ასეთია ჩვენი ყოფა ამ სამყაროში, რომელიც ჩვენ სახლად მიგვაჩნია და გვგონია, ვიცნობთ. მაგრამ მის შესაცნობად ფაქტების აღრიცხვა და დამახსოვრება არ კმარა. სამყაროში შემთხვევით არაფერი ხდება, ამიტომ გონიერი ადამიანი ყოველთვის იკითხავს: “რატომ?” – ხოლო პრაქტიკოსი – ამასაც: “რისთვის?”

ეს ორი კითხვა გამუდმებით უნდა უტრიალებდეს გონებაში მასწავლებელსაც: რატომ იქცევა ასე მოსწავლე და რისთვის ასწავლის?

მექანიკის კანონებიდან ვიცით, რომ ორი ურთიერთსაპირისპიროდ მოძრავი სხეულის სიჩქარე იკრიბება. თუ თითოეული მათგანი, ვთქვათ, 60 კმ/სთ სიჩქარით მოძრაობს, დაჯახებისას 120 კმ/სთ-ის ეკვივალენტით “წაიტეხენ ცხვირს”. მაგრამ ეს კანონი “დაბალი მატერიებისთვის” (ჩვეულებრივ მოკვდავთათვის) არის სამართლიანი, “ზედა ეშელონებში” მას არ ცნობენ. მაგალითად, სინათლე. მისი უგანათლებულესობა სიჩქარეების შეკრების კანონს არად დაგიდევს. მისი სიჩქარე ზღვრულია – იგი მხოლოდ 300 000 კმ/სთ-ით დაქრის – არც მეტით და არც ნაკლებით!

რას გვეუბნება აინშტაინის ეს შეგონება? – სრულყოფილების მიღწევა ძნელია, მაგრამ თუ მიაღწიე, ზე­სრულყოფილება აღარ იარსებებს.

როგორ ვლინდება ეს კანონი მოლეკულებთან? როგორც ჩანს, ის საყოველთაოა და ყველგან და ყველაფერზე თანაბრად ვრცელდება.

ბუნებრივ ორგანულ ნაერთთა რამდენიმემილიონიანი შემადგენლობიდან ორი პატარა მოლეკულა ყველაზე სტაბილურია. ესენი მეთანი და ბენზოლი გახლავთ. ორივე მათგანმა, თავიანთი შემადგენლობის წყალობით, იპოვა ფორმა (აღნაგობა) სრულყოფილებისა. პირველზე ადრეც ვწერდი (იხილეთ ბლოგპოსტი: https://www.mastsavlebeli.ge/?action=news&lang=geo&npid=436), მეორეზე კი დაწვრილებით აუცილებლად დავწერ მომავალში.

ამრიგად, მეთანსაც და ბენზოლსაც იდეალური სიმეტრია აქვთ. თავიანთი სიმეტრიისა და სხვა ფაქტორების გონივრული შეთანხმებით მათ შეუძლიათ, საკუნეების განმავლობაში მშვიდად “იძინონ” დედამიწის წიაღში და ადვილად აარიდონ თავი “მტრული” რეაგენტების შეტევას.

ბენზოლიც ასეთივე “კერკეტი კაკალია” კალიუმის პერმანგანატთან:

როგორ ფიქრობთ, რა მოხდება, თუ ეს ორი სტაბილური მოლეკულა ერთმანეთში “გადავზილეთ” და ერთი ახალი მოლეკულა “გამოვძერწეთ”? ავიღოთ ტოლუოლი და იმავე პირობებში დავჟანგოთ. კალიუმის პერმანგანატი ნელ-ნელა დაკარგავს იასამნისფერს, ფერის ცვლილება კი რეაქციის მიმდინარეობას გვაუწყებს. ტოლუოლი დანებდა პერმანგანატს!

სად ვეძებოთ მიზეზი? სიმეტრიაში. მოლეკულის სიმეტრიის დარღვევამ მუხტების გადანაწილება შეცვალა. ტოლუოლში, ბენზოლისა და მეთანისგან განსხვავებით, ელექტრონული ღრუბელი თანაბრად აღარ არის განაწილებული – ზოგიერთი ნახშირბადი მდიდარია ელექტრონებით, ზოგიერთი კი გაღარიბებული. ამ შინა “უთანხმოებით” სარგებლობს პერმანგანატიც და ადვილად იმორჩილებს ტოლუოლის მოლეკულას.

რა მოხდებოდა, კოლბაში ერთად რომ ჩაგვეტვირთა მეთანი, ბენზოლი და კალიუმის პერმანგანატი? არც არაფერი. ამ ჩაკეტილ სისტემაში ორივე ინარჩუნებს სახეს და ისევე იქცევა, როგორც მარტოობისას.

როგორ მოვუსმინოთ ფერებს? ამ კითხვაზე პასუხი ერთმა ძალიან მაგარმა ბენდმა მაპოვნინა. დარწმუნებული ვარ, მას თქვენც იცნობთ და მისი რამდენიმე კომპოზიცია გიყვართ კიდეც. “შავი”, “თეთრი”, “ლურჯი”, “წითელი”, “მწვანე” – ეს უბრალო ფერები არ არის, ეს გრძელი შემოქმედებითი გზაა, რომელიც ამ ქართველმა მუსიკოსებმა ერთად გაიარეს.

ნინო ქათამაძე და “ინსაითი” – ბენდი, რომელიც ერთ-ერთ ყველაზე პროგრესირებად კოლექტივად მიმაჩნია არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მთელ აღმოსავლეთ ევროპაში. თანამედროვე მუსიკაში ნამდვილად ცოტაა ისეთი ჯგუფი, რომელზეც თამამად იტყვი, მსმენელს ახალი, თავისებური და ყველსგან განსხვავებული სტილი შესთავაზაო. ნინო და “ინსაითი” სწორედ ასეთი ახალი სიტყვაა.

თამამი ექსპერიმენტები, დახვეწილი მუსიკალური გემოვნება, იდეალური ინსტრუმენტალური შესრულება და ვოკალისტი – ადამიანი, რომელიც ყოველ კონცერტზე ბოლომდე იხარჯება. საზოგადოდ, მუსიკოსებს სჩვევიათ გარკვეული იმიჯის მორგება პოპულარობის მოსაპოვებლად ან კონკრეტული ტიპის მსმენელის მოსახიბლავად. ვფიქრობ, ნინო ამ მხრივ გამონაკლისია. მან კარიერის დასაწყისიდანვე თავისი “ნამდვილობით” მოიგო მსმენელის გული. თუმცა ისიც სათქმელია, რომ პუბლიკას მის მიმართ ყოველთვის ერთგვაროვანი დამოკიდებულება არ ჰქონია. კარგად მახსოვს, რა მძიმედ მიიღო ქართველმა მსმენელმა ნინო ქათამაძის და “ინსაითის” პირველი გამოჩენა 2000-იანების დასაწყისში. ზოგს მათი მუსიკა არ მოსწონდა, ზოგს – ტექსტი, უფრო სწორად, “უტექსტობა”, ზოგს – ნინოს ექსცენტრული და ცოტა გიჟური სიმღერის მანერა ხშირი იმპროვიზაციული გადახვევებით, ბევრმა “სულიკოს” გადაკეთება მიიჩნია ტრადიციების შელახვად… თუმცა, ვფიქრობ, ყველა ხვდებოდა, რომ ამ ადამიანებს მუსიკალური განვითარების ძალიან დიდი პოტენციალი ჰქონდათ.

2001 წელს, როცა ნინო ქათამაძესა და “ინსაითს” თბილისის ჯაზფესტივალზე პირველი წარმატებული გამოსვლა ჰქონდათ, ალბათ ათი წლისა თუ ვიქნებოდი. ბუნებრივია, ამ და მომდევნო კონცერტებს არ დავსწრებივარ, თუმცა ბოლო 6-7 წლის განმავლობაში მათ საკმაოდ ხშირად ვუსმენდი ცოცხლად ფესტივალ “არტ-გენზე” (რომლის ყოველწლიური სტუმრები არიან) და სოლო საღამოებზე დიდ საკონცერტო დარბაზში. ყოველი ასეთი კონცერტის შემდეგ ახალ-ახალი ემოციებით ვბრუნდებოდი შინ. რამდენიმე დღის წინ, მორიგ კონცერტზე, ჩემმა მეგობარმა სამართლიანად შენიშნა: “ატყობ? ყოველ ჯერზე უფრო და უფრო მაგრად უკრავენ…”

პირველი ალბომი, რომელიც ნინო ქათამაძემ “ინსაითთან” ერთად გამოუშვა, “უბრალო დღე” გახლდათ 2003 წელს. შემდეგ იყო “ნინო ქათამაძე და ინსაითი” (2004), მერე კი ფერების წყება: “შავი” (2006), “თეთრი” (2006), “ლურჯი” (2008), “წითელი” (2010) და “მწვანე” (2011). შეუძლებელია უარყო ის პროგრესი, რომელიც ჯგუფმა პირველიდან ბოლო ალბომამდე განიცადა. პირადად მე გარდამტეხად და ყველაზე მნიშვნელოვნად 2010-ში გამოსული ალბომი “წითელი” მიმაჩნია.

2013 წლის 3 მარტის კონცერტზე მათი რეპერტუარი უმთავრესად სწორედ ორ უკანასკნელ ალბომში შემავალი კომპოზიციებისგან შედგებოდა. აღსანიშნავია, რომ ბენდთან ერთად ჩასაბერი და სიმებიანი ინსტრუმენტებიც უკრავდნენ – “Georgian Brass” და “Georgian Strings”. მათ ნიკა მემანიშვილი ხელმძღვანელობდა. მცირემასშტაბიანი საორკესტრო ექსპერიმენტები ნინო ქათამაძისგან აქამდეც მომისმენია, თუმცა ბოლო კონცერტი ამ მხრივ განსაკუთრებული გახლდათ. ასეთი “იები” აქამდე ნამდვილად არ გექნებათ მოსმენილი :

ცალკე აღნიშვნის ღირსია ბენდის თითოეული წევრი: გოჩა ყაჭეიშვილი – გიტარა, უჩა გუგუნავა – ბასგიტარა და დავით აბულაძე – დასარტყამი ინსტრუმენტები. არ ვიცი, ჩემს მკითხველს როგორი დამოკიდებულება აქვს “ინსაითის” მიმართ, მაგრამ მე ვფიქრობ, რომ ეს სამეული საქართველოში ყველაზე უკეთესი თუ არა, ერთ-ერთი საუკეთესო მაინცაა. თუ ინსტრუმენტულ მუსიკასთან მცირედი შეხება გქონიათ, შეუძლებელია, მათი მოსმენისას გულგრილი დარჩეთ. სამი ძალიან ძლიერი მუსიკოსი-ინდივიდუალისტი ერთმანეთს ძალიან კარგად ეწყობა. ეს ამოცანა არცთუ იოლი შესასრულებელია და მხოლოდ იმ შემთხვევაში სრულდება წარმატებით, თუ ბენდი დიდი ხანია ერთად უკრავს, “ინსაითს” კი ზურგს ერთად მუშაობის ათწლეულზე მეტი უმაგრებს.

მედიის საშუალებებს შორის საარჩევნო პროცესზე ყველაზე დიდ და მომგებიან ზემოქმედებას მაინც ტელევიზია ახდენს. ცისფერი ეკრანისა და პოლიტიკის ურთიერთმიმართების მკაფიოდ წამოსაჩენად აშშ-ის უახლესი ისტორიიდან რამდენიმე საინტერესო ფაქტის განხილვაც საკმარისია.

1960 წელს ამერიკაში პრეზიდენტობის კანდიდატებს შორის პირველი სატელევიზიო დებატები გაიმართა, სადაც ერთმანეთს ორი ლეგენდარული პოლიტიკოსი – რიჩარდ მილჰაუს ნიქსონი და ჯონ ფიცჯერალდ კენედი – დაუპირისპირდა. დებატების შემდეგ ჩატარებულ არჩევნებში დემოკრატთა მდიდარმა კანდიდატმა მიზერული უპირატესობით გაიმარჯვა. ანალიტიკოსები დღემდე ამტკიცებენ, რომ წარმატებული რესპუბლიკელი ვიცე-პრეზიდენტის ფიასკო სატელევიზიო ორთაბრძოლამ განაპირობა. მოსახლეობას შეუმჩნეველი არ დარჩენია ნიქსონის გაფითრებული სახე და არცთუ ხალისიანი მიხრა-მოხრა. ლაღი და მოღიმარი სენატორის მიმართ ისინი უფრო მეტი სიმპათიით განეწყვნენ.

პოლიტიკის მკვლევარები ხშირად იხსენებენ 1976 წლის საპრეზიდენტო დისკუსიასაც. ამჯერად ერთმანეთს უპირისპირდებოდნენ დემოკრატთა ქარიზმატული ლიდერი ჯიმი კარტერი და მოულოდნელად გაპრეზიდენტებული ჯერალდ ფორდი. ღია ეთერის მიმდინარეობისას მელოტ რესპუბლიკელს პირდაპირ შუბლზე ეცემოდა სატელევიზიო პროჟექტორების ძლიერი შუქი… უნებურმა ინციდენტმა უდავოდ მოახდინა გავლენა ფორდის რეიტინგის უფრო მეტად შემცირებაზე.

შეუძლებელია დავივიწყოთ 1992 წლის საპრეზიდენტო შერკინებაც. ღია ეთერში, რიგითი დასაქმებულისთვის პასუხის გაცემამდე, მოქმედმა პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშ უფროსმა მაჯის საათზე დაიხედა. საზოგადოებამ კონსერვატორი კანდიდატი გულისხმიერ და ყურადღებიან ბილ კლინტონთან შედარებით მასებისგან გაუცხოებულ პოლიტიკოსად აღიქვა, რომელსაც ადამიანებთან ურთიერთობისთვის დროის გამონახვა უჭირს. ბევრი სწორედ ამ საბედისწერო შეცდომას უკავშირებს რესპუბლიკური პარტიის გამარჯვებისთვის აუცილებელი რამდენიმე პროცენტის დაკარგვას.

სატელევიზიო დებატებთან ერთად ინფორმაციულ საზოგადოებაში პოლიტიკური უპირატესობის წარმოჩენის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მეთოდი გამოიკვეთა: წარმატებული საზოგადოებრივი კამპანია წარმოუდგენელია სპეციალური სარეკლამო რგოლების გარეშე.

საზოგადოებრივი აზრის ამერიკელ მკვლევართა ნაწილი გამოყოფს ორ საარჩევნო კლიპს, რომლებიც, ფაქტობრივად, სამუდამოდ აღიბეჭდა აქტიურ მოქალაქეთა ცნობიერებაში. საგულისხმოა, რომ მათ რამდენიმე ძალიან სერიოზული დეტალი აერთიანებთ: ორივე მათგანი რამდენიმე წამს გრძელდება, ძალიან მარტივი შინაარსისაა და ოპონენტის დისკრედიტაციაზეა ორიენტირებული.

1964 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ლინდონ ჯონსონის ტრიუმფს პატარა გოგონა დეიზის უკავშირებენ. დეიზი პოლიტიკური რეკლამის მთავარი გმირია, რომლის კეთილდღეობასაც საფრთხეს მილიტარისტი კანდიდატი ბარი გოლდუოტერი უქმნის.

1984 წელს, პრეზიდენტ რონალდ რეიგანის მხარდამჭერმა კამპანიამ – “It’s morning in america again” – დაამზადა 30-წამიანი ვიდეო, რომელიც დღემდე რჩება პოლიტიკური მარკეტინგის ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშად. მასში დემოკრატიული პარტიის ეკონომიკური პოლიტიკაა გაკრიტიკებული. “Reaganomics”-მა გამანადგურებელი დარტყმა მიაყენა მაშინდელი ოპოზიციის ისედაც შერყეულ პოზიციებს.

შვილები ქალაქში დაზარდა, ქალაქის სკოლებში მისცა სწავლა-განათლება და თვითონ კი გამუდმებით სოფლისკენ მიუწევდა გული – ხან სად მასწავლებლობდა, ხან სად გაუშვებდნენ დირექტორად.

ყველა დირექტორი ხომ ჯერ მასწავლებელია, ამიტომ მამაჩემიც, პირველ ყოვლისა, ისტორიის მასწავლებლის შვილი იყო, ოღონდ იმ განსხვავებით, რომ მამამისი მის სკოლაში არ ასწავლიდა. ეს, მე თუ მკითხავთ, ძალიანაც კარგია და ახლავე ავხსნი, რატომ არის კარგი.

მასწავლებლის შვილების მიმართ ძირითადად ერთგვაროვანი დამოკიდებულება არსებობს: განსმდგომი, შორიდან მაცქერალი კაცისთვის ეს პრივილეგიაა, რომლითაც შეუძლებელია მოსწავლემ არ ისარგებლოს, მით უმეტეს, თუ მისი მშობელი მისსავე სკოლაში ასწავლის, ან უფრო მეტი – კლასის დამრიგებელია, ან კიდევ უფრო მეტი – სკოლის დირექტორი. გარდატეხის ასაკში მყოფი მოზარდის თვითდამკვიდრებისთვის ხშირად ხელშემწყობი ფაქტორია ისეთი დედა ან მამა, რომელსაც, სხვა მოსწავლეებისგან განსხვავებით, არა მარტო სკოლაში ხედავს, არამედ ოჯახშიც.

მაგრამ მთლად ასე იდეალურადაც არ არის საქმე. მიუხედავად იმისა, რომ პირადად შევსწრებივარ მასწავლებლის გაყოყოჩებული შვილების შემაწუხებელ და ხშირად აუტანელ საქციელს, მაინც მგონია, რომ მასწავლებლის შვილობა ტვირთია და მეტი არაფერი. რა თქმა უნდა, სასიამოვნოა, როცა მშობელი შენ გვერდით გეგულება, მაგრამ ალბათ არსებობს სტერეოტიპები, რასაც მასწავლებლის შვილი ვერსად წაუვა.

პირველი: ყველას ჰგონია, რომ მასწავლებლის შვილი აუცილებლად ბეჯითი და ფრიადოსანი უნდა იყოს (ამით იგი ძალიან ჰგავს მღვდლის შვილსაც, რომელიც, ხალხის აზრით, მორწმუნეობისა და ეკლესიურობის მაგალითს უნდა აძლევდეს თანატოლებს) – ეს ისეთ ჭეშმარიტებადაა მიჩნეული, რომელიც გადასინჯვას არ ექვემდებარება.

მეორე: მასწავლებლის შვილი მოწესრიგებული უნდა იყოს, არ უნდა იგვიანებდეს, არ აცდენდეს გაკვეთილებს, არ მიდიოდეს შატალოზე, უფრო მეტი ყურადღებით ეკიდებოდეს პირად ცხოვრებას, ბევრი რამისგან იკავებდეს თავს. ამავე დროს, მას არ უნდა ავიწყდებოდეს თანაკლასელის დაბადების დღე და გაკვეთილების ცხრილი.

ამ ყველაფერთან ერთად, მასწავლებლის შვილი მაინც არ ინდობა, თითქოს სხვა სოციალური კლასია, სხვაგვარ მიდგომასა და დამოკიდებულებას საჭიროებს.

და ასე შემდეგ და ასე შემდეგ…

ბესიკ ხარანაულმა ერთხელ, პირად საუბარში გაიხსენა, როგორ აბეზრებდა მასწავლებელს თავს ცელქობით. ის კიდე პირდაპირ ხომ ვერ მიახლიდა კოლეგისა და თანამშრომლის შვილს, შე ასეთო და ისეთოო. უყურა, უყურა თურმე დიდხანს გამწარებულმა და ბოლოს სიბრაზენარევი არტისტულობით უთხრა:

– მადლობთ, ხარანაული!

სტერეოტიპები აყალიბებენ და წარმართავენ საზოგადოებრივ აზრს, ქცევისა და თამაშის წესებს. ამ წესების დარღვევა მტკივნეულია ყველასათვის და ხალხი ხშირ შემთხვევაში შეუწყნარებელი ხდება ასეთი პიროვნებებისა და მათი „თავისუფალი გამოხდომების” მიმართ.

ალბათ ამიტომაც – ამ წესების, გაბატონებული შეხედულებების ტყვეობაში მოქცეული, მახსოვს, სულ ორჯერ ვარ ნამყოფი სოფლის სკოლაში ბაბუაჩემის დირექტორობის დროს. პირველად, აგვისტოში, როცა არდადეგები იყო და უბრალოდ წამიყვანა – დერეფნებში მატარა, ერთი ხანობა თავის კაბინეტშიც დამსვა, მერე მთელი ეზო შემოვიარეთ, შემოგარენი მოვათვალიერეთ.

– შტიკ კი არა, ქიშ, ბიჭო! – უსწორებდა მეორე. ის კი, ისევ და ისევ: შტიკ. შტიკ. შტიკ.

– შტიკ ბეხერუმ!

ჰოდა მაშინ გამახსენდა ის კაცი: მე და მისი ბიჭი ფეხბურთს ვთამაშობდით ერთად, მამაც დაჰყვებოდა ვარჯიშებზე და ხუმრობდნენ, – სკოლაში ხომ თავისი შვილის მასწავლებელია, სკოლის გარეთაც არ ეშვება, კუდში დასდევსო.

ამ დროს მინდოდა იმ კაცთან მივსულიყავი და მეთხოვა, დაენებებინა შვილისთვის თავი და თამაშები ჯანდაბას, მაგრამ ყოველ ვარჯიშზე მაინც ნუღარ მოვიდოდა; მეორე მხრივ, ის ქილიკა ბიჭებიც მინდოდა დამერწმუნებინა, რომ მასწავლებლის შვილობა პრივილეგია კი არა, ტვირთია. ტვირთი.

(ცაიშის საჯარო სკოლა, 2013)

რა თქმა უნდა, ჩემი სუბიექტური დამოკიდებულება ზემოთ ჩამოთვლილი დღეების მიმართ არაფერს ცვლის. ადამიანები დღესასწაულებს წლიდან წლამდე ელოდებიან, მე კი მირჩევნია, როგორც ქალს, შეყვარებულს და დედას, წელიწადში ბევრი დღე მქონდეს, იმდენი, რამდენიც მომინდება. მიმაჩნია, რომ ასე ცხოვრება უფრო საინტერესოცაა და გაცილებით სამართლიანიც, ამიტომ წითლად მონიშნულ თარიღებს ყურადღებას არ ვაქცევ, ნებისმიერი დღე, როცა ბედნიერი ვარ, ჩემი დღეა.

მიუხედავად ამისა, ხშირად ვფიქრობ მათზე, ვისთვისაც ცხოვრება სხვაგვარადაა მოწყობილი, განსაკუთრებით კი სწორედ მარტის პირველ დღეებში ვფიქრობ იმ ქალებზე, ვისაც, რბილად რომ ვთქვათ, უფრო ნაკლებად გაუღიმა ბედმა, ვიდრე მე. ვფიქრობ მათზე, ვისთვისაც სამყარო თვალების გარშემო შემოხვეული შავი ნაჭრით შემოისაზღვრება, მათზე, ვისაც საკუთარმა გარემომ სხვა არჩევანი არ დაუტოვა და სიკვდილის იარაღად აქცია, მათზე, ვისთვისაც ჩემი ჩვეულებრივი ცხოვრება, შესაძლოა, საოცნებო იყოს, ვისთვისაც ჩემი თავისუფლება მიუწვდომელი ფუფუნებაა, ვისაც მხოლოდ ფილმებში უნახავს ის ტანსაცმელი, მე რომ ყოველდღე მაცვია.

ვფიქრობ იმ ქალებზე, რომლებიც ჩემგან არც ისე შორს ცხოვრობენ, თითქოს იმავე სოციუმში იზრდებიან, სადაც მე გავიზარდე და მაინც ბევრად განსხვავებული ყოფა ხვდათ წილად. მათი ცხოვრება მორჩილებაა, მრავალსულიანი ოჯახისთვის მომზადებული სადილ-ვახშამი და ენის წვერზე შეკავებული საკუთარი აზრი, საღამოობით სერიალების ყურება და წამიერად გაფიქრება, რომ შეიძლებოდა, ყველაფერი სხვანაირად ყოფილიყო.

ვფიქრობ და ერთი კითხვა მაწუხებს – ნუთუ ერთი დღე, თუნდაც სამი, საკმარისია? ნუთუ წელიწადში სამმა თაიგულმა შეიძლება ქალს ბედნიერად აგრძნობინოს თავი? ნუთუ შეუძლებელია, ვცხოვრობდეთ სამყაროში, სადაც არავის დასჭირდება ქალთა უფლებებზე ლაპარაკი და ქალებს ექნებათ იმდენი დღე, რამდენიც თავად მოუნდებათ?

ამ დღეებში, მარტის დასაწყისში, განსაკუთრებით ხშირად მახსენდება შირინ ებადი, ირანელი ნობელიანტი, რომელსაც რამდენიმე წლის წინ მექსიკაში გამართულ კონფერენციაზე მოვუსმინე. ის იდგა ორიათასკაციანი აუდიტორიის წინაშე და თავის ენაზე ჰყვებოდა სამშობლოს შესახებ, რომელმაც მას, წარმატებულ ადვოკატ ქალს, თავისუფლების სიყვარული არ აპატია. მიუხედავად იმისა, რომ თარგმანში ემოციის დიდი ნაწილი იკარგება, ჩვენ მთელი სიმძაფრითა და სიცხადით აღვიქვამდით ყოველ სიტყვას, რომელსაც ებადი წარმოთქვამდა.

რა გასაოცარიც უნდა მოგეჩვენოთ, ებადისთან ერთად ბოლო ხანს ყველაზე ხშირად მახსენდება ჩემი ქართულის მასწავლებელი, რომელიც არასოდეს მელაპარაკებოდა სტანდარტული ფრაზებით და უფრო მეტ დროს სწორედ იმ საკითხებს უთმობდა, რომლებიც ტექსტში წინა პლანზე არ იყო წამოწეული. მას არ მორიდებია, ეთქვა ჩემთვის, თოთხმეტი წლის გოგოსთვის, რომ შუშანიკისა და ვარსქენის დაპირისპირება, რომელიც ესოდენ მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ეკლესიისა და სახელმწიფოსთვის, მეორე მხრივ, ოჯახური კონფლიქტი იყო – ქმარმა ცოლს უღალატა და მისი უფლებები უხეშად დაარღვია. ის ყოველთვის მელაპარაკებოდა თავისუფლებასა და სიყვარულზე, ქალის ძლიერებასა და როლზე და ახლა, როცა ვხვდები, რომ წელიწადში უამრავი დღე მეკუთვნის და არა ერთადერთი 8 მარტი, უზომოდ მადლობელი ვარ მისი.

შესაძლოა, ბევრმა იფიქროს, რომ ჯერ საკმარისი ცხოვრებისეული გამოცდილება არ მაქვს, სკოლის მერხიდან სულ რაღაც ათი წლის წინ ავდექი და ჩემი წარმოდგენა ოჯახური ყოფის შესახებ საკმაოდ ბუნდოვანია (ჩვენ ხომ გვიყვარს ასეთი შეფასებები), მაგრამ რაც დრო გადის, მით მეტად ვრწმუნდები, რომ მხოლოდ განათლებული ქალი შეიძლება იყოს თავისუფალი, ამ სიტყვის საუკეთესო გაგებით. ისიც კარგად ვიცი, რომ ჩაკეტილ საზოგადოებაში განათლება ქალს მხოლოდ ტვირთად აწვება, მაგრამ ვიტოვებ უფლებას, არ მჯეროდეს იმის, რომ ერთი მერცხალი გაზაფხულს ვერ მოიყვანს.

ძვირფასო მასწავლებლებო, როცა 8 მარტს ყვავილებით ხელდამშვენებული შეხვალთ გაკვეთილზე, აუცილებლად უამბეთ თქვენს მოსწავლეებს ამ დღესასწაულის თავდაპირველი იდეის შესახებ, რადგან აქ მთავარი სწორედ იდეაა და არა თავად დღესასწაული, უთხარით გოგონებს, რომ მათი ძალა წარმოუდგენლად დიდია, რომ ცხოვრება გაცილებით მშვენიერია მაშინ, როცა მას თავად განაგებ და არ გეუხერხულება, ქუჩაში გასულმა ყვავილები საკუთარი თავისთვისაც იყიდო, უთხარით ბიჭებს, რომ მათი კეთილშობილება სწორედ მათ გვერდით მდგომი ქალების თავისუფლებით იზომება, უთხარით ყველა მოსწავლეს, რომ სამყაროს წონასწორობის საიდუმლო თანასწორობაში მდგომარეობს, თანასწორობა კი მხოლოდ კარგი განათლებით მიიღწევა.