მე-20-ე საუკუნეში, როცა მხოლოდ ბიჰევიორისტული სწავლება იყო მიღებული და ინტერაქტიული გაკვეთილების შესახებ არავინ საუბრობდა, არც ამდენი რესურსი ჰქონდათ და არც ამდენი ინფორმაცია, ჩვენმა მასწავლებლებმა მოახერხეს და გვასწავლეს აზროვნება, საკუთარი მოსაზრების არგუმენტირებული დასაბუთება.
სკოლის მოგონებებიდან განსაკუთრებით გეოგრაფიის გაკვეთილები მახსენდება, როდესაც დოდო მასწავლებელი საკუთარი მოგზაურობის შესახებ გვიყვებოდა. გვიყვებოდა იმ ადგილების შესახებ, სადაც თავად უმოგზაურია და სადაც არასოდეს ყოფილა, მაგრამ ჩვენ დარწმუნებულები ვიყავით, რომ მას მთელი მსოფლიო მოვლილი ჰქონდა. სტუდენტობის პერიოდში ბაიკალის ტბაზე ექსპედიციის შემდეგ მოვინახულე და სიხარულით მოვახსენე, რომ ამიხდა ოცნება და ამ უჩვეულო ტბაზე მეც ვიმოგზაურე. მან გაკვირვებულმა შემომხედა – „კიდევ ვინ იყო ბაიკალის ტბაზეო?” მაშინ მივხვდი, რომ თავად ბაიკალზე არასოდეს ყოფილა. არადა ისეთი აღტაცებითა და სიზუტით გვიყვებოდა, რომ ვერც კი წარმოვიდგენდით, რომ მას ბაიკალის ტბა არ ქონდა ნანახი. ასეთი იყო ეს საოცარი ქალბატონი, ყველაზე მკაცრი და ყველაზე თბილი – დოდო ღლონტი. გეოგრაფიის სასარგებლოდ გაკეთებული ჩემი არჩევანიც მისი დამსახურებაა. ეს მან მასწავლა, რომ გეოგრაფიას მარტო სახელმძღვანელოთი ვერ ისწავლი, რომ გეოგრაფიის ცოდნა მხოლოდ რუკის ცოდნას არ გულისხმობს. ახლა მეც გეოგრაფიას ვასწავლი, ჩვენ კოლეგები ვართ. მეც ვმოგზაურობ ჩემს ბავშვებთან ერთად, ხან მაჩუ-პიქჩუში ვართ და ხან პატაგონიაში, ხან ავსტრალიაში და ხან ტიბეტის ზეგანზე. დღეს ხომ უამრავი რესურსია, რომლის გამოყენებაც გეოგრაფიის გაკვეთილს უფრო საინტერესოს და სახალისოს გახდის.
დოკუმენტური ფილმები მოსწავლეებს საშუალებას აძლევს თავისი თვალით ნახონ სხვა ლანდშაფტები, კულტურა, ბუნებრივ-კატასტროფული მოვლენები და სხვა. რამდენიმე ფილმის ყურების შემდეგ ინტერნეტსივრცეში ფილმების ძიებას თავადაც იწყებენ.
ეროვნულ სასწავლო გეგმაში გამოყოფილი ცხრა გამჭოლი პრიორიტეტული კომპეტენციებიდან ერთ-ერთი მედიაწიგნიერებაა. საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების განვითარების შედეგად თანამედროვე სამყაროში ტრადიციულ ტექსტებთან ერთად, მნიშვნელოვანი ადგილი დაიკავა მულტიმედიურმა ტექსტებმა – ტექსტებმა, რომლებიც ერთდროულად იყენებს ენობრივ, ხმოვან და ვიზუალურ საშუალებებს. გარდა ამისა, თანამედროვე მსოფლიოში მედია ყველაზე მძლავრი კულტურული იარაღია, რომელმაც ადამიანის ცხოვრების ყველა სფერო მოიცვა. ამიტომ აუცილებელია, მოსწავლემ შეძლოს, ერთი მხრივ, ამ ახალი სტილისა და მრავალგვარი ფორმის მულტიმედიატექსტების აღქმა-გააზრება, ინტერპრეტირება, გამოყენება და შექმნა; მეორე მხრივ, მედიასამყაროში ორიენტირება, სწორი არჩევნის გაკეთება (ინფორმაციის „გაფილტვრა”) და მიღებული ინფორმაციის კრიტიკულად შეფასება. ამ თვალსაზრისით, მედიაწიგნიერება ხელს უწყობს კრიტიკული აზროვნების განვითარებას.
ფოტო და ვიდეო მასალები მოსწავლეთათვის ცოდნის შეძენის მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენს, ამაღლებს სწავლების ეფექტურობას, ხელს უწყობს დამოუკიდებლად მუშაობას, ავითარებს მოსწავლეთა შემეცნებით და შემოქმედებით უნარს.
აღნიშნული მეთოდის მიზანია, მოსწავლეს განუვითაროს ისეთი უნარ-ჩვევები, როგორიცაა: დამოუკიდებლობა, შემოქმედებითობა, დაკვირვება, შედარება, ანალიზი, ინტერპრეტაცია, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირების დამყარება. ფილმის ნახვის შემდეგ აუცილებელია მისი განხილვა, აღწერა, გააზრება, ანალიზი.
მინდა გაგიზიაროთ რამდენიმე აქტივობა, სადაც მათ გამოვიყენებ. დოკუმენტური ფილმებიდან გამოვყოფ ფილმს „მსოფლიოს გარშემო 80 საოცრებისთვის”. ესაა BBC-ის მიერ გადაღებული 10-ნაწილიანი დოკუმენტური სერიალი. ფილმის წამყვანი დენ კრიკშენკი ხუთი თვის განმავლობაში მოგზაურობდა მსოფლიოს გარშემო, ათვალიერებდა ადამიანთა ნაშენებ ტაძრებს, შენობებს და სხვადასხვა ობიექტებს. მან მოიარა 6 კონტინენტი და 34 ქალაქი. ამ სერიალის გადაღებისას კრიკშენკი ცდილობდა, რომ მისი ფილმი ყოფილიყო მრავალფეროვანი, რისთვისაც მან გადაადგილების სხვადასხვა საშუალება გამოიყენა: თვითმფრინავი, მატარებელი, აქლემი, ვირი, ველოსიპედი, მანქანა, სკუტერი, კანოე, ნავი და სხვა. ფილმში მოთხრობილია ნასკას უდაბნოზე (პერუ), ინკების მარილის საბადოზე, აღდგომის კუნძულზე, მესა ვერდეს ნაციონალურ პარკზე (XI საუკუნეში ამოუცნობი ხალხის მიერ აშენებული ქალაქი კლდეში), კაპადოკიაზე, შარტრის საკათედრო ტაძარზე და ა.შ. თითოეული ფილმის ნახვის შემდეგ მოსწავლეები გამოთქვამენ საკუთარ ვარაუდებს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი საოცრება ნახეს და ალაგებენ მნიშვნელობის მიხედვით. გარდა ამისა მათ კონტურულ რუკაზე უნდა აღნიშნონ ის ქვეყანა, ქალაქი, კუნძული, სადაც თითოეული მათგანი მდებარეობს და განსაზღვრონ რომელ რეგიონშია. შესაძლებელია შეიქმნას ერთი დიდი რუკა, რომელიც ასახავს დენ კრიკშენკის მოგზაურობას და იმ 80 საოცრებას, რომლის შესახებაც ფილმებშია მოთხრობილი.
გთავაზობთ ფილმში მოთხრობილი რამდენიმე საოცრების მაგალითს:
ცხოველების ფიგურების 300-ზე მეტი გამოსახულება, რომლის დანახვა მაღლა ციდან შეიძლება. თარიღდება III-IV საუკუნეებით. ნასკას უდაბნო, პერუ.
ინკების მარილის საბადო (მარასი, პერუ).
აღდგომის კუნძული (ჩილე) – პოლინეზიელების მიერ XII-XVII ს.ს.-ში შექმნილი მასიური ლოდებისაგან გამოკვეთილი ადამიანთა გამოსახულებები.
მესა-ვერდეს ეროვნული პარკი (კოლორადო, აშშ) – XI საუკუნეში ამოუცნობი ხალხის მიერ კლდეში აშენებული ქალაქი.
კაპადოკია (თურქეთი) – კლდეში გამოკვეთილი ლაბირინთები, რომლებიც ერთიანობაში ქალაქს შეადგენს. პირველად ხეთებმა 3500-4000 წლის წინათ გაჭრეს. თურქეთი.
შარტრის საკათედრო ტაძარი – ერთ-ერთი ყველაზე პირველი გოტიკური ტაძარი საფრანგეთში.
ასე ვმოგზაურობთ მე და ჩემი ბავშვები. ჩვენ ერთად ვიპყრობთ მწვერვალებს, მომლოცველებთან ერთად გადავივლით ტიბეტის ზეგანს და სიდნეის ოპერის თეატრის კონსტრუქციასაც ერთად განვიხილავთ. ჩვენ ძალიან გვიყვარს მოგზაურობა.
