როგორ ამოწმებთ საშინაო წერით დავალებებს? დარწმუნებულები ხართ, რომ თქვენი მოსწავლეები თქვენ მიერ მონიშნულ შეცდომებს, გაკეთებულ კომენტარებს, შეფასებებს ეცნობიან და ითვალისწინებენ?როგორ უნდა გავაუმჯობესოთ წერითი მეტყველება სწორად წარმართული უკუკავშირის მეშვეობით?
ეს კითხვები მასწავლებლებისთვის, რომლებსაც სამი სავალდებულო კომპონენტის მიხედვით უწევთ მოსწავლეთა შეფასება( ერთ-ერთი მათგანი კი სწორედ საშინაო დავალებაა), აქტუალურია.
საშინაო წერითი დავალებების შესწორებისა და შეფასების დროს მასწავლებელს უამრავი სხვა კითხვაც უჩნდება.
ვფიქრობ, საინტერესო იქნება კოლეგების გამოცდილების გაზიარება ამ საკითხებთან დაკავშირებით. ბლოგში ჩემს მიდგომებსა და მიგნებებზე ვისაუბრებ. მოუთმენლად დაველოდები მკითხველების გამოხმაურებასა და კომენტარებსაც.
„განსჯის ერთი დღე“
მოსწავლეებმა იციან, რომ რვეულებს შესრულებული წერითი დავალებების შესასწორებლად კვირაში ერთხელ ვიბარებ. ყოველდღე ყველა წერითი დავალების გამოწვლილვით შემოწმება წარმოუდგენელი შრომაა. კვირაში ერთხელ ჩაბარებას სხვა პლიუსიც აქვს – თუ რომელიმე წერითი დავალება მოსწავლემ არ ან ვერ შეასრულა მომავალი გაკვეთილისთვის, მას ყოველთვის ექნება დამატებითი დრო, ბოლომდე მიიყვანოს სამუშაო, აინაზღაუროს დანაკლისი, დაწეროს დასაწერი (თანახმად ანდაზისა„სჯობს გვიან, ვიდრე „არასდროს“).
აქ ერთი რჩევა მინდა გაითვალისწინოთ – მოსწავლეები ფრიად დახელოვნებულები არიან მიზეზების გამოგონებასა და პასუხისმგებლობის თავიდან არიდების საქმეში. პარასკევისთვის ( ან თქვენ მიერ შერჩეული „განსჯის დღისთვის )ბევრს შეიძლება ჰქონდეს მომარჯვებული „მომაკვდინებელი საბუთი“ იმის გასამართლებლად, რომ რვეული არ აქვს და ვერ ჩაგაბარებთ. პასუხი ერთია – სამწუხაროა, მაგრამ კვირის გრაფაში მინუსი დაიწერება. ამგვარ ფორმულარს წინასწარ ვამზადებ და არა ოფიციალურ ჟურნალში, არამედ ჩემთვის ვინიშნავ, რამდენად რეგულარულად ასრულებს მოსწავლე დავალებებს. აქ უკომპრომისობის გამოვლენაც მნიშვნელოვანია – „ხვალ მოვიტან“, „ორშაბათს ჩაგაბარებთ“, „შინ გამოგიტანთ“ და მსგავსი შეთავაზებების მიმართ სიფრთხილე გამოიჩინეთ. ერთხელ „გადავადების“ შემთხვევაში მომდევნო „გადავადებების მოთხოვნები“ სტიქიური მოვლენად იქცევა და ამის გამოყენებას ბევრი შეეცდება. კომპრომისი კი დათვური სამსახურის დარი იქნება.
ამ შემთხვევაში ჩემთვის მნიშვნელოვანი მათი შეცდომებისა და გადაცდომების აღნუსხვა კი არ არის, არამედ იმის თვალნათლიც ჩვენება, თუ რაოდენ მნიშვნელოვანია წერითი უნარების გასაუმჯობესებლად რეგულარული წერა.
რა ჩავაბარე – რას მივიღებ
ნებისმიერი ადამიანისთვის უკუკავშირი, სადაც ჩანს ნამუშევრის გულიანად შეფასების მცდელობა, მნიშნელოვანია. ვიცი, როგორ ელიან და რა ინტერესით ათვალიერებენ მოსწავლეები უკან დაბრუნებულ რვეულებს. მინახავს, როგორ აჩვენებენ ერთმანეთს ან უკითხავენ შეფასებების ნაწილს.
ჩემს პრაქტიკაში იყო პერიოდი, როდესაც სერიოზულად დავფიქრდი იმაზე, თუ რამდენ დროს ვუთმობ რვეულების გასწორებას და რაოდენ ფუჭი შეიძლება იყოს ეს მცდელობა, თუ მოსწავლეები არ მიაქცევენ სათანადო ყურადღებას შესწორებულ შეცდომებს ან დადებითად შეფასებულ მონაკვეთებს.
შესრულებული წერითი დავალების ბოლოს მიწერილი ზოგადი “ყოჩაღ“, „კარგია“, „უკეთ შეგეძლო“ ან „თავიდან შეასრულე“ არაფრისმთქმელია მოსწავლეებისთვის. არც წითლად მონიშნულ და გადახაზულ სიტყვებს აქცევენ დიდ ყურადღებას.
მინდვრის ხაზზე გაკეთებული შემოკლებების, განმსაზღვრელი შეფასებების (ქულების) და ზოგადი ხასიათის შეფასებების(სინტ.მორფ.პუნქტ. და ა.შ.)ნაცვლად, რომლებიც დაშვებული შეცდომების კატეგორიას მიუთითებს, ვრცელ კომენტარებს ვარჩევ.
ნიშნები, სიმბოლოები, „არავერბალური კომუნიკაცია“
გვაქვს შემუშავებული გარკვეული ნიშნებიც. ჩემთვის მეტად მოსახერხებელია სქოლიოს ტიპის კომენტირება – ვნიშნავ აბზაცს, მონაკვეთს, ვნომრავ და შესრულებული დავალებების ბოლოს სქოლიოს პრინციპით ვწერ შენიშვნას/კომენტარს მოცემულ მონაკვეთზე. ეს მინაწერი ყოველთვის ნეგატიური არ არის. მოსწავლეებს სჭირდებათ იმის ცოდნაც, თუ რა გამოუვიდათ კარგად.
ხშირად ვუსვამ შეკითხვებსაც ( მომდევნო ჩაბარების დროს კი მოუთმენლად ველი ამ შეკითხვებზე პასუხებს), ვიყენებ „არავერბალური კომუნიკაციის სიმბოლოებს“,, (ე.წ.ღიმილებს) რაც განსაკუთრებით ეხალისებათ ან კომიქსების წაბაძვით, შორისდებულებითა და პატარა ჩანახატებით გამოვხატავ ემოციას.
მეთოდის ნაკლი ის არის, რომ მეტისმეტად დიდ დროს მოითხოვს და ძნელად წარმოსადგენია ამ მეთოდის გამოყენება იმ შემთხვევაში, თუ მასწავლებელს ორზე მეტი (მითუმეტეს, მრავალრიცხოვანი) კლასი ჰყავს, თუმცა მინდა დაგარწმუნოთ, დახარჯული დრო და ენერგია ამად ღირს და თქვენსა და მოსწავლეებს შორის განსაკუთრებული „ეპისტოლარული“ ურთიერთობა დაიწყება. ხშირად დასმულ შეკითხვებზე ან კომენტარებზე საინტერესო და დამაფიქრებელ პასუხებს ვიღებ. ეს „მიმოწერა“ კონფიდენციალურია და რა თქმა უნდა, შეფასებას არ ექვემდებარება.
საქმის გასაიოლებლად
დასახელებული ნაკლის აღმოფხვრა შესაძლებელია, თუ კვირის განმავლობაში შესრულებული დავალებების შემოწმებას კონკრეტული კრიტერიუმით მიჰყვებით. მაგალითად, ერთ ჯერზე შეამოწმებთ პუნქტუაცისა და სტილს, შემდეგ ჯერზე – ორთოგრაფიასა და მორფილოგიას, ცალკე – სინტაქსური კონსტრუქციებს და ა.შ.
ფოკუსირებული გასწორების სტრატეგია ცალკე შეგიძლიათ შეიმუშავოთ. მაგალითად, შეცდომის კატეგორიის მიხედვით მიუთითეთ მოსწავლეს, სახელმძღვანელოს ან ორთოგრაფიული თუ სხვა ტიპის ლექსიკონის რომელ გვერდზე შეუძლია მიაგნოს დაშვებული შეცდომის აღწერას ან სწორ ვარიანტს.
ფოკუსირებული სტრატეგიის სისტემატური გამოყენებისას მოსწავლეები რამდენიმე კვირის შემდეგ თავად სწავლობენ, როგორ გამოასწორონ ამა თუ იმ კატეგორიის შეცდომა და რა საშუალებებს შეიძლება მიმართონ.
შეცდომების გასწორება
რვეულების დაბრუნების შემდეგ გაკვეთილზევე დაუთმეთ დრო შეცდომების გასწორებას და სთხოვეთ მოსწავლეებს, დაწერონ მცირე ანგარიში, სადაც აღნიშნავენ საკუთარ შეცდომებს, გაიმეორებენ სწორ ვარიანტებს და გააკეთებენ სათანადო კომენტარებს ( მაგალითად, „მეწერა „რამოდენიმე“. აქამდე არ ვიცოდი, თუ ეს არასწორი ფორმა იყო, ახლა ვიცი, რომ სწორია „რამდენიმე“. შევეცდები, წერისა და საუბრის დროს ყურადღება მივაქციო და სწორად დავწერო ან წარმოვთქვა“. ) ამგვარად გააზრებული და ვერბალიზებული შეცდომები უკეთ გათავისდება და იმის შანსი, რომ მომდევნო ნაწერში შეცდომა გამოსწორდება, იზრდება.
მაჩვენე, როგორ ვერ შეასრულე
„არ ვიცოდი, რა დამეწერა“, „ვიფიქრე და ვერ დავწერე“ – მოსწავლეების „საყვარელი“ მიზეზებია „თავის დასაძვრენად“. პრევენციისთვის – წინასწარ გააფრთხილეთ ისინი, რომ თქვენთვის მნიშვნელოვანია მცდელობების ნახვა და იმაში დარწმუნება,რომ მათ „იწვალეს“ და არ გამოუვიდათ.
აუცილებლად მოითხოვეთ „საბუთი“ – მაჩვენე რვეული, რომელშიც დაწყებული და დაუსრულებელი გაქვს ან დაწყებული და გადაშლილი გაქვს დავალება, წინადადებები. მაჩენე მონიშნული ადგილები სახელმძღვანელოდან, საიდანაც აზრი ვერ გამოიტანე ან რაც ვერ გაიგე. სთხოვეთ ასეთ დროსაც კი კომენტარის სახით, წერილობით აღწერონ სიტუაცია.
შეფასების ნაცვლად – დაუფასეთ
განმსაზღვრელი შეფასებების კეთება სავალდებულოა და ამ ვალდებულებას ვერსად გავექცევით, მაგრამ მოწადინებით შესრულებული, თუნდაც, შეცდომებით სავსე წერითი დავალების გასწორების დროს უმეტესწილად, ვერიდები ქულების დაწერას. ბოლოს და ბოლოს, ეს „ტვირთი“ შემაჯამებელ წერით სამუშაოს შეგვიძლია ავკიდოთ, შინ შესასრულებელი დამატებითი სამუშაოსთვის კი წახალისება უკეთესი მოტივი იქნება, ვიდრე მოსალოდნელი სასჯელი.
შეეცადეთ, დაუფასოთ შრომა და მონდომება მოსწავლეს და არ დაუკარგოთ მოტივაცია დაბალი განსმაზღვრელი შეფასებით. განმავითარებელი კომენტარი გაცილებით მეტის მომცემი იქნება მოსწავლის უნარების განსავითრებლად, ვიდრე კონკრეტული ქულა. თან, დამერწმუნებით, მოსწავლეთა უმრავლესობისთვის აბსოლუტურად სულ ერთი და გაუგებარია ოთხიანს მიიღებს თუ ხუთიანს. დამხმარე კომენტარის ეფექტიანობაში კი მალევე დავრწმუნდებით.
თქვენ რა სტრატეგიას იყენებთ საშინაო წერითი დავალებების შესწორებისას?
როგორ აღწევთ დასახულ მიზნებს და აუმჯობესებთ მოსწავლეების წერით მეტყველებას?
მეტი ვისაუბროთ საშინაო დავალებების აუცილებლობის შესახებაც… იქნებ, თანამედროვე სამყაროსთვის ანაქრონისტული და მოძველებულია იმ ტიპის საშინაო დავალებები, როგორსაც ახლა ვაძლევთ მოზარდებს?
