის’’ სკოლის პრაქტიკული გამოცდილებიდან. დიდი მეცნიერის მოსაზრებები სასკოლო სისტემის რეფორმასთან დაკავშირებით, უაღრესად თანამედროვე და აქტუალურია დღესაც. უმაღლესი განათლებისაკენ მიმავალი გზა სწორედ სასკოლო პროცესში მოდელირებულ კომპლექსურ დავალებებსა და პროექტულ სწავლებაზე გადის. კვლევითი სამუშაოს ეს ორივე ფორმა კი პედაგოგის მუშაობის ახალი ინსტრუმენტებია.