„ადამიანის სული შიშველი უსაზღვროებაა, მაგრამ უსაზღვროება, სავსე საზრიანობითა და სისტემატურობით. მისი გარემო კი ძირფესვიანად დაუსრულებელი, ქაოსური და უმიზნოა“, – უთქვამს #1 ქართველ ფსიქოლოგს, დიმიტრი უზნაძეს.

როცა ეს სიტყვები წავიკითხე, პირველად გავიაზრე სხვაგვარად, როგორი შეიძლება იყოს ადამიანის სული და სად მიდის ის.

ჩემს მოსწავლეებს მხატვრული ტექსტების ანალიზზე მუშაობის დროს ხშირად ვეუბნები, რომ ლიტერატურის მასაზრდოებელი, მითოსთან, ისტორიასთან და რელიგიასთან ერთად, არის უპირველესად ფილოსოფია და მწერალი ყოველთვის ცდილობს, პასუხი გასცეს ოთხ მთავარ ფილოსოფიურ კითხვას: 1. რამ შექმნა და როგორია სამყარო? 2. რა კოსმიური ძალაა ღმერთი? 3. ვინ არის ადამიანი და რაში გამოიხატება მისი სულიერი მისია? 4. სად მიდის სული სიკვდილის შემდეგ?

ამ წერილით მინდა გადმოვცე ლიტერატურის მასწავლებლის შეულამაზებელი ფიქრები ადამიანის სულის რაობასა და მოძრაობაზე.

ის კოსმიური ძალის (რომელსაც ვუწოდებთ ღმერთს, „რომელმან შექმნა სამყარო ძალითა მით ძლიერითა“) განუყოფელი ნაწილია, კოსმოსში განფენილი, როგორც ჰაერი… უზნაძის გაგებით, „დაუსრულებელი, ქაოსური და უმიზნო“. „უმიზნოს“ შესახებ მე ვერაფერს მოგახსენებთ, რადგან ჩემი მწირი გონებით სამყაროს საიდუმლოებათა შეცნობა ნაკლებად შემიძლია, არც ინიციაციური სიბრძნის მფლობელი ვარ, ჩემდა საუბედუროდ (ალბათ გენიოს ფსიქოლოგს ამის თქმის უფლება ჰქონდა), მაგრამ „დაუსრულებელს“ ნამდვილად ვეთანხმები, სინონიმად ასევე უსამანოს ვუწოდებდი. ხოლო უზნაძის განმარტებას – „ქაოსურს“ ერთ სიტყვას დავამატებდი (რა თქმა უნდა, ჩემთვის! თუ დიდი მეცნიერის სული მომიტევებდა ამ მკრეხელობას) და მივიღებდი ასეთ შესიტყვებას: „მოწესრიგებულად ქაოსური“ ან „ღვთაებრივად ქაოსური“.

ერთი ადამიანის სული ამ უსამანო მოვლენის ერთი „მოლეკულაა“ (პირობითად ვიყენებ ამ ტერმინს, რადგან არ ვიცი, რა ვუწოდო). ის დაბადებისას თუ მუცლად ჩასახვისას ერთ კონკრეტულ სხეულში განეფინება. სხეული მისთვის პატარა ჭურჭელია, ქართული სასულიერო მწერლობის გაგებით, „სამოსელი სულისა“ (იოვანე საბანისძე, „ჰაბოს წამება“). სიკვდილი სულს ამ სხეულიდან ამოტყორცნის, გაათავისუფლებს და ისევ იმ დაუსაბამო კოსმიურ სივრცეს თუ ველს დაუბრუნებს. ამიტომაც გვჯერა სულის უკვდავების. და რადგანაც ყოველივე მატერიალური, ხორციელი და მიწიერი წარმავალია, სამყაროში მემილიონეხარისხოვან და ბევრად უფრო ნაკლებმნიშვნელოვან ადგილს იკავებს, დაბადება და სიკვდილიც საოცარი რამ ყოფილა: ჩასახვისას ჩვენი სხეული, უფლის ნებით, კოსმიურ წესრიგს „მოსტაცებს“ ერთ უნივერსალურ „მოლეკულას“, მსოფლიო სულის ერთ პაწაწინა ნაგლეჯს (მაკროსგან მიკრო გამოცალკევდება და „ჩაიღვრება“, დაივანებს ღვთისა და მშობლების ძალისხმევით შექმნილ ჭურჭელში – პაწაწინა, უმწეო, უსაყვარლეს ქმნილებაში – ბავშვის სხეულში) და დაისაკუთრებს იმდენი ხნით, რამდენი წლითაც მას დედამიწაზე ხორციელად არსებობა უწერია. ეს „ნაგლეჯი“ სიკვდილის შემდეგ ისევ იმ ღვთაებრივ ველს დაუბრუნდება, ამორფულსა და უსასრულოს.

ვინ იცის, ის ოდესმე დაბრუნდება თუ არა რომელიმე ახალ, პაწაწინა, უსაყვარლეს სხეულში ისევ იმ სახით, როგორც ჩვენს სხეულში იყო, მაგრამ ეს წარმოუდგენელი მგონია, რადგან, ადამიანის სული, ეს აბსტრაქტული სუბსტანცია, ინდივიდუალურად სახექმნილი კი არ ყოფილა, არამედ – უფლისეული უსასრულობის განუყოფელი ნაწილი, თავისი არსისთვის დამახასიათებელი „ინგრედიენტებისგან“ შემდგარი. „ინგრედიენტებში“ ვგულისხმობ იმ დამახასიათებელ თავისებურებებს, რაც სულს ზოგადად გააჩნია ჩვენში ბინადრობის ჟამს.

თურმე ადამიანები ამ არსით გაერთიანებულნი და ურთიერთდაკავშირებულნი ვყოფილვართ. ერთი მთლიანის განუყოფელი ნაწილები ვყოფილვართ, სამება და ერთარსება უფალივით ერთარსება, მაგრამ რამდენიმემილიარდება (იმდენი, რამდენი ადამიანიც ცხოვრობს დედა პლანეტაზე).

გავიხსენოთ, როგორ მოიაზრებს საკუთარ თავს ავთანდილი სამყაროს კოსმიურ წესრიგში: „არა ვიქმ, ცოდნა რას მარგებს ფილოსოფოსთა ბრძნობისა? მით ვისწავლებით, მოგვეცეს შერთვა ზესთ მწყობრთა წყობისა“. #1-მა ფსიქოლოგმა ხომ გვითხრა, რომ „სულის უსაზღვროება სავსეა საზრიანობითა და სისტემატურობით“! ბრძენთა ბრძენი ავთანდილი, სრულქმნილი თავისი გონიერებით, „სევდის მუფარახი“ და „ცნობიერთა დასტაქარი“ (ანუ ფსიქოანალიტიკოსი) სწორედ იმას გვიმხელს, რომ თავისი ცოდნა ღმერთის მიერ დაწესებულ კოსმიურ წესრიგში ინტეგრაციისთვის სჭირდება.

ალბათ ამიტომაც არის გააზრებული ქართულ მითოსსა და სულიერ კულტურაში დაბადება და გარდაცვალება ესოდენ მახლობელ, ლამის ურთიერთფარდ მოვლენებად.

ვინ იცის, იქნებ სამყაროს შემოქმედი ღმერთი, მოკვდავთა მიერ შეუცნობელი, სწორედ ეს მთლიანობაა, ჩვენი სულებისა და კიდევ კოსმოსის სხვა ნაწილების უსასრულო მთლიანობა? ჰაერივით თვალით უხილავი, უნივერსალური, შეუმეცნებელი, რუსთველის ენით რომ ვთქვათ, „ყოფილი, მყოფი, უთქმელი, ყურთაგან მოუსმენელი“, კოსმოსის სამი სკნელის გამგებელი, „ღმერთი ხმელთა და ცათა“, „რომელი ფლობს ქვენათ ზესსა“, „უცნაური და უთქმელი უფალი უფლებათა“, „გულისთქმათმფლობელი“, „წყალობის გარდმომფენელი“, „ერთარსება ერთი“, „მზიანი ღამე“, „უჟამო ჟამი“, „ნათელი დაუღამებელი“, „უმძლესთა მძლეთა მძლე“, „ვინ საზღვარსა დაუსაზღვრებს“, „ვის მორჩილებენ ციერნი ერთის იოტის წამისად“ და ასე დაუსრულებლად… ამ მთლიანობის მწამს, რადგან სხვაგვარად მისტიური, ინიციაციური სიბრძნის მფლობელნი – ბიბლიური ავტორები ადამიანს არ გამოაცხადებდნენ უფლის სახედ და ხატად.

ალბათ არცერთ ენაში „ადამიანის“ შესატყვისი სიტყვის ფუძე უფლის მიერ შექმნილი პირველი კაცის სახელისგან არ წარმოდგება. განსაცვიფრებელია ქართული ენის ეს მიგნება. ეს სიტყვაც ალბათ მაშინ გაჩნდა, როცა ძველი აღთქმის წიგნები ითარგმნა ქართულად. ნეტავი გულთმისნობა შემეძლოს, რომ დავადგინო, როდის ვინ წარმოთქვა ქართულ ენაზე სიტყვა „ადამიანი“ პირველად? ნეტა ის ჰაგიოგრაფიასა და „ვეფხისტყაოსანში“ თუ გვხვდება? უნდა ვეძებო. თუმცა, ღმერთო, რამ დამაჩლუნგა? განა ოდესმე დამავიწყდება ავთანდილის შეძახილი მისი ხილვით ზარდაცემული ასმათის დასამშვიდებლად: „სულე! რამც გიყავ? კაცი ვარ, ადამიანი“…

ალბათ ილიამ თავის უკვდავ მოთხრობას ამიტომაც უწოდა `კაცია-ადამიანი?!“ და სათაურის ქვეტექსტში მრავალმნიშვნელოვანი შეკითხვა ჩადო: ეს ლუარსაბი, ქართველთა ყველა მანკიერების კრებითი სახე-სიმბოლო, არის ან კაცი, ან ადამიანიო?

ნურავინ გამოიდებს თავს, რომ ადამიანურ გრძნობებში დადებითი და უარყოფითი ბუნებისთვის ფარდია და ორივე პოლუსი ადამიანურია. რაც ჰუმანისტური, ანუ ადამიანურია, ეს არის მხოლოდ კეთილი გრძნობები და მიდრეკილებები, ხოლო ბოროტი ადამიანური კი არა, სატანურია და სულიერი სრულქმნილებისგან შორს დგას. სხვა რამეა შეცდომა, შეცოდება (რაც ევასა და ადამს დაემართათ და რასაც ემსხვერპლა კაცობრიობის კეთილდღეობა), რაც უვიცობით ან სულსწრაფობით, გაუცნობიერებლად მოსდის ადამიანს. თუ არის სინანული, ეს უკვე კეთილშობილურია! მაგრამ შეგნებული ბოროტმოქმედება, შორსგამიზნული ბოროტგანზრახვანი სულ სხვა რამეა.

მინდა, მთელი კატეგორიულობით განვაცხადო: ბოროტება არ შედის სამყაროში არსებულ იმ კოსმიურ წესრიგში, რომელზეც ზემოთ ვსაუბრობდით. არ შეიძლება კოსმიური სული – ღვთაებრივი უსასრულო „ხალიჩა“, მშვენიერი და თვალწარმტაცი, რომელიც ადამიანებში არის „განფენილი“, ბოროტსა და მანკიერს შეიცავდეს. თინათინიც ხომ არწმუნებს საკვირველი უცხო მოყმის ნახვისა და ვერშეცნობის გამო მჭმუნვარე როსტევანს: „ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა?“. ბოროტის მსახურნი ამ „ხალიჩისგან“ შორს არიან, სადღაც სატანურ დაუსაბამობაში, სხვა განზომილებაში, რომლის აღწერითაც თავის ატკივება არ მინდა. აი, სწორედ აქ უნდა შევიმეცნოთ სამოთხე და ჯოჯოხეთი. ის ღვთაებრივი „ხალიჩა“ სამოთხეა, სალხინებელი სულისა, სადაც სულით ნათელნი და გულით სუფთანი მიდიან (თუ „უერთდებიან“ უფრო სწორი იქნება?), ხოლო ჯოჯოხეთი სატანური დაუსაბამობაა და სულით ბნელნი იქითკენ წავლენ.

უთუოდ დაგღალეთ ჩემი აბდა-უბდით. ნუ მეტყვით, რა აბრაკადაბრა დაგიწერიაო. დასასრულ ჩემი მთავარი სათქმელის განდობა მინდა: ჩვენი სულები, ღვთის განსაცვიფრებელი წესრიგის განუყოფელი ნაწილები, მხოლოდ სიკეთეს და უსამანო სიყვარულს უნდა ასხივებდნენ და განაგდონ ბოროტი.

რამდენჯერაც არ უნდა მკითხონ, რომელია მსოფლიო მწერლობიდან შენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფრაზაო, ვუპასუხებ, რომ ესაა ნესტან-დარეჯანის სიტყვები ქაჯეთის ციხიდან სატრფოსადმი მიწერილი წერილიდან:

„ღმერთსა შემვედრე, ნუთუ კვლა დამხსნას სოფლისა შრომასა,

ცეცხლსა, წყალსა და მიწასა, ჰაერთა თანა ძრომასა,

მომცნეს ფრთენი და ავფრინდე, მივჰხვდე მას ჩემსა ნდომასა,

დღისით და ღამით ვხედვიდე მზისა ელვათა კრთომასა“…

თუ ქართველთა მითოსური წარმოდგენით იმიერსოფლის 9 ციდან შვიდი ცა იყო ადამიანური, მერვე – გარდამავალი, ხოლო მეცხრე ცაზე ივანებდა უფალი და ზეადამიანური იყო მხოლოდ მეშვიდე ცაზე ასვლა, რუსთველმა თავის გმირს ათქმევინა: „ნუმცა ცხრითავე ვზი ცითა“… მეცხრე ცაზე ნუ ავსულიყავიო… ეს იყო ნესტანისთვის ყველაზე დიდი წყევლა, რადგან მას თავის საუფლოდ მეცხრე ცა მიაჩნდა, მარადიულ ნათელში უფალთან ამაღლება…

ვერასოდეს ვივიწყებ გიორგი მერჩულის მიერ მოთხრობილ წმინდა მამა გრიგოლ ხანძთელის აღსასრულს: „და ესრეთ შეჰვედრა სული უფალსა და შეერთო ანგელოსთა კრებულსა, რამეთუ უხორცონი ანგელოსნი და სულნი კაცთანი ერთბუნება არიან და სულსა კაცისასა აქუს მეტყუელებაი ანგელოზებრი“. ანალოგიური შეფასება ბოროტ სულზე თუ შეიძლება ითქვას? თუნდაც იმავე ძეგლის უკეთური გმირის – ცქირის აღსასრულის დროს თუ იტყოდა მსგავს რამეს გიორგი მერჩულე? პასუხი უთქმელადაც ნათელია…

ღმერთმანი, არ დამვიწყებია მთავარი, რისთვისაც ვიჯახირე ამ წერილის წერისას. სად მიდის სული? ნათელი სული, დროებით ჩვენს სხეულში ჩასახლებული, შეუერთდება კოსმიურ წესრიგს, „უფლის ხალიჩას“, საიდანაც ღმერთმა შთაგვბერა იგი, ხოლო კეთროვანი სული სატანის საუფლოში წავა. აბა, რა იქნება, სატანის მიერ შთაბერილს იქ რა უნდა, „სადა მართალნი განისვენებენ“?

ვერ გადავწყვიტე, როგორ უნდა დამემთავრებინა ეს წერილი? რა უფრო მოუხდებოდა? რატომღაც გამახსენდა ჩემი 2012 წელს დაწერილი ლექსი, რომელსაც ჰქვია „მთავარი“…

არის ჟამი, როცა უნდა დაამთავრო, მაგრამ არის რაღაც, რაც არ მთავრდება…

მთავარია, ”მთავრის ღიმილზე არ გაცვალო პატიოსნება”,

მთავარია, რაც არის მთავარი, სულიდან იყოს…

მთავარია, გზანი წამებისანი ისე გაიარო, მთავარი დარჩეს შენთან…

და თუ მთავარი გადარჩა, მიუხედავად ბევრი არამთავრის შეტევისა,

მიხვდები, რომ მართლაც ის ყოფილა მთავარი…

და რადგანაც იცი მთავარი, დანარჩენი მეორეხარისხოვანია…

„ჩვენ ყველანი ბავშვობიდან მოვდივართ“, შესაბამისად ყველა ის თვისება, რომელიც ჩვენში ყალიბდება, ადრეული ასაკიდან იღებს სათავეს. სწორად ჩაგდებული მარცვალი, ღირსეული, ზნეობრივი ადამიანის ჩამოყალიბების საფუძველია. ეს საპასუხისმგებლო მისია კი უფროსებს აკისრიათ, რომელთაც უდიდესი სიფრთხილე მართებთ, რომ სწორი ხედვა, სწორი ღირებულებები, უნარ-ჩვევები განავითარონ პატარებში. დღეს თუ საზოგადოება ბევრი უნარის, განსაკუთრებით სოციალური უნარის დეფიციტს განიცდის, ვფიქრობ, სწორედ არასწორი აღზრდის, არასწორად ჩაგდებული მარცვლის ბრალია. უკვე აღარავინ დავობს საკითხზე, რომ სოციალური უნარები არის მწვანე ბარათი საზოგადოებაში ინტეგრაციისათვის. ის თანდაყოლილი არ არის და მისი შეძენა–შეთვისება ყოველთვის შესაძლებელია. თუმცა, როგორც ზემოთ აღვნიშნე, სასურველია ბავშვობიდანვე ვასწავლოთ მომავალ თაობას, სხვაგვარად გაიაზრონ მათ ირგვლივ არსებული თითოეული დეტალი; იფიქრონ და დაინახონ როგორ აღიქვამენ, რას ითხოვენ მათ ირგვლივ მყოფნი, მშობლები, მეგობრები, ახლობლები, უბრალოდ ნაცნობები, ცხოველები, ფრინველები, მცენარეები და, ზოგადად, სამყარო; რის გაცემა და მიღება სრულყოფს ჩვენს როლს საზოგადოებაში. როგორც ფსიქოლოგები აღნიშნავენ, სოციალური უნარები არის საშუალება ჩვენი ემოციისა და გრძნობების გამოსახატავად. იგი გვაძლევს საშუალებას, გამოვთქვათ ჩვენი მოსაზრება იმ სიტუაციებზე, რომლებიც ჩვენში განცდებს იწვევს, რომ უფრო მეტად დავუახლოვდეთ ერთმანეთს, ვიზრუნოთ ურთიერთზე და გავხადოთ სამყარო უფრო კარგი.

სოციალური უნარების წყალობით, ცხოვრება უფრო მარტივი და საინტერესოა. იგი ინტერპერსონალური და ინტერკულტურული ურთიერთობის დამყარების საშუალებას იძლევა. მაღალი სოციალური უნარები ამარტივებს ცხოვრებას, ადამიანთა მიღებას, მათი განსხვავებულობის მიუხედავად, საზოგადოებაში ადაპტირებას და ცხოვრებაში დასახული მიზნების მიღწევას.

რას მოიაზრებს სოციალური უნარები?

სოციალურ უნარებში, რომლებსაც ფსიქოლოგები, პირობითად, კატეგორიებად ყოფენ, მოიაზრება:

1. ძირითადი სოციალური უნარები

• პასუხისმგებლობის საკუთარ თავზე აღება;
•  ამოცანის შესაბამისად შესრულება;
•  პასუხისმგებლობის სხვასთან გაზიარების სურვილი.

2. მოწინავე სოციალური უნარები

• სხვისი პატივისცემა;
• სხვისი მოსმენა (ემპათია);
• გადაწყვეტილების მიღება სამართლიანობისა და თანასწორობის საფუძველზე (ჯგუფურ მუშაობაში);
• საკუთარ და სხვის რწმენებს, შეხედულებებსა და იდეებს შორის განსხვავების აღიარება;
• აზრის გამოხატვა სხვისი შეურაცხყოფის გარეშე.

3. აფექტური სოციალური უნარები

• თანამშრომლობა;
• თანამშრომლობა ჯგუფში;
• თავაზიანობა;
• მასალის გაზიარება.

4. მოლაპარაკების უნარები ან აგრესიის ალტერნატივები

• კონფლიქტის გადაჭრა;
• სხვების ყურადღებით მოსმენა;
• კომპრომისის დაშვება;
• სიტუაციის შესატყვისი რეაქცია;
• პასუხისმგებლობის აღება;
• სამართლიანობა. 

5. სტრესის დაძლევის უნარები

• გადაწყვეტილების მიღება ჯგუფში;
• სხვების მოსმენა;
• კამათი იდეების გარშემო;
• კითხვების დასმა;
• ძალისხმევა კონსენსუსის მისაღწევად.

6. დაგეგმვის უნარები

• ჯგუფში როლების მრავალფეროვნების მიღება;
• მოცემულ სიტუაციაში შესატყვისი ქცევის გაცნობიერება და შესაბამისი მოქმედება;
• როლების მონაცვლეობა (მაგ., ერთ გარემოში – ლიდერობა, მეორეში – შემსრულებლობა).

როგორ შევიძინოთ სოციალური უნარები?სოციალური უნარების შეძენის უამრავი საშუალება არსებობს. ერთ-ერთი მათგანია ანიმაცია. ვფიქრობ, იგი საუკეთესო საშუალებაა ადრეულ ასაკში მნიშვნელოვან საკითხებზე დასაფიქრებლად, ასოციაციური ფიქრების აღსაძვრელად, თუმცა შემოთავაზებული ანიმაციები არც უფროსებს დატოვებს გულგრილს და ბევრ ფიქრს აღძრავს. ჩემი მოსწავლეების მაგალითზე დაყრდნობით შემიძლია დაბეჯითებით ვთქვა, ეს ანიმაციები, ძალიან ბევრ საკითხს სულ სხვაგვარად დაანახებს მოზარდს და კარგად გააზრების შემდეგ, იქცევა ერთგვარ რესურსად სოციალური უნარების გამოსამუშავებლად.

1. „უსინათლო ვაიშა“

ეს არის თეოდორ აშევის დრამა არაჩვეულებრივი სიუჟეტით. ამბავი გოგონაზე, რომელიც მარცხენა თვალით მხოლოდ წარსულს ხედავს, მარჯვენით – მომავალს. ყოველი დღე არის ახალი აღმოჩენა და ახალი დაბადება, მაგრამ გოგონას ეს უნარი წართმეული აქვს. „წარსულსა და მომავალს შორის მხოლოდ ერთი წამია, სწორედ ამ წამის დაჭერაა ცხოვრება“, რათა იგრძნო შეჩერებული წამის მშვენიერება, ზოგჯერ სწორედ ამ წამების დაფასებას ვერ ვახერხებთ. ვერ ვამჩნევთ იმ ადამიანებს, რომლებიც ამ წამებს გვილამაზებენ, უსინათლო ვაიშას მსგავსად ვერ ვაფასებთ სათანადოდ აწმყოსა და იმ ადამიანებს, რომლებიც ჩვენ გვერდით არიან.

ფილმის ბმული:https://www.imovies.cc/ka/movies/878370125/BlindVaysha/GEO/MEDIUM

2. „მგალობელი ჩიტი“

ეს არის ამბავი პატარა ჩიტისა, რომელიც ახლა იწყებს ცხოვრებას, სამყაროს შეცნობას. იგი ჯონათან ლივინგსტონის შთამომავალია. დედა საკვების მოპოვებას ასწავლის, პატარას კი უფრო დიდი სამყაროს შეცნობა სურს. არ ემორჩილება დედას, არ ჰგავს სხვებს. საკუთარ გზას ირჩევს, რომელიც მის და სხვების ცხოვრებას, უფრო ლამაზს, ტკბილსა და საინტერესოს ხდის. გაუკვალავი გზით სვლა, რა თქმა უნდა, რისკია, მაგრამ უმეტეს შემთხვევაში ხომ სწორედ ეს სძენს ცხოვრებას ხიბლს, ასეთი ადამიანები ცვლიან სამყაროს.

ფილმის ბმული: https://www.imovies.cc/ka/movies/450295417/Piper/ENG/MEDIUM

3. „თმიანი სიყვარული“

ეს არის ძალიან თანამედროვე, ემოციური, უთბილესი ანიმაცია დედაშვილობაზე, მამაშვილობასა და ზოგადად ოჯახზე. ამბავი მძიმე სენით დაავადებული დედის სანახავად მიმავალ გოგოზეა, რომელსაც სურს ის რჩეული ვარცხნილობა გაიკეთოს, რომელიც დედასთან ასოცირდება. ეს არის ფილმი, რომელიც მცირე დროში ძალიან ბევრს გეტყვით, ბევრ ფიქრსა და განცდას აღგიძრავთ მნიშვნელოვან თემებსა და საკითხებზე, როგორიცაა ზრუნვა, ზრუნვის დაფასება, თანადგომა, თანაზიარობა, გამოუვალი მდგომარეობის არარსებობა.

ფილმის ბმული:

https://https://www.imovies.cc/ka/movies/878446608/Hair-Love/ENG/MEDIUM

4. „ნადიმი“

ოთხფეხა მეგობრები ცვლიან ჩვენს ცხოვრებას, გვილამაზებენ სამყაროს. აღვიძებენ ჩვენში დაფარულ უნარებს და გვაიძულებენ სხვაგვარები ვიყოთ. ცხოველთან ურთიერთობის დადებით გავლენაზე ბევრი თქმულა და დაწერილა, უამრავი ემოციური ფილმიც არსებობს. ეს მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციაც ამ ურთიერთობის კიდევ ერთი საოცარი ხედვაა, ოღონდ სხვა რაკურსით.

ფილმის ბმული: https://www.imovies.cc/ka/movies/450141863/Feast/ENG/MEDIUM

5. „ბაო“

ეს არის ერთი გაბმული მეტაფორა დედაშვილობაზე. დედას ეგოისტურად უყვარს შვილი და ვერასდროს გრძნობს, რომ ის იზრდება და დედის კალთას უნდა მოშორდეს, გაშვება ძნელია. ყველა დედა და შვილი მიხვდება, რას განიცდიან ისინი; გაუგებს ბიჭს, რომელსაც უჭირს დედის ემოციების დანახვა და მიღება, ჩვენც ხომ ასეთები ვიყავით ან ვართ… ხშირად გვიჭირს ყურადღებით მოსმენა, კომპრომისის დაშვება, ვითარების ადეკვატურად გაანალიზება და შესაბამისად მოქმედება, პასუხისმგებლობის აღება, სამართლიანი გადაწყვეტილებების მიღება. აღნიშნული ანიმაცია სწორედ ამ საკითხებზე დააფიქრებს მნახველს.

ფილმის ბმული: https://www.imovies.cc/ka/movies/878369857/Bao/ENG/MEDIUM

***

პეპელა ფარდაზე  – ასე იწყება ზაფხული.

***

დედებისთვის არსებობს წელიწადის მეხუთე დრო – სანამ ალუბალია.

***

მას შემდეგ, რაც საპენსიო სქემა დავტოვე, ვცდილობ, გამოვიცნო ბებერი ცაცხვის ასაკი, რომელმაც წელსაც იყვავილა.

***

ჭავჭავაძის გამზირის ახალი შენობები ჭადრებზე მაღალია, ძველებს ხეივანი ფარავს.

***

ქუჩის ლამპიონებს რომ აქრობენ და შენ ისევ გღვიძავს, ეგ არის ინსომნია.

***

ელენე აქციაზე წასასვლელად ემზადება: “დე, მამოს მაისური და დროშა სად არის?”

ასეა, როცა მამები ამხნევებენ გოგოებს.

***

„სადაა დასვენება?! სკოლა რომ მთავრდება, მაშინვე არდადეგები იწყება!“ – ჩივის გიორგი.

***

კლასელები შევიკრიბეთ. ლამბადა ვიცეკვეთ. ვიდეო არ იქნება.

***

„სულ გვეცეკვა! სულ გვეცინა! სულ ერთად ვყოფილიყავით! სანამ იყო ჩვენი დრო!“

გაბრიაძის არ იყოს.

***

ველური არ გეგონოთ, ოჯახში გაზრდილია, პიტნაზე მეუბნება გამყიდველი.

***

„ხუთი წელი ვიმუშავე მცხობლად, მერე დამაწინაურეს და მესალათედ გადამიყვანეს,“ – ზაფხულში მივუხვდი ნათქვამს.

***

how fast hydrangea grow – თქვენ რა დაგუგლეთ ბოლოს?

***

ნეტა, იმ ადამიანთა რამე ერთობა თუ არსებობს, რომლებსაც არასოდეს ეპარებათ 22:22?

***

დღეს ჩამოვრჩი ცხოვრებას, გამოვიძინე და დილის სიზმარსაც ბოლომდე ვუყურე.

***

„ღამით შემოგვიხტა ფანჯრიდან, მერე მიიმალა… დილით ვხედავ, სარკესთან ზის გაპრანჭული“ – დედაჩემი სიყვარულით კალიაზე.

***

„ბათუმში წვიმის მერე ქუჩები აღარ დაიტბორება, სანიაღვრე სატუმბოს ვაპროექტებ.“ მატასის და გიორგის კიდევ ერთი სული აქვთ ბაბუს ნახაზებს რამე მიახატონ.

***

სახლში ნივთების გადანაცვლებით მისამართი არ იცვლება.

***

როგორი რამეა ეს სახლში დაკარგული ნივთები – თან აღარ გაქვს, თან სადღაც გვერდითაა.

***

ძველი ბლოკნოტი ვიპოვე რესპონდენტების სახლის ნომრებით.

***

საქართველოს უახლესი ისტორია:

კარადა დავალაგე. ელენეს ბავშვობის ზამთრის ტანსაცმელი გაცილებით თბილია, ვიდრე მატასის. სხვაობა – 12 წელი.

***

ელენეს ბავშვობის დროინდელ „მეგობრობის დღიურს“ ვათვალიერებ. უმეტესობას საყვარელ წიგნად უწერია „ჰარი პოტერი“, მხოლოდ ერნა გრიგორიანს – „ვეფხისტყაოსანი“.

***

Reply all

ყველა წიგნი წაიკითხეთ, რომლებზეც მკითხეთ, წავიკითხო თუ არაო.

***

დავკარგე თეთრი შლაპა, რომელშიც მოთხრობებს ვაგროვებდი. მპოვნელი განსაცდელშია.

***

კაცებისთვის, რომლებიც ზაფხულში ქალაქში რჩებიან, კურორტზე გამგზავრების წინ ქალები ერთი კვირის (მინიმუმ) სამყოფ სადილს ამზადებენ ხოლმე.

ოხშივრისა და კლიმატის ცვლილების სააგენტო

***

Живи, плодись и размножайся – აგარაკის წესები ჩეხოვისგან.

***

გაზაფხულზე მორცხვი მიმოზას თესლი მიმოვაბნიე სადღაც. ვეღარ ვაგნებ, აღარც თვითონ იჩინა თავი. ასეთი სიმორცხვეც ნამეტანია.

***

ბალახის თიბვისას დაუპატიჟებელი ომბალოს სურნელი ამყვება ხოლმე.

***

ბალახს ქალის სუნი ჰქონდა – პოეზიაა,

ქალს ბალახის სუნი ჰქონდა – პროზა.

***

მერცხლების შვიდი ბუდეა ჩვენთან – არც ნებართვა, არც პროექტი, არის ერთი ჟივილ-ხივილი.

***

წითელ ნეკერჩხალს ცეცხლი უკიდია. სამას ლარს ხელით მანიშნებს მებაღე.

***

აღარც დიდგორი ჩანს, აღარც ციციშვილები ციხესიმაგრე, ნისლის მერე თავიდან იწყება ცხოვრება.

***

გული ერთ ფაილში რომ გაქვს და მეორეში იჩხრიკები, ეგრე გაიბერტყა დღე.

***

შეხმიანების საბაბად ნუ მისწერთ – “დამესიზმრე”. თუ არ დაგსიზმრებიათ, მით უმეტეს.

***

სალარომდეა ფესვები მოსულიო, სამტრედიის ვაგზლის მოლარე მეუბნება ნიკო ნიკოლაძის ჩამოტანილ ლარიქსზე.

***

ღამით მხოლოდ ჭიშკრის გაღების ხმა ისმის და სტუმარი არ ჩანს. ის წუთი მიყვარს, სანამ გაცხადდება ყველაფერი.

***

ლოტოს გუდას ერთი კოჭი აკლდა. თუ 28-იანი კარტი მოგვივიდოდა, ამოძახების დაწყებამდე დავადებდით ხოლმე სიმინდის მარცვალს.

***

გზიდან დარეკილ ამბავს მოკლედ რომ მოჰყვები, კითხვებზე პასუხი არ გაქვს და ამბობ – მოვა და იტყვის.

***

მატასი იმერეთიდან ბრიუსელში აღმოჩნდა. ქუჩაში პატარა გუბეს გვერდი აუარა, უჟმური არ ამყვესო. უთარგმნელი ამბავია.

***

ივლისის დეპრესია – უნდა არსებობდეს ასეთი.

***

საირმეში პრესა მოდის ასე: სანამ არ გაიყიდება ყველაფერი, ახალი არ მოაქვთ.

***

„დამნაშავეებო და ოლიგარქებო, იყიდეთ გაზეთები, ეს სამშობლოა!“ – გაჰყვირის მოხუცი „კრიკუნი“ კვარიათის სანაპიროზე.

***

ნესტისგან წიგნი რომ გაიფხორება და ყდას აუშვებს აფრასავით, ეგ მიყვარს ზღვაზე და ნესვი.

***

„სადაც წყალია და ბურთია, იქ ბავშვიც გაჩნდება,“ – წყალბურთის მომავალზე ლაპარაკობს კაცი ტელევიზორში.

***

გოგომ ზღვისპირა კაფეში მორიდებით შეუკვეთა კოქტეილი:

– ორი „…პლაჟზე“, თუ შეიძლება.

***

წვიმს და შევყევი ძველ ჩატებს. ზოგი თქვენობით იწყება, მერე დავმეგობრებულვართ.

***

You have memories with… მარკ, ზოგი რამ არ მოხვდა აქაურ ამბებში და ისე ვინახავთ.

***

მეორედ მოსვლისას წაშლილი ჩატები აღდგება.

***

თუ რამის საიმედოდ შენახვა შეუძლია ჩემს მეხსიერებას, თეფშების მოხატულობაა, კიდეზე მოფენილი ყვავილებით.

***

არ ვიცი წელიწადის რა დროს ამოვედი, მაგრამ მატარებელში შემოდგომაა.

***

ცხოვრება სავსეა სიყალბით და ლიტერატურაში ფიქციის დეფიციტია.

გწერთ ფოთი-თბილისის მატარებლიდან.

***

ურბანული ინსომნია: გავალ ქალაქიდან, კარგად მძინავს. დავბრუნდები, რული არ მეკიდება.

***

გრძელი დღე და მოკლე კაბა, ადრე უფრო მიხაროდა ზაფხული.

***

მარიამობა. ჩატი – ხატი. ჩატი – ხატი.

***

ბაღებსა და სკოლებში ბავშვებმა ერთმანეთის გახარება იციან – მოგაკითხეს! შემოდგომა და ეგ ყიჟინა მომენატრა.

***

სექტემბერში მთავარია, მალე დავიმახსოვრო სტუდენტების სახელები, მაგრამ არა ისე, როგორც სიაში წერია.

***

ორი დღეც და ჩაცმასაც ფასი დაედება და გახდასაც.

***

ჩემმა მეზობელმა მაისური ჩაიცვა და ისე გამოვიდა აივანზე მოსაწევად.

მორჩა ზაფხული.

***

ზამთარში ზაფხული რომ მომენატრება, მატასის ლოყაზე მოთამაშე მზეს დავხედავ.

***

ზაფხული ყოველთვის ჩავლილი ამბავია – მაშინაც კი, როცა მოუთმენლად ელი.

ხელოვნებას რომ შეუძლია შეძრას, შეცვალოს ადამიანი, ეს არაერთ მხატვრულ ნაწარმოებშია წარმოჩენილი. ჩვენი წარმოდგენები, რომლებიც მუსიკის, ფერწერის, ლიტერატურის გავლენით იქმნება, გარემოსაც გადაასხვაფერებენ. მეცხრამეტე საუკუნის 10-იან წლებში სტენდალმა იტალიაში იმოგზაურა. შემდეგ აღწერა, რას განიცდიდა შედევრებთან შეხვედრისას. სწორედ მისი შთაბეჭდილებების წიგნის, „ნეაპოლი და ფლორენცია: მოგზაურობა მილანიდან რეჯიოში“, მიხედვით, ფსიქოლოგიაში გაჩნდა ტერმინი – სტენდალის (იგივე, ფლორენციის) სინდრომი. ადამიანს ისე იპყრობს მღელვარება, როდესაც ნაოცნებარ ხელოვნების ნიმუშს უყურებს, რომ ერთგვარ ექსტაზში შეიძლება ჩავარდეს, თავბრუ დაეხვეს, ჰალუცინაციები გაუჩნდეს და გულის შეტევაც კი დაემართოს. როდესაც სტენდალმა მიქელანჯელოს, გალილეო გალილეის საფლავები ნახა, გულისცემა გაუხშირდა. ჯოტოს შედევრების თვალიერებისას არარაობად მიიჩნია ყოველივე, მთელი ძალით იგრძნო ყოველდღიური ყოფის ამაოება. უფიცის მუზეუმიდან გამოსვლისას დაბარბაცდა, თითქოს სასიცოცხლო ენერგია დაეშრიტა. ხანდახან კი, პირიქით, ენერგიის უცნაური მოზღვავების შეგრძნება ჰქონდა.

იმის მიხედვით, თუ რა წინასწარი განწყობა და წარმოდგენა აქვთ ადამიანებს წმინდა ადგილებზე, ქალაქებზე, გრძნობენ უცნაურ ცვლილებას მათი მონახულებისას. ამის კვალდაკვალ გაჩნდა სხვა ტერმინებიც: პარიზის, იერუსალიმის და სხვა სინდრომები. ჰემინგუეი წერს: „ბედმა თუ გაგიღიმა და ახალგაზრდობისას მოხვდი პარიზში, მერე სადაც არ უნდა წახვიდე, იგი სიკვდილის დღემდე შენთან იქნება, რადგან პარიზი განუყრელი დღესასწაულია, რომელიც მუდამ თან გახლავს“. ამიტომაც აქცია მან ეს სინათლის ქალაქი თავისი მხატვრულ-დოკუმენტური პროზის, „განუყრელი დღესასწაულის“, მთავარ პერსონაჟად. მეოცე საუკუნის 20-იანი წლების ყველაზე ცოცხალ ფერადოვან პარიზის ქუჩებსა და კაფეებში ხეტიალისას მკითხველი ჰემინგუეისთან ერთად შეხვდება სკოტ ფიცჯერალდს, ეზრა პაუნდს, ჯეიმს ჯოისს, მის სტაინსა და სხვა ნაცნობსა თუ უცნობ ადამიანებს, რომლებთანაც სამუდამოდ გააიგივებს ამ ქალაქს და პარიზში ჩასულს აუცილებლად ექნება განცდა, რომ ერთ მშვენიერ დღესაც სილვია ბიჩის დაარსებულ წიგნების მყუდრო მაღაზია-ბიბლიოთეკაში „შექსპირი და კომპანია“ ჯეიმს ჯოისის სილუეტსაც დალანდავს. მას ხომ საღამოობით უყვარდა აქ შემოვლა. შთამბეჭდავია ამ წიგნის ფინალური ფრაზები: „პარიზი არასოდეს არ გათავდება და ვისაც იქ უცხოვრია, ყველას თავისებურად ახსოვს იგი. ჩვენ მუდამ ვბრუნდებოდით ხოლმე იქ, როგორადაც არ უნდა შევცვლილიყავით, და როგორადაც არ უნდა შეცვლილიყო თვითონ პარიზი, რა ძნელიც არ უნდა ყოფილიყო იქ მოხვედრა. პარიზი ღირს კიდეც ამად, და რაც შენ მისთვის მიგიზღავს, სამაგიერო მთლიანად მიგიღია. ასეთი იყო პარიზი იმ დროს, როცა ჩვენ ძალიან ღარიბები და ძალიან ბედნიერები ვიყავით“ (ვახტანგ ჭელიძის თარგმანი).

გალაკტიონის დღიურში ჩაწერილი პარიზული შთაბეჭდილებებიც გვახსენდება: „მე ვცხოვრობდი სიზმარში. ღმერთებს ვქმნიდი თვითონ მე. პარიზის კონგრესი გრძელდებოდა ხუთი დღე. ის [ერთი წამი] ხუთი დღე გამოცოცხლდა და ხუთი ათას წელიწადზე გაამრავლა ცხოვრება, რომელიც მე მომცა ბედმა!“ (1935 წ. https://galaktion.ge/?page=Diaries&id=6814). ლია სტურუას სიურრეალისტური ხატებიც წამოტივტივდება გონებაში წიგნიდან „ბედნიერი სიჩუმე“, რომელსაც გავეხმაურეთ კიდეც წერილით „ლია სტურუას რომანი პარიზთან“. ეს მაგალითები პარიზის სინდრომის თვალსაჩინოებისთვის მოვიხმეთ.

რეზო ინანიშვილის ერთი ნოველა კი ადასტურებს იმას, რომ „ფშავის სინდრომიც“ არსებობს. რა თქმა უნდა, ვაჟა-ფშაველას შემოქმედების სიყვარულით გაჩენილი. ჩარგალში ჩასვლა, იმ სახლისა და გარემოს ნახვა, სადაც ვაჟა ცხოვრობდა და ქმნიდა, დაუვიწყარ შთაბეჭდილებას ახდენს ყველაზე, ვინც ვაჟას შემოქმედებით აღფრთოვანებულია. მაგრამ რასაც რეზო ინანიშვილი მოგვითხრობს, ეს შთაბეჭდილებაზე ბევრად მეტია. ნოველას „ფშავლები“ ჰქვია. ექსპოზიცია ასეთია: „ეს მთლად ერთი ციცქნა ამბავია, თანაც დიდი ხნის წინათ მომხდარი, მაშინ ჯერ ისევ ალერსით მიცინოდა მზე, მაგრამ დღესაც მხიარული ზარივით წკარუნობს ჩემში და მინდა, კიდევ დიდხანს იხმაუროს, თვით მაშინაც კი, მე რომ აღარ ვიქნები ქვეყანაზე“. ეს ისეთი მოგონებაა, რომელიც არ უნდა დაიკარგოს, ამიტომაც აქცია მწერალმა ისეთ ამბად, რომ ნამდვილად გაიწკრიალებს მკითხველის გულშიც. რეზო ინანიშვილისეული ლაკონიზმით, თანვე ფერადოვნებით, დეტალების გამოკვეთილი ხატვით, სრულყოფილი უბრალოებისა და სისადავის ესთეტიკით წარმოსახვაში ცოცხლდება ჩარგალი – სასკოლო ექსკურსიის განუყოფელი ღირსშესანიშნაობა. რამდენჯერაც უნდა ნახოს ადამიანმა, ბავშვობის დროინდელი შთაბეჭდილება პალიმფსესტივით რჩება და ზედ წაფენილი ახალი განცდებით ვერასოდეს ბოლომდე ვერ წაიშლება.

ნოველაში მთხრობლის თვალით ვხედავთ ყოველივეს. ეს მთხრობელი მწერლის ალტერ ეგოა: „ჩარგალში, ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმის აქეთ, პატარა სავაჭრო ფარდულში, სადაც ერთმანეთზეა მიჭუჭკული დახლიდარი, წიგნები, რკინეული, ფეხსაცმელი, მოწყენილობა, პური, ფქვილით სავსე ტომარას ჩასჭიდებოდა მკლავმაგარი ახალგაზრდა ფშაველი ქალი და კარის ზღურბლზე მდგარს, ალერსიანი დაცინვით მიყურებდა, როდის მივხვდებოდი და გავატარებდი“.

ამ უთავბოლოდ დაწყობილ, ერთმანეთისთვის შეუფერებელ ნივთთა ჩამონათვალში (მაგალითად, წიგნები და რკინეული და სხვ.) აბსტრაქტული „მოწყენილობა“ ყველაზე ამოვარდნილია, ის მატერიალურ საგანთა შორისაა მოხსენიებული. ამიტომ 25-ე კადრივითაა, რომელიც შეიძლება უცებ ვერ შენიშნო, მაგრამ მაინც ჩაიბეჭდება გონებაში, თუკი, რა თქმა უნდა, იქ მოიძებნება მისთვის ადგილი. ამ კადრს მაჰიპნოზირებელი ძალა აქვს, ის ქვეცნობიერზე მოქმედებს და ისეთ იმპულსებს აღვიძებს, რომელთაც გონება მაშინვე ვერ გაიაზრებს. ეს მოწყენილობა სულის პურია, ფიქრისა და ოცნების აღმძვრელი. კარგად წერს ტერენტი გრანელი: „შეიძლება ჩემი მწუხარების მიზეზი / უხილავი ბაღების სილურჯე იყოს“ („მე და გაფითრება“).

ამ მოწყენილობის, სხვა უჩვეულო რამეზე ფიქრის, „გაგრძელებაა“ „მკლავმაგარი“ ახალგაზრდა ლამაზი ქალი, რომელიც უთუოდ აღაზას და ლელას „ჩამომავალია“. მთხრობელი და ქალი სრულიად შეუფერებელნი არიან, სხვადასხვა ცხოვრებისეულ სამყაროს ეკუთვნიან, მაგრამ რაღაც მიზიდულობის ნაპერწკალი მოულოდნელად იელვებს. მკითხველის მოლოდინიც იძაბება, დიდი თუ არა, პატარა დრამის, ან მელოდრამისთვის მაინც იქმნება განწყობა.

ამის შემდეგ თითქოს ჩვეულებრივად უნდა გაგრძელდეს თხრობა, მაგრამ ვხედავთ, რომ რაღაც უჩვეულო ხდება მთხრობლის თავს. ფშავი თავისი მისტიკური ძალებით ზემოქმედებს. აქ ვაჟას შემოქმედებით გარდაქმნილი მეტაფიზიკური გარემოა. ამიტომ მთხრობელიც კარგავს იგივეობას საკუთარ თავთან. მას „ფშავის სინდრომი“ ემართება. რაც იმას გულისხმობს, რომ მასში პოეტი იღვიძებს. ვიღაცამ ზემოდან, მის არსებაში, როგორც დაცარიელებულ ჭურჭელში, ჩაასხა მათრობელა კამკამა სასმელი პოეზიისა. ჯერ იმით დაიწყო მისი „ამოვარდნა“ ყოფის ჩვეულებრივი განზომილებიდან, რომ ლექსიკა და ინტონაცია შეეცვალა: „აბაი, მოგიკვდა ჩემი თავი, – მოვუქციე ვითომდა ფშავურად“. ამას მოჰყვა უფრო დიდი ცვლილება. ის უნდა მოქცეულიყო ისე, როგორც ვაჟას კაი ყმა მოიქცეოდა. ამიტომ აღარ გვიკვირს მისი ასეთი გარდაქმნა: „გადავხტი, ტომარას ბოლოებში ჩავეჭიდე, ავუწიე“. მისი იდენტობა ახლა უკვე ფშავითაც განისაზღვრება.

ის, რაც მთხრობლის სულსა, გულსა და გონებაში ხდება, რა თქმა უნდა, გარედან არ ჩანს. ამიტომაც ფშაველი ქალისთვის ის ჩვეულებრივი ინტელიგენტია, ქალაქიდან ჩამოსული, აქაურობისათვის უცხო, ზედმეტი და შეუფერებელი. ამიტომაც „ქალს ჯერ დაბნეულობა გამოეხატა სახეზე, – არაო, ნუ შესწუხდებითო. მე გავუღიმე, – რა შეწუხებაა-მეთქი. მაშინ იმასაც გაეღიმა ოდნავ ცერად აჭრილი ტუჩებით, ლამაზი კბილებით“. შეიძლება ვთქვათ, რომ გარემოს თვითმპყრობელმა ძალამ მთლიანად ჩაანაცვლა ქალაქური ცხოვრების წეს-კანონები აქაურით, ფშაურით, ჩარგლური სულისკვეთებით: „ავწიეთ ის ტომარა, გავიტანეთ გარეთ, დავდგით ძირს, დიდი მადლობაო, მაგრამ ვიგრძენი, ტომრის იქ დატოვება არ ჰქონდა განზრახული, კედლის ჩრდილში სველი იყო მიწა. – წავიღოთ-მეთქი, – წავიღეთ. ის უკან-უკან მიდიოდა, თვალებს მარიდებდა. მე მეშინოდა, ტომრის ბოლოები არ გამშვებოდა, მივიტანეთ ოციოდე ნაბიჯზე მდგარ ბებერ წნორთან და იქ მივდგით. ქალიც შვებით აიმართა და მეც. ქალიც ღრმად სუნთქავდა, მეც“.

ქალიც ხვდება, რომ რაღაც გარდაქმნა მოხდა ამ უცხო კაცში. თითქოს ინტუიციურად იგრძნო, რომ ახლა ის აქაურებს დაემსგავსა, მათიანად იქცა. ამიტომაც წეღან ხელოვნურად, საგანგებოდ სტუმრისთვის შერჩეული ფრაზა და ინტონაცია დაივიწყა. ნიღაბი მოიშორა და ფშაველი ქალის სახე დაიბრუნა: „ქალმა კიდევ უფრო ლამაზად გამიღიმა და საფეთქლებთან თმის შესწორებით მითხრა: – მადლობელი, ძმისავ! ღმერთიმც შეგეწევის სუყოველგან!“ ამ სიტყვებმა, ფშაური კილოკავის ამ სურნელმა მაგნიტივით მიიზიდა მთხრობელი.

რასაც მწერალი აღწერს შემდეგ, ეს არის ექსტაზური მდგომარეობა, როდესაც მთლიანად იშლება რეალობა და ადამიანი ირაციონალურ სივრცეში ინაცვლებს: „მე მთვრალივით ვიყავი, პირველად ვნახე ვაჟას სამყარო, მისი სახლი, ხატის ნიშივით პატარა, ნაღვლიანი, მისი ნატერფალი ბილიკები, მისი ჩონგური, მისი თოფი, თანაც ქარვისფრად გაბრწყინებულ ოქტომბრის დღეს, დიდ ტკბილ სიმშვიდეში, და ამ სიტყვებმა, ამ „ძმისავ!“ ხომ მუხლები მომკვეთა. დაბორიალებული, თვალისსამანწაშლილი, წნორის ფესვზე დავჯექი“.

„ფშავის სინდრომის“ საუკეთესო მხატვრული აღწერაა. მართლაც, არაჩვეულებრივი, მისთვის დამახასიათებელი ოსტატობით, თან სისადავით, ყოველგვარი ზედმეტი სიტყვისა და სამკაულის გარეშე გვიხატავს რევაზ ინანიშვილი ამ ამოუხსნელ ფენომენს, სულის უფსკრულში მიმდინარე ძვრებს. მთხრობელი იქცევა „სხვად“. დაახლოებით ის ხდება, რაც უძველეს მისტერიებში შელოცვებით მიიღწეოდა. ქურუმი იწყებდა ისეთ რიტმულ, ამაღლებულ მეტყველებას, რომელიც ადამიანებს ღვთაებრივის სიახლოვის განცდას უქმნიდა. ამიტომ ჩვენი „ღიმილიანი, ალერსიანი, სევდიანი“ გმირი სათქმელს თამამი შაირით ამბობს:

„ქმარი სადა გყავს, ბეჩავი,

მარტოს რად გიშვებს შარასა“.

ქალი ერთი კი გაკვირვებით შეიმართა, მერე წამსვე მოეშვა და მაშინვე სიცილით მომანათა:

„ქვემოთ, ჭინჭრებში დამირჩა.

არავინ მაიპარავსა“.

მე, ასეთი პასუხით ატაცებული, მთლად გავთამამდი:

„რათ გინდა ეგეთი კაცი,

მე გამამყევი ხარასა“.

ქალმა უკანდახედულის გამბედაობით შემომაგება:

„შენ უთხარ აეგ სათქმელი,

ჩემს არ იჯერებს არასა“.

მკითხველიც აღტაცებულია პერსონაჟებივით. ქალი რასაც და როგორც ამბობს, ეს მისთვის ბუნებრივია. მთხრობლისთვის კი _ უჩვეულო და დაუჯერებელი. ვაჟას სამყარომ აქ, ფშავში, თავისი ჯადოსნური ძალა გამოავლინა. მთხრობელში მოკვდა ყოფითი ადამიანი და დაიბადა პოეტი. თითქოს უხილავმა ძალებმა უცნობ, მაგიურ სპექტაკლში მცირე ხნით ფშაველი ათამაშეს. ამ მდგომარეობას სჭირდებოდა „განმუხტვა“ და სწორედ ეს ფუნქცია შეასრულა სიცილმა, რომელმაც მოულოდნელად იფეთქა, როგორც მომხდარი მოვლენის ბედნიერების გამომხატველმა ძახილის ნიშანმა: „მინდოდა კიდევ რამე მეთქვა ასევე, ლექსად, ვეღარ მოვახერხე, სიცილი ამიტყდა, იცინოდა გამარჯვებულის სიცილით ქალიც, ჩავყავი იდაყვებში შერცხვენილმა თავი, მინდოდა დავმხობილიყავი მიწაზედ, ალბათ, დავემხობოდი კიდეც, უკვე უგრძნობლად ვიყავი მთვრალი, მაგრამ აღარ დამცალდა“.

ნოველის ბოლოს მხატვრული სიტყვით მოგვრილი კიდევ ერთი სასიამოვნო გაოცება ელის მკითხველს. ფშავის „მითური“ სივრციდან სავსებით რეალური ფშაველი გამოჩნდება. ეს წამიერი „დამიწება“ მწერალს კონტრასტებისთვის სჭირდება. მიუხედავად რეალისტური ხატვისა, მკითხველს მაინც არ ტოვებს განცდა, რომ ეს ყველაფერი სხვა განზომილებაში ხდება: „მოვიდა ის „ჭინჭარში დარჩენილი“, წვერგაუპარსავ, ჩამოგაზულ ყბაზე სისხლშემხმარი, ცხენის აქეთ-იქით ფეხებჩამოგრძელებული, ჩემზე უარესად „ბოლომოღებული“, ცხენზე ძლივს შეკავებული. ცხენიდან არ ჩამოსულა, – ამომაწოდეთო! – თავის აქნევით მიგვანიშნა ტომარაზე. ჩავეჭიდეთ მეცა და ქალიც ტომარას, ავწიეთ, ისიც ჩამოგვწვდა, დაიდო წინ, გაისწორა, ცხენი შემოაბრუნა და ხმისამოუღებლად წავიდა და წაშავდა წითლად და ყვითლად აჭრელებული მთების შესაყარში. ქალიც, – ერთიღა გამომიღიმა და, – ჩქარი ნაბიჯით, თითქმის სირბილით გაჰყვა მის გზას“. ფშავლის ეს ფერწერულ-ვიზუალური „წაშავება“ წითლად და ყვითლად აჭრელებული მთების შესაყარში საოცარ ექსპრესიას ქმნის და სიზმარეულის განცდას აღძრავს.

მკითხველიც გრძნობს, რომ მის წინაშე რეზო ინანიშვილმა ფშავის სამყაროს საიდუმლო კარი გააღო. იქიდან კი პოეზიის ქარები შემოიჭრა. მაგრამ გაელვება დიდხანს ვერ გაგრძელდება. მისი ღირებულებაც ეს არის. ამიტომაც: „დახლიდარმა ფარდული დაკეტა, გასაღები გამოაძრო და ჯიბეებში ხელებჩაწყობილი მოწყენილი გაჩერდა შემაღლებულზე“. წამი შეჩერდა იმ დროს, როდესაც მთხრობელმა ქალს აღტაცება ლექსის სტრიქონებით გამოუხატა. ამ წამმა ვაჟას პოეზიის უსაზღვროება დაიტია. შემდეგ დრო დაუბრუნდა თავის ჩვეულებრივ, წუთისოფლურ მდინარებას. ამ წამზე ასე იტყოდა აკაკი წერეთელი:

„ერთი წამიც კი სიცოცხლის,

თუ სხივების მომფენია,

უსინათლოს და უგრძნობელს

საუკუნეს მირჩევნია“ („რაც არ იწვის, არ ანათებს“).

ვაჟა-ფშაველას მხატვრულმა სამყარომ ფშავი მითოპოეტურ სივრცედ აქცია, სადაც თუ ერთხელ შეხვალ, იქიდან აუცილებლად განსხვავებული, ახლად შობილივით გამოხვალ, პოეზიის მადლით განწმენდილი, რადგან როგორც თვითონ წერს:

„მთლად მე მეკუთვნის ქვეყანა:

მთაში – მთა, ბარად – ბარია,

ზღვა და ხმელეთი ერთიან,

ცას – ვარსკვლავების ჯარია,

დილით მზე მანათობელი,

ღამის გუშაგი მთვარია“ („სიმღერა“).