ციფრულ სამყაროში ახალი პრობლემები, როგორც წესი, მარტივად გადაიჭრება ახალი ალგორითმების ან ახალი მოწყობილობების საშუალებით. ვისაც ინტერნეტში მუშაობის თხუთმეტწლიანი გამოცდილება მაინც აქვს, ალბათ კარგად ახსოვს ძველი საძიებო სისტემები, მაგალითად, Alta Vista და Yahoo. დაბეჯითებით შეიძლება ითქვას, რომ თითქმის ყველა, ვინც იმ დროს ინტენსიურად იყენებდა ამ საძიებო სისტემებს, ამჟამად ინტერნეტში ინფორმაციის ძიებისას Google-ის საძიებო სისტემას იყენებს. გასაოცარია, მაგრამ Google-მა პოპულარობა სულ რამდენიმე თვეში მოიპოვა. ამაში მას დაეხმარა ინოვაცია, რომელსაც ძიების შედეგების რანჟირების ალგორითმი (PageRank Algorithm) ეწოდება. სტატიის მიზანია, მკითხველს, რომელიც ფლობს მცირე მათემა¬ტიკურ აპარატს, ამ ალგორითმის შესახებ წარმოდგენა შევუქმნათ.

ვრცლად

ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის დაფინანსებით, 15-დან 19 მარტამდე ,,ინგლისური ენის სწავლების პროგრამის” ფარგლებში თბილისის,ფოთის, ზუგდიდისა და ქუთაისის, აფხაზეთის საჯარო და ასევე საქართველოს სხვადასხვარეგიონისსკოლებში მომუშავე აფხაზეთიდან დევნილ ინგლისური ენის 51 მასწავლებელს ტრეინინგი ჩაუტარდა.

ტრეინინგს დაწყებით კლასებში ინგლისური ენის სწავლების თანამედროვე მეთოდიკის შესახებ „მაკმილანის” სახელმძღვანელოს „Publishers Around The World” მიხედვით უძღვებოდა ოსტინისსაზოგადოებრივი კოლეჯის პედაგოგი, პროფესორი ტატიანა გაბრიელსონი (ტეხასი, აშშ).

ტრეინინგს კოორდინირებას უწევდნენ ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩო, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და ზოგადი განათლების განვითარების დეპარტამენტი და აფხაზეთის განათლებისა და კულტურის სამინისტრო.

მონაწილეებს დაურიგდათ სათანადო ლიტერატურა. ტრენინგებზე პედაგოგებმა მიიღეს მნიშვნელოვანი დახმარება და ინფორმაცია სწავლების მეთოდოლოგიის შესახებ აღნიშნული სახელმძღვანელოს მიხედვით, რაც დახმარებას გაუწევს მათ ინგლისური ენის სწავლების ინოვაციური მეთოდების დანერგვაში. ,,მაკმილანის” სახელმძღვანელო უხვადაა ილუსტრირებული, რაც ძალიან სახალისოს ხდის სწავლების პროცესს დაწყებით კლასებში, ზრდის მოსწავლეთა ინტერესსა და მოტივაციას.

აფხაზეთის ა/რ განათლებისა და კულტურის სამინისტროს განათლების, კულტურისა და სპორტის დეპარტამენტის უფროსი მანანა ქვაჩახია:

“ჩატარებული სემინარები დაეხმარება აფხაზეთის საჯარო სკოლების ინგლისური ენის მასწავლებლებსპროფესიული დონის ამაღლებაში, ინგლისური ენის სწავლების გაუმჯობესებასა და მასწავლებლების სასერტიფიკაციო გამოცდებისათვის მომზადების პროცესში – დღეის მონაცემებით, რეგისტრირებულია 20-ზე მეტი ინგლისური ენის დევნილი მასწავლებელი. კონკრეტული ღონისძიება ხელს უწყობს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკის გატარებას და ეხმიანება იმ ახალ ინიციატივებს, რომლებსაც ახორციელებს ჩვენი ქვეყანა ინგლისური ენის სწავლების კუთხით”.

როგორც პროფესორმა გაბრიელსონმა გვითხრა, მან ტრეინინგი განათლების სამინისტროს ეროვნული სასწავლო გეგმის საფუძველზე ააგო და მისი მიზანი იყო, მასწავლებლებისთვის მიეცა რჩევები, ეჩვენებინა გზები, თუ როგორ შეიძლება ეროვნული გეგმით გათვალისწინებული შედეგების მიღება იმ სახელმძღვანელოების გამოყენებით, რომლებიც დაწყებითი კლასებისათვის დაამტკიცა განათლების სამინისტრომ. სახელმძღვანელო “English World” შეიცავს: მოსწავლის წიგნს, რვეულს, მასწავლებლის წიგნს, პლაკატების სერიას (12 პლაკატს), 168 ილუსტრირებულ ბარათს – რადგან ამ საფეხურზე ამდენი სიტყვის ათვისებაა გათვალისწინებული, DVD-სა და CD-ზე ჩაწერილ სიმღერებს და სასწავლო ფილმს.

დოქტორი გაბრიელსონის აზრით, მსგავსი სემინარების საჭიროებას ის იწვევს, რომ, მიუხედავად მასწავლებლის წიგნში მითითებული სასწავლო მეთოდიკისა, რომლითაც პედაგოგები ხელმძღვანელობენ, სირთულეს წარმოადგენს მისი დაკავშირება ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან. ინგლისურის ენის სწავლების მაკმილანისეული პრინციპი იმას გულისხმობს, რომ საწყის საფეხურზევე გრამატიკა და ლექსიკა ინტენსიურად შემოდის და სისტემატურად ცირკულირებს. ასეთმა მიდგომამ უნდა მისცეს მოსწავლეს ინგლისური ენის სტრუქტურის ცოდნაც და ლექსიკური მარაგიც.

ტატიანა გაბრიელსონი: “ეს ისაა, რაც არ იყო საბჭოთა სკოლებში და რისი უქონლობის გამოც, მიუხედავად სიტყვების ცოდნის, მოსწავლეებს საუბარი არ შეეძლოთ. ამ მეთოდით, საუბრის დაწყებას თავიდანვე ექცევა ყურადღება. ყოველი გაკვეთილი აღწერს სიტუაციას და მოცემულია დიალოგში. ახალი სიტყვები თავიდანვე შემოდის ფუნქციური ერთეულებად. ფრაზები, რომლებსაც ბავშვები იმეორებენ, დამყარებულია საკლასო კომუნიკაციაზე. მთავარი ისაა, რომ სიტყვები ისწავლება საუბარში და წერა-კითხვა უკვე აქედან გამომდინარეობს. ამგვარი მიდგომა კი მოსწავლეს ანიჭებს თავდაჯერებას – მას უკვე შეუძლია, ილაპარაკოს უცხო ენაზე! რაც მთავარია, სახელმძღვანელოში ხაზგასმულია სტრატეგია, თუ როგორ მიუდგნენ უცხო ენის სწავლას, როგორ დამიმახსოვრონ სიტყვები, როგორ ისწავლონ კითხვა და სწორად წერა.

პრობლემას რამდენიმე ფაქტორი ქმნის: სახელმძღვანელო 12 ნაწილისგან შედგება. ყოველი სამი ნაწილის შემდეგ მოდის გამეორება, რაც ცოდნის გაკონტროლებას ემსახურება; სახელმძღვანელო აგებულია იმაზე, რომ მოსწავლეებს კვირაში 4 საათი უნდა ჰქონდეთ ინგლისური ენის გაკვეთილი, ნაცვლად ორისა, როგორც დღეს საქართველოს სკოლებშია.

სირთულეს ქმნის ისიც, რომ პირველ კლასში ბავშვებს უწევთ ორი ახალი აანბანის შესწავლა, რაც ადვილი არ არის. ამ პროგრამით ინგლისური ანბანიც ინტენსიურად შემოდის, დაძაბულობა თავიდან რომ ავიცილოთ, მასწავლებლებმა აქცენტი უნდა გააკეთონ სიმღერებზე, ილუსტრირებულ ბარათებზე და ამით დადებითი ემოციები გამოიწვიონ.

გავიხსენოთ, როგორი მასწვლებლები გვყავდა დაწყებით კლასებში, რა გვახსოვს მათგან. როდესაც პედაგოგებს ამ კითხვას ვუსვამ, ისინი აუცილებლად გამოკვეთენ ორ თვისებას – მოთმინებას და ხალისს. რით განსხვავდებიან 6-7 წლის ბავშვები 10-11 წლისებისგან? უცხო ენის სწავლების მეთოდიკა მათი ასაკის შესბამისადაც უნდა შეირჩეს. სწავლების გეგმა ისე უნდა განვსაზღვროთ, რომ ბავშვმა კომფორტულად იგრძნოს თავი, იცოდეს, როდის წერს, კითხულობს, თამშობს და, რაც მთავარია, გაკვეთილი აუცილებლად მრავალფეროვანი უნდა იყოს. არსებობს გამოთქმა, რომელიც უცხო ენის სწავლების ფილოსოფიას ზუსტად განსაზღვრავს – “მეტყვი – დავივიწყებ, მაჩვენებ – დავიმახსოვრებ, ჩამრთავ – გავიგებ”.

ტატიანა გაბრიელსონი მასწავლებლებს აძლევს 10 რჩევას იმის თაობაზე, როგორ იმოქმედონ ლექსიკის ეფექტურად სწავლებისათვის:

1. სწავლების დროს აუცილებლად გამოვიყენოთ ნამდვილი ნივთები, რომ ბავშვი შეეხოს მათ, დაყნოსოს, გემოც კი გაიგოს. მაგალითად, ბოსტნეული, ხილი, პური. მაკმილანს ამისათვის აქვს ბარათები, სადაც სიტყვებთან ერთად სურათებიც არის გამოსახული. და იმ ბარათებს, რომელიც უკვე გაიარეს, კინუ შევინახავთ, არამედ კედელზე გავაკრათ, რათა მოსწავლეებს მუდამ თვალწინ ჰქონდეთ.

2. იმისთვის რომ სიტყვები დაიმახსოვრონ, საჭიროა, ისინი ხშირად მეორდებოდეს სავარჯიშოებში. ამისთვის გამოდგება კროსვორდები, თავსატეხები.

3. მოვიფიქროთ თამაშები, თუნდაც “ჯვრისა და ნულის” თავსატეხი, ანდა ზურგს უკან მივცეთ ნივთი, რომელსაც ბავშვი შეეხება და მის სახელს წარმოთქვამს და ა.შ.

4 პირველივე გაკვეთილიდან ბავშვებს უნდა ვაგრძნობინოთ პასუხისმგებლობა სწავლის პროცესის მიმართ. ისინი უნდა მიხვდნენ, როგორ ისწავლონ დამოუკიდებლად, როგორ ჩამოიყალიბონ საკუთარი სისტემა. მაგალითად, ყოველდღიურად შეარჩიონ სიტყვები და ჩაყარონ ყუთში, ანდა ყოველდღე ჩაიხატონ რვეულში თითო საგანი თითო სიტყვაზე.

5. ისეთი სიტყვები, რომლებიც დამოუკიდებლად არ იხმარება: არტიკლები, წინდებულები, ასევე – სიტყვათა მყარი შეთანხმებები თავიდანვე ერთად ვასწავლოთ.

6. საჭიროა, სიტყვები პერსონიზებულად ვასწავლოთ. ამა თუ იმ სიტყვაზე ყველა ადამიანს საკუთარი ასოციაცია აქვს. ზოგიერთი სიტყვა ჩვენთვის დადებითად და ლამაზად ჟღერს, ზოგი – უხეშად და ა.შ. ითამაშონ – შეარჩიონ, გადაანაწილონ და ა.შ.

7. სიტყვების დამახსოვრებას ხელს შევუწყობთ, თუ საკლასო ოთახში არსებულ ყველა საგანს გავუკეთებთ წარწერას ინგლისურ ენაზე.

8. მასწავლებლებს ვურჩევდი, გამოეყენებინათ ინტერნეტი თამაშების, კროსვორდების, ფაზლების მოსაძიებლად, რათა სწავლების პროცესი მრავალფეროვანი გახდეს.

9. ცოტა უფროსებთან იმავე მეთოდს დავუმატოთ სალექსიკონო სისტემა – სიტყვა, ტრანსკრიფცია, სიტყვის წინადადებაში გამოყენება.

10. არსებობს ასეთი გამოთქმა: “წესი შვიდი”, რაც იმას ნიშნავს, რომ ადამიანს შვიდჯერ უნდა შეხვდეს ახალი სიტყვა, რათა გააცნობიეროს ის და დაიმახსოვროს. უნდა გამოვიგონოთ ისეთი საშუალებები, რომ მოსწავლეებს ახალი სიტყვა რაც შეიძლება მეტჯერ შეხვდეთ.

როგორც ტატიანა გაბრიელსონის გვიხსნის, უცხო ლექსიკის სწავლებისას თავს იჩენს ორი საკითხი: როგორ ვასწავლით და როგორ ვეხმარებით უკვე ნასწავლის ათვისებაში. ამაში ეფექტურად გვეხმარება თამაშები. ეს ბევრ დროს მოითხოვს, მაგრამ შედეგი ძალიანკარგი აქვს და ბავშვებისთვის საინტერესოა.

ამერიკელი პედაგოგი ასევე გვირჩევს, თავიდანვე გავამახვილოთ ყურადღება სპეციფიკური ბგერების წარმოთქმაზე, მუდმივად ვაჩვენოთ, როგორ წარმოითქმება ისინი და სწორად წარმოთქმაში ვავარჯიშოთ. ამისთვის გამოვიყენოთ ენის გასატეხები, ლექსები და სიმღერები.

“მიმაჩნია, რომ მსგავსი სემინარები განსაკუთრებით საჭიროა რეგიონების სკოლებისთვის, სადაც ცოტაა წიგნები და მწირია ინგლისურ ენაზე კომუნიკაცია”, – ამბობს დოქტორი გაბრიელსონი.

საგულისხმოა, რომ სემინარისმონაწილე პედაგოგები უკვესაუბრობენ მის დადებით შედეგებზე. აფხაზეთის #2 საჯარო სკოლის ინგლისური ენის მასწავლებელსთეა ფირცხალავას, რომელიც ტატიანა გაბრიელსონის სემინარში მონაწილეობდა, მიაჩნია, რომ გაცნობილი მეთოდი ძალიანეხმარება მოსწავლეებს ახალი სიტყვებისადა გამოთქმების დამახსოვრებაში. “თუ აქამდე მხოლოდ კითხვითა და თარგმნით შემოვიფარგლებოდით, ახლა გაკვეთილები გაცილებით ხალისიანი და საინტერესო გახდა პატარებისთვის. ჩატარებული ტრეინინგი სასარგებლო აღმოჩნდა ჩემთვის, რადგან აქ მიღებული უნარ-ჩვევების გამოყენება სწავლების პროცესში მეტად ნაყოფიერი გამოდგა”, – გვითხრა თეა ფირცხალავამ.

ღირებულებათა იერარქიაში განათლებას იაპონელებისთვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ადგილი უკავია. სწორედ განათლების მაღალი დონის დამსახურებაა, ამომავალი მზის ქვეყანამ ძალზე მოკლე ხანში რომ მიაღწია უდიდეს წარმატებას და პროგრესს. ამიტომ განათლებისადმი სწრაფვას უფროსი თაობა ბავშვებს მცირე ასაკიდანვე უვითარებს.

იაპონიის განათლების სისტემის მთავარი ამოცანა არაორდინარული და აქტიური პიროვნებების აღზრდაა.

იაპონიის თანამედროვე განათლების ისტორია 5 ძირითად პერიოდად იყოფა:

1. დაარსების პერიოდი (1868-1885 წ.წ.);

2. კონსოლიდაციის პერიოდი (1886-1916 წ.წ.) – გამოიცა სკოლის კანონები, მოხდა განათლების სისტემური სტრუქტურირება;

3. ექსპანსიის პერიოდი (1917-1936 წ.წ.) –განათლების სისტემა ეფუძნებოდა განათლების საგანგებო საბჭოს რეკომენდაციებს;

4. სამხედრო პერიოდი (1937-1945 წ.წ.) –მილიტარისტული განათლების პიკი;

5. თანამედროვე პერიოდი (1945 წლიდან დღემდე).

რას წარმოადგენს იაპონური სკოლა

სასკოლო განათლება იაპონიაში თორმეტწლიანია. აქედან ნახევარზე მეტი დრო მშობლიური ენის სწავლებას ეთმობა. იაპონიის განათლების სამინისტროს მოთხოვნით,დაწყებითი სკოლის დასრულების შემდეგ, მოსწავლემ 1850 იეროგლიფი უნდა იცოდეს. ეს ცოტა როდია _ მაგალითად, ჩვეულებრივი გაზეთის წასაკითხად იაპონელმა 3000 იეროგლიფი მაინც უნდა იცოდეს. ყოველ იეროგლიფს რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს. გარდა ამისა, იაპონურ ენაში იყენებენ მარცვლოვანანბანს, რომელთაგან თითოეულში 48 ნიშანია, და ლათინურ ანბანს.

თორმეტი წლის განმავლობაში ბავშვები დიდ დროს უთმობენ თავიანთი ქვეყნის ისტორიის შესწავლასაც.

გაკვეთილების შემდეგ მოსწავლეები სახლში არ ბრუნდებიან – მათ დამატებითი მეცადინეობა უტარდებათ. იქ მიღებულ ცოდნას საშუალო სკოლაში და უნივერსიტეტში ჩაბარებისას გამოიყენებენ.

ადგილს, სადაც ისინი დამატებით მეცადინეობენ, “ძიუკუ” – “დაოსტატების სკოლა” ეწოდება, ანუ, მარტივად რომ ვთქვათ, “რეპეტიტორთა სკოლა”, სადაც სპეციალურად დაქირავებული მასწავლებლები ბავშვებს გაკვეთილებს ამეორებინებენ და გამოცდებზე გამოსაყენებელ ახალ ინფორმაციას აწვდიან (პირველი „ძიუკუ“ტოკიოში XVII საუკუნეში გაიხსნა და მისი მესვეურები კალიგრაფიის ოსტატები იყვნენ).

კლასში საშუალოდ 45 მოსწავლეა, რაც „ძიუკოსთვის“მიუღებელია. რამდენიმე წლის წინ აქ მხოლოდ ის ბავშვები სწავლობდნენ, ვისაც სწავლის გაგრძელება ელიტურ უმაღლეს სასწავლებელში სურდა, ამჟამად კი „ძიუკოში“დაწყებითი სკოლის მოსწავლეთა 15%, საშუალო სკოლის მოსწავლეთა 50% და უფროსკლასელთა 99% დადის.„ძიუკოში“3-დან 18 წლამდე ასაკის მოსწავლეები სწავლობენ.

იაპონელები სწავლისთვის ფულს არასოდეს ზოგავენ. „ძიუკუში“გადასახადი 20 ათასი იენია, მოსახლეობის საშუალო ხელფასი კი 300 ათასი იენი. ამდენად, ყოველწლიურად „ძიუკუ“რამდენიმე ტრილიონ იენს იღებს (დაახლოებით ამდენივეს ქვეყანა სამხედრო თავდაცვაზე ხარჯავს).

იაპონიაში ყველაზე გრძელი სასწავლო წელია – 240 დღე. ბავშვები სკოლაში ძალიან იტვირთებიან. სამეცადინოდ მათ, სულ ცოტა, 6 საათი სჭირდებათ. მშობლები შვილების სწავლას განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევენ. იაპონელი დედა ზუსტად გეტყვით, რა დავალება აქვს შესასრულებელი მის შვილს, სწორად არის ამოხსნილი თუ არა ესა თუ ის ამოცანა ფიზიკასა თუ სხვა საგანში. თანამედროვე დედებს ტყუილად კი არ ეძახიან “კეიკუს” _ “განათლებით აღტკინებულებს”. მრავალი მათგანი შვილის ავადმყოფობისას მზადაა, თავად დაესწროს გაკვეთილებს, ოღონდ კი მისი შვილი “არ ჩამორჩეს”.

იაპონიაში კერძო სკოლებიცაა, სადაც გამოცდები საერთოდ არ არის, მაგრამ ამ სკოლების მომსახურებით იშვიათად სარგებლობენ. ზარმაც იაპონელს სამსახურში მინისტრის სატელეფონო ზარის შემდეგაც კი არ დატოვებენ და ეს იაპონელებმა ბავშვობიდან იციან.

უმაღლეს სასწავლებლებში, განსაკუთრებით – ცნობილებში, კონკურსი დიდია, გამოცდები – რთული, ამიტომ უნივერსიტეტებში სკოლადამთავრებულთა მხოლოდ მესამედი აბარებს. კერძო უნივერსიტეტებში გადასახადი მაღალია. ბევრი სკოლადამთავრებული ტექნიკურ კოლეჯში ან პროფესიულ სკოლაში ამჯობინებს სწავლის გაგრძელებას.

აქაური ტრადიციები იმდენად მძლავრია, რომ სკოლის ფორმაც კი საუკუნეზე მეტია არ შეცვლილა: ბიჭებს შავი, გოგონებს კი ცისფერი სამოსი აცვიათ. დაწყებით კლასებში ფორმას არ ატარებენ, პატარებს მხოლოდ ყვითელი ქუდები უნდა ეხუროთ, ისიც უსაფრთხოების მიზნით, რათა მანქანის მძღოლებმა შეამჩნიონ.

იაპონური სკოლები განთქმულია სისუფთავით. ბავშვები სკოლაში ფეხსაცმელს იცვლიან. კლასების დალაგება კი მოსწავლეების პრეროგატივაა.

საგანმანათლებლო პროგრამა

განათლების სისტემა იაპონიაში მოიცავს დაწყებით სკოლას (6-12 წელი) – „სეგაკოს“, უმცროს საშუალო სკოლას (12-15 წელი) – „ტიუგაკოს“, უფროს საშუალო სკოლას (15-18 წელი) – „კოტოგაკოს“, კოლეჯს ან უნივერსიტეტს. კანონით, აუცილებელია ბავშვმა სკოლაში ცხრაწლიანი განათლება 6-დან 15 წლამდე ასაკში მიიღოს. სკოლების დიდი ნაწილი სახელმწიფო დოტაციაზეა.

სასწავლო წელი იაპონიაში 1 აპრილს იწყება და სამი ტრიმესტრისგანშედგება. მოსწავლეებს გაზაფხულზე და ზამთარში ორკვირიანი არდადეგები აქვთ, ზაფხულში _ ექვსკვირიანი. ყოველი სასწავლო დღე სკოლებში სახელმწიფო დროშის აღმართვით და ჰიმნის შესრულებით იწყება.

დაწყებით სკოლაში ბავშვები ექვსი წელი დადიან და სწავლობენ მშობლიურ ენას, არითმეტიკას, ბუნებისმეტყველებას, აქვთ ზნეობის, კალიგრაფიის (სედოს), მუსიკის, ხატვის, მებაღეობის, ეკოლოგიის, ჰიგიენის გაკვეთილები. გადიან სეიკაცუს კურსს (“ცხოვრების შესახებ”), სწავლობენ უცხო ენებსა და კომპიუტერს, ჩართულები არიან სპორტში: ფრენბურთში, კალათბურთში, ფეხბურთში, ჰოკეიში, ცურვაში და ა.შ. ყოველწლიურად, ზაფხულში და გაზაფხულზე, სკოლებს შორის ბეისბოლის ტურნირი იმართება, რომელსაც თვალს მთელი ქვეყანა ადევნებს.

უმცროს საშუალო სკოლაში მოსწავლეები სამი წელი შეისწავლიან მშობლიურ და უცხო ენებს, ისტორიას, მათემატიკას, გეოგრაფიას და სხვა საგნებს. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ესთეტიკურ აღზრდას _ მუსიკას, სიმღერას, ხატვას.

დაწყებით და უმცროს სკოლებში ხუთდონიანი შეფასების სისტემაა:S –ძალიან კარგი, A –კარგი, B –დამაკმაყოფილებელი, C – ცუდი და D – ძალიან ცუდი.

სკოლის სავალდებულო პროგრამაში შედის ექსკურსიები, ქვეყნის ისტორიული ღირშესანიშნაობებისა და ნაკრძალების დათვალიერება.

15 წლის ასაკისთვის იაპონელი მოსწავლეები ცხრაწლიან განათლებას იღებენ. მათი 97% სწავლას უფროს საშუალო სკოლაში აგრძელებს. სწავლა ფასიანია, მაგრამ ყველა იაპონური ოჯახისთვის ხელმისაწვდომი.

ბავშვებს სკოლაში უქმეებზე და არდადეგების დროსაც უწევთ მისვლა. სკოლაში თამაშობენ, მეცადინეობენ მეცნიერულ, კომპიუტერულ, სპორტულ კლუბებში, აღნიშნავენ დღესასწაულებს, მართავენ ფესტივალებს, კონკურსებს, კონცერტებს, ზრუნავენ თეატრალურ დადგმებზე.

ვინ არიან იაპონელი მასწავლებლები

“უკან დაიხიე სამი ნაბიჯით, მაგრამ მასწავლებლის ჩრდილს ფეხი არასოდეს დაადგა”, _ გვამცნობს იაპონური სიბრძნე. იაპონურ სკოლაში მასწავლებელი ყველაზე საპატიო, პრაქტიკულად საკულტო ფიგურაა. იაპონურად “მასწავლებელი” (“სენსეი”) “ადრე დაბადებულს” ნიშნავს. სკოლის პედაგოგი თავის მოსწავლეს არა მხოლოდ ცოდნას გადასცემს, არამედ მისი აღმზრდელი, დამკვალიანებელი და უპირველესი გულშემატკივარია.

უფროსკლასელებს უმეტესად მამაკაცი მასწავლებლები ჰყავთ. დაწყებით სკოლაში მამაკაცი მასწავლებლების რაოდენობა 42%-ია, უმცროს სკოლაში – 62%, უფროსში – 80%-ი.

მასწავლებლის სამუშაო დღე ზოგჯერ 14 საათსაც კი გრძელდება. პროფესიის პრესტიჟულობის შესანარჩუნებლად და სწავლების ხარისხის გასაზრდელად პედაგოგის შრომას გამუდმებით ასტიმულირებენ. კოლეჯში ორ-სამწლიანი სწავლის შემდგომ ახალგაზრდა მასწავლებელს თავდაპირველად ყოველთვიურ ხელფასად 165 ათასი იენი (10 ათასი იენი 75 ამერიკული დოლარია) ენიშნება, უნივერსიტეტდამთავრებულს– 190 ათასი იენი. გამოცდილების ზრდასთან ერთად ხელფასიც იმატებს.

მასწავლებლის ანაზღაურებას ემატება პრემიები, რომელთა ოდენობა ხშირად ექვსი თვის ხელფასს უტოლდება. გარდა ამისა, მისი ოჯახი ყოველთვიურ შემწეობას იღებს: უშვილო ოჯახი – 15 ათას იენს, 1-2-შვილიანი – 4,5 ათასს, ხოლო ყოველი მომდევნო შვილის მატებისას – 1000 იენით მეტს. თუ მასწავლებელი დაუოჯახებელია, მაგრამ ბავშვს ზრდის, 10 ათას იენს აძლევენ.

რეგიონში მოღვაწე მასწავლებელს ყოველთვიური კომპენსაცია ეძლევა, ქალაქს მოწყვეტილი სკოლის მასწავლებლის ანაზღაურებას კი ყოველდღიური დანამატი ემატება. იმ მასწავლებელს, რომელსაც საკუთარი სახლი აქვს ან იძულებულია, ძვირად ღირებულ ნაქირავებ სახლში იცხოვროს, თვიური ხელფასის 10%-ის შესაბამისი კომპენსაცია ერიცხება.

იაპონურ სკოლაში კვალიფიკაციის ამაღლების პროცესს პასუხისმგებლობით ეკიდებიან. ასევე, ძალზე ფასობს მასწავლებლის თვითგანათლება, თვითგანვითარება. ვინც საკუთარი სურვილით ესწრება საღამოს გაკვეთილებს ან დაუსწრებელზე მეცადინეობს, დამატებით თვიური ხელფასის 1/10 ეძლევა.

მოამზადა ირმა კახურაშვილმა

ელა გოჩიაშვილის პოეტური კრებული სრულიად განსაკუთრებული მოვლენაა თანამედროვე ქართულ პოეზიაში. განსაკუთრებულია როგორც ფორმის, ასევე შინაარსის მხრივ, რადგან აქ ფორმაც და შინაარსიც ერთმანეთს ავსებს და ზუსტი, თანამედროვე აქცენტების გამოკვეთას ემსახურება. ელას პოეზიაში მთავარია ნიუანსი, რომელიც ტალღებით ატაცებული ჩალის ღერივით ხშირად სულაც არ ტივტივებს ზედაპირზე და მის შემჩნევას ფაქიზი პოეტური სმენა ესაჭიროება. ქართული ლიტერატურული სინამდვილე ასეთი ნიუანსობრივი პოეზიით განებივრებული არაა და პოეტები, რომელთაც სადღეგრძელოების ანუ პათეტიკის მომგებიან, მკითხველის ყურში ადვილად მოსახვედრ ჟღრიალს ჩუმი, მაგრამ გულში ჩამწვდომი ინტონაცია ამჯობინეს, სავალალოდ ცოტანი არიან. ეს სრულიად ბუნებრივია იმ ქვეყნის ლიტერატურისათვის, სადაც პოეზიამ სხვა ბევრ ზედმეტ ფუნქციასთან ერთად, ერის გამომღვიძებლისა თუ მებაირახტრის მისიაც “შეითავსა” და ამ მისიამ მისგან ლოზუნგების გარითმვა მოითხოვა. ლოზუნგები მასის ყურსა და გულზე იყო გათვლილი და ამიტომაც, გამიზნულად ხმაურიანი თუ ზეაწეული. ამ ხმაურსა და ყიჟინაში კი ნელ-ნელა ჩაიკარგა პოეზიის უმთავრესი ხმა, ხმა მასიდან პიროვნების გამომცალკევებელი და მანუგეშებელი.