დასრულდა 2019-20 სასწავლო წელიც. ბოლო სასწავლო თვეები უჩვეულო რეჟიმში ურთიერთობით გავატარეთ. განსაკუთრებით, დასაწყისში ყველას გვეხამუშებოდა ეკრანის მიღმა ნათქვამი ,,გამარჯობა მას“,  ,,მინდა ჩაგეხუტოთ“… შემდეგ, თითქოს შევეჩვიეთ…

ალბათ ყველა იმ მასწავლებელს, რომლებიც მე-4 კლასს ასრულებდნენ მოსწავლეებთან ერთად, განსაკუთრებით აქტიურად ესმოდათ მოსწავლეებისგან წუხილი იმაზე, რომ მომავალ წელს ის მათი მასწავლებელი აღარ იქნებოდა. მეც ამ მასწავლებელთა რიგებში ვარ და ჩემი ფიქრები მინდა გაგიზიაროთ.

რთული ყოფილა ოთხწლიანი ერთად ყოფნის შემდეგ, იმის გააზრება, რომ ნაცნობი სახეები, ძვირფასები, გაზრდილები, აღზრდილები და რაღაცნაირად, შენიანები კლასში აღარ დაგხვდებიან. ეს ცოტა დამთრგუნველია. თქვენ ხომ ერთად შესაძლებლობების აღმოჩენის და გამოვლენის, გამბედაობის, მცდელობების და გამოწვევების დაძლევის 4 წელი გაატარეთ! ბევრი ბედნიერი ღიმილით დატვირთული. ამ ოთხმა წელმა ბევრ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან უნარ-ჩვევასთან ერთად, მასწავლებელსაც და მოსწავლეებსაც გაგვაცნობიერებინა, რომ შესაძლებლობები უსაზღვროა!

წლევანდელი სასწავლო წელი ონლაინ დასრულდა. შესაბამისად, გამოსამშვიდობებელი ღონისძიებების და აქტივობების განხორციელება ნაკლებად მოხერხდა. მოსწავლეები საკუთარ მასწავლებლებს ისევ ეკრანს მიღმა დაემშვიდობნენ. 15 ივნისს, თიმსის პლატფორმაში ჩანიშნული ბოლო გაკვეთილიც შედგა და ჩემს უმცროს მეგობრებს ზაფხულში წასაკითხი წიგნები შევთავაზე, პატარა პრეზენტაციის სახით ვაჩვენე თითოეული წიგნი და მცირე ინფორმაცია, საინტერესო მომენტები გავუზიარე პერსონაჟებზე და შინაარსზე,  მცირე დისკუსია გავმართეთ ჩემი მიწოდებული ინფორმაციის მიხედვით, რა შეიძლებოდა მიგვეღო ამ წიგნის წაკითხვის შემდეგ, რა ემოცია და განწყობები გაუჩნდათ, გამიზიარეს. როდესაც მათ დასაბუთებულ, თავისუფალ, ლოგიკურ, მრავალფეროვან მსჯელობებს ვუსმენდი, სწორედ მაშინ გამიელვა გონებაში ფიქრმა, რომ ეს მოაზროვნე ადამიანები სექტემბრიდან ყოველდღიურად ჩემ გვერდით აღარ იქნებიან, არც მე მერქმევა მათი დამრიგებელი და ერთად ვეღარ დავატრიალებთ დიდ, ფერად, სასარგებლო, სააზროვნო, განსხვავებულ, სასიამოვნო და მხიარულ საგაკვეთილო პროცესს. აი, ისეთს, რომლისგან მიღებული სარგებელი თითოეულ მასში მონაწილე ადამიანში რომ შემოდის და თვითშეფასებას გიმაღლებს, სიამაყის შეგრძნებას გიჩენს, გიბიძგებს, მეტი და მეტი იფიქრო და შეძლო, გაფიქრებინებს – ,,ნუთუ, ეს მე ვთქვი? გავაკეთე? შევძელი?“ … ამ სასწავლო წელს ბოლო ონლაინ გაკვეთილიც დასასრულს უახლოვდება და მე, ასეთი ფიქრებით სავსე, ომახიანად ვემშვიდობები მოსწავლეებს, რომლებიც სევდას და გულწრფელ წუხილს ვერ მალავენ, რომ დამშვიდობება გვიწევს არა სექტემბრამდე, არამედ სულ. და ეს „სულ“ კიდევ უფრო მაფორიაქებს. ვამშვიდებ და ვეუბნები, რომ წინ მეგობრობის, სიყვარულის და წარმატების ბევრი ბედნიერღიმილიანი წუთი გველის! ხსნიან შეკრულ წარბებს და  მათ მოღუშულ სახეებს ღიმილიანი სახეები ანაცვლებს.

ეკრანს ვცილდები და ვფიქრობ, მართლაც, რა ემოციურად რთული სექტემბერი მაქვს გადასატანი… –„კარგი რა, ახალ მოსწავლეებს გაიცნობ და ისინიც ასე შეგიყვარდება, მათთანაც უამრავ წარმატებას და სიხარულს იგემებ“ – მეუბნება მეორე მე. ვმშვიდდები. „ – მართალს ამბობ, თუმცა“…  – ,,არავითარი თუმცა, თავი შეიკავე“, – მეუბნება ისევ ის, მეორე, ოპტიმისტურად მოაზროვნე და გულმაგარი. მიხარია, რომ ისიც მე ვარ, გამამხნევებს მაინც. დავიწყე ფიქრი, როგორ შემიძლია ამ პირველ „მეს“ და მოსწავლეებს, მარტივად და საქმიანად გადავატანინო ახალი სასწავლო წლის პირველი სემესტრი.

ჩვენ ხომ მასწავლებლები ვართ, უსაზღვრო შესაძლებლობების მქონენი. შეგვიძლია მოვიფიქროთ ისეთი აქტივობები, რომლებიც გაგვიადვილებს სევდის გადატანას. რამდენიმე მათგანი მინდა გაგიზიაროთ, რომელიც მომაფიქრდა :

• ჩვენი ახლად გაცნობილი მოსწავლეები ჩვენს, აწ უკვე მეხუთეკლასელ მოსწავლეებს გავაცნოთ. მათ ბევრი საერთო აქვთ, ყველაზე მთავრი კი თავად ჩვენ ვართ, მათი პირველი მასწავლებელი. გაცნობითი აქტივობა მხიარულ და პოზიტიურ გარემოში შეგვიძლია მოვაწყოთ, მაგალითად, სკოლის ეზოში ან დარბაზში. შეხვედრის გარემო უმჯობესია ფერადი და მხიარული იყოს, ფერადი ბუშტები ან ლენტები დაგვეხმარება ამაში. შესაძლოა რაიმე ისეთი შტრიხიც შევძინოთ, რაც მოსწავლეებს გააოცებთ, მაგალითად, ამობეჭდილი ფოტოები: უფროსი მოსწავლეების ფოტოები, სადაც ისინი პირველკლასელები იყვნენ, ხოლო უმცროსებისთვის, როდესაც ისინი ბაღში დადიოდნენ. ამოვბეჭდოთ და ირგვლივ ჩამოვკიდოთ. უკვე შინაურული გარემო შეიქმნება, გააცნობიერებენ, რომ ცხოვრებისეულ ეტაპებს ყველა გადის. შეგვიძლია ფერად ბუშტებში მოვათავსოთ პატარა, ფერად ქაღალდებზე დაწერილი სახალისო კითხვები ყველა მოსწავლისთვის. დიდებისთვის განკუთვნილი კითხვები იყოს გასახსენებელი ამბების შემცველი, როდესაც ისინი პირველად მოვიდნენ სკოლაში. ეს საშუალებას მისცემს მათ, საკუთარი გამოცდილება გაუზიარონ პატარებს. ხოლო უმცროსებისთვის განკუთვნილ ფურცლებზე მოვათავსოთ ამობეჭდილი ილუსტრაციები, სადაც მოცემული იქნება სასკოლო ამბები. ეს მათ საშუალებას მისცემს, ალაპარაკდნენ, აღწერონ მოცემული ილუსტრაცია და თან დაურთონ საკუთარი მოლოდინიც.

ბუშტები განვათავსოთ ორ, ერთმანეთის მოპირდაპირე მხარეს, ერთი მხარე უფროსებისთვის იქნება განკუთვნილი, მეორე უმცროსებისთვის. გახეთქავ ფერად ბუშტს(უჩხვლეტ ჩხირს), რომელ ფერსაც გინდა და იქიდან გადმოვარდება შენი ,,დავალება“.

ეს შეხვედრა დაამშვიდებს და პოზიტიურად იმოქმედებს თითოეულ მათგანზე. უმცროსები „აღმოაჩენენ“, რომ 4 წლის წინ, მათ წინ მყოფი ამხელა გოგო-ბიჭები, სწორედ მათნაირები იყვნენ, უფროსები კი თვალს გადაავლებენ ტკბილ მოგონებებს.

შეხვედრა სიმღერის, ცეკვის და, რა თქმა უნდა, თამაშის გარეშე ვერ დასრულდება. შეგვიძლია სახალისო და ჯგუფური თამაშებიც შევთავაზოთ ბავშვებს.

თუ ბუშტის გახეთქვა რომელიმეს გაუჭირდება, მეგობარი დაეხმარება ამაში.

• გაცნობის შემდეგ, შევეცადოთ, დავამეგობროთ, ვათანამშრომლოთ და ერთობლივად განვახორციელებინოთ რაიმე პროექტი. შეგვიძლია სასწავლო თემატიკის მიხედვით შევარჩიოთ და შევთავაზოთ თემა ბავშვებს.  ან, რაიმე ზოგადი თემა ავიღოთ. შესაძლოა ერთი შეხვედრა  ისევ ერთობლივი მოვაწყოთ. მაგალითად, ჩამოვსხდეთ სკოლის ეზოში და მოვიფიქროთ თემები, იქიდან კი შევარჩიოთ ერთი სასურველი და გავანაწილოთ როლები, ვინ რას გააკეთებს ამ ერთობლივი პროექტის ფარგლებში. უმცროსებს თავისი შესაფერისი საქმე ექნებათ, უფროსებს –  თავისი.
• შეგვიძლია კედლის გაზეთის დაარსება შევთავაზოთ, რომელზეც ასევე, ერთობლივად იმუშავებენ. უმცროსები საკუთარ ნახატებს, გადაღებულ ფოტოებს(ეს დღევანდელ თაობას უკვე კარგად შეუძლია), ან სხვა ტიპის ნაშრომებს მიაწვდიან უფროსებს. ასე მათ ჩართვას შევძლებთ აქტივობაში.
• მასწავლებელს, სწავლის დაწყებიდან ერთი თვის განმავლობაში, როდესაც ის როგორც მშობლებისგან მიღებული ინფორმაციით, ასევე თავისი აქტიური დაკვირვებით და ყოველდღიური ურთიერთობით მეტ-ნაკლებად გაიცნობს  ახალ მოსწავლეებს, შეუძლება შექმნას პატარა სპექტაკლის სცენარი, რომლის მონაწილეები იქნებიან მისი ყოფილი და ამჟამინდელი მოსწავლეები. საინტერესო იქნება სემესტრის ბოლოს განხორციელებული ერთობლივი სპექტაკლი.

ეს ყველაფერი, ორგანიზების კუთხით, ვიცი, არც ისე მარტივია. თუმცა, ამავდროულად, ეს პროცესი ძალიან სასიამოვნოდ, სახალისოდ და საინტერესოდ მესახება, რომ აღარაფერი ვთქვა იმ თანმდევ, სასარგებლო შედეგებზე, რომელსაც ასეთი აქტივობებით მივაღწევთ . სკოლა ხომ ერთი დიდი ოჯახია, რომლის ყველა წევრი ერთმანეთისთვის ძვირფასი და ახლობელი უნდა იყოს. ამ ოჯახში,  ახალი წევრებისთვის, დამხვედრებმა მეტი უნდა გააკეთონ. გარდა ამისა, განშორების სევდაზე ფიქრისთვის დრო აღარც მასწავლებელს და აღარც მოსწავლეებს აღარ დარჩებათ.

ჩემი ფიქრების ბოლოს კი, რა თქმა უნდა, მინდა ყურადღება გავამახვილო იმ მასწავლებელზე, რომელიც ჩემს ფუნქციას და სტატუსს შეითავსებს ჩემს მოსწავლეებთან. სიმართლე გითხრათ, მისდამი უდიდეს სიყვარულს, პატივისცემას და სიახლოვეს განვიცდი, რადგან ჩემი გულის ნაწილებს იბარებს. ამიტომ ახლობლად აღვიქვამ.

კარგი იქნება, თუ მისთვის ცალკე შევქმნით ,,ე. წ. ,,შინაურულ წერილს“, რომელშიც მოვყვებით თითოეული მოსწავლის მახასიათებლის შესახებ თუ არა, ზოგადად, კლასის შესახებ მაინც. შეგვიძლია გავუზიაროთ კლასის მნიშვნელოვანი მახასიათებლები, ბავშვებისადმი ჩვენი წარმატებული მიდგომები, კლასის ფასეულობები და ა. შ. ეს ყველაფერი მას  დასაწყისში, პოზიტიური ურთიერთობების დამყარებაში დაეხმარება. ჩვენი თანადგომის და იმედის ქონის შეთავაზება არ დაგვავიწყდეს. ალბათ, ისიც განიცდის და თავისებურად დაძაბულია ახალი კლასის მოლოდინში. თანაც, მნიშვნელოვანი საერთო გვაქვს, შესაძლოა ისიც დაემშვიდობა თავის მეთორმეტეებს, რომლებთანაც ორჯერ ოთხი წლის ურთიერთობა აკავშირებს. ამიტომ, მნიშვნელოვნად მიმაჩნია ამ ორი მასწავლებლის მჭიდრო კავშირი და თანამშრომლობა სწავლის პირველ სემესტრში, როდესაც ყველაზე დიდია შფოთვა როგორც ჩვენში, მასწავლებლებში, ასევე, მოსწავლეებშიც.

საერთაშორისო პრემია საბავშვო ლიტერატურაში, „ალმა“ (Astrid Lindgren Memorial Award), 2003 წელს დაარსდა. შვედი მწერლის ასტრიდ ლინდგრენის სახელი მთელი მსოფლიოსთვის კარგად ნაცნობი და ძვირფასია, შესაბამისად, უმნიშვნელოვანესია მისი სახელობის პრემია, რომლითაც თანამედროვე საბავშვო ლიტერატურული პროცესები ფასდება და რჩეულები გამოვლინდება. შვედეთში „ალმას“ „საბავშვო ნობელსაც“ უწოდებენ. ის ლინდგრენის გარდაცვალებიდან ერთ წელიწადში დაარსდა მისი ხსოვნის უკვდავსაყოფად და მის მიერ დანერგილი ფასეულობების პოპულარიზაციისთვის.

ყველა ქვეყანა, რომელსაც კი დიპლომატიური ურთიერთობა აქვს შვედეთთან, უფლებამოსილია, იყოს „ალმას“ წევრიც. საქართველო მას 2006 წელს შეუერთდა. ამ პრემიაზე ნომინანტთა წარდგენის უფლება მხოლოდ საქართველოს საპარლამენტო ბიბლიოთეკას აქვს.

პრემიის მოსაპოვებლად ყოველწლიურად იმართება კონკურსი, რომელშიც „ალმას“ საბჭოს ჟიური  მთელი მსოფლიოდან წარდგენილი ნომინანტების შემოქმედებას განიხილავს. პრემიისთვის ყოველწლიურად ასახელებენ ნომინანტებს ოთხ ნომინაციაში: 1. მწერალი; 2. ილუსტრატორი; 3. ორგანიზაცია ან პირი, რომელიც წიგნის პოპულარიზაციას ეწევა და 4. არტისტი, რომელიც სცენიდან კითხულობს ფოლკლორსა და საბავშვო ლიტერატურას.

პრემიაზე წარსადგენად ორი ძირითადი მოთხოვნაა: ა) ავტორი ცოცხალი უნდა იყოს; ბ) მისი ნამუშევრები (სიტყვიერება თუ მხატვრობა) უნდა იზიარებდეს ასტრიდ ლინდგრენის ეთიკურ/ესთეტიკურ მრწამსს და ჰქონდეს მაღალი მხატვრული ღირებულება.

ქვეყნები მაისში წარადგენენ საკუთარ კანდიდატებს, ხოლო ოქტომბერში „ალმა“ თავის ოფიციალურ გვერდზე www.alma.ge აქვეყნებს ნომინანტთა სიას.

ყოველწლიურად საშუალოდ 170-180 ნომინანტი გროვდება მთელი მსოფლიოდან. ერთადერთ ლაურეატს მომდევნო წლის მარტის ბოლოს ბოლონიის საბავშვო წიგნის მსოფლიო ფესტივალზე ასახელებს „ალმას“ ჟიური. საპრემიო ფონდი 730 000 ევროა, რომელიც გამარჯვებულს პირველ ივნისს სტოკჰოლმში, საზეიმო ცერემონიალზე გადაეცემა.

საგულისხმო სტატისტიკის მიხედვით, უფრო ხშირად იმარჯვებენ ილუსტრატორები, ინტეგრირებული ავტორები, რომლებიც ერთდროულად ხატავენ და წერენ საბავშვო წიგნს; ამის შემდეგ – მწერლები, შემდეგ – ორგანიზაციები. საერთოდ არ გაცემულა „ალმას“ პრემია ნომინაციაში „ლიტერატურის კითხვა სცენიდან“.

2010 წელს “საბავშვო ლიტერატურის განვითარების ფონდი” (დამფუძნებლები – ირმა მალაციძე და მარიამ წიკლაური) იყო პირველი ნომინანტი „ალმაზე“ საქართველოდან, ორგანიზაციების ნომინაციაში. მას შემდეგ არაერთი ქართველი ავტორი დასახელდა ნომინანტად, თუმცა გზა, რომელიც ავტორმა ამ უაღრესად პრესტიჟულ და მნიშვნელოვან ჯილდომდე უნდა გაიკვალოს, ქართველი ავტორებისთვის კვლავ რჩება ურთულეს, პრობლემებითა და დაბრკოლებებით სავსე გზად.

თუ „ალმას“ ვებგვერდს ეწვევით და გულდასმით დაათვალიერებთ, ნახავთ, თუ რა სამზადისის შედეგია მსოფლიოს თითოეული ქვეყნის ნომინანტთა შემოქმედება, რამხელა რესურსია გაღებული მათი ცნობადობისთვის და პოპულარიზაციისთვის, უპირველესად -საკუთარ ქვეყანაში. ამ ავტორებს ჰყავთ ლიტერატურული აგენტები (ან თავად ითავსებენ ამ სტატუსსაც და წარმატებითაც ართმევენ თავს), ისინი ითარგმნებიან მრავალ ენაზე, მათზე იწერება რეცენზიები, შეფასებები, კრიტიკული წერილები, მათი წიგნები იყიდება მრავალათასიანი ტირაჟით, შესაბამისად, მათ კითხულობენ ბავშვები, ინტერესდებიან გამომცემლობები, ბიბლიოთეკები.

ეს ყველაფერი ბუნებრივად უწყობს ხელს მათ შემოქმედებით განვითარებას და შედეგებიც იმაზე უფრო სახარბიელოა, ვიდრე ჩვენ წარმოგვიდგენია. ზოგიერთი ავტორი ათჯერ და მეტჯერაც კი ყოფილა წარდგენილი „ალმაზე“ და მხოლოდ მე-16 ცდაზე მიუღია ნანატრი ჯილდო. ეს მწერლების/არტისტების მუდმივ შემოქმედებით მზაობაზე, დაუღალავ შრომასა და ნაყოფიერ ინტერაქციაზე მეტყველებს.

რა ვითარებაა ქართველ ავტორებთან? ამ წლების განმავლობაში „ალმაზე“ წარდგენილი საბავშვო მწერლების ჩამოთვლაც კი საკმარისია იმისთვის, რომ დავრწმუნდეთ: ჩვენც საუკეთესო საბავშვო შემოქმედებას ვთავაზობთ მსოფლიოს და ვუშვებთ მას უზარმაზარ კონკურენციაში. მარიამ წიკლაური, თეა თოფურია, ვასილ გულეური, ირმა მალაციძე, გიორგი კეკელიძე… ამ ავტორებს ჩვენს ქვეყანაში კარგად იცნობენ. იცნობენ მათივე თავგანწირული შრომის, საინტერესო და მრავალფეროვანი შემოქმედების, უამრავი ინიციატივა-ღონისძიებების წყალობით, თუმცა თავად დარგი – საბავშვო ლიტერატურა – სახელმწიფოებრივი ზრუნვისა და ინტერესის მიღმა რჩება, ეს კი აისახება ამ ავტორთა მდგომარეობაზე, წიგნის გამოცემა-გავრცელების პრობლემებზე, თარგმანების სიმწირეზე.

რა არის საჭირო იმისთვის, რომ ერთ დღესაც ჩვენი ოცნებაც ახდეს და „ალმა“ ქართველმა ავტორმა მიიღოს? უპირველეს ყოვლისა, ჩვენი ავტორების და მათი ნაწარმოებების მსოფლიო საბავშვო ლიტერატურასთან ინტეგრაცია, თარგმნა, პოპულარიზაცია, ნაწარმოებების გასცენიურება, მათზე წერა, რეცენზირება… მწერალი მთელ მსოფლიოში უნდა იყოს ცნობილი თავისი წიგნებით, თარგმანებით, ტირაჟებით, პრემიებით, აქტივობებით, პორტალებით, რეალური თუ ვირტუალური ცხოვრებით.

ქართველ საბავშვო მწერლებს აქვთ თავიანთი უნიკალური სამყარო, სიღრმე და სათქმელი, რაც, ვფიქრობ, თავისთავად საინტერესო და მნიშვნელოვანია თანამედროვე მსოფლიოს კონტექსტში, მაგრამ თუ არავინ დაინტერესდა მათი თარგმნით, უცხოენოვანი მკითხველისათვის მათი შეთავაზებით, ეს დარგი დარჩება ლოკალურ, ჩაკეტილ სივრცეში, რამდენიმე ათასი (ან ბევრად უფრო ნაკლები) მკითხველის ამარა, ჩვენი საზოგადოება კი ისევ სნობურად „გადაწყვეტს“, რომ არაფერი საინტერესო ქართულ ენაზე ამ სფეროში არ იქმნება. შესაბამისად, არც „ალმას“ მოლოდინი იქნება დამუხტული ისეთი ენერგიით, როგორიც, საზოგადოდ, საბავშვო ლიტერატურას ახლავს.

წელს პრემიაზე საქართველოს საპარლამენტო ბიბლიოთეკამ წარადგინა ირმა მალაციძე (როგორც საბავშვო ავტორი) და ნიქოზის ხელოვნების სკოლა (როგორც ორგანიზაცია, რომელიც ათ წელზე მეტია, კონფლიქტის ზონაში პოპულარიზაციას უწევს შემოქმედებით და საგანმანათლებლო საქმიანობას მომავალი თაობებისთვის).

ირმა მალაციძე, გარდა საბავშვო ტექსტებისა, მრავალი აქტივობის მოთავე და იდეის ავტორია, რამაც ამ წლების განმავლობაში მნიშვნელოვანი გარდატეხა მოახდინა საბავშვო ლიტერატურის განვითარებაში. ელექტრონული თუ ბეჭდური საბავშვო ჟურნალები, საბავშვო ლიტერატურის განვითარების ფონდი, კონკურსები და მრავალი სხვა ღონისძიება – ეს მისი უმთავრესი საქმეა, მისი დამოკიდებულებაა ბავშვების სამყაროს მიმართ, მისი მოტივაციაა, რათა ეს სამყარო გახდეს კიდევ უფრო მრავალფეროვანი, ახლობელი და საინტერესო მათთვის, ვინც მას შეეხება.

ასეთივე მნიშვნელოვანი და უნიკალურია ნიქოზის ხელოვნების სკოლის საქმიანობა – ოკუპირებული ცხინვალიდან რამდენიმე მეტრზე გაშენებული სოფლის შუაგულში ისეთი შემოქმედებითი ცენტრის არსებობა, რომელმაც თავის გარშემო შემოიკრიბა რამდენიმე სოფლის ახალგაზრდობა, შესთავაზა მათ უამრავი საგანმანათლებლო და სახელოვნებო რესურსი, გაუფერადა და გაუმდიდრა კონფლიქტის რეგიონში რთული და მუდმივად დაძაბული ყოფა. სწორედ ნიქოზის ხელოვნების სკოლის ეგიდით გაიმართება წელს, სექტემბერში, უკვე მეათედ ანიმაციის საერთაშორისო ფესტივალი „ნიქოზი“, რომელიც საკმაოდ პოპულარულია მრავალ ქვეყანაში და უამრავი გულშემატკივარი ჰყავს. ეს ყოველივე უპირველესად ნიქოზისა და ცხინვალის მიტროპოლიტის, მეუფე ისაიას (ჭანტურია) დამსახურებაა. თავად შემოქმედმა და მხატვარმა, შეძლო, მის სამწყსოდ სახელდებული გარემო ექცია ხელოვნების ოაზისად, ეზრუნა თითოეული ბავშვის სულიერებაზე, მათი შემოქმედებითი უნარების აღმოჩენასა და გამდიდრებაზე, შეძლო, ერთი შეხედვით ჩვეულებრივი სოფელი ექცია რაღაც ძალიან მშვენიერის, ნამდვილის და მნიშვნელოვანის ცენტრად, რომლისკენაც აუცილებლად მრავალჯერ გაგიწევთ გული, თუკი ერთხელ მაინც ესტუმრებით…

ახლა მთავარი ამ მოცემულობების წარდგენაა, მათ შესახებ მოყოლა „ალმას“ ჟიურის წინაშე, ეს კი უპირველესად სახელმწიფოს საქმეა და მერე – საზოგადოების, საბავშვო ლიტერატურის გულშემატკივრების, იმ ადამიანების გულშემატკივრების, ვინც ამდენი წელია ასე ერთგულად, გულწრფელად და უანგაროდ ემსახურება ამ საქმეს.

პანდემიამ და ჩვენმა უახლესმა განსაცდელებმა, რაც ამ თვეებში გამოვიარეთ, ბევრი რამ სულ სხვანაირად დაგვანახა, ბევრ რამეს კი უფრო მეტი შინაარსი შესძინა. მათ შორის – სიყვარულის, სიკეთის, ჰუმანიზმის განცდას და გააზრებასაც. ამ ყოველივეს სწორედ საბავშვო ლიტერატურა იუნჯებს, ამ ფასეულობების გამტარი, ხელოვნების სხვა დარგებთან ერთად, საბავშვო წიგნებიცაა (და ამის დასტურია დიდი მწერალი ასტრიდ ლინდგრენი, ვის სახელსაც ეს პრემია ატარებს). ვფიქრობ, ჩვენც გვმართებს, ვიყოთ უფრო აქტიურები, უფრო მეტად გულშემატკივრები და მხარდამჭერები ჩვენი ავტორებისა, ჩვენც მათთან ერთად ვიბრძოლოთ გამარჯვებისთვის. ეს კი თავისთავად უამრავ საქმეს და, რაც მთავარია, გულის ჩართულობას გულისხმობს.

მჯერა, „ალმა“ საქართველომდე აუცილებლად მოაღწევს. და მაშინ ყველას გვექნება განცდა, რომ ეს ერთად შევძელით. მათთან ერთად, ვინც თავისი შემოქმედებით, საქმეებით, არ გვტოვებს მარტოებს და გამუდმებით გვახსენებს, რომ ყველა ჩვენგანში ცხოვრობს ბავშვი. რომ ამ ბავშვს სამყაროს გადარჩენაც შეუძლია.

მას შემდეგ, რაც დისტანციურ სწავლებაზე გადავედით მასწავლებლებისა და მოსწავლეების ცხოვრებაში ბევრი რამ შეიცვალა. ყველაფერთან ერთად მნიშვნელოვნად შეიცვალა სწავლა/სწავლებისთვის დახარჯული დრო. მოსწავლეებისთვის მეტი დრო გამოთავისუფლდა, ვიდრე ეს ხდებოდა პირისპირ სწავლების შემთხვევაში. მასწავლებლებისგან კი პირიქით – ითხოვს მეტ დროს, შრომასა და ენერგიას, ვიდრე ეს COVID19-მდე იყო. მიზეზი გახლავთ ის, რომ პედაგოგს უწევს ზრუნვა ახალი მასალის მოძიებაზე და ფიქრი მის ადაპტაციასა თუ  შექმნაზე ისე, რომ მოარგოს ამა თუ იმ მოსწავლის საჭიროებებს. გარდა ამისა, ითვალისწინებს იმასაც, რომ მოსწავლეებისთვის იყოს გასაგები, თვალსაჩინო და მარტივად აღქმადი. ამასთან ერთად მხედველობიდან არც ის უნდა გამორჩეს, რომ ბავშვებმა მისი არ ყოფნის პერიოდში მარტივად და დამოუკიდებლად შეძლონ  დავალებისთვის თავის გართმევა.  ამ ყველაფრის მოსწრება კი, დამეთანხმებით, ზოგჯერ სტანდარტულ გაკვეთილზეც შეუძლებელია , თუ მას სწორად და გეგმაზომიერად გაწერილი აქტივობებით არ განვახორციელებთ.

დაწყებით კლასებში ონლაინ-გაკვეთილს მხოლოდ 20-25 წუთი აქვს  განკუთვნილი. საგაკვეთილო დროის სიმცირემ  და მისი სწორი მენეჯმენტის პრობლემამ ასეთ დროს მეტად იჩინა თავი. ხშირად მსმენია სხვა პედაგოგებისგანაც, რომ თითქმის არასდროს ჰყოფნით საგნისთვის განკუთვნილი  დრო.  ეს ყოველივე კი განსაკუთრებით წარმოჩინდება ქართული ენის  სწავლებისას, როდესაც   გარკვეული ზომის ტექსტებს დამუშავება, ჩაღრმავება, სემანტიკური გაშიფრვა და გააზრება სჭირდება.

დაწყებითი კლასის მოსწავლეები მოგეხსენებათ სწავლების ისეთ ეტაპზე არიან, როცა მასწავლებელი მათ კარგ მკითხველებად ჩამოყალიბებას ცდილობს. ამიტომ ყველაზე მეტად ისინი საჭიროებენ ტექსტის დეტალურად ახსნა-განმარტების მაგალითებსა და ტექსტზე მუშაობის სწორ მიმართულებას.

ახალ ეროვნულ სასწავლო გეგმაში დაწყებითი საფეხურის ქართული ენის სტანდარტში კითხვის მიმართულებით წერია:

„ მოსწავლემ უნდა შეძლოს სტანდარტით განსაზღვრული სხვადასხვა ტიპის ტექსტების ლექსიკურ და სემანტიკურ მხარეზე, ენობრივ ფორმებზე დაკვირვება.

მოსწავლე:

• მხატვრულ ტექსტებში აკვირდება მწერლის ენას, ლექსიკურ და სემანტიკურ მხარეს (სინონიმებს, ანტონიმებს, ფრაზეოლოგიზმებს და ა.შ.), ზოგიერთ მხატვრულ ხერხს (ეპითეტს, შედარებას);
• პოულობს ტექსტში სიტყვებსა და გამოთქმებს, რომლებსაც ავტორი იყენებს პერსონაჟების, ფაქტებისა და მოვლენების აღსაწერად;“

ჩამოთვლილი ქმედებების მაგალითი კი რა თქმა უნდა მასწავლებელმა უნდა მისცეს და ერთბაშად ამის შესრულება ოცწუთიან გაკვეთილზე ჩემთვის რთული აღმოჩნდა. ამიტომ დროის დაზოგვის მიზნით გაკვეთილზე მარკირების მეთოდს მივმართე, რაც ჩემთვის და მოსწავლეებისთვის ხელსაყრელი აღმოჩნდა.

მოგეხსენებათ ახლა ყველა მასწავლებელი ელექტრონულ სახელმძღვანელოს იყენებს, რომელიც ძირიადად PDF ფორმატშია შექმნილი. ამ ფორმატს აქვს შესაძლებლობა სხვადასხვა ფერის ჩასხმით ტექსტში მარკირების გავაკეთოთ. ამიტომ მოსწავლეებთან მოლაპარაკების საფუძველზე შევქმენი ტქსტ-მარკერის ფერების პალიტრა და ყოველ ფერს გარკვეული ფუნქცია მივანიჭე.

არჩევანზე ასე შევჯერდით:

ცისფერი –  „დააკვირდი, როგორ იწერება!“

ყვითელი – „უცნაური სიტყვა, სალექსიკონო, შევეცადოთ განვმარტოთ“

იისფერი – „შედგენილი, დასამახსოვრებელი , ლამაზი სიტყვა“

მწვანე – „ ტექსტის მთავარი აზრი, მიაქციე ყურადღება!“

ამ ფერების დახმარებით ვუკეთებ ასახსნელ ტექსტს მარკირებას და ეკრანის გაზიარებით ვიწყებთ ტექსტის კითხვას. კითხვის პროცესში მოსწავლემ უკვე იცის თითოეული ფერის დანიშნულება და ცდილობს გაითვალისწინოს მინიშნებები, რაც მას ახლავს.

საილუსტრაციოდ გთავაზობთ მარკირებულ ტექსტს იროდიონ ევდოშვილის მოთხრობიდან „რას გალობს შაშვი“:

ამ მეთოდის გამოყენებით შევძელი ონლაინ გაკვეთილის მცირე დრო დამეზოგა ისე, რომ ტექსტზეც მემუშავა და მოსწავლეთა ყურადღებაც შემენარჩუნებია.

მეთოდის გამოყენების დადებითი შედეგი:

• ვზოგავ ონლაინ-შეხვედრისთვის გამოყოფილ საგაკვეთილო დროს;
• მოსწავლეები არ საჭიროებენ დამატებით ახსნა-განმარტებას და ისინი თავად განიხილავენ ტექსტს მასწავლებლის მცირე ფასილიტაციის შედეგად;
• ცდილობენ ელექტრონული მარკირება გამოიყენონ სხვა ტექსტების დამუშავებისას;
• მოსწავლეების ყურადღება მეტად კონცენტრირდება იმ საკითხებზე, რომლებიც მარკირებულია;
• შინ, დამოუკიდებლად მუშაობისას, მსგავსად მარკირებული ტექსტი აძლევს მიმართულებას მოსწავლეს და ტექსტზე მუშაობის პროცესში უწევს დიდ დახმარებას.

მაისის დასაწყისში იტალიამ კარანტინიდან გამოსვლა დაიწყო. აქაური სკოლები –  ევროპის მასშტაბით ისინი ყველაზე ადრე დაიხურა – მოსწავლეებისთვის კარს სექტემბერში შეაღებენ. იტალის ის ქვეყანაა, სადაც ყველაზე მეტი ასაკოვანი მასწავლებელი ცხოვრობს (59%-ი 50 წელზე მეტი ასაკისაა). ხანდაზმულები კი, მოგეხსენებათ, დაინფიცირების მაღალი რისკის ქვეშ იმყოფებიან. იტალიელები უკვე აჯამებენ პირველ შედეგებს: როგორ შეიცვალა განათლება თვითიზოლაციის თვეებში, რა სასწავლო  გამოცდილება მოიტანა დისტანციურმა განათლებამ როგორც მასწავლებლებისთვის, ასევე მშობლებისთვის?

კარანტინი არდადეგებს არ უდრის  

თავდაპირველად იტალიაში სკოლები ერთი კვირით დაიხურა. მაშინ ქვეყანაში ინფიცირების 152 შემთხვევა იყო. სხვა დანარცენი ინფრასტრუქტურა მუშაობას აგრძელებდა. უცნაურად ჩანდა, რომ განათლება აღმოჩნდა პირველი სოციალური სფერო, რომელმაც კოვიდისთვის მსხვერპლი გაიღო.

იმ დროისათვის იტალიელებს ეგონათ, რომ ვირუსს მალე დაძლევდნენ. ამიტომ ბავშვებისთვის ჩვეულებრივი არდადეგები გამოცხადდა. იტალიაში სკოლის მოსწავლეები ძალიან იღლებიან. დღის განმავლობაში ისინი 7-8 საათს სწავლობენ, უმეტესად კვირაში 6 დღე. უფროს კლასებში ბევრ საშინაო დავალებას იძლევიან. ამიტომ მშობლებმა ბავშვებს დასვენების უფლება სიამოვნებით მისცეს – სეირნობის, ფილმების ყურების. ყველაზე კრეატიულმა მშობლებმა სახლებში ერთგვარი საგანმანათლებლო თამაშების ორგანიზება დაიწყეს. მაგალითად, თუ ბავშვებს სურდათ კომპიუტერით ვიდეოებით ან თამაშებით გართობა, ჯერ ის უნდა ესწავლათ, რასაც დედ-მამა მათთვის ბალიშების ქვეშ მალავდა – მაგალითად, გამრავლების ტაბულას, უცხო სიტყვებს ლექსიკონიდან და სხვ (ასაკისა და სასწავლო პროგრამის მიხედვით). შემდეგ, როდესაც ცნობილი გახდა კარანტინის გახანგრძლივების შესახებ, ბევრმა მშობელმა ინანა, რომ თავიდანვე არ მიაჩვია ბავშვი ყოველდღიურ რეჟიმსა და რუტინულ სასკოლო საქმიანობას.

კომპიუტერიზაცია – გადაუდებელი საკითხი სახელმწიფოსთვის

სახელმწიფოს განცხადება ონლაინ სწავლებაზე გადასვლასთან დაკავშირებით ბევრისთვის ძალიან მოულოდნელი იყო – სკოლებს საამისოდ არც რაიმე გეგმა გააჩნდათ,  არც – რესურსი.

დიგიტალიზაციის მხრივ იტალია ევროპის 28 ქვეყანას შორის 24-ე ადგილს იკავებს.  ოჯახების მეოთხედს ინტერნეტზე წვდომა არ აქვს. ამიტომ, პირველი, რაც იტალიის განათლების სამინისტრომ მოიმოქმედა, შეისყიდა და გადაანაწილა 46 ათასზე მეტი პლანშეტი. შემდეგ კი 70 მილიონი დახარჯვა იმისთვის, რომ კომპიუტერები მოეწოდებინა მათთვის, ვისაც არ ჰქონდა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ყველაფერი შესაშურად ჟღერს, ბევრი მასწავლებელი ჩიოდა – ამ თანხამ ადრესატამდე ვერ მიაღწია. ვიღაცას ორი თვე დასჭირდა თავისი მოსწავლეებისთვის გაჯეტების მოსაპოვებლად, ვიღაცამ კი ამასაც ვერ მოაბა თავი. გარდა ამისა, საიტები და სერვერები მწყობრიდან ხშირად გამოდიოდა, რადგან თითქმის 8 მილიონმა სკოლის მოსწავლემ ონლაინ სწავლება ერთბაშად დაიწყო. ბევრი ბავშვი საერთოდ ვერ ჩაერთო და გაეთიშა ონლაინ პროცესს.

დისტანციური განათლება არ იყო საშინაო დავალება WhatsApp–ზე

მთავრობის განცხადებამ მინიმუმ ერთი თვით სკოლების დახურვასა და დისტანციური სწავლებაზე გადასვლის შესახებ მასწავლებლების უმეტესობა შიკში ჩააგდო. თან,  ამ მიმართულებით არც მინისტრის რაიმე ბრძანება გაცემულაა, არც დამტკიცებული საიტები არსებობდა.

იტალიელ მასწავლებლებს მიაჩნიათ, რომ დისტანციურ სწავლასთან დაკავშირებით დღესაც განიცდიან მომზადების დეფიციტს. პირველი, რაც მაშინვე გააკეთეს, მოსწავლეებს დიდი ზომის საშინაო დავალებები მესენჯერით გადაუგზავნეს. პედაგოგებმა გადაწყვიტეს, რომ ბავშვები მაქსიმალურად უნდა დაეტვირთათ, მაგრამ ამ მიდგომამ არ გაამართლა. ერთკვირიანი არდადეგების შემდეგ, მოცულობითმა დავალებებმა მოსწავლეები მალევე გადაღალეს.

ამრიგად, იტალიელი მასწავლებლების ერთ-ერთი მთავარი დასკვნა დღეს ის არის, რომ აუცილებელია მოსწავლეთა ასაკთან და შესაძლებლობებთან შესაბამისი საშინაო დავალების მიცემა ზუსტად ისე, როგორც ჩვეულებრივი გაკვეთილების დროს. ერთთვიანი საკარანტინო პერიოდის შემდეგ, დიდ დავალებებზე თითქმის ყველა მასწავლებელმა უარი თქვა.

არჩევანი ყოველთვის არ არის კარგი

იტალიელები იხსენებენ, რომ ერთსა და იმავე სკოლებში სხვადასხვა მასწავლებლებს შორისაც კი საკმაოდ ცუდი კოორდინაცია შეიმჩნეოდა, მითუმეტეს სხვადასხვა სკოლებს შორის. მშობელთა თქმით, მათი კომპიუტერები და მობილურები გადაიტვირთა IT პლატფორმების უზარმაზარი ნაკრებით: Meet, Classroom, Zoom, Jitsi, Edmodo. თუ ოჯახში სამი სკოლის ასაკის მოსწავლე იყო, მშობლები სამ სხვადასხვა პროგრამას ტვირთავდნენ. ყველა ბავშვი იმ პლატფორმით სარგებლობდა, რასაც მასწავლებელი ირჩევდა.

კარანტინმა გააძლიერა მშობლის შფოთვა

ჯერ ერთი, „ცხოვრებამ სოციალურ ქსელში“ აიძულა მშობლებს თავიანთი შვილები სხვებისთვის შეედარებინათ. მუზეუმებმა, თეატრებმა, აკვარიუმებმა და ზოოპარკებმა ვირტუალური ჭიშკრები გახსნეს. ამიტომ, ვიღაც მუდმივად წერდა ან განათავსებდა ფოტოებსს, თუ როგორ სტუმრობს მისი შვილი, ვთქვათ, ხელოვნების მუზეუმს, სხვა მშობლები კი, ვისი შვილებიც მხოლოდ  მულტფილმებს უყურებდნენ და საღამურების გახდა დღისითაც არ სურდათ, თავს ცუდად გრძნობდნენ. ონლაინ შეთავაზებებმა უამრავ მშობელში დანაშაულის განცდა გამოიწვია. მშობლები ფიქრობდნენ, რომ მათ ვერ შეძლეს შვილებისთვის საკადრისად მიეხედათ.

მეორე – მამებისა და დედებისთვის ძნელი აღმოჩნდა ის, რომ მათ არ იცოდნენ რა ქულები ჰქონდათ ბავშვებს. მათ არ ესმოდათ, კარგავენ ბავშვები დროს თუ მიყვებოდნენ პროგრამას. იტალიელ მასწავლებელთა აზრით, მშობელთა ნაწილი სკოლის ეკოსისტემის ყველაზე კონსერვატიული ელემენტია.

მასწავლებლებს ფსიქოლოგობაც მოუწიათ

იტალიელ მოსწავლეებს ბევრი განცდა ჰქონდათ. „ზოგს ბებია და ბაბუა დაეღუპა, – ამბობს პაოლა ლანტე, დაწყებითი სკოლის პედაგოგი მილანში. – ბევრმა მშობელმა სამსახური დაკარგა, ოჯახში ჩხუბი და დავიდარაბა იყო“.

მაშინაც კი, როდესაც ოჯახში უსიამოვნება არ ხდებოდა, ბავშვები მაინც გრძნობდნენ მძიმე ატმოსფეროს. იზოლაციის დასაწყისში იტალიელები აივნებზე მღეროდნენ და ერთმანეთს ამხნევებდნენ, მაგრამ როდესაც სიკვდილიანობა კატასტროფულად გაიზარდა, განწყობა შეიცვალა. ადამიანები მუდმივად სტრესსა და მწუხარებაში იყვნენ. იმ პერიოდში ყველაზე მკაცრმა მასწავლებლებმაც კი შეცვალეს მბრძანებლური ინტონაციები და სწავლების სტილი მეტად მეგობრული გახადეს. ამას ხელი შეუწყო იმანაც, რომ ონლაინ სწავლის დროს ისინი თითოეული მოსწავლის თვალებს უფრო ახლოს ხედავდნენ.

ონლაინ მოსწავლეებს გაკვეთილიდან დასხლტომა უფრო ეადვილებათ

თუ ონლაინ საკლასო ოთახში მოსწავლეები მოტივირებულნი არ არიან, შეუძლიათ უფრო ადვილი დაუსხლტნენ სასწავლო პროცესს – განგებ შექმნან ტექნიკური პრობლემა, გამორთონ კამერა, მიკროფონი. მათი დაბრუნება გაკვეთილზე შეუძლებელია. კარანტინის დასაწყისში ეს პრობლემა იტალიაშიც ფართოდ გავრცელდა და გამწვავდა. მასწავლებლებს მოსწავლეების მოსაზიდად ახალი გზების ძიება მოუწიათ. „კლასიკური გაკვეთილი უსარგებლო გახდა, – ყვება ბეტა სალვინი, პარმის საშუალო სკოლის ისტორიის მასწავლებელი. – მადგება მხოლოდ ის სწავლება, როდესაც მოსწავლეები გაკვეთილის მთავარი გმირები არიან“.

მანამდე იტალიაში კლასიკური მიდგომა იყო გავრცელებული: მოსწავლე ცარიელი ნავის  მსგავსად ცოდნით უნდა ავსებულიყო, რომელსაც შემდეგ „საბაჟოზე“ ტესტირებით შეამოწმებდნენ. „ამ ორი თვის განმავლობაში მასწავლებლებმა მეტი განათლება მიიღეს, ვიდრე მოსწავლეებმა“, – მიაჩნია რიკარდო ჯანიტრაპანის, უდინეს საშუალო სკოლის მათემატიკის მასწავლებელს.

მასწავლებლებმა მოსწავლეების მხარდაჭერა იგრძნეს

„15 წლის ბავშვი უფრო შემოქმედებითია, ვიდრე ჩვენ“, – ასკვნის სალვატორე ჯულიანო, იტალიაში განათლების მინისტრის ყოფილი მოადგილე. – ყოველ ჯერზე, როდესაც მათ  თავისუფლებას და სამოქმედო ინსტრუმენტებს მისცემთ, გაგაოცებენ“.

ყველაზე მეტად ის ასტრონომიის შესახებ ვიდეო პრეზენტაციით მოიხიბლა: მშობლები, და-ძმა, ბებია-ბაბუა, პლანეტებივით იყვნენ ჩაცმული და ოთახში „თავიანთ ორბიტაში“ მოძრაობდნენ.

ასევე, მოსწავლეები თვითონ ეხმარებოდნენ მასწავლებლებს გაჯეტებთან დაკავშირებულ საკითხებში. „მე პირადი ციფრული კონსულტანტი მყავს, – ამბობს კლაუდიო დიონესალვი, კალაბრიაში ლიტერატურის მასწავლებელი. – ის 11 წლისაა და ჩემი მოსწავლეა“.

ტესტირება საუკეთესო მოტივაცია არ არის

იტალიაში ტრადიციული ტესტირება ამოიღეს. როგორც წესი, მოსწავლეები ყოველ თვეს ტესტს აბარებენ და თუ წლის ბოლოს მათი საშუალო ქულა არასაკმარისია, კლასში ჩარჩებიან. დისტანციური ტესტირება კი შეუძლებელია, რადგან შეუძლებელია თაღლითობის, გადაწერის კონტროლი. ზოგმა მასწავლებელმა ვირტუალურ კლასში გაკვეთილებზე უარიც კი თქვა, როდესაც დაადგინა რამდენი მოსწავლე ატყუებდა. ასეთ ვითარებაში განათლების სამინისტრომ გამოაცხადა, რომ წელს არცერთი მოსწავლე კლასში არ ჩარჩება. მაგრამ აღმოჩნდა, რომ თუ გაკვეთილები საინტერესოდ ტარდება, ბავშვებიც სიამოვნებით მეცადინეობენ და არა ტესტზე შეფასების მიზნით.

მშობლის დაშვება კლასში შესაძლებელია

მშობლებმა პირველად ნახეს, რა ხდებოდა გაკვეთილზე, რომელიც ზოგჯერ პირდაპირ მათ სამზარეულოში ტარდებოდა. დაინახეს, თუ როგორ შრომობს მასწავლებელი, როგორ იქცევიან მათი შვილები გაკვეთილზე.

მეორეს მხრივ, ცოცხალი სკოლისთვის დამახასიათებელი ხმაური კლასში ონლაინ  გამორიცხულია. მშობლების გვერდით ბავშვები უფრო მშვიდად იქცეოდნენ, არც მასწავლებლები უყვიროდნენ მოსწავლეებს.

საჭიროა ინტერნეტ ეტიკეტი

მასწავლებლებისთვის რთული იყო პირადი საზღვრების დაცვა. სარა სკოტელარო  ნეაპოლიდან, რომელსაც 120 ბავშვი ჰყავს სხვადასხვა კლასში, წერს: „მათ სულ უნდოდათ ჩემთან კავშირზე ყოფნა, 24 საათის განმავლობაში. გამუდმებით მთხოვდნენ დადასტურებას, რომ შესრულებული დავალება მივიღე და ახლა მოუთმენლად ელიან ჩემს პასუხს რომელიმე კითხვაზე“.

ზოგი მოსწავლისთვის დიდ უხერხულობას ქმნიდა ის მომენტი, რომ სკოლამ პირდაპირ მათ სახლში გადაინაცვლა. უჭირდათ პირადი სივრცის გაზიარება – საძინებლების და ზოგჯერ მშობლების დემონსტრირება.

ამ მხრივ მასწავლებელმაც და მოსწავლემავ უნდა იპოვოს ბალანსი და სხვის სურვილებს პატივი სცეს.

მასწავლებელთა მიმართ პატივისცემა გაიზარდა

ბულინგის გარეშე, კლასის ზეწოლის გარეშე, ბევრმა მოსწავლემ უკეთესად დაიწყო პასუხის გაცემა გაკვეთილზე. მაგალითად, ერთი მოსწავლე ძალიან მორცხვი იყო, არ ლაპარაკობდა. ხოლო კარანტინაში აღმოჩნდა, რომ ძალიან კარგად იცნობდა უცხო ენებს. ამიტომაა საჭირო სწავლების მრავალფეროვანი ფორმის დანერგვა ინდივიდუალური მიდგომებით.

მშობლები და ბავშვები სწავლისას ან გაკვეთილების მოსმენისას მასწავლებლების მიმართ მეტი პატივისცემით განეწყნენ. დისტანციურმა განათლებამ დაამტკიცა, რომ მასწავლებლები არ შეიძლება ეკრანის მიღმა იმალებოდნენ. როგორი სიახლეც არ უნდა დაინერგოს სწავლებაში, მასწავლებლისა და მოსწავლის პირდაპირი ურთიერთობა ამ ეტაპზე ძალზე ღირებულია.

„სამშობლოს სიყვარული რაც უფრო უმნიშვნელო რამეში ვლინდება, – სიტყვა იქნება ეს, მოძრაობა, თუ ქცევა, – მით უფრო ღირებულია იგი, რადგან ეს აღნიშნავს, რომ ადამიანი მუდამ თან ატარებს ამ განცდას“.

ერლომ ახვლედიანი

სახელმწიფო დღესასწაული -დამოუკიდებლობის დღე საგან „მე და საზოგადოებაში“ სტანდარტით გასავლელი თემის – „მე და ჩემი ქვეყანა“ – ფარგლებში,   სასწავლო რესურსად უნდა ვაქციოთ.

ამ თემის სწავლების დროს სამიზნე ცნებაა „ზრუნვა“ (შედეგი: 1,2,3,4,5,6,10,17):

• ზრუნვა ნიშნავს თანაგრძნობას (ემპათიას), წუხილს, ფიქრს ვინმეზე ან რამეზე;
• ზრუნვა ნიშნავს მოვლას (საკუთარი ქმედებით ვინმეს ან რამის მიმართ ყურადღების გამოხატვას პირადი სარგებლის მოლოდინის გარეშე);
• ურთიერთმზრუნველობის გარეშე ადამიანები ვერ შეძლებენ საკუთარი მოთხოვნილებებისა და საჭიროებების დაკმაყოფილებას.

სამუშაოდ მოსწავლეებს შეიძლება შევთავაზოთ ასეთი კომპლექსური დავალება:

მოამზადე პოსტერი, რომელიც 26 მაისს -საქართველოს დამოუკიდებლობის დღეს – ეძღვნება. პოსტერში გამოიყენე საქართველოს რეგიონული (ადმინისტრაციული) რუკის კონტური (შეგიძლია დახატო, შეგიძლია ელექტრონულად შექმნა). თითოეულ რეგიონში ასახე იქ მდებარე ისტორიულ- კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

ნაშრომში მოიყვანე ინფორმაცია ძეგლზე (როდის აიგო, რომელ ისტორიულ პირს უკავშირდება, როგორ მდგომარეობაშია…).

დაურთე პოსტერს თანატოლებისთვის 2-3 რჩევა, რომლებიც ძეგლებზე მზრუნველობას გამოხატავს.

დავალების წარმოდგენისას ახსენი:

* რა და რატომ ასახე პოსტერში? რისი თქმა გსურდა?

* როგორ უკავშირდება ეს ძეგლები შენი ქვეყნის დღესასწაულს?

* რას ნიშნავს ისტორიულ და კულტურულ მემკვიდრეობაზე ზრუნვა?

* როგორ გიზრუნიათ/იზრუნებთ შენ და შენს თანატოლებს თქვენი ქვეყნის ძეგლებზე?

ამ დავალების გაცნობის შემდეგ მასწავლებელი კითხულობს, გასაგებია თუ არა დავალება.

კლასის შესაძლებლობისა და მასწავლებლის გადაწყვეტილების შესაბამისად, შეიძლება რეგიონები გადანაწილდეს და თითო მოსწავლემ თითო რეგიონზე იმუშაოს.

მასწავლებელი აჩვენებს მოსწავლეებს კონტურულ რუკას (იხილეთ). საუბრობენ იმაზე, როგორ შეიძლება რუკაზე ისტორიული ძეგლების ასახვა (ნახატით, ძველი ჟურნალებიდან ამოჭრილი ფოტოებით, ელექტრონული სიმბოლოებით და ასე შემდეგ).

საშინაო დავალებად მოსწავლეები სახელმძღვანელოში ეცნობიან 26 მაისის მნიშვნელობას და ისტორიას, ასახელებენ ამ დღის აღნიშვნის სხვადასხვა ფორმას, ასახელებენ საქართველოს სახელმწიფო სიმბოლიკას.

მომდევნო დისტანციურ შეხვედრაზე, მოსწავლეები უპასუხებენ კითხვებს: რომელი ისტორიული ძეგლები უნახავთ? რომელი მდებარეობს მათ რეგიონში, მათი საცხოვრებელი ადგილის ახლოს? როგორ მდგომარეობაშია? რამე ფორმით ხომ არ უზრუნიათ მათ დაცვაზე, მოვლა-პატრონობაზე? როგორ ფიქრობენ, ამ ძეგლებზე ზრუნვა მხოლოდ სახელმწიფოს ევალება?

უკვე საშინაო დავალებად მათ უნდა მოიძიონ ინფორმაციია სხვადასხვა რეგიონში მდებარე თითო ისტორიულ ძეგლზე, გაიგონ, როგორია მათი მდგომარეობა. დააზუსტონ ინფორმაცია მათ შესახებ, შეკრიბონ ვიზუალური მასალა, შეხვედრაზე კი ერთმანეთს გაუზიარონ.

ერთი აქტივობა ისტორიულ ძეგლზე ზრუნვის წესებს ეხება. დისკუსიის ან სხვა მეთოდის საშუალებით პასუხი გაეცემა კითხვებს:

• როგორ ვიქცევით, როცა ისტორიულ ძეგლს ვათვალიერებთ?
• რა წესები უნდა დავიცვათ ძეგლის, მისი მიდებარე ტერიტორიის დასუფთავების შემთხვევაში?
• რა წარწერები უნდა იყოს გაკეთებული ასეთ ძეგლთან?
• როგორ შეიძლება დავეხმაროთ ძეგლს, რომელსაც სასწრაფოდ სჭირდება რესტავრაცია, ან გამაგრება?
• ვის აქვს ისტორიული ან კულტურული ძეგლის რესტავრაციის უფლება?
• რა წვლილი შეიძლება შეიტანოს მასზე ზრუნვაში რიგითმა მოხალისემ, მოსწავლემ?

გარდა სახელმძღვანელოში მოცემული ინფორმაციისა, დამატებით არაერთი რესურსის მოძიება შეიძლება (იხილეთ).

დისტანციური სწავლების პირობებში მოსწავლეები მოამზადებენ თავიანთ ნამუშევრებს და მათ მიეცემათ საშუალება, ხელმისაწვდომობის მიხედვით, ერთმანეთს გაუზიარონ პოსტერები, თან მათ შესახებ ისაუბრონ. პრეზენტაციების ბოლო ეტაპზე, დავალებების შეჯამების მიზნით, შეიძლება გაიმართოს დისკუსია საკითხზე: როგორ გესმით სამშობლოზე ზრუნვა, სამშობლოს სიყვარული?

განსჯისთვის ერლომ ახვლედიანის ზემოთ მოყვანილი სიტყვებიც გამოგვადგება.

ამ თემასთან მიმართებით მოსწავლეებმა შეიძლება საზაფხულო დავალებაც ჩაინიშნონ:

მოინახულეთ ახლომდებარე ისტორიული/კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, გადაიღეთ ფოტო, გააკეთეთ ჩანახატი, დაწერეთ ესე, რომელშიც აღწერთ ამ ძეგლს, მის მახასიათებლებს, დღევანდელ მდგომარეობას. მოიძიეთ, რომელი ისტორიული პირის სახელს უკავშირდება ეს ძეგლი, რა ლეგენდას ჰყვება მასზე ადგილობრივი მოსახლეობა, ჰყავს თუ არა მნახველები, ხომ არ ირღვევა ძეგლთა დაცვის პრინციპები. მოძიებულ მასალას თავი მოუყარეთ და ახალ სასწავლო წელს თანატოლებს გააცანით. მით უმეტეს, რომ ახალ საგანში „ჩემი საქართველო“ ეს საკითხები სასწავლო მიზნებში შედის.

„ომს იგებენ დედები და მასწავლებლები“

მანანა ჯინჭარაძის ბლოგიდან

მისი წიგნებივით შთამაგონებელ ერთ-ერთ გამოსვლაში დევიდ ბრუკსი  შოტლანდიელი ფილოსოფოსის, ალესტერ მაკენტაიერის სიტყვებს იმოწმებს – ჩვენ კარგად მოგვეხსენება წესები და მორალური ღირებულებები, მაგრამ არ გაგვაჩნია სისტემები, რომლებითაც მათ უნდა ვუკავშირდებოდეთო. თავად დევიდ ბრუკსის აზრით, „თითქმის უნიკალურ ცოდნას ვფლობთ უნარების, ჯანდაცვისა და ყველა დანარჩენის შესახებ, გარდა ხასიათებისა“. ის ამ ფონზე ნათლად გამოკვეთს შედეგებს, რომლებსაც ამერიკელი განათლების სერვისის მიმწოდებლები „იმკიან“ ახალგაზრდა თაობებისაგან. მას შემდეგ დევიდ ბრუკსმა ხასიათებს წიგნიც მიუძღვნა (The Road to Caracters). მთელი მისი ნააზრევიდან კი წესებივით მხოლოდ ორ სამოქმედო ცნებას მოვიტან:

• შეისწავლე მოსწავლის/ადამიანის ხასიათები;
• მოსწავლეები კარგად მხოლოდ მისთვის საყვარელი პიროვნებებისგან სწავლობენ.

ბევრი ჩვენგანისთვის ამაში, ალბათ, ახალი არც არაფერია, ბევრისთვის სიტყვა „წესების“ გაგონებას ახლავს არაერთგვაროვანი ემოციები: ზოგს მოსწონს, ზოგი ღიზიანდება, ზოგს ძალიან უყვარს, ზოგიც პირდაპირ ვერ იტანს. არადა, საკლასო ოთახი – რეალური თუ ვირტუალური – ის სივრცეა, რომელშიც აუცილებელია გარკვეული წესების შემუშავება და დაცვა, რათა სასწავლო პროცესის ქაოსურობა და სწავლაში დაბალი შედეგები ავიცილოთ თავიდან. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როცა სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მოსწავლის განათლებას ეხება საქმე და ეს იმ ფონზე, როცა ამ ბავშვების სწავლა-აღზრდის ყველა მოდუსმა სხვადასხვა ტიპის დაწესებულებიდან თუ დღის ცენტრებიდან მხოლოდ სკოლასა და მშობელზე გადაინაცვლა, სერვისმა კი, რომელიც სკოლამ და მასწავლებლებმა უნდა მიაწოდოს  ბავშვს, განსაკუთრებული ძალა შეიძინა.

კორონავისრუსმა გვასწავლა: პირველი, რაც პანდემიის პერიოდში უნდა გვახსოვდეს, არის მოსწავლისა და მშობლის მაქსიმალური ინფორმირებულობა და პასუხები შემდეგ შეკითხვებზე:

• რატომ ვსწავლობთ შინ?
• რა უნდა გავაკეთოთ, რათა შევძლოთ ჩვენი ძალების სასიკეთოდ წარმართვა და მაღალი აკადემიური შედეგების მიღწევა?

ვითვალისწინებთ რა მოსწავლის ხასიათებსა და მათ ცოდნას, პირველ შეკითხვას ვცემთ ამომწურავ პასუხს სათანადო ლიტერატურის, ვიდეოებისა[1] თუ ფლაერების მიწოდებით. გარდა დასახელებული წყაროებისა, მშობლებისათვის უამრავი სასარგებლო რჩევის პოვნა შეიძლება სხვადასხვა გვერდზე[2]. ბევრ მშობელს სხვების რჩევების გარეშეც მშვენივრად და წარმატებულადაც შეუძლია, თავი გაართვას საკუთარი შვილის სწავლა-აღზრდის საკითხებს. თუმცა არსებობენ ადამიანები, ვისაც მუდმივი შეხსენება სჭირდებათ იმისთვის, რომ ბავშვთან არსებითი წესები დაიცვან, რათა დიდი ხნის მუშაობით მიღწეული შედეგები წყალში არ ჩაიყაროს. ამდენად, ეს წერილიც სწორედ  სპეციალური საგანმანათლებლო მოსწავლის სწავლების ჰიგიენას შეეხება და იმ ფაქიზ მიდგომასთან ერთიანდება, რომელსაც ეთიკური თუ მორალური კრიტერიუმები უნდა ედოს საფუძვლად.

სწავლების ხსენებული ჰიგიენის მიღწევა ბევრ კომპონენტზეა დამოკიდებული და ქმნის ურთიერთობათა ჯანმრთელ მატრიცას, რომელთაგან ერთ-ერთი წევრის დისფუნქცია/შემთხვევა, რომელშიც ერთ-ერთი კომპონენტი მაინც არ არის მუდმივ ზრუნვაზე ორიენტირებული, მოსწავლის შედეგების გაუარესების პირდაპირპროპორციულია.  ურთიერთობათა იდეალური მოდელი კი პირობითად შეიძლება ასე დავინახოთ:

ალბათ, უდავოა, ზრუნვის ამ პარადიგმაში ბევრგან ლომის წილი მშობელზე მოდის, მაგრამ ისიც გამოიკვეთა, ბევრ მათგანს დიდი მხარდაჭერა რომ სჭირდება და თუნდაც იმ ელემენტარულის შეთავაზება, რაც ბევრისთვის ისედაც ნათელი და გასაგებია.

დავიწყოთ იქიდან, რომ სსსმ მოსწავლის ინდივიდუალური სასწავლო გეგმის გუნდის შეკრების[3] შემდეგ ბავშვი, ახალი სასწავლო გარემოს შესაბამისად, ხელახლა გადაფასდება და მისთვის დისტანციური სწავლებისთვის განკუთვნილი ინდივიდუალური სასწავლო მიზნები დაისახება. ვაწვდით ინფორმაციას ბავშვსა და მშობელს საგაკვეთილო პროცესში სრულფასოვნად ჩართვასთან დაკავშირებით; ამასთან მათ მკაფიოდ განვუმარტავთ, რომ:

• საჭიროა ონლაინ საკლასო გაკვეთილებში მათი ჩართულობა. თუკი არ იციან, როგორ გამოიყენონ Microsoft Teams-ის აპლიკაცია, დეტალურ ინსტრუქციებს ვაწვდით მესენჯერის ან სატელეფონო ზარის მეშვეობით;
• მნიშვნელოვანია მასწავლებლებისა და სპეციალური მასწავლებლების ინსტრუქცია-რეკომენდაციების გათვალისწინება;
• შესასრულებელ ამოცანებზე/დავალებებზე დროული უკუკავშირი;
• სასარგებლო იქნება ტელესკოლის გაკვეთილებზეც თვალ-ყურის დევნება და ტელესკოლის მასწავლებლების რჩევების გათვალისწინება.

სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეებთან ჩვენი სკოლების წარმატებული მუშაობის შემთხვევები მოიაზრებს:

• მჭირდო და სანდო კომუნიკაციას სსსმ მოსწავლის მშობელთან;
• გაკვეთილებსა და სადამრიგებლებლო საათებში მათ ჩართვას და მათი მიღწევების, რჩევებისა თუ თვალსაზრისების სხვებისთვის გაზიარებას;

• ინდივიდუალური სასწავლო გეგმების ჯგუფების დისტანციურ შეკრებას;
• ახალი სასწავლო გარემოს შესაბამისად, მოსწავლის საჭიროებებისა და რესურსების ხელახალ შეფასებას და მის კვალდაკვალ თითოეული საგნის მასწავლებლის მხრიდან ცალკეულ საგანში მოსწავლის აკადემიური უნარების შეფასებასა და ამავე საფუძველზე ახალი ინდგეგმების წარმოებას;
• მათივე მხრიდან სასწავლო მასალების ადაპტირებას და მოსწავლისთვის შეთავაზებას;
• სპეციალურ განმავითარებელ თუ სხვადასხვა ტიპის ფორმატულ შეფასებას;
• სპეციალური მასწავლებლის მხრიდანაც კი წინდაწინ ცხრილის შეთავაზებას და გაკვეთილისთვის საჭირო რესურსების შესახებ ინფორმირებას, რაც მარტივად არის შესაძლებელი თუნდაც Microsoft Teams-ის კალენდრის მეშვეობით;
• სპეციალური მასწავლებლის მხრიდან სხვადასხვა ფუნქციურ თუ კოგნიტურ უნარებზე მუშაობას;
• დირექციების მხრიდან რესურსულ მხარდაჭერას;
• მოსწავლისათვის წახალისების ონლაინფორმების შეთავაზება, რაც ასევე შესაძლებელია Microsoft Teams-ში Praise ფუნქციის გამოყენებით;
• ერთი საერთო დახურული ჯგუფის შექმნა ინდგეგმის გუნდის წევრებისა[4], რომელთა შორის იქნებიან სსსმ მოსწავლის მშობელი, ყველა საგნის მასწავლებელი, დამრიგებელი, სკოლის დირექციის წარმომადგენელი, სპეციალური მასწავლებელი, არსებობის შემთხვევაში ფსიქოლოგი, ლოგოპედი და ა. შ. მათ შორის მუდმივი კომუნიკაცია და ბავშვის მიღწევებისა თუ შეფერხებების შესახებ ინფორმაციის გაცვლა სათანადო უკუკავშირებითა და პრობლემის გადაჭრის გზების დასახვით.

რას ვაკეთებთ იქ, სადაც ასე არ ხდება? სადაც სპეციალური საჭიროების მქონე ბავშვებთან მთელ გასაწევ სამუშაოს დამრიგებლები თუ საგნის მასწავლებლები სპეციალურ მასწავლებლებს გადააბარებენ ხოლმე, მათთვის საგნობრივი ადაპტირებული მასალის მომზადებაც აუცილებლობად აღარ მიაჩნიათ. მშობელსაც ჰგონია, რომ მხოლოდ სპეციალური მასწავლებელი უნდა მოემსახუროს მის შვილს და მისგან ითხოვს ყოველდღიურ ჩართვას, გაკვეთილების ჩატარებას, დავალების მითითება-შემოწმებას და ა. შ. ან მაშინ რას ვაკეთებთ, თუ მშობელს ფეისბუკის მესენჯერით ურჩევნია კონტაქტი Microsoft Teams-ში „ჭედვას“? თუ მრავლობითი დარღვევების მქონე შვილი ეკრანთან მარტო მასწავლებელს დაუტოვა და თავად კატლეტების გამოსაცხობად გაიქცა? ან თუ გითხრათ, რომ მისი შვილი ახლა მიირთმევს და უნდა დაველოდოთ ანდა ამა და ამ დროს თავიდან გადავურეკოთ?!

ალბათ, სჯობს, წესად დავდოთ, რომ ყველა მსგავს შემთხვევებში მოთმინება წამალივითაა. მერე კი  ისევ წესობანას  თამაში დავიწყოთ, მაგალითად, ამგვარი წესებით:

•  აუცილებელია განათლების სამინისტროს მულტიდისციპლინური გუნდის წევრისა და დირექციის ჩართულობით ახალი ინდგეგმის ჯგუფის შეკრება და ისევ ახალი, ასახდენი ან აუხდენელი მიზნების დასახვა;
•  ვთხოვოთ საგნის მასწავლებლებს, თავად დაწერონ ბავშვების საგნობრივი აკადემიური შეფასება და მის მიხედვით შეადგინონ დისტანციური მუშაობისთვის ისგ გეგმები;
•  ვთხოვოთ მშობლებს:
• აკონტროლონ საკლასო ონლაინკალენდარი;
• ონლაინგაკვეთილის წინ მოიმზადონ საჭირო საწერი, სახატავი, საკითხავი, საძერწი თუ სხვ. საგანმანათლებლო საშუალებები;
• გაკვეთილის მსვლელობისას არ დატოვონ ბავშვები მარტო ეკრანთან.
• ვთხოვოთ დირექციას სსსმ მოსწავლეების რესურსული უზრუნველყოფა, რადგან ინკლუზიური განათლებისთვის თანხები სკოლებს ისევ ერიცხებათ.
•  ვთხოვოთ საკუთარ თავს:
• ვიყოთ მეტად მობილიზებული;
• რამდენიმე დღით ადრე ჩავნიშნოთ გაკვეთილი კალენდარში, ისე, რომ სხვა გაკვეთილებს არ დავემთხვათ;
• მოსწავლის გაკვეთილებს შორის შუალედი დავიცვათ.
• წინასწარ მივაწოდოთ მასალა, რომლითაც გაკვეთილზე ვიმუშავებთ,
• წინასწარ მოვამზადოთ კითხვარი, რომლითაც მოსწავლეს გაუიოლდება მიწოდებული მასალის ხელახალი აღქმა და დამახსოვრება. კითხვარისათვის რჩევები იხილეთ ნათია უჩავას მიერ მომზადებულ ვიდეოში[5]:
• გაკვეთილზე მეტი თავდაჯერებულობისთვის აჯობებს პრეზენტაციისა და ეკრანის მართვის სადავეები ჩვენს ხელში დარჩეს[6].
• მოვამზადოთ და გადავცეთ პრიზები ან სერტიფიკატები არა მხოლოდ სსსმ მოსწავლეს, არამედ მის კლასელ მოსწავლეებსაც გამბედაობის (caurage), მადლობის, გუნდურად მუშაობის, ოპტიმიზმის, მიღწევის, ლიდერობის, ჩართულობის, პრობლემის გადაჭრის, კრეატიულობისა თუ სხვა აქტივობებისთვის, თუმცა მათი არსი აუცილებლად უნდა ავუხსნათ ბავშვსა და მშობელს, რათა ჩვენმა შრომამ ტყუილად არ ჩაიაროს.
• 
• ავუხსნათ ბავშვს და მშობელს, რომ ეს გაკვეთილის ჰიგიენაა და მასში ეთიკურია, როცა წესებს ვიცავთ, ჩვენს კარგ ქცევებს კი ყოველთვის ჯილდო და სიხარული მოჰყვება.
• ზოგისთვის იმის შეხსენებაც ღირს, რომ ბავშვის სასწავლო/ონლაინ ჩართვის სივრცე მოკლებული უნდა იყოს სმენით გამღიზიანებლებს, მაგალითად: გამორთულია ტელევიზორი და არც ოჯახის წევრები საუბრობენ ხმამაღლა სხვა თემებზე.
• სათანადოდ განათებულია ოთახი და კედლიდანაც ჩამოხნილია საგნები, რომლებმაც შეიძლება სსსმ მოსწავლის ყურადღება მიიპყროს.
• ბავშვისთვის დაძაბულობას არ უნდა ქმნიდეს ფანჯრიდან ან კარიდან შემომავალი ხედები და მოძრაობები.

• წინდაწინ მივუთითოთ საჭირო ვებგვერდები, როგორიცაა:  el.ge – ავუხსნათ, რომ მასზე წვდომა Microsoft teams-იდანაცაა შესაძლებელი. მრავალმხრივი აკადემიური უნარების განსავითარებლად ასევე სასარგებლოა ხანის აკადემიის, kargiskola.ge-სა და სხვა საიტების გამოყენება.

• უცხოელი კოლეგები იმასაც გვირჩევენ, რომ მშობელმა უნდა დაახარისხოს საქაღალდეები, რომლებშიც ბავშვის ნამუშევრებს განათავსებს.სურ. 2[7]სურ.3
• 

• თუ ბავშვს სამეცადინო კუთხე არ აქვს, მშობლისთვის რეკომენდებულია, დაეხმაროს მას თუნდაც მუყაოს სამეცადინო კაბინის დამზადებასა და რესურსების მობილიზებაში, რათა მისი ძალები ონლაინჩართვისთვის მხოლოდ სწავლაზე იყოს ორიენტირებული.

სურ. 4[8]სურ.5

• რეკომენდებულია, მშობლებმა საგაკვეთილო ჩანიშვნებისთვის ბავშვებს მოუმზადონ/ამოუბეჭდონ გრაფიკული ორგანიზატორები, მაგალითად, ასეთი:

სურ.6

საგაკვთილოდ უზრულველყონ პლასტელინის ან სხვ. კუბების, ბურთულების, მაკარონის ან ლობიოს მარცვლები, ხის ჩხირები.

• წინასწარი შეთანხმებით მშობელმა ასევე შესაძლოა თავად შესთავაზოს მასწავლებელს ისეთი დრო, როცა ბავშვის სასწავლო ძალები აქტიურია.
• მშობელმა ასევე უნდა ისარგებლოს ონლაინსწავლებისთვის საგანგებოდ შემუშავებული ცხრილით; მისი მხრიდან ბავშვისთვის შესაძლებელია დროითი ინსტრუქციების ფოტოებით შეთავაზებაც, მაგალითად. ასეთის:
• 

სურ.8

• დროის სწორი მართვისთვის რეკომენდებულია Pomodoro Timer Technique[9] -ის გამოყენება, იგი ასწავლის ბავშვს, როგორ წარმართოს დრო და მუშაობის ნაკადი.
• 

• მშობლებისთვის ასევე რეკომენდებულია მის შვილს მისცეს საშუალება სეირნობის, თამაშის თუ სხვა ფიზიკური აქტივობებისათვის, რაც მნიშვნელოვანია გონების გააქტიურებისათვისაც;
• ასევე რეკომენდებულია საყვარელი წიგნების ერთად კითხვა;
• შვილს მისცეს მეგობრებთან სოციალიზაციის საშუალება ონლაინკავშირებით
• და სხვა.

„თამაშისთვის“ წესების ეს ჩამონათვალი, იმედია, გვეყოფა. მხოლოდ დევიდ ბრუკსის სიტყვებსვე დავსძენ,  ბავშვები რაც უფრო უკეთ გრძნობენ თავს, მით უკეთ სწავლობენო. იქნებ ჩვენი შვილებისა თუ მოსწავლეებისადმი მუდმივი, უწყვეტი კეთილგანწყობა და ზრუნვა იყოს გზა იმ სისტემებისკენ, რომლებიც მორალურ ღირებულებებთან ასევე უწყვეტად დაგვაკავშირებს და ბავშვების ხასიათებსაც იოლად ამოგვაცნობინებს. თუ ესეც შევძელით, ისიც არ გაგვიჭირდება, საჭირო დროს საჭირო დახმარება გავწიოთ და, სირთულეების მიუხედავად, ჩვენი მოსაგები ეს ომი წარმატებით დავაგვირგვინოთ.

[1]https://www.youtube.com/watch?v=PkUlCIFE45M&fbclid=IwAR3cuKs1JbN5k21W455M1Z3iyWKs6qhqFZVlpktfCkydLAP0j61Rhx6bbzk

[2]https://www.facebook.com/notes/mac-georgia/mac_%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0-%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98/3177161432334470/

ასევე: https://www.facebook.com/%E1%83%95%E1%83%A1%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%97-%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%93-108402090845144/

[3] https://mastsavlebeli.ge/?p=25067

[4] https://www.facebook.com/MESGeorgia/videos/928603047600856/UzpfSTEwMDAwMDI2MTA2NDEzMTozMzYxMTIwMDczOTA2NjYy/

[5]https://www.youtube.com/watch?v=5B9PPUk24gQ&t=11s&fbclid=IwAR0iKiWyXgt-rvx1dUW9AhPactTVbnLl_tXnDjLytSdegW4ahFEV3ULGvQE

[6] https://www.youtube.com/watch?v=E61dFsH32dI

[7] ფოტოები Amazon.com და Parents.com-იდან

[8] https://www.pinterest.com/pin/54746951690608950/

[9] https://www.youtube.com/watch?v=mNBmG24djoY

„ენა წარმოიშვა არა როგორც მზა აზრების გამოხატვის იარაღი,

არამედ – როგორც თვით აზროვნების საშუალება“.

თამაზ გამყრელიძე

ილონ მასკმა 2020 წლის 7 მაისის ინტერვიუში თავდაჯერებით განაცხადა, რომ არც მეტი და არც ნაკლები, 5-10 წლის შემდეგ ადამიანს კომუნიკაციისთვის ენა აღარ დასჭირდებაო!

„მისი განცხადებით, ის ტექნოლოგია, რომელზეც მისი გუნდი მუშაობს, დაახლოებით 5 წლის შემდეგ ადამიანების ენას გამოუსადეგარს გახდის, – ამის შესახებ Tesla-ს ხელმძღვანელმა, ილონ მასკმა, ჯო როგანთან გადაცემაში სტუმრობისას განაცხადა. მასკის ვარაუდით, შემდეგ წელს კომპანია შეძლებს, რომ ტექნოლოგია სახელად Neuralink ადამიანის ტვინთან დააკავშიროს. ბატარეით აღჭურვილი ჩიპი თავის ქალაში ჩამონტაჟდება, ხოლო ელექტრონებს კი ტვინთან ძალიან ფრთხილად დააკავშირებენ. „მას ტვინის ნებისმიერ წერტილთან ექნება წვდომა, აქედან გამომდინარე, მისი საშუალებით უსინათლობის განკურნებაც კი შეიძლება მოხდეს“, – აღნიშნა მასკმა.

ჯერ ხუმრობასავით მომეჩვენა და ისევ მივუბრუნდი დიალოგის ამ ნაწილს… აღმოჩნდა, რომ მასკი არ ხუმრობს! ან კი როდის უხუმრია? ამ ინტერვიუს შემდეგ სულ ვფიქრობ, წარმოვიდგინო სოციუმი, რომელსაც ენა და მეტყველება არ დასჭირდება და ადამიანები   უსიტყვოდ გაუგებენ  ერთმანეთს! მართლაც გასაოცარია… და ეს ამბავი ჭეშმარიტად გასაოცარი იქნებოდა, ეს რომ ტექნოლოგიის გარეშე ხდებოდეს. გესმით ხომ, რას ვგულისხმობ? ამბობენ, რომ დედამიწაზეც იყო ოდესღაც ასეთი კულტურა… როცა ადამიანები იმდენად განვითარებული იყვნენ, რომ შეეძლოთ, ერთმანეთის აზრის წაკითხვა, აზრის გადაცემა დისტანციაზე და ასე შემდეგ. ილონ მასკი ამ კულტურის შექმნას სულაც არ ისახავს მიზნად… ის ამბობს, რომ ადამიანი მომავალში გახდება კიბორგი და რომ ნაწილობრივ კიბორგი ახლაცაა, რადგანაც ის მიჯაჭვულია თავის სმარტფონზე. საუბარია იმაზე, რამდენად უფრო სწარაფად მიიღებს ადამიანი ინფორმაციას, ვიდრე ამას დღეს ახერხებსო. და ამ პრობლემას კი Neuralin მოაგვარებს! მოწყობილობა, რომელიც ტვინის სიხშირეების კოდირება-დეკოდირებას მოახდენს და არა მარტო…

კიბორგი – ეს არის ბიოლოგიისა და ტექნოლოგიის „შეჯვარება“, რომლის შედეგადაც სრულიად ახალი შესაძლებლობის „ადამიანი“ „იბადება“.

მასკის თქმით, როდესაც ადამიანს აქვს რაიმე იდეა, რომელიც უნდა გადასცეს მეორე ადამიანს, ამისთვის მას სჭირდება ტვინის დაძაბული მუშაობა, რომ მის აღსაწერად მოიძებნოს შესაბამისი ლექსიკა. მერე ეს ყველაფერი შეიფუთოს და გაფორმდეს წინადადებებით და, ამასობაში, ბევრი რამე იკარგება და სრულად გადაცემა არასდროს არ ხდებაო… ტექნოლოგია კი უზრუნველყოფს იდეის „უდანაკარგოდ“ გადაცემას მოსაუბრისათვისო.

ილონ მასკის ეს ტექსტი რომ გავიაზროთ, თანმიმდევრულად უნდა მივყვეთ და განვმარტოთ: რა არის ენა? რა არის მეტყველება? რა არის აზრი? რა არის აზროვნება? სად არის აზრი მეტყველებამდე? აზრი და მეტყველება ერთდროულია თუ რომელიმე უსწრებს და ასე შემდეგ… ამ საკითხებთან დაკავშირებით დღემდე ენის თეორიაში უამრავი ვერსია არსებობს, თუმცა თავი დავანებოთ თეორიულ განხილვას და პირად გამოცდილებას მივყვეთ…

როგორ ფიქრობთ, როდის და როგორ იბადება აზრი? და შეუძლია, თუ არა ადამიანს, აზრის გამოხატვამდე (წერით ან მეტყველებით) მოიხელთოს იდეა? იმას ვგულისხმობ, რომ არსებობს იდეა, რომელიც ვიცი (მაქვს გონებაში) და იდეა, რომელიც დაახლოებით ვიცი და მეტყველების დროს ფორმირდება. თუ იდეა მეტყველების დროს ფორმირდება, შესაბამისად, მე ის ზუსტად არ ვიცი მანამდე, ვიდრე არ გამოვთქვამ და სწორედ ეს „თარგმნის“ პროცესი (იდეისა – სიტყვებში) მაძლევს საშუალებას, რომ იდეა, აზრი,  ცხადი გახდეს. ვფიქრობ, ამის გამოცდილება ყველას ჰქონია. შესაბამისად, გამოთქმის გარეშე აზრის გადაცემა როგორია ადამიანისთვის, ჩემთვის გაუგებარია (შესაძლოა, არსებობს ანგელოზების ან სხვა უცხოპლანეტელი  არსებების განზომილებებში). თუ აზრის გადაცემა ვიზუალურია, არც ეს შემთხვევა ამარტივებს საქმეს… თუ ენის იმგვარ სტანდარტიზაციასთან გვაქვს საქმე, როცა ყველაფერი ზუსტია წინასწარ, მაშინ ეს მკვდარი ენაა, პროგრამაა, რადგან ცოცხალი ენის თვისება არ არის ზედმიწევნითი სიზუსტე, სიტყვები ყოველთვის ან კარგავენ, ან იძენენ, ან იფართოებენ მნიშვნელობებს. სოსიურის მეტაფორა გამოგვადგება ამ შემთხვევისთვის. ის ენას ადარებს ჭადრაკს, ხოლო მეტყველების პროცესს ახალ-ახალ პარტიას, როდესაც, იმის მიუხედავად, რომ არც ფიგურები და არც  თამაშის წესები არ იცვლება, ყველა პარტია უნიკალურია. ასე ხდება აზრის გამოხატვაც…

როგორც თამაზ გამყრელიძე აჯამებს „თეორიული ენათმეცნიერების კურსში“: „ენასა და აზროვნებას შორის სავარაუდო ონტოლოგიური მიმართებების კვლევის შედეგად (ინდივიდის განვითარების სიტორიასთან დაკავშირებული) შესაძლებელი გახდა შემდეგი დასკვნის გამოტანა: ენა წარმოიშვა არა როგორც მზა აზრების გამოხატვის იარაღი, არამედ როგორც თვით აზროვნების საშუალება. ამდენად, ადამიანის გონება განვითარდა მეტყველების უნართან ერთად.“ (გვ. 482).

აზრისა და მეტყველების მიმართებისთვის კი ვიგოტსკის მეტაფორა გამოგვადგება: აზრი ჰგავს ღრუბელს, ხოლო მეტყველების პროცესი – წვიმას… რაც ნიშნავს, რომ აზრი არ არის დანაწევრებული, ხოლო მეტყველება ხაზოვანია და მიმდინარეობს გარკვეულ დროსა და სივრცეში.

თუ ადამიანს განვიხილავთ, როგორც უბრალოდ, გარკვეული პროგრამების ერთობლიობას, რომელსაც მხოლოდ ტვინი არეგულირებს, მაშინ საკითახვია, რა/ვინ ამოქმედებს ამ ყველაფერს? ვინ იღებს გადაწყვეტილებებს? ვინ არის ბრძანების „გამცემი“? მაგალითად, მე ჩადგმული მაქვს ნეიროლინკი, რომლის მეშვეობით მინდა შევინარჩუნო გარკვეული განწყობა, მაგალითად, ეიფორიის? ამას „ვინ ფიქრობს“? ტვინი არის შემსრულებელი…. ის ემორჩილება ბრძანებას…  ჰოდა, ვინ დგას „ფარდის უკან“?

ენას, როგორც სისტემას, 3 ძირითადი ფუნქცია აქვს: აზრის გადაცემის (საკომუნიკაციო), ექსპრესიული (გამოხატვის) და დანაწევრების. რაც შეეხება მეტყველების ფუქნქციებს, გაცილებით მეტია.

რომან იაკობსონის მიხედვით ენობრივი ურთიერთობის ჩარჩო ასე გამოიყურება:

• შეტყობინება;
• „ადრესანტი უგზავნის შეტყობინებას ადრესატს”;
• ადრესატმა უნდა მიიღოს შეტყობინება;
• „იმისათვის, რომ იყოს მოქმედი შეტყობინება, საჭიროებს ადრესატისთვის გასაგებ კონტექსტს;
• „შეტყობინება საჭიროებს ადრესანტისა და ადრესატისთვის საერთო ან ნაწილობრივ საერთო კოდს”;
• შეტყობინება საჭიროებს ადრესანტსა და ადრესატს შორის კონტაქტს, ფიზიკურ არხს და ფსიქოლოგიურ კავშირს. აღნიშნული კონტაქტი მათ კომუნიკაციის დამყარებისა და შენარჩუნების საშუალებას აძლევს”.

თუნდაც იაკობსონის ჩარჩოს მიხედვით, რა თქმა უნდა, კომუნიკაციის პროცესი საკმაოდ რთულია, რადგან, საბოლოოდ, ჩვენ უნდა მივაღწიოთ გაგებას, სხვა შემთხვევაში, აზრი არა აქვს საერთოდ კომუნიკაციას.  ამ პროცესს ილონ მასკი გვიადვილებს და გვეუბნება:  რატომ წვალობთ? არსებობს ტექნოლოგია, რომელიც თქვენს გაფიქრებას უზუსტესად გადასცემს ადრესატსო… არც სიტყვები… არც წინადადებები, არც ხმაური… უბრალოდ, შეხედავ და იცი, რა სურს მოსაუბრეს!

„ანუ ჩვენ, როცა ჩვენი აზრის გადმოცემა გვინდა, ამ აზრს ვთარგმნით და ვაქცევთ სიტყვებად, რომელსაც ვერბალურად გადმოვცემთ, ხოლო ადამიანი, რომელსაც ვესაუბრებით, ამ ინფორმაციას იღებს, აგზავნის ტვინის შესაბამის ნაწილში, როცა ხდება ინფორმაციის გაშიფრვა და აღქმა. ცხადია, ეს იმდენად სწრაფად ხდება, რომ ამ პროცესის მიმდინარეობას ვერც კი ვამჩნევთ, მაგრამ კომუნიკაციის პროცესი, რეალურად, ასე მიმდინარეობს“, –  სწორედ ამ პროცესის გამარტივება უნდა მასკს.

კარგი… ვთქვათ, გავყევი მასკს ამ ფენტეზში და ხელოვნურმა ინტელექტმა ენის საკომუნიკაციო ფუნქცია აღასრულა სიტყვებით გამოხატვის გარეშე! რას ვუშვრებით ენის ექსპრესიულ ფუნქციას…? ენა ხომ მხოლოდ ინფორმაციის გაცვლა არ არის…? ის არის განცდათა, გრძნობათა, ემოციათა გამოხატვის საშუალებაც…  უკვე ეჭვი მეპარება… იქნებ არც არის…? მასკის მიხედვით, ყველაფერი ტვინია და იქ წარმოქმნილი ელექტრო-მაგნიტური იმპულსები… ჩამოტვირთე პროგრამა, რომელიც კომუნიკაციის განსხვავებულ პარამეტრებს გულისხმობს და ეგ არის!

თქვენ იტყვით, რომ კომუნიკაციის შემოთავაზებული ფორმატი  ადამიანური არ არის… და ამაში ილონ მასკი არც შეგედავებათ… ეს ნამდვილად არ არის ადამიანური… ეს არის კიბორგული – შეგიძლიათ უწოდოთ ზეადამიანურიც, განუსაზღვრელი შესაძლებლობების არსება, სხვა რასა და ასე შემდეგ… მაგალითად, ვაშლატამა… ნაჯვარით მიღებული ახალი ჯიში, რომელიც ორივე გემოს ინარჩუნებს და რაღაც მესამეა…

სიტყვა – ეს არის ფიზიკური ადამიანის თვისება, ადამიანი არის ფიზიკური არსება… დიახ, მას ამოძრავებს ცნობიერება, მაგრამ თუ ამ მოძრაობას გამოვტოვებთ (ფიზიკურ სიტყვას), მაშინ მართლა ვინ დავრჩებით ან სხეული რაში გვჭირდება…?

თქვენ როგორ ფიქრობთ?

XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე მოდერნისტულმა ლიტერატურულმა მიმდინარეობებმა სამყაროს აჩუქეს უდიდესი მწერლობა. არ ვიცი, რამდენად სუბიექტური ვიქნები, თუ ვიტყვი, რომ მსოფლიო მწერლობის ძირითად ლიტერატურულ ტენდენციებს შორის მოდერნიზმი თავისი სამი განშტოებით (იმპრესიონიზმი, ექსპრესიონიზმი, საიმბოლიზმი) ყველაზე ხელხვავიანი იყო. ის რამდენიმე ათეული წელი იყო გაბატონებული ლიტერატურული ესთეტიკა. რომ არა სტალინური აკრძალვები 30-იანი წლებიდან, ქართული მოდერნიზმი ალბათ კიდევ ბევრ შედევრს გვაჩუქებდა.

ჩემს მოსწავლეებს უჭირთ დაჯერება, რომ ოფიციოზის მიერ მოწვეულ მწერალთა ყრილობაზე (1932 წ.) თავისუფალი მიმდინარეობები ოფიციალურად აიკრძალა და ერთადერთ მეთოდად სოციალისტური რეალიზმი გამოცხადდა. თუმცა ვინც სტალინიზმის ბუნებას კარგად იცნობს, შორი წიაღსვლების გარეშე მიხვდება, რომ ამ პოლიტიკური რეჟიმისგან ეს სულაც არ იყო მოულოდნელი. ამ მოვლენამ და პოლიტიკურმა კონიუნქტურამ ალბათ მნიშვნელოვნად უცვალა სახე ქართულ მწერლობას, ქართველ მწერალთა ბედისწერაც ტრაგიკულისკენ შეცვალა, თუმცა ამაზე აქ ვერ შევჩერდებით.

ქართველმა მოდერნისტებმა თითქოს ჟანრულადაც გადაინაწილეს მწერლობა. სიმბოლისტებმა საყვარელ ჟანრად ლირიკა აირჩიეს, ექსპრესიონისტებმა – რომანი, ხოლო იმპრესიონისტებმა – ნოველა ან მოთხრობა.

ნიკო ლორთქიფანიძე ქართული იმპრესიონისტული ნოველის მამამთავარია უდავოდ. გარდა ევროპიდან ჩამოტანილი სტილური ნოვატორობისა, ეს მწერალი ჰუმანიზმისა და ხელოვნების ენაზე ადამიანური თანაგრძნობის საოცარ მაგალითად გვევლინება. მისი მოთხრობა „შელოცვა რადოთი“ მკითხველის დიდ ინტერესს აღძრავს არა მხოლოდ ორიგინალური სტილის, არამედ მასში გაცხადებული იდეურ-თემატური წიაღსვლების გამო.

მოდერნისტული მწერლობის ენა რეალისტური სამწერლო ტრადიციების შემდეგ ექსტრავაგანტური ინოვაციებით გამოირჩეოდა. რეალისტური თხრობა შეცვალა ავტორისეულმა მკვეთრად სუბიექტურმა ხედვამ, მწერლის თვალი და შეგრძნებები, მის მიერ მიგნებული ახალი ფორმები გახდა აქტუალური. იმპრესიონისტები სათქმელს ავტორის შთაბეჭდილებების სკივრიდან, მისი „ფოტოობიექტივიდან“ გადმოსცემდნენ მოკლე, ნაწყვეტ-ნაწყვეტი, მესიჯური, კოდირებული, ხშირად ურთიერთდაუკავშირებელი ფრაზებით, მაგრამ ეს მხოლოდ ერთი შეხედვით. სინამდვილეში ამ სტილის მიღმა, „სტრიქონებს შორის“ მკითხველი ცხადად „ხედავდა“ ვრცელ პანორამას გმირთა თავგადასავლებისა. მთავარი ასახვის თემა გახდა მეოცე საუკუნის დასაწყისის ადამიანის რთული ფსიქოპორტრეტები, სოციალური კატასტროფების ფონზე დაუძლურებული, დაცემული, სკეპსისით დაავადებული, თავდაუჯერებელი, მაძიებელი, ღმერთს დაშორებული ადამიანების სულიერი მსხვრევის გამოხატვა ეფექტური შტრიხებით. ხმაურიანი ურბანული ცხოვრება, რომელსაც ადამიანის ფაქიზი სულისთვის მოაქვს გაუცხოება, მარტოსულობა, თვითმკვლელობისკენ მიდრეკილება  – მოდერნისტული პროზის სამყაროა. ე.წ. ზედმეტი ადამიანი მოდერნისტების საყვარელი პერსონაჟია.

ნიკო ლორთქიფანიძის მოთხრობის „შელოცვა რადიოთი“ მთავარი გმირის, ელი გორდელიანის გზა ისეთივე დაჩქარებული, მოულოდნელობებით სავსე და ხმაურიანი იყო, როგორც თავად ეს ეპოქა, სავსე გრიგალებით, მღელვარებებით, ომით, რევოლუციებით. ვლადიკავკასი-ვოლგის სანაპიროები-იასნაია პოლიანა-სკანდინავიის სალი კლდეები-ბერლინი-პარიზი-მიუნხენი – ელის გზა შთამბეჭდავი გეოგრაფიაა. ხოლო ეპოქა – მეოცე საუკუნის 20-იანი წლებია (მოთხრობა 1928 წელს დაიწერა).

1920 წელს დაიწერა რიუნოსკე აკუტაგავას მოთხრობა „ნანკინელი ქრისტე“, სადაც აღიწერება ასევე ჩინური მეგაპოლისის – ნანკინის მაცხოვრებელი 15 წლის მეძავის, სუნ ძინხუას ცხოვრება. ელი და ძინხუა – ორი უაღრესად შთამბეჭდავი და ტრაგიკული სახე ცოცხლდება და ამ ორ გმირს ბევრი საერთო აქვს: სულიერი და ფიზიკური სილამაზე, მორალური კანონები, ადამიანთა სიყვარული, ბოროტებისა და ბოღმისგან თავისუფლება, მაძიებელი სული, ზრუნვა მოყვასზე.

ელის ავტორი გვიხატავს, როგორც ქართული სულისა და სილამაზის საოცარ სიმბოლოს: „დაიბადა ელი. სხვა არაფერი შემატებია იმ წელს ქართულ მშვენიერებას“…

ძინხუაზე კი ავტორი გვეუბნება: „ცინვეის მრავალრიცხოვან მეძავთა შორის მისნაირი გარეგნობის საკმაოდ ბევრი იყო, მაგრამ საეჭვოა, მისგვარი სათუთი ხასიათისა სხვა ვინმე გენახათ. ძინხუა, სხვა მეძავებისაგან განსხვავებით, არ იყო მატყუარა და ხუშტურიანი. ის მხიარული ღიმილით ართობდა სტუმრებს, რომლებიც ყოველ საღამოს ეწვევოდნენ ხოლმე მის პირქუშ ოთახს და თუ ხანდახან დაკანონებულზე მეტს უხდიდნენ, უხაროდა, რომ ამ ფულით შეეძლო ერთი ზედმეტი ჭიქა საკეთი გამასპინძლებოდა მამას, ერთადერთ ახლობელ ადამიანს“…

სამწუხარო ის არის, რომ ამ მშვენიერ ადამიანებს ეპოქა ართმევს სასიცოცხლო ძალებს, უსპობს თვითრეალიზების ყველა გზას, აიძულებს აკეთოს ის, რაც მისთვის სრულიად მიუღებელია. ძინხუას უძველესი პროფესიით უწევს თავისა და მოხუცი მამის რჩენა, მაგრამ რაღა რჩენაა ის ბინძური ყოფა, სადაც ის ცხოვრობს? მტვრიანი და ჭუჭყიანი გარემო, სიცივე, სისველე, შიმშილი, საზამთროს მარცვლების კნატუნი შიმშილის აუტანელი გრძნობის მოსაკლავად. გემრიელი საკვები – მხოლოდ სიზმარში.

ელის პარალელურად ნიკო ლორთქიფანიძე ხატავს მეძავ თინოს, რომელიც ძინხუას მდგომარეობაშია, ის იძულებულია საკონდიტროში ნამცხვრის საჭმელად სხეულით ივაჭროს, ბებიის გამოსაკვებად მრავალრიცხოვან კავალრებს გაუმკლავდეს. „ხასობაც სანატრელი გახდა?“ – კითხულობს ლამაზი თინოს სასოწარკვეთილი ბებია, რომელიც მზადაა, თავად იშიმშლოს, ოღონდ თინო არ დაურჩეს მშიერი. ელის მთლად თინოს ხვედრი ჯერ არ რგებია, მაგრამ მისი ელიტარული ოჯახის აღსასრული საზარელ მაჯლაჯუნასავით მოიწევს. ელიმ და მამამისმა შალვამ გაყიდეს და დააგირავეს ყველაფერი, უსაჭიროესიც კი. თითქოს თინოს ხვედრამდე მთლად არ დაცემულა ელი, მაგრამ მისი ყოფა, რომ იძულებულია ინგლისელ ჯონ ჰექსლეის, კინემატოგრაფიაში ადგილის მაძიებელი პრაგმატული ევროპელის ანტურაჟად იქცეს, ამერიკელი ბრომლეის ხელის შემყურე იყოს, დიდად არ განსხვავდება თინოს ხვედრისაგნ. ის სათამაშო თოჯინასავით გამოიყენა პირველმა ქმარმა, რუსმა ოფიცერმა ვლადიმერ ბორენკოვმა, მისი სილამაზე, სიყვარული, განათლება, ადამიანობა და პიროვნული ღირსება არაფრად ჩააგდო მეორე ქმარმა, იერონიმე შვინდაძემ, რომელმაც ისიც კი უთხრა, რომ მისთვის ელი და სხვა ქალი სულერთი იყო. საერთოდ გაუგებარია მისი ურთიერთობა ჯონ ჰექსლეისთან. ჰექსლეის, საკუთარი კარიერის გარდა, არავინ და არაფერი ანაღვლებს, სიყვარულისგან სრულიად დაცლილია. ელის სილამაზე ხიბლავს, მაგრამ მისადმი სექსუალურ ლტოლვასაც კი არ განიცდის, ელი არც ცოლად უნდა და არც საყვარლად. მის მიმართ ორი ინტერესი აქვს – დამაბრმავებელი სილამაზის ქალის კამპანია მომგებიანია მისი იმიჯისთვის და მეორე: ელის მედალიონი, ძველი საქართველოს ძვირადღირებული სიმბოლო. ჰექსლეი კარგად ანგარიშობს: ყველაფრის ფასი ამ ქალს ყელზე ჰკიდია, გული მიგრძნობს, რომ ეს თამარის დროინდელი  მედალიონი უძვირესიაო. თუ ელისთვის მედალიონი ისაა, რასაც სიცოცხლის ფასადაც კი არ გაყიდის, ჰექსლეისთვის ეს ნივთი მორიგი შანსია. მისთვის ყველაფერი იყიდება. ელის შეუძლია ივაჭროს საკუთარი სილამაზით. ბრომლეი, ეს დაკომპლექსებული, გაუთლელი, შემთხვევით გამდიდრებული მილიონერი ლამის შეეხვეწოს, რომ ფული აიღოს მისგან, რამდენსაც მოისურვებს, მაგრამ ელის უნდა, რომ საკუთარი შრომით შეძლოს იძულებით მიტოვებული მამისა და შვილის რჩენა. არ უნდა ბრომლეის ნაჩუქარი ფული, უნდა, რომ გამოიმუშაოს, დაიმსახუროს. ამიტომაც მიდის ის ვა-ბანკზე – გველებთან ცეკვა კაფეში დიდი პროვოკაცია იყო. ელიმ თითქოს რუსული რულეტკა გაითამაშა, სიცოცხლე სასწორზე შეაგდო, ვერც გაფრთხილებამ დაახევინა უკან და გველებთან ცეკვის კულმინაციური სცენით, თავისი ჯადოქრული სილამაზითა და გრაციით გააოგნა ყველა. თითქოს იცოდა, რომ ეს ცეკვა მისი უკანასკნელი გაბრწყინება იყო, რადგან ცხოვრება მომაბეზრებელი გახდა. მოთხრობაში ხშირად ვხვდებით „ვეფხისტყაოსნის“ ალუზიებს. ელი თანამედროვე ნესტან-დარეჯანია. მაგრამ თუ რუსთველის პოემაში ნესტანის გამოსახსნელად იბრძვის ყველა, ელი არავის აინტერესებს, ის მოთმინებით იტანს მეოცე საუკუნის დასაწყისის მარტოსული ადამიანის სპლინს, ნევროტულ გარემოს, გაუსაძლის სულიერ ტკივილს სამყაროს თავზე ჩამომხობის გამო.

რა შერჩათ ელის და ძინხუას ამ კოშმარულ ყოფაში? ელის – მედალიონი, ძინხუას – ჯვარცმა! ჭუჭყსა და სიღატაკეში, ღირსების შემლახველ ყოფაში ქრისტეს ჯვარცმა იყო ერთადერთი ნუგეში. როცა მორიგმა კლიენტმა დასცინა, თუ ქრისტეს მორწმუნე ხარ, ამ ხელობით ზეცაში ვეღარ მოხვდებიო, ძინხუამ მიუგო: „ვფიქრობ, რომ უფალი ქრისტე იქ, ცაში, თვითონ ხვდება ჩემს გულისნადებს, ასე რომ არ იყოს, უფალ ქრისტესა და იაძაიკოს პოლიციელს შორის რაღა განსხვავება იქნება?“

ელისა და ძინხუას ნებისყოფა და ღირსება მკითხველის აღფრთოვანებას იწვევს: თუ ელი ბრომლეის  ფულებს არ დახარბდა, ძინხუამ გმირული მოთმინება გამოიჩინა, როცა სიფილისით დაავადებულმა გადაწყვიტა, სხვისთვის არ გადაედო ეს დაავადება, რაც მისი განკურნების ერთადერთი გზა იყო. მეგობრები, ინჩუნი და შანჩა, ძინხუას ურჩევენ, რომ სხვას გადასდოს დაავდება, შანჩას დაც მხოლოდ ასე განკურნებულა, მაგრამ მარტო დარჩენილი ძინხუას პასუხი ასეთია: „იესო მაცხოვარო, უზენაესო! მამა რომ ვარჩინო, ბინძურ ხელობას ვეწევი, მაგრამ ჩემი ხელობა გამანადგურებს მხოლოდ მე, სხვას კი არას ვავნებ“.

მეძავის ნაცვლად ამ გმირის სახით მკითხველის წინაშე წარმოდგება წმინდანი, უმაღლესი მორალურ-ზნეობრივი კატეგორიებით. ძინხუას „თავისი“ ქრისტე ჰყავს, რომელიც მუდამ ახლოს არის მასთან. ეს განასხვავებს მას ელისგან და სწორედ ამის წყალობით ძინხუა ახერხებს ფიზიკურად გადარჩენას. მან იაპონელ-ამერიკელ მეტისში ქრისტე დაინახა, ილუზია შეიქმნა, რომ მისი სახით ქრისტე მოვიდა. იმ ღამეს სიზმარში გამოცხადებულმა ნანკინელმა ქრისტემაც უგემრიელესი კერძები მიართვა ძინხუას, თავის თავზე კი უთხრა, რომ „იესო ქრისტეს არასოდეს უჭამია ჩინური კერძები“…

სინამდვილეში ეს კაცი მხოლოდ საზარელი თაღლითი იყო, ჯორჯ მერი ერქვა და ინგლისური გაზეთის კორესპონდენტად ასაღებდა თავს, ძინხუა მოატყუა, 10 დოლარს გადაგიხდიო და მერე გაეპარა, მაგრამ გოგონას მაინც არ გაუვლია ცუდი გულში. მან თავისი ქრისტე „გამოაქანდაკა“ სულში და ურყევად სწამდა მისი. თუმცა ეს თაღლითი უნებლიე მხსნელად მაინც ექცა ძინხუას. მან თან „წაიღო“ პატარა მეძავის სიფილისი და თავად შეეწირა ამ დაავადებას, ჭკუიდან შეიშალა… გოგონას კი მისი სტუმრობის შემდეგ არ უავადმყოფია. სწორედ ამ ნარატივშია მიმალული მოდერნისტული პროზის იდეა – მეოცე საუკუნის დასაწყისის პერსონაჟისთვის ღმერთი ან მკვდარია (ნიცშეანური ხედვა) ან დეფორმირებული, მახინჯი, ეფემერული.

35 წლის აკუტაგავამ 1927 წელს სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. უკურნებელი დეპრესია, ფსიქიკური პრობლემები, რაც სულით ავადმყოფი დედისგან ერგო მემკვიდრეობით, მან ვერ დაძლია, მიუხედავად იმისა, რომ უკვე წარმატებული და აღიარებული მწერალი იყო, მტკიცე და კარგი ოჯახიც ჰქონდა და თითქოს სუიციდის მიზეზი არ ჰქონია. მისი მოთხრობების გმირები დეპრესიული, აწეწილი სულის, სუიციდისკენ მიდრეკილი ადამიანები არიან. ნანკინელი მეძავი მათგან განსხვავებულია. თუმცა, გადარჩენის მიუხედავად, ძინხუას ყოფას ნამდვილად ვერ ვუწოდებთ ხსნას. ეს მაინც ცოცხლად სიკვდილია, ნელი სიკვდილი.  ელიმ კი ქართველი არისტოკრატის ამაყი პროფილით დაასრულა სიცოცხლე. ნიკო ლორთქიფანიძემ ეს უმშვენიერესი პერსონაჟი ბოლშევიზმის ეპოქაში თავადთა კლასის სიკვდილის სიმბოლოდ დაგვიხატა. მან თავისი უბრწყინვალესი მოთხრობით გადმოსცა მთელი ის კოშმარი, რაც ქართულ არისტოკრატიას ელოდა გავეშებული პროლეტარების ტალღაზე მოსული ბოლშევიკების ხელში.