“რატომ უნდა ვისწავლოთ გერმანული?” თბილისის გოეთეს ინსტიტუტმა, რომელიც გერმანული ენის შესწავლის საერთაშორისო ცენტრს წარმოადგენს, ამ საკითხში უკეთ გასარკვევად ახალი პროექტი წამოიწყო. პროექტი პატარა ფილმებისგან – ე. წ. ტესტიმონიალებისგან შედგება, რომლებშიც წარმატებული ქართველები იმ სიკეთეზე საუბრობენ, რაც მათ გერმანული ენის ცოდნამ მოუტანა. ფილმები გასული წლის შემოდგომაზე მომზადდა და გოეთეს ინსტიტუტმა სოციალურ ქსელებში, როგორც ყველაზე ფართო და ხელმისაწვდომ მედიასაშუალებაში, მათი ეტაპობრივად ჩაშვება გადაწყვიტა. სულ ათი ფილმის ნახვა გველის.
ფაქტია, რომ დღეს საქართველოში ყველაზე პოპულარული ენა ინგლისურია. მისი ცოდნა უკვე არათუ სასურველი, მრავალ საჯარო სამსახურში სავალდებულოც კია. სხვა ევროპული ენებისადმი ინტერესი განსაკუთრებით ბოლო წლებში დაიკარგა. მიუხედავად იმისა, რომ გერმანიაში არაერთი ქართველი ახალგაზრდა მიდის სასწავლებლად, – იქ, სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით, უნივერსიტეტებში სწავლის საფასური თითქმის ნულის ტოლია, – გერმანული ენა ჩვენს ქვეყანაში მაინც არ არის პოპულარული. ამის უმთავრეს მიზეზად შეგვიძლია დავასახელოთ გლობალიზაცია, რომელმაც თითქოს შთანთქა სხვა ენის საჭიროება. თუმცა კი, როგორც თბილისის გოეთეს ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, ენის განყოფილების ხელმძღვანელი გერლინდე მასუდი ამბობს, გერმანული ენა უამრავ შანსს იძლევა განათლების მისაღებად, პროფესიის დასაუფლებლად, წარმატებული კარიერის შესაქმნელად.
გერლინდე მასუდი: “ამ პროექტის მიზანია, გერმანული ენა ქართველი ახალგაზრდებისთვის სასურველი გახადოს, გაუღვიძოს მათ ამ ენისადმი ინტერესი და დაანახვოს, რის შესაძლებლობას იძლევა მისი ცოდნა. გვინდა ვაჩვენოთ, რომ, გარდა ინგლისურისა, სხვა ევროპული ენებიც არანაკლებ გამოსადეგი და საჭიროა. როგორც ერთხელ გოეთეს ინსტიტუტის პრეზიდენტმა, პროფესორმა ლიმბახმა აღნიშნა, Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus – ინგლისურის ცოდნა საჭიროა, გერმანულისა კი სასარგებლო. მაგალითად, გასულ კვირას გაიმართა შერჩევითი გასაუბრება DAAD-ის სტიპენდიის კანდიდატებთან. პროფესორებმაც აღნიშნეს მათი მომზადების მაღალი დონე. და რა სამწუხარო იქნებოდა, რომ მათ არ ჰქონოდათ გერმანიის უნივერსიტეტებში სათანადო ცოდნის მიღების საშუალება. საქართველოს ამჟამინდელი საგარეო საქმეთა მინისტრის, მაია ფანჯიკიძის მაგალითი კი მართლაც აღსანიშნავია – ის ხომ გერმანული ენის მასწავლებლობიდან გახდა ჯერ ელჩი, მერე კი საგარეო საქმეთა მინისტრი”.
მაია ფანჯიკიძემ უყოყმანოდ გამოთქვა მზადყოფნა, მონაწილეობა მიეღო პროექტში “რატომ გერმანული?”. მისი ფილმი, რომელშიც მინისტრი საკუთარი გამოცდილების შესახებ გვიყვება, განსაკუთრებით პოპულარულია ინტერნეტსივრცეში. მან მშობლების გადაწყვეტილებით გერმანული ენის შესწავლა ოთხი წლისამ დაიწყო, იენის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კი ათი წელი პროფესორ გურამ რამიშვილის მიერ დაარსებულ “გერმანულ სკოლაში” მუშაობდა მასწავლებლად, ვიდრე, როგორც საუკეთესო გერმანისტი, გერმანიის ელჩმა კოტე გაბაშვილმა არ მიიწვია ბონში, საელჩოში სათანამშრომლოდ, საიდანაც დაიწყო მისი როგორც დიპლომატის კარიერა.
“ენა, ზოგადად, მსოფლმხედველობაა. გერმანული ენა ისეთივე მოწესრიგებულია, როგორიც გერმანელი ხალხი და გერმანია. გერმანული ენის ზედაპირულად ცოდნა წარმოუდგენელია, – მაშინ ენა არ იცი. გარდა ამისა, გერმანულის სწავლას სავსებით პრაქტიკული მიზეზიც აქვს: იგი ქმნის არაჩვეულებრივ ფუნდამენტს სხვა ანგლო-საქსონური ენების სასწავლად. თუ ფუნდამენტური განათლების მიღება სურს ადამიანს, სწორედ გერმანული ენის სწავლით უნდა დაიწყოს და შემდეგ მასზე დააშენოს სხვა ენები. მე ასე მოვიქეცი და ახალგაზრდებსაც ამას ვურჩევდი”, – ამბობს მაია ფანჯიკიძე, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი.
მომღერალმა სალომე კორკოტაშვილმა გერმანულის სწავლა მეორე კლასიდან დაიწყო მე-6 გიმნაზიაში. მისი თქმით, გერმანული გემრიელი ენაა, რომელსაც დაგემოვნება უნდა. “იმ ახალგაზრდებისთვის კი, ვისაც კლუბური მუსიკა უყვარს, ძალიან საინტერესოა ბერლინში ცხოვრება”, – ამბობს სალომე თავის ფილმში და ფიქრობს, თვითონაც სცადოს სიმღერა გერმანულ კლუბში. “გერმანიაში ძალიან ბევრი საშუალებაა თავის დასამკვიდრებლად. ვფიქრობ, გერმანული გამომადგება იმისთვის, რომ მივაღწიო ჩემს მიზანს”.
მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის ხელმძღვანელმა, რეჟისორმა ლევან წულაძემ კი გერმანული და ქართული დაახლოებით ერთდროულად ისწავლა, პირდაპირ, გრამატიკის გარეშე. სწორედ გერმანული ენის ცოდნა დაეხმარა მას 90-იან წლებში “თეატრალური სარდაფის” შექმნისას, რომლის იდეაც გოეთეს ინსტიტუტის მაშინდელი დირექტორის მხარდაჭერით განახორციელა. აქვე ლევან წულაძე საოცარ ამბავს გვიყვება თავისი ბებიის მეგობარზე, ერთ ქუთაისელ ქალბატონზე: “ბებიაჩემის ძმა, რომელიც სწავლობდა ბერლინში, ჩამოვიდა ზაფხულში დასასვენებლად და ჩამოიყვანა ორი მეგობარი. ერთ-ერთს ერქვა ადოლფი. ამ ადოლფს მოეწონა ბებიაჩემის მეგობარი, ქალბატონი თამარა და სამი დღის განმავლობაში სეირნობდა მასთან ერთად ქუთაისში. წავიდა ეს ადოლფი და დარჩა ქალბატონი თამარა. როცა შეიცვალა ცხოვრება, ბოლშევიკები მობრძანდნენ, ჯერ მაშინ გადაასახლეს, მეორედ კი ომის დროს – ვიღაცამ თქვა, ეს ადოლფის შეყვარებული იყოო და ოცი წლით გადაასახლეს კომის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. გავიდა წლები, ის ადოლფი ჩამოვიდა საბჭოთა კავშირში როგორც ტურისტი და შეხვდა ქალბატონ თამარას. ამ კაცის გულისთვის ქალს ცხოვრება დაენგრა, მაგრამ მას ამის შესახებ ვერაფერი უთხრა: გერმანული ვიცი, მაგრამ ლექსიკა არ მივარგაო, ამიტომ მომერიდა, ვაითუ რაღაც არასწორად მეთქვაო, – ასეთი იყო მისი არგუმენტი… ამას რომ უყვებოდა ბებიაჩემს, მეც გადმომხედა: ამიტომ ისწავლე ენა, კარგად ისწავლე, რომ მერე არ შეგრცხვეს და კარგად აუხსნა ყველაფერი იმ ადამიანს, ვისაც გინდაო”.
გლობალიზაციამ, რომელმაც ჩვენს ცხოვრებაში დომინანტად ინგლისური ენა აქცია, ისიც მოიტანა, რომ სასწავლებლად, სამოგზაუროდ თუ სამუშაოდ უცხოეთში წასვლა გამარტივდა. გერმანია ის ქვეყანაა, სადაც პროფესიულ კადრებზე მოთხოვნა განსაკუთრებით გაიზარდა. გერმანიაში სწავლას დასაქმების პერსპექტივაც აქვს, მით უფრო – ტექნიკური პროფესიების წარმომადგენლებისთვის, ხოლო განათლებულ ადამიანებთან ურთიერთობას ნაკლები პრობლემა რომ ახლავს, ვიდრე გაუნათლებლებთან, ეს ევროპის ქვეყნებმა საკუთარი გამოცდილებით იციან. შესაბამისად, ემიგრანტთა ინტეგრაციის საკითხი იქ მწვავდება, სადაც განათლების ნაკლებობაა, – გვიხსნის გერლინდე მასუდი იმ შეკითხვის პასუხად, რომელიც გერმანიაში სასწავლებლად წასული ახალგაზრდების უკან დაბრუნების საკითხს ეხება.
“მიუნხენში ე.წ. “ახალი გერმანელების” ოცი პროცენტი ცხოვრობს. როცა სტატისტიკას ვადევნებთ თვალს, ვხედავთ, რომ ინტეგრაცია ურიგოდ არ მიმდინარეობს. უბრალოდ, ადამიანებს ცუდი მაგალითების მოშველიება უფრო უყვართ, ვიდრე კარგის. პრობლემები კი საზოგადოებაში ყოველთვის არის. მარტში გოეთეს ინსტიტუტს გერმანული ენის მასწავლებლებისთვის დაგეგმილი აქვს სემინარი, რომელიც მიგრაციის პრობლემებს ეხება. ეს პროცესი საზოგადოებასაც ცვლის. გერმანიაში უამრავი რეჟისორი თუ მწერალია, რომლებიც წარმოშობით არ არიან გერმანელები, მაგრამ გერმანულ კულტურას ქმნიან. ჩემი გამოცდილებით, პატარა ქვეყნების მოქალაქეები უფრო აქტიურად სწავლობენ უცხო ენებს, ვიდრე დიდი ქვეყნებისა. ასეა, მაგალითად, ლუქსემბურგში. ენა პატარა ქვეყნებისთვის ხიდის როლს ასრულებს, რაც დიდ ქვეყნებს თითქოს უფრო ნაკლებად სჭირდებათ, რადგან მათ ენაზე ბევრი ადამიანი ლაპარაკობს. საქართველოში ბევრი საინტერესო ადამიანია, რომლებსაც შეუძლიათ სხვადასხვა ქვეყანაში მნიშვნელოვანი პროექტების განხორციელება, რაც მათ საქმეს წაადგება, ამისთვის კი ენების ცოდნაა საჭირო”, – ამბობს გერლინდე მასუდი და, როგორც პედაგოგი, გვირჩევს, ენების შესწავლა ადრეული ასაკიდანვე დავიწყოთ, რათა რამდენიმე ენის შესწავლის შანსი გვქონდეს. ამგვარი მიდგომაა ევროპის ქვეყნების განათლების სისტემაში, სადაც მშობლიურის გვერდით სავალდებულოა მინიმუმ ორი ენის შესწავლა, რათა მეზობელ ქვეყნებთან სრულფასოვანი ურთიერთობა შეძლონ.
თბილისის გოეთეს ინსტიტუტის მომდევნო პროექტები სწორედ აქეთ იქნება მიმართული – ერთ-ერთი მათგანი, “კითხვის დღე” სკოლისა და სკოლამდელი ასაკის ბავშვებისთვის, უკვე გაიმართა. ამ მრავალფეროვან პროექტში მონაწილეთა რიცხვი იმდენად დიდი იყო, რომ მისი განხორციელება კვლავაც იგეგმება. ასევე ახალგაზრდებისთვის მზადდება მუსიკალური პროექტი ქარვასლაში – “მუსიკა+X”, ინტერაქტიული გამოფენა, რომლის მიზანიც თანამედროვე გერმანულ მუსიკალურ მიმართულებათა გაცნობაა.
