ციფრული ეპოქა და  უჩინარი ბიოგრაფია – მოსწავლეები ციფრულ კვალზე

ტექნოლოგიები ადამიანის ყოველდღიურობის განუყოფელი ნაწილი გახდა. სმარტფონები, სოციალური ქსელები და ვირტუალური სივრცე ბავშვებისა და მოზარდების ცხოვრებაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია, სკოლამ ხელი შეუწყოს მოსწავლეთა ციფრულ მოქალაქეებად აღზრდას და პასუხისმგებლობის გრძნობის განვითარებას.

ამ მიზნით განხორციელებულმა ერთ-ერთმა სასკოლო პროექტმა საინტერესო და საყურადღებო შედეგები აჩვენა – მოსწავლეებმა დაწერეს რეფლექსიური ესეები თემაზე: „ჩემი ციფრული კვალი“. ბავშვების ნააზრევმა ნათლად დამანახა, რომ მოზარდები მხოლოდ აქტიურად კი არ იყენებენ ინტერნეტს, არამედ ღრმად და ფილოსოფიურადაც კი აანალიზებენ თავიანთ ონლაინ ყოფნას.

 ციფრული კვალი როგორც ადამიანის „მეორე ჩრდილი“

მოსწავლეების ესეებში ციფრული ნაკვალევი ორიგინალური მეტაფორებით არის აღწერილი. ბავშვები კარგად აცნობიერებენ, რომ ყოველი ძიება, პოსტი, კომენტარი თუ რეაქცია ვირტუალურ სივრცეში რჩება.

მათი შეფასებით, ციფრული კვალი არის:

• „თანამედროვე ადამიანის უხილავი ბიოგრაფია“, რომელიც უნდა იყოს გააზრებული და ღირსეული;
• „ონლაინ პორტრეტი“, რომელიც მომავალშიც ჩვენი ცხოვრების ნაწილად დარჩება;
• „ადამიანის ერთგვარი სარკე“, რომელიც აჩვენებს, რამდენად ყურადღებიანები ვართ;
• „ჩემი მეორე ჩრდილი“ – ადგილი, სადაც უფრო თავისუფლად გამოვხატავთ აზრებსა და ემოციებს.

ვირტუალური სამყაროს ორი მხარე: სარგებელი და რისკები

მოსწავლეები საუბრობენ იმაზე, რა პრაქტიკული სარგებელი მოაქვს მათთვის ინტერნეტს. მათი თქმით, ტექნოლოგიები ეხმარებათ სწავლაში, ახალი ამბების სწრაფად გაგებაში, თვითგამოხატვასა და მეგობრებთან მუდმივ კავშირში. მეტიც – ისინი ამჩნევენ ალგორითმების მუშაობასაც: პროგრამები „იჭერენ“ მათ ინტერესებს და დაუყოვნებლივ სთავაზობენ საჭირო ინფორმაციას.

პოზიტიურ მხარეებთან ერთად მოზარდები საფრთხესაც ხედავენ. ესეებს წითელ ხაზად გასდევს აზრი, რომ ინტერნეტი თითქმის არაფერს ივიწყებს.

„ინტერნეტში მოხვედრილი ინფორმაცია შეიძლება დიდხანს დარჩეს… ერთი შეხედვით უბრალო ფოტო ან ხუმრობა მომავალში ცუდადაც კი გამოჩნდეს“, – აღნიშნავენ მოსწავლეები და ხაზს უსვამენ, რომ წაშლილი პოსტებიც კი შეიძლება სადღაც ინახებოდეს.

პასუხისმგებლობა და ონლაინ კულტურა

ამ პროექტში ყველაზე იმედის მომცემი ის არის, რომ მოსწავლეები გამოსავალს თვითკონტროლსა და პასუხისმგებლობის აღებაში ხედავენ. ისინი აცნობიერებენ, რომ ვირტუალური ნაბიჯები ისეთივე გააზრებული უნდა იყოს, როგორიც რეალური.

საკუთარ ნაწერებში ბავშვები აყალიბებენ ქცევის ერთგვარ ოქროს წესებს:

1. სიფრთხილე პირადი მონაცემების გაზიარებისას – აუცილებელია დაფიქრება, ვის ვანდობთ ინფორმაციას.
2. ონლაინ კულტურა და ზრდილობა – ინტერნეტში ურთიერთობა ღირსეული უნდა იყოს.
3. მომავალზე ზრუნვა – დღეს დატოვებულმა კვალმა ხვალინდელ დღეს არ უნდა ავნოს.

პედაგოგის სახელმძღვანელო: როგორ შეფასდა მოსწავლეთა ნაშრომები

იმისთვის, რომ პროექტის ფარგლებში მოსწავლეთა რეფლექსია ობიექტურად და მრავალმხრივ შეფასებულიყო, შემუშავდა ანალიტიკური შეფასების რუბრიკა. თითოეული კრიტერიუმისთვის გათვალისწინებულია 1–დან 4 ქულამდე (ქულების მაქსიმალური რაოდენობაა 20):

 ესეს შეფასების რუბრიკა

რეკომენდაცია განმავითარებელი უკუკავშირისთვის

 ვინაიდან ეს თემა მჭიდროდ უკავშირდება მოსწავლეების პირად გამოცდილებას, მშრალ ქულებთან ერთად უმნიშვნელოვანესია თბილი და მიზანმიმართული სიტყვიერი უკუკავშირი.

ნიმუში მასწავლებლისთვის: „ძალიან მომეწონა შენეული შედარება ციფრული კვალისა ადამიანის მეორე ჩრდილთან. შენი არგუმენტები უსაფრთხოების წესებზე დამარწმუნებელია. მომავალში ეცადე, უფრო მეტი ყურადღება მიაქციო აბზაცებს შორის ლოგიკურ გადასვლებს“.

მასწავლებლის როლი და დასკვნა

ამგვარი პროექტები აჩვენებს, რომ თანამედროვე სკოლა გასცდა მხოლოდ მშრალი აკადემიური ცოდნის გადაცემის ჩარჩოებს. მასწავლებელმა მოახერხა, მოსწავლეებისთვის აქტუალური და ახლობელი თემა – ციფრული ცხოვრება – ექცია ღრმა რეფლექსიისა და მსჯელობის საგნად. ბავშვების ესეები და მათზე მორგებული შეფასების სისტემა ადასტურებს, რომ სწორი მიმართულების მიცემის შემთხვევაში ჩვენი მოსწავლეები მზად არიან, გახდნენ ციფრული სამყაროს პასუხისმგებლობიანი, ფრთხილი და გააზრებული მოქალაქეები.