1. გაითავისე, რომ დიდი სიყვარულისა და დიდი მიღწევისათვის დიდი რისკის გაღებაა საჭირო.

2.როდესაც რაიმე შესაძლებლობას დაკარგავ, ეცადე მიღებული გაკვეთილიც არ დაკარგო.

3. პატივი ეცი საკუთარ თავს,პატივი ეცი სხვა ადამიანებს და იგრძნენი, რომ მხოლოდ შენ ხარ პასუხიმგებელი შენს მოქმედებებზე.

4.გახსოვდეს,რომ იმის არ მიღება, რაც ასე ძალიან გსურს, ხშირად მხოლოდ იმის ნიშანია, რომ იღბლიანი ხარ.

5. კარგად შეისწავლე წესები და მათი დარღვევის საუკეთესო და უმტკივნეულო გზებიც კარგად გეცოდინება.

6.არ მისცე უმნიშვნელო წყენას უფლება, რომ მეგობრობა დაანგრიოს.

7.როდესაც ხვდები, რომ შეცდომა დაუშვი ბევრს ნუღარ იფიქრებ ამაზე.სასწრაფოდ გადადგი ნაბიჯი მის გამოსასწორებლად.

8.ყოველდღიურად გამოუყავი საკუთარ თავს რაღაც დრო, რომლის განმავლობაშიც მარტო იქნები.

9.გაუღე კარი ცვლილებებს, მაგრამ მათ სანაცვლოდ ღირებულებებს ნუ დათმობ.

10.ყოველთვის გახსოვდეს, რომ დუმილი ზოგჯერ ყველაზე საუკეთესო პასუხია.

11.იცხოვრე პატიოსანი და ღირსეული ცხოვრებით და როდესაც მოხუცდები,გადახედე შენს ცხოვრებას, დაფიქრდი მასზე  და აღმოაჩენ,რომ კიდევ ერთხელ გაქვს შესაძლებლობა იმისა, რომ ისიამოვნო მისით.

12.როდესაც უთანხმოება შეგექმნება მასთან ვინც გიყვარს განსაჯე სიტუაცია მხოლოდ ამ უთანხმოების მაგალითზე და ნუ გაიხსენებ წარსულს.

13. სასიყვარულო ატმოსფერო ოჯახური ბედნიერების საწინდარია.

14.გაუზიარე ცოდნა სხვებს.ეს ერთ–ერთი გზაა უკვდავებისაკენ.

15.იყავი მადლიერი.

16.წელიწადში ერთხელ მაინც ესტუმრე იმ ადგილს, რომელიც არასოდეს გინახავს.

17.განსაჯე შენი წარმატება შემდეგი პრინციპით: რა გაიღე იმისათვის, რომ ამისთვის მიგეღწია?

18.გახსოვდეს, რომ ურთიერთობაში ერთმანეთის სიყვარული უფრო მეტი უნდა იყოს, ვიდრე ერთად ყოფნის “საჭიროება”.

შენიშვნა: თარგმანი: 4motivi.com

ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრში სადამრიგებლო საათის განსახორციელებლად შეიქმნა “სადამრიგებლო საათის პროგრამა I-IV კლასების მოსწავლეთათვის”. პროგრამის მიზანია, I-IV კლასების დამრიგებლებს საათის რაც შეიძლება სასარგებლოდ დაგეგმვასა და განახორციელებაში დაეხმაროს.

პროგრამა მოიცავს დაწყებითი სასკოლო ასაკის მოსწავლეთა დახასიათებას, სადამრიგებლო საათის თემებს, სადამრიგებლო საათის ნიმუშებს, სასარგებლო რესურსებს.

დამრიგებელი სასკოლო ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი ფიგურაა. მას ევალება საგნობრივ პედაგოგებთან ერთად მოსწავლის აკადემიური მოსწრებისა და დასწრების აღრიცხვა, მშობლებისთვის შვილის ყოფაქცევისა და აკადემიური მოსწრების გაცნობა, სირთულეთა წარმოშობის შემთხვევაში მოსწავლეს, მშობლებსა და მასწავლებლებს შორის შუამავლობა, მოსწავლის დახმარება აკადემიური თუ სხვა პრობლემების მოგვარებაში, საკლასო ზეიმებისა და ექსკურსიების ორგანიზებაში მონაწილეობა, ახალი ინიციატივით კი – სადამრიგებლო კლასთან საათის ჩატარება.

დამრიგებელს, თავისი მოვალეობიდან გამომდინარე, ყველაზე ხშირი და ახლო ურთიერთობა აქვს მოსწავლეებთან, ამიტომაც ის მოსწავლის მრჩეველი და აღმზრდელია. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სადამრიგებლო შეხვედრები დაწყებით საფეხურზე. საგნობრივ მასწავლებლებთან ერთად დამრიგებელი დაწყებითი კლასისმოსწავლეებს ეხმარება სკოლასთან, ახალ საქმიან გარემოსთან ადაპტაციაში, უყალიბებს მათ ელემენტარულ სასწავლო ჩვევებს, თანაკლასელებთან თანამშრომლობის უნარებს და ჯანსაღ დამოკიდებულებებს.

სადამრიგებლო საათის პროგრამა შემდეგ პრინციპებს ეყრდნობა:

. აღზრდის მთლიანობა – პიროვნების განვითარება ფიზიკური, ფსიქიკური, სოციალური და სულიერი კუთხით არის აუცილებელი. სააღმზრდელო მუშაობის მთავარი მიზანი ფიზიკურად და ფსიქიკურად ჯანსაღი მოქალაქის აღზრდაა;

. შემოქმედი, აქტიური პიროვნების აღზრდა – ყველა ბავშვი უნიკალურია. მოსწავლეები ერთმანეთისგან ნიჭითა და შესაძლებლობებით განსხვავდებიან. ამდენად, დამრიგებლის ფუნქცია მათში ნიჭისა და ძლიერი მხარეების აღმოჩენა, მოსწავლის შინაგანი ძალების აქტივაცია, ნიჭისა და შესაძლებლობების გამოსავლენად სათანადოპირობების შექმნაა;

. მოსწავლეთა ჩართულობა და მონაწილეობა– მოსწავლეებისთვისპასუხისმგებლობისა და მოვალეობის გრძნობის განვითარება აუცილებელია. საკლასო ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი აქტივობების (ზეიმები, ლაშქრობები, ექსკურსიები) დაგეგმვისას დამრიგებელმა უნდა უზრუნველყოს მოსწავლეთა ჩართულობა, მაქსიმალურად გაითვალისწინოს მათი ინტერესები. ამგვარი ჩართულობა მოსწავლეებს დამოუკიდებელ ცხოვრებაში წამოჭრილი სირთულეების მოგვარების უნარ-ჩვევებს გამოუმუშავებს და ხელს შეუწყობს თავისუფალი პიროვნებისჩამოყალიბებას;

. თანამშრომლობის პრინციპი _ დამრიგებლის ურთიერთობა მოსწავლეებთან უნდა ემყარებოდეს თანამშრომლობას, ურთიერთპატივისცემასა და ურთიერთნდობას. დამრიგებლის მუშაობა მიმართული უნდა იყოს მოსწავლეთა სასკოლო ცხოვრებასთან დაკავშირებული მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებისა და მათთვის სათანადო პირობების შექმნისკენ;

. ბავშვის უფლებებისა და მოვალეობების დაცვის პრინციპი – დამრიგებელმა მოსწავლეებს ხელი უნდა შეეუწყოს საკუთარი და სხვისი უფლებებისა და მოვალეობების გაცნობიერებასა და დაცვაში.

სადამრიგებლო საათის პროგრამის მიმართულებებია:

1. პიროვნული და მორალური განვითარება – მე – პიროვნება, სოციუმი ჩემ გარშემო, ურთიერთობა თანატოლებსა და უფროსებთან, ტოლერანტობა, ადამიანთა უფლებები, ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებები, ეტიკეტი;
2. გარემოს დაცვის კულტურა და ცხოვრების ჯანსაღი წესი – პირადი ჰიგიენა, ავადმყოფობის გავრცელების წყაროები, სასარგებლო საკვები, დროის ორგანიზება, დღის რეჟიმი, სპორტის მნიშვნელობა, მავნე ჩვევების საფრთხე, გარემოსა და ბუნების მოფრთხილება;
3. უსაფრთხოება და მოქალაქეობრივ–პატრიოტული ცნობიერება – ჩემი ეზო, ჩემი სკოლა, ჩემი ქალაქი/სოფელი, სამშობლო, ისტორია, გამოჩენილი პიროვნებები, მნიშვნელოვანი მოვლენები, ტრადიციები, წესები და კანონები;
4. თვალსაწიერის გაფართოება – ხელოვნების, ტექნოლოგიური და სამეცნიერო მიღწევები.

სასურველია, დამრიგებლის საათი დაწყებით კლასებში მიმდინარეობდეს მოსწავლეებთან საუბრების, დისკუსიის ფორმატით, დიდაქტიკური ზღაპრების გარჩევით, იმიტირებული თამაშებით. ასევე კარგ შედეგს იძლევა ეპისტოლარული ჟანრი. შეიძლება,დამრიგებელმა კლასში დადგას “სურვილების ყუთი”, სადაც მოსწავლეები ჩაყრიან ფურცლებს, რომლებზეც მათთვის საინტერესო თემებზე მოსაზრებებს გამოთქვამენ. იქვე მითითებული იქნება, აღნიშნული საკითხის განხილვა საჯაროდ სურთ თუ ინდივიდუალურად.ამ შემთხვევაში დამრიგებელიმოსწავლეთა ინტერესების გათვალისწინებით დაგეგმავს შეხვედრის თემას.

ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია სადამრიგებლო საათისთვის წესების შემუშავება. ამ წესების ფორმულირება პირველივე შეხვედრაზე უნდა მოხდეს და არა მას შემდეგ, რაც წესები დაირღვევა. დამრიგებელმა უნდა აუხსნას მოსწავლეებს, რომ ყველას აქვს აზრის გამოთქმის უფლება. დაუშვებელიაშეხვედრებზე ვინმეს განსჯა: საუბრისასგანიხილება საქციელი, შემთხვევები და არა პიროვნება. თავდაპირველად დამრიგებელს დიდი ძალისხმევა დასჭირდება პროცესის სამართავად და ფასილიტატორის როლის შესასრულებლად, სანამ მოსწავლეები არ გაითავისებენ ამგვარი შეხვედრების წესებსა და მიმდინარეობის თავისებურებებს.

სასურველია, სადამრიგებლო საათი პირველ კლასში 10-15 წუთს გაგრძელდეს იმ შემთხვევაში, თუ შეხვედრა მხოლოდ ერთი სახის აქტივობისგან შედგება (მაგალითად, საუბარი მოსწავლეებთან, ან მხოლოდ დიდაქტიკური ზღაპრის მოსმენა და გარჩევა; პირველკლასელებს ყურადღების აქტიურად მართვა სწორედ 10-15 წუთის განმავლობაში შეუძლიათ). უფრო ხანგძლივი შეხვედრა კი (35-40 წუთი) მრავალფეროვან დავალებებს, სადისკუსიო თემებსა და თამაშებს უნდა ითვალისწინებდეს. დავალებების შერჩევისას ყურადღება უნდა მიექცეს ჯგუფის სიდიდეს. სასურველია, შეხვედრები წინასწარ იყოს დაგეგმილი. მათი ჩატარება კვირის ბოლოს ჯობს, რათა მოხდეს განვლილი სასწავლო კვირის შეფასება და შეჯამება.

სადამრიგებლო საათის ბოლოს აუცილებელია მოსწავლეებისგან უკუკავშირის მიღება: რა გაიგეს და ისწავლეს მათ ამ შეხვედრაზე? რა იყო მათთვის განსაკუთრებით საინტერესო? რა მოეწონათ და რა – არა? ეს დაეხმარება დამრიგებელს, შემდგომი შეხვედრები უფრო ეფექტიანად დაგეგმოს.

ასეთი შეხვედრებისთვის ორგანიზების საუკეთესო ფორმა მრგვალი მაგიდა ან წრეში დასხდომაა, ვინაიდანამგვარად დამრიგებელი დაინახავს ყველა მონაწილეს და შეეძლება განსაზღვროს თითოეულის ჩართულობისხარისხი.

ასევე, შეიძლებასადამრიგებლო საათი ჩატარდეს სკოლის გარეთ, ექსკურსიაზე ან მუზეუმის დათვალიერებისას, მოსწავლეთა საჭიროებებიდან გამომდინარე.

თეო ნეფარიძე

მასწავლებლებმა იციან, რომ დიდი კლასის მართვა და დიდ კლასში ეფექტური გაკვეთილის ჩატარება განსაკუთრებულ ძალისხმევას მოითხოვს. წინამდებარე სტატიაში დიდ კლასში მუშაობასთან დაკავშირებულ რამდენიმე პრობლემასა და მათი გადაჭრის გზებზე ვისაუბრებთ.

 პირველ რიგში, განვიხილოთ, რა არის დიდი კლასი და რა ფაქტორები განსაზღვრავს მის სიდიდეს. სხვადასხვა გამოკვლევის შედეგებით თუ ვიხელმძღვანელებთ, შეგვიძლია ვამტკიცოთ, რომ დიდია კლასი, თუ მასში 30 ან მეტი მოსწავლე ირიცხება. თუმცა კვლევათა შედეგები იმის გათვალისწინებასაც მოითხოვს, რომ ზოგიერთი ფაქტორის ზემოქმედების გამო 15 მოსწავლისგან შემდგარი კლასიც კი შეიძლება დიდად ჩაითვალოს. ერთ-ერთი ასეთი ფაქტორია სწავლების შინაარსობრივი მხარე. მაგალითად, უნარ-ჩვევების (წერითი, სასაუბრო, კრიტიკული, კომპიუტერული და ა.შ.) განვითარებაზე ორიენტირებული კლასი თითოეულ მოსწავლესთან ინდივიდუალურ მუშაობას მოითხოვს და, შესაბამისად, მცირეკონტინგენტიანი ჯგუფიც კი შეიძლება დიდ კლასად მივიჩნიოთ. ინფორმაციის მიწოდებაზე, თეორიულ სწავლებაზე ორიენტირებულ კლასში შედარებით მეტი (სულ ცოტა, 30) მოსწავლე უნდა ირიცხებოდეს, რომ კლასი დიდად ჩავთვალოთ.

ერთ-ერთი განმსაზღვრელი ფაქტორია მოსწავლეთა ასაკი. დაწყებითი კლასის მოსწავლეების კონცენტრირების უნარი გაცილებით დაბალია, შესაბამისად, კლასის სიდიდის სტანდარტული მაჩვენებელიც 25-მდე ჩამოდის.

კიდევ ერთი ფაქტორი, რომელიც კლასის სიდიდის განსაზღვრაზე ახდენს გავლენას, საკლასო სივრცეა. თუ კლასში ავეჯის გადაადგილებისა და მასწავლებლის მოძრაობისთვის შეზღუდული შესაძლებლობებია, 20 მოსწავლისგან შემდგარი კლასიც კი რთული სამართავი ხდება.

მომდევნო ფაქტორია კლასის შემადგენლობა, მოსწავლეთა კულტურული და ეთნიკური მრავალფეროვნება ან განსხვავებები მოსწავლეთა სწავლის სტილსა და ცოდნის დონეში.

განურჩევლად იმისა, რომელი ზემოაღნიშნული ფაქტორი განაპირობებს კლასის სიდიდეს, მასწავლებლები დიდ კლასთან მუშაობისას შემდეგ სირთულეებს აწყდებიან:

. შეფასებასთან დაკავშირებული სირთულეები, განსაკუთრებით _ წერითი სამუშაოების, ტესტებისა და დავალებების შემოწმება;

. დისციპლინასთან დაკავშირებული ისეთი პრობლემები, როგორიცაა კლასში საუბარი, დაგვიანება, ხმაური, გადაწერა და ა.შ.;

. დროის მართვა და განაწილება;

. სივრცის მართვა და განაწილება;

. საკლასო აქტივობების შეცვლის შეზღუდული შესაძლებლობები;

. მრავალფეროვნება მოსწავლეთა ცოდნის ხარისხში, სწავლის სტილსა და კულტურულ თავისებურებებში.

დიდ კლასში მოსწავლეებიც ეჯახებიან თავისებურ სირთულეებს სწავლის პროცესში. განსაკუთრებით ახალგადაყვანილ მოსწავლეებს უჭირთ გაარკვიონ, რა ინფორმაციაა მნიშვნელოვანი; უჭირთ შეკითხვების დასმა, რეალური ცოდნის გამომჟღავნება, დროის სწორად განაწილება/გამოყენება. მეტია ცდუნება, მოსწავლეებმა უხეშად გააკრიტიკონ მასწავლებელი.

აღნიშნული გამოწვევების დასაძლევად მასწავლებლებს ხუთი ასპექტის გათვალისწინებით ურჩევენ სამოქმედო სტრატეგიის დასახვას:

. გაკვეთილის სტრუქტურა, სადაც მოსწავლეები მასწავლებლის პირდაპირი მონიტორინგის გარეშე შეძლებენ მიღებული ცოდნისა და უნარ-ჩვევების პრაქტიკულ გამოყენებას;

. ისეთი საგაკვეთილო პროცედურები, რომლებიც მოსწავლეებს დამოუკიდებლად მუშაობის მეტ შესაძლებლობას მისცემს;

. მოსწავლეთა ხელშემწყობი გარემოს შექმნა და კლასის მართვის საკითხებში მათი ჩართვა;

. სასწავლო ტექნიკების დიფერენცირება სხვადასხვა შესაძლებლობისა და სწავლის სტილის მქონე მოსწავლეების საჭიროებათა დასაკმაყოფილებლად;

. შეფასების რეალისტური პროცედურების განსაზღვრა მოსწავლეთა ცოდნის ხარისხის შესახებ სრულყოფილი ინფორმაციის მისაღებად.

სტრუქტურა

ამ თვალსაზრისით აღსანიშნავია როგორც მოსამზადებელი, ისე უშუალოდ გაკვეთილის წარმართვის საკითხები. სტრუქტურულ რეკომენდაციებში გათვალისწინებულია გაკვეთილის მსვლელობა, ასევე _ მასალებისა და სივრცის მართვა. სტრუქტურულად აწყობილი გაკვეთილისთვის აუცილებელია მკაფიოდ განსაზღვრული სასწავლო მიზნები და მიზნობრიობა. მოსწავლეებმა კარგად უნდა გაიაზრონ არა მხოლოდ ის, რას ისწავლიან გაკვეთილზე, არამედ ისიც, რატომ სწავლობენ და რაში შეიძლება გამოიყენონ მიღებული ცოდნა. გაკვეთილი ისე უნდა იყოს აგებული, რომ მოსწავლეებმა ყველაზე მნიშვნელოვანი მასალის დამახსოვრება შეძლონ. ამისთვის გაკვეთილი 10-15-წუთიან ბლოკებად უნდა იყოს დაყოფილი. თითოეული ბლოკი ერთ საკითხს და შესაბამისი მაგალითების წარმოდგენას უნდა დაეთმოს.

გაკვეთილის დასასრულს ყოველთვის შესთავაზეთ მოსწავლეებს მოკლე მიმოხილვა და მთავარი აზრის შეჯამება. აუცილებლად მოიტოვეთ რამდენიმე წუთი შეკითხვებისთვის. რაც შეეხება მოსამზადებელ დავალებებს, რეკომენდებულია, მოსწავლეებმა დამგეგმავი გამოიყენონ, დღიური აწარმოონ, მოკლე ანგარიშები მოამზადონ. კლასის მართვის თვალაზრისით, სტრუქტურული წესრიგის უზრუნველყოფის ყველაზე ეფექტური მეთოდი მოსწავლეთა განლაგების სქემის გამოყენებაა, რომლის მეშვეობითაც მასწავლებელს შეუძლია სტრატეგიულად გაანაწილოს სხვადასხვა შესაძლებლობის მქონე მოსწავლეები.

მოსწავლეთა განლაგების მატრიცის ტრადიციული მოდელი მოსწავლეებს სამ კატეგორიად ყოფს: საუკეთესოები, საშუალო დონისანი და სუსტები. აღნიშნული სქემის ტრადიციული მოდელი ასეთია:

მოცემული სქემა უზრუნველყოფს საუკთესო მოსწავლეების განაწილებას კლასის მთელ სივრცეში, გამორიცხავს რადიკალურად განსხვავებული შესაძლებლობების მქონე მოსწავლეთა წყვილში მოხვედრას, მასწავლებელს საშუალებას აძლევს, მეტი ყურადღება მიაქციოს ქცევითი პრობლემების მქონე მოსწავლეებს. გარდა ამისა, ის ხელს უწყობს თანაბარი შესაძლებლობების მქონე სექტორების არსებობას ჯგუფური მუშაობისთვის, უადვილებს მასწავლებელს აქტივობათა დაგეგმვას მოსწავლეთა განლაგების სქემის გათვალისწინებით, ეხმარება მას მოსწავლეთა მუშაობის გაკონტროლებაში და, უპირველეს ყოვლისა, მოსწავლეებს წესრიგისა და წესების დაცვას უადვილებს.

დიდ კლასში აუცილებელია, მასწავლებლებს საკმარისი სივრცე ჰქონდეთ მერხებს შორის მოძრაობისთვის, რათა ჯგუფური და ინდივიდუალური მუშაობის მონიტორინგი შეძლონ. რაც შეეხება მასალების განაწილებას, გამოიყენეთ ჯგუფური საქაღალდეების ტექნიკა. თუ კლასი მოსწავლეთა განლაგების მატრიცის მიხედვით არის განაწილებული, ჯგუფური საქაღალდეები შეგიძლიათ კლასის ოთხ კუთხეში განათავსოთ და მათში მოსწავლეთა შესაბამისი მეოთხედის მასალები ჩააწყოთ.

საგაკვეთილო პროცედურები

დიდ კლასში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მკაფიო და თანამიმდევრული წესების შემუშავება/დაცვა და რუტინული პროცედურების დანერგვა.

კლასში უნდა არსებობდეს წესები და მოსწავლეთა უფლებები. წესები ვრცელდება როგორც მოსწავლეებზე, ისე მასწავლებლებზეც. სასურველია, წესების შემუშავებაში/შერჩევაში მოსწავლეები აქტიურად ჩაერთონ. თითოეული წესის მიზანშედეგობრიობა გააზრებული უნდა ჰქონდეს ყველა მოსწავლეს. ამასთან, წესები უნდა იყოს რეალისტური და შესრულებადი. არასრულად/არასწორად შედგენილმა წესებმა შესაძლოა პრობლემები უფრო გააღრმაოს. მაგალითად, შემდეგი წესი: “გადაწერა აკრძალულია” _ არასრულია, რადგან მოსწავლეს არც აკრძალვის მიზანს აცნობს და არც მოსალოდნელ შედეგს.

რუტინული პროცედურები მასწავლებელს კლასის მართვასა და დროის მაქსიმალურად გამოყენებაში ეხმარება. შეგიძლიათ, გაკვეთილი ყოველთვის ერთსა და იმავე ფორმატში დაიწყოთ და დაამთავროთ. სასურველია, მოსწავლეებს წინასწარ გააცნოთ დაჯგუფების რამდენიმე პრინციპი, რომლებსაც რეგულარულად გამოიყენებთ სემესტრის განმავლობაში. გაკვეთილზე რომელიმე ამ პრინციპის გამოყენება მოსწავლეებში ნაკლებ დაბნეულობასა და უწესრიგობას გამოიწვევს.

ფართოდ არის გავრცელებული არავერბალური მინიშნებების გამოყენება კონკრეტული მნიშვნელობით. შესაძლებელია, ჟესტებით ესა თუ ის ინსტრუქცია გადასცეთ მოსწავლეს. მაგალითად, თუ თითს ყურთან მიიტანთ, ამით მოსწავლეს სთხოვთ, გაიმეოროს ნათქვამი, ტაშს თუ შემოჰკრავთ, ეს შეიძლება იმას ნიშნავდეს, რომ მოსწავლეების ყურადღების მიპყრობა გსურთ.

მოსწავლეთა ხელშემწყობი გარემო და მათი როლი კლასის მართვაში

მასწავლებლის უპირველესი ვალდებულებაა, მოსწავლეებს სწავლისთვის ხელსაყრელი გარემო შეუქმნას. მნიშვნელოვანია, მოსწავლემ კომფორტულად იგრძნოს თავი ახალ გარემოში და მასწავლებელთან პირადი კონტაქტის შესაძლებლობა ჰქონდეს. ყველა მოსწავლე უნდა გრძნობდეს, რომ მისი აზრი მნიშვნელოვანია და მის შეკითხვას ყოველთვის ინტერესით მოელიან. გირჩევთ, კლასში შეკითხვების ყუთი დადგათ, სადაც მოსწავლეები ანონიმურად განათავსებენ თავიანთ შეკითხვებს და მომდევნო გაკვეთილზე თქვენგან პასუხებს მიიღებენ. ეცადეთ, შეძლებისამებრ მეტი დრო დაუთმოთ გაკვეთილებს შორის მოსწავლეებთან ურთიერთობას. კლასში გაკვეთილის დაწყებამდე რამდენიმე წუთით ადრე შესვლა და გაკვეთილის დამთავრების შემდეგ რამდენიმე წუთით გაჩერება მოსწავლეებს თქვენთან საუბრის მეტ შესაძლებლობას მისცემს.

სწავლის ხელშემწყობი გარემოს შესაქმნელად აქტიურად გამოიყენეთ ტექნოლოგიური საშუალებები: მულტიმედიაპრეზენტაციები, თვალსაჩინოებები, საგანმანათლებლო თამაშები, ინტერნეტის ძიების სისტემები და ა.შ.

მოსწავლეთა როლების განსაზღვრა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დიდ კლასში. მოსწავლეთა განლაგების სქემის გამოყენებით კლასი იმდენ ნაწილად გაყავით, რომ თითოეულ სექტორში ათზე მეტი ბავშვი არ იყოს. თითოეულ სექტორს დაუნიშნეთ მოსწავლე-კოორდინატორი, რომელიც პასუხისმგებელი იქნება თქვენ მიერ განსაზღვრული ვალდებულებების რეგულარულად შესრულებაზე (ეს შეიძლება იყოს ნაწერების შეგროვება, მასალების დარიგება, დასწრების ჩაწერა და ა.შ.). გაითვალისწინეთ: კოორდინატორის როლი ნეიტრალურ ფუნქციებს უნდა მოიცავდეს, მას მოსწავლეთა შეფასებისკენ მიმართული დავალებები არ უნდა მისცეთ. გარდა ამისა, ეცადეთ, როტაციის პრინციპი გამოიყენოთ და ყოველ თვე ახალი კოორდინატორი აირჩიოთ.

სწავლების დიფერენცირება

დიფერენცირებული სწავლება დიდი კლასის ეფექტური სწავლებისა და მართვისთვის აუცილებელი მოთხოვნაა, რადგან ასეთ კლასში გარდაუვალია სხვადასხვა შესაძლებლობის, სწავლის სტილისა და სოციოკულტურული წარმომავლობის მოსწავლეთა არსებობა. გახსოვდეთ, რომ შინაარსობრივი მასალა ყველა მოსწავლისთვის იდენტური უნდა იყოს, ხოლო დიფერენცირება შესაძლებელია პროდუქტის, პროცესისა და ფორმატისა(პროდუქტი – დავალების შესრულების შედეგად მიღებული შედეგი; პროცესი – სხვადასხვა შესაძლებლობისა და სწავლის სტილის მქონე მოსწავლეების განსხვავებულ აქტივობებში ჩართვა;ფორმატი – სხვადასხვა ტიპის/ხარისხის ჩართულობა, სხვადასხვა სახის წყვილების ან ჯგუფების შექმნა).

დიფერენცირების კიდევ ერთი ეფექტური საშუალებაა ჯგუფური ან ინდივიდუალური სასწავლო პროექტების განხორციელება. დიდ კლასში სასწავლო პროექტებისა და ნებისმიერი სხვა აქტივობისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დეტალური და ნათლად ჩამოყალიბებული ინსტრუქციების მიცემა. სასურველია, ინსტრუქციები წერილობით წარმოუდგინოთ და დავალებასთან ერთად გადასცეთ მოსწავლეებს.

ასევე, სწავლის სხვადასხვა სტილის მქონე მოსწავლეებისგან შემდგარ დიდ კლასში სწავლებისას მაქსიმალურად ეცადეთ, იხელმძღვანელოთმულტისენსორული სწავლების პრინციპით, რაც ინფორმაციის მრავალმხრივად წარმოდგენას გულისხმობს. ინფორმაციის მიწოდებისას გამოიყენეთ ჟესტები, ვიზუალური დამხმარე საშუალებები, წერილობითი ტექსტი, მოსასმენი მასალა, სიმულაციური მოდელირება.

შეფასება

დიდ კლასთან მუშაობისას შეფასების ეფექტური სტრატეგიისა და შეფასების გეგმის შედგენა ურთულესიამოცანაა.როგორც განმავითარებელი, ისე შემაჯამებელი შეფასებამასწავლებლისგან დიდ დროსა და ძალისხმევას მოითხოვს. ამიტომ მაქსიმალურად ეცადეთ, გამოიყენოთ ავტომატიზებული შეფასების ფორმები, თვითშეფასებისა და თანატოლთა შეფასების მეთოდები.

ვიმედოვნებთ, ეს რეკომენდაციები მნიშვნელოვნად დაგეხმარებათ დიდ კლასთან მუშაობისას. სასურველია, განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციოთ სტატიაში განხილულ ხუთ ასპექტს: სტრუქტურას, საგაკვეთილო პროცედურებს, მოსწავლეთა როლს, სწავლების დიფერენცირებასა და შეფასების გეგმის შემუშავებას.

სანამ სასკოლო ურთიერთობებში დამკვიდრებულ ეთიკურ ნორმებზე დავიწყებდეთ საუბარს, გავიხსენოთ, რა არის ეთიკა. ეთიკა არის მოძღვრება მორალის, ზნეობის როგორც პიროვნული და საზოგადოებრივი შეგნების ერთ-ერთი ფორმის და ყოფაქცევის ნორმათა შესახებ. ის ასწავლის ადამიანს, როგორ მოიქცეს საზოგადოდ და/ან კონკრეტულ სიტუაციაში (სოციუმში): რა არის დაშვებული, რა – დაუშვებელი; რა არის “კარგი” და რა – “ცუდი”, რა არის “სიკეთე” და რა – “ბოროტება”, რა არის სათნოება და რა – მანკიერება…

ისტორიები ადრეული ასაკის ბავშვთა მასწავლებლებს გვეხმარება ბავშვის სწავლის პროცესზე უფრო ყურადღებით დაკვირვებასა და მის საფუძვლიან გაგებაში. ისტორიები კვლევითი უნარების დახვეწის ძლიერი საშუალებაა და ახლო რაკურსით გვიჩვენებს სწავლის მომენტებსა თუ ინციდენტებს როგორც მოსწავლეთა, ისე მკვლევართა შემთხვევებშიც. როდესაც გაცნობიერებული დამოკიდებულება გვაქვს ამგვარი ისტორიებისადმი ჩვენს ყოველდღიურ დაკვირვებებში ბავშვებთან მუშაობისას თუ თამაშისას, ისინი გამოიყენება მასწავლებელთა განვითარებისთვის და ასევე საგანმანათლებლო ცვლილებებისთვის. წინამდებარე სტატიაში წარმოდგენილია ძალიან სასარგებლო ინფორმაცია და საილუსტრაციო მაგალითები განათლების სპეციალისტებისთვის, რომლებიც დაინტერესებულნი არიან ნარატივზე დაფუძნებული კვლევითი სამუშაოებით.