1979 წელს შევედი სკოლაში. 17 წლის არ ვიყავი, სკოლა რომ დავამთავრე და ფილოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენტი გავხდი. 21 წლისამ დავამთავრე თსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტი და მაშინათვე თბილისის ერთ-ერთ სკოლაში ქართულის მასწავლებლად დავიწყე მუშაობა. პირველად მეხუთე კლასებში რომ შემიშვეს და ბავშვებს დავუმეგობრდი, მავიწყდებოდა, რომ მათზე უფროსი ვიყავი… ახლა 47 წლის ვარ და ისევ სკოლაში ვასწავლი. გგონიათ, რამე შეიცვალა? ასაკმა დამაშორა ბავშვობას? არა, ახლაც ჩემი მოსწავლეების სამყაროში მე მათი ტოლი ვარ, ისე ცხადად საგრძნობია მათი ვნებები, ისე ნათლად აღსაქმელი – მათი სიხარული და დარდი… შეიძლება ვინმემ ჩემზე იფიქროს… არ ვიცი, ვინც რა უნდა, ის იფიქროს, მაგრამ მე მუდამ სკოლასთან, ბავშვებთან, სწავლა-სწავლების ამბებთან ვარ მიჯაჭვული და ეს საკუთარი ნებით ნატვირთი ყველაზე ტკბილი ჯვარია. ჰოდა, ამდენი წლის მანძილზე ჯერ არასდროს ვყოფილვარ ესოდენ ხანგრძლივ იძულებით „შვებულებაში“… სკოლა ისე მღლიდა, ხშირად ვნატრობდი, რა იქნება, რამდენიმე დღე გადაბმულად დასვენების და თვითჩაღრმავების, საკუთარი სურვილების რეალიზების დრო მქონდეს-მეთქი და აი, ასეთი ჟამიც დადგა. მართალია, ისეთი, როგორიც მხოლოდ კოშმარულ სიზმრებში თუ წარმომიდგებოდა, მაგრამ რამდენიმე დღეა, სახლიდან ცხვირი არ გამიყვია, მთელი დღე ჩემს ლეპტოპს ვუზივარ და ან ვიდეოგაკვეთილს ვატარებ, ან მწერენ და ვკითხულობ, ან მე ვწერ სხვებს დაუსრულებლად… არა, ასეთ დასვენებაზე არასდროს ვიოცნებებდი, მაგრამ ეს რეალობა თავად მოვიდა, ჩემი არჩევანის გარეშე და მან ისე შეცვალა ჩემი ცხოვრების წესი, ჩემთვის არაფერი უკითხავს… გლობალური პანდემია… ჯერ ეპიდემია იყო… როგორც კი ჯანმომ პანდემიად გამოაცხადა, იმ დღესვე ჩემი საყვარელი ფილმი „ილაის წიგნი“ თავიდან ვნახე. ვუყურებდი საყვარელი მსახიობის, დენზელ ვაშინგტონის გენიალურ გმირს და ვფიქრობდი: აი, როგორც ბრძენ ილაის (იგივე ელიას, წინასწარმეტყველს), ჩვენც, ყველას, გვაქვს ჩვენი მისია… ზოგს ალბათ ამ მისიის ამოცნობაც გაუჭირდება, მაგრამ ახლა დრო ფიქრისთვის ბევრი გვაქვს. ბავშვები იძულებით მოსწყდნენ სკოლას. ახლა მათ აღარ უხარიათ გაკვეთილების გაცდენა და შუადღემდე გამოძინება. სასწაული ენთუზიაზმით ეშურებიან ნაირნაირ ინტერნეტპლატფორმებს და კითხვებს ბომბდამშენებივით გვაყრიან მასწავლებლებს… უძველესი სიბრძნეა, რომ ყველა უბედურებასაც აქვს თავისი ნათელი მხარეები, რომ ზოგი ჭირი მარგებელია… ბევრჯერ ნაოცნებარი თვითჩაღრმავების, კითხვის, ფილმების ნახვის, ძიების, ჩხრეკის, წერის დრო დამიდგა. 13 მარტს, როცა ჯერ კიდევ გარეთ გავდიოდი და კორონავირუსი ესოდენ მძვინავარე არ იყო, ფეისბუქზე ეს ჩანაწერი გამოვაქვეყნე:
„რის თქმა მინდა და იმისა, რომ ყველაფერი შეიცვალა სამყაროში. ალბათ ეს ვირუსი გვჭირდებოდა, რომ ბევრ რამეს მივმხვდარიყავით, თვალი აგვხელოდა, ერთმანეთი დაგვენახა, შეგვეფასებინა სიცოცხლისა და სიყვარულის ღირებულება, თანადგომა, ერთმანეთის გაფრთხილება და ზრუნვა გვესწავლა… ანატორის აკლდამების ამბავი სულ არ მქონდა გაგებული და 2 დღეა პირდაბჩენილი ვფიქრობ იმ ადამიანებზე, რომლებიც სხვების ცხედრებს შორის შეწვებოდნენ აკლდამაში საკუთარი ნებით, სიკვდილის მოლოდინში, მშიერ-მწყურვალნი, რომ სოფლის გაღმა, მდინარის იქით, სხვა სოფელში, სხვათა სახლებში სახადი და სიკვდილი არ გავრცელებულიყო… და არც ვიცი, მერამდენედ “ვწვები” იმ სასიკვდილო აკლდამაში… თუ მე-18 საუკუნეში მთის ხალხში ამდენი თვითშეგნება გვქონდა, ახლა რამ ვერ უნდა აგვიხილოს თვალი საკუთარ პასუხისმგებლობებზე? მჯერა, რომ დაძლევს სამყარო ამ უბედურებას, მჯერა, რომ ცოტა სიცოცხლეს წაიყოლებს თან და გადარჩება კაცობრიობა… მძაგს ის თეორიები, დედამიწაზე პოპულაციის ვერდატევის თემას რომ ეხება… ადამიანის სიცოცხლე იმდენად მშვენიერია, რომ შეუძლებელია დედამიწის ტვირთად და ბარგად ჩნდებოდეს ვინმე, მოსასპოპად და გასანადგულებლად იყოს საქმე… ან მიწაზე ან ზეცაში არსებობდნენ ძალები, რომლებიც ამაზე მუშაობენ. თუმცა უკვე გაჩნდა შეთქმულების თეორიები, რომ ეს პროცესი მართულია სადღაციდან, ისევ და ისევ რაღაც გაურკვეველი იატაკქვეშეთიდან თუ ზეციური თაღებდან, რომ ეს კეთდება საიმისოდ, სამყარო შეიცვალოს, ადამიანი გადაგვარდეს. ჩვენ ხომ აქამდე ისედაც აზრზე არა ვართ, რამ შექმნა სიცოცხლე, სად იწყება და სად მთავრდება სამყარო? ან რა ექსპერიმენტში ვმონაწილეობთ ადმიანები? ბევრისგან მესმის უკვე, რომ ეს რეალობა შეცვლის ურთიერთობებს, ადამიანები აღარ შეეხებიან ერთმანეთს ფიზიკურად და სულთა შეხებაც შესაბამისად გაქრება, რომ გაქრება რეალური ყველაფერი და ვირტუალის საზარელ ლაბირინთებში გადაინაცვლებს სამუშაო, საზრდოს მოპოვება, სწავლა, შემოქმედება… არ ვიცი, ამის თქმა ახლა ვის შეუძლია? მწამს ურყევად: ხელის ჩამორთმევას და ძვირფასი ადამიანის ჩახუტებას არაფერი სჯობს, ვერაფერი ჩაანაცვლებს და ამის გარეშე ადამიანი დაკარგავს თავს, სულს, იდენტობას. სკოლაში სიარული გვეზარებოდა მასწავლებლებსაც და ბავშვებსაც და ახლა ყველა კოლეგისგან და მოსწავლისგან ეს მესმის, რომ სკოლა მოენატრათ, ერთმანეთი მოგვენატრა, სწავლა-სწავლებაში დახარჯულ შრომას, დაღლას და დისკომფორტს თურმე ბევრად ჯობია ის უხილავი ფლუიდები, რომლებიც ამ ურთიერთობებს მოაქვს, თურმე ეს გვაქცევს ადამიანებად… ასე თვითიზოლირებულნი ჩვენ ჩვენ არა ვართ, ვიღაც სხვა იბუდებს სულში… მიხარია, რომ ღამე გვიანობამდე ფილმებს ვუყურებ, სქელტანიან წიგნებს ვკითხულობ, ვფიქრობ და ვუღრმავდები რაღაცას, მაგრამ ბავშვების ჟრიამულის გარეშე, ჩემი კოლეგების გვერდით განცდილის, ნაქაქანების, ზოგჯერ სიყვარულით სავსე, ზოგჯერ კი აგრესიული გამოხდომების გარეშე ვიღაც უფერო, უსახო ლანდი ვარ და არა ადამიანი… დაუსრულებელი ფილოსოფიური ჩხრეკის ხასიათზე დამაყენა ამ ამბებმა… ალბათ არც წაიკითხავს ამსიგრძე პოსტს არავინ, მაგრამ რეზიუმე ამ ჩემი ნაბოდვარის ის არის მხოლოდ, რომ ჩვენ ეს გაკვეთილები გვასწავლის იმას, რასაც ვერ ვხვდებოდით, რაც დავკარგეთ ამდენ ალიაქოთში, ხოლო ის, რაც ძვირფასი და მარადიულია, გადარჩება, ისევ თამამად ჩამოვართმევთ ხელებს ერთმანეთს, ისევ ჩავეხუტებით და ისევ პირისპირ შენათებული ღიმილი იქნება ჩვენთვის მაცოცხლებელი მონიტორის ეკრანიდან დანახულთან შედარებით… ახლა ბევრად უფრო გულჩვლი, სევდიან-იმედიანი და ჩაფიქრებული ვარ, ვიდრე ვიყავი… და მენატრებით, ადამიანებო, მაკლიხართ, მაკლიხართ და მენატრებით იმიტომ, რომ მიყვარხართ“…
ახლა გადავხედე ამ ჩემს პოსტს, რომელსაც 248 მოწონება, ასამდე კომენტარი და ოცზე მეტი გაზიარება აქვს. ახლა სოციალური ქსელითაც ცხადად საგრძნობია, რამდენად შეიცვალნენ ადამიანები, რამდენად საზარელი ჭანგები აქვს შიშს, საყვარელი ადამიანების დაკარგვის, სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაკარგვის საზარელ შიშს… და რით ვაპირებ ამ შიშთან გამკლავებას? მე ლიტერატურის მასწავლებელი ვარ და ტექსტებთან ვცხოვრობ. ისინი მზრდიან, მწამლობენ, მარჩენენ, მამშვიდებენ, მანებივრებენ, მაფიქრებენ და მაადამიანებენ… ეს დღეები სულ ტექსტებს ვეძებდი, ახალ ტექსტებს, ან ძველებს, რომლებიც თავიდან იმ მაგნიტით მიმიზიდავენ, ადრე რომ განმიცდია მათთან ზიარებისას… ვეძებდი ასევე ტექსტებს, რომლებსაც ჩემს მოსწავლეებს ვუწილადებდი ამ იძულებითი არდადეგების დროს, რათა მათაც შეევსოთ სულის მარაგები… ბევრი ტექსტი „თავიდან აღმოვაჩინე“, ზოგიც პირველად მოვიდა და… ბოლო დროს ინტუიციის წიაღში რომ ჩავძვრები, იქიდან რაღაც გამომაქვს და უცნაურ დამთხვევებს ვაწყდები… დღეს დილას ტკბილად გამახსენდა ესპანელი გენიოსი ხუან რამოს ხიმენესი და ვიფიქრე, რომ ჩემს მოსწავლეებს მივცემდი დაუვიწყარ ტექსტს „პლატერო და მე“, ლირიკული პროზის მსოფლიო შედევრს, ადამიანური ემოციების საუნჯეს, მოდერნისტული მწერლობის მშვენებას… და ჰოი, საოცრებავ, ფეისბუქზე მხვდება ჩვენი საოცარი პოეტის, გიორგი ლობჟანიძის პოეტური იომორესკა „ვირი“, რომელიც ადრეც მქონდა წაკითხული და სადაც ავტორი ახსენებს ხიმენესის პლატეროს. ვიფიქრე, რომ ეს სწორედ მინიშნება იყო… და დღეს ონლაინ გაკვეთილზე პლატეროს და ხუან რამონის ამაღელვებელი ლირიკული ამბები წავიკითხეთ… ეს პოეტი სიკვიდილამდე 2 წლით ადრე, 1956 წელს, ნობელის პრემიით დააჯილდოვეს „მისი ლირიკული პოეზიისათვის, რომელიც ესპანური ენის მაღალი სულიერებისა და მხატვრული სიწმინდის მაგალითს წარმოადგენს“, – ასე ეწერა ნობელის პრემიის განმარტებაში. საზეიმო ცერემონიალზე, სადაც დაჯილდოებული ავტორები ტრადიციისამებრ ლექციებს კითხულობენ ან საგანგებო სიტყვას წარმოთქვამენ, ხიმენესი ვერ წარდგა, რადგან მისი საყვარელი მეუღლე ზენობია ქამფრუბი ამ დროს ავთვისებიანი სიმსივნით იტანჯებოდა და პრემიის გადაცემის დღიდან 2 დღეში გარდაიცვალა, ხოლო მწერლისთვის საიმედო მეგობრის დაკარგვა საბედისწერო დარტყმა იყო. მეუღლის სიკვდილის შემდეგ ის უწყვეტად ავადმყოფობდა და 2 წელიწადში იმავე კლინიკაში გარდაიცვალა, სადაც – ზენობია. ნობელის პრემიის მისაღებად შვედეთის აკადემიის წინაშე ხუან რამონ ხიმენესის უფლებამოსილებით წარდგა ჰაიმე ბენიტესი, რექტორი პუერტო-რიკოს უნივერსიტეტისა, სადაც პოეტი მოღვაწეობდა. ის ასევე მუშაობდა ფლორიდაში, მაიამის უნივერსიტეტში და მერილენდის უნივერსიტეტშიც გახლდათ ესპანურ-პორტუგალიური განყოფილების პროფესორი. ჰაიმე ბენიტესმა შვედეთის აკადემიას გადასცა პოეტის სიტყვები, რომ სინამდვილეში პრემია ეკუთვნოდა მის მეუღლეს, ზენობიას „მეგობრული მხარდაჭერისა და შემოქმედებითი მონაწილეობისთვის“, ხოლო რექტორმა ბენიტესმა ცერემონიაზე განაცხადა, რომ „ხუან რამონი ისეთი პოეტია, რომლის ყოველ სიტყვაში განსაკუთრებული სულიერი სამეფო ირეკლება“. „პლატერო და მე“, რომელსაც ანდალუსიური ელეგიის სახელით იცნობენ, ხუან რამონის ერთადერთი პროზაული ნაწარმოებია და ამით ის გვაგონებს ჩვენს გიორგი ლეონიძეს, ხიმენესის ეპოქის შემოქმედს, რომლის ერთადერთი პროზაული კრებული „ნატვრის ხე“ პოეტისთვის ნაჩვევი ლირიზმით ატყვევებს მკითხველს, „სხვა“ გოგლად გვაცნობს მას.
აი, რას წერს ამ ნაწარმოებზე მისი მთარგმნელი მანანა გიგინეიშვილი: “პლატერო და მე” ესპანურენოვან ქვეყნებში “დონ-კიხოტის” მერე ყველაზე პოპულარული ლიტერატურული ქმნილებაა. იგი საყოველთაოდ აღიარებულია მსოფლიო ლიტერატურის შედევრად. მას ასწავლიან სკოლებში, უნივერსიტეტებში. პლატერო ვერცხლისფერი ჩოჩორია. აქედან მომდინარეობს მისი სახელი (პლატერო – ვერცხლისფერს ნიშნავს ესპანურად). კაცი და ვირი დაეხეტებიან ამ აწეწილ წუთისოფელში. გზა აქვთ გასავლელი. ეს გზა ადამიანის ამაღლების, ზნესრულობის, კაცობრიობის წინსვლის გზაა“.
„პლატერო და მე“ რიტმული პროზის საკვირველი ოსტატობით აგებულ 138 ნიმუშს მოიცავს. ყოველი ჩანაწერი მოკლე, კომპაქტური და ფაქიზი, დახვეწილი ლირიზმით აღბეჭდილია. ის 1916 წელს დაიწერა და მოდერნიზმის ეპოქის ადამიანის ვნებებსა და სულიერ ტიკივილებს საოცარი ექსპრესიულობით გადმოსცემს. აქ ცოცხლდება მთელი უკიდეგანო კოსმოსი თავისი შუქჩრდილებით. ჩემთვის და ჩემი მოსწავლეებისთვის ყველაზე ამაღელვებელი იყო ლირიკული ჩანახატი, რომელსაც „სკოლა“ ეწოდება. ავტორი პლატეროს ასე მიმართავს: „შენ რომ სხვა ბავშვებივით გევლო სკოლაში, ჩემო პლატერო, ანბანს ისწავლიდი და ბატიფეხურად, აჩხაბაჩხად გამოიყვანდი ხაზებს. იმდენი მაინც გეცოდინებოდა, ჩვრის ყვავილწნულებით მორთულმა ცვილის ვირუკამ რომ იცის… შე კაცო, ჩვენს ექიმზე ან პალოსელ მღვდელზე მეტი ხომ მაინც გეცოდინებოდა?!“
მაგრამ, სამწუხაროდ, სკოლა მასწავლებელ დონა დომიტილასთან ერთად პლატეროსა და მისი გულმხურვალე მეგობრისთვის აი, რასთან ასოცირდება: „არა, არა, დონა დომიტილა, რომელსაც უფალი იესო ნაზარეველის ქლამინდის მსგავსი რაღაც აცვია და იისფერ სამოსზე ჩალისფერი თოკი აქვს შემორტყმული მეფესავით ან თევზის ვაჭარივით, სხვა თუ არაფერი, ორი საათით მაინც დაგაჩოქებდა ჭადრებიანი შიდაეზოს ყურეში და გამხმარი ლერწმის შოლტსაც გადაგიჭერდა ფეხებზე; ანდა სულაც კომშის მურაბას ამოგიჭამდა სკოლაში გატანებული საუზმიდან, ან კიდევ კუდქვეშ შეგიკვეხებდა ალმოდებულ ქაღალდს, რომ მედროგის ბიჭივით აგწითლებოდა ყურები“.
ასეთ სამყაროში კი სილაღისა და შემეცნების მოყვარულ გმირებს აბა რა უნდათ? რა გზას ირჩევენ ისინი? მწერალი აგრძელებს: „არა, პლატერო, არა. წამო ჩემთან. მე გაგაცნობ ყვავილებსა და ვარსკვლავებს. აბუჩად ვერავინ აგიგდებს, როგორც ყეყეჩ ბავშვს, ვერავინ ჩაგთვლის მართლა ვირად, სამასხროდ თავზე ვერავინ ჩამოგაცმევს ნიღაბს, რომელსაც ხომალდის სარკმელივით დიდი მოლურჯო-მოჟანგისფრო თვალები და ორი შენხელა ყურები ექნება“…
და მიაჭენებს პლატეროს თავისი მხედარი, გარბიან ისინი ამ არასასურველი რეალობიდან სამოგზაუროდ, თვალის ასახელად, სამყაროს შესაცნობად, საკუთარი თავის შესაცნობად. მთხრობელმა იცის, რომ „თალხით მოსილი, ნაზარეველის წვერითა და მომცრო შავი სომბრეროთი მოთეთრო-მონაცრისფრო პლატეროზე შემოსკუპული“ უცნაური სანახავია და ტურტლიანი ბოშა ბავშვები ყვირილით მისდევენ: „გი-ჟი! გი-ჟი!“
ვის გაუკვირდება ეს ღვთაებრივი სიგიჟე ლამანჩელი იდალგო დონ კიხოტის ქვეყანაში და პლატეროსაც ხომ ამაოდ არ ადარებდნენ სანჩო პანსას? მე და ჩემი მოსწავლეებიც ავყევით ამ სიგიჟეს და ახლა გვესმის, რომ თითქოს „დიადი საკურთხევლის კრეტსაბმელი გაიპო“… ეს ბიბლიური ალუზია მიგვანიშნებს, რომ პლატეროსა და მისი მხედრის სახით მეოცე საუკუნის დასაწყისის იესო აღდგა, რათა ამ გაგიჟებულ სამყაროს თვალი მოავლოს. პლატერო შეშინებულია, მხედარმა კი იცის, რომ თანამედროვე იუდების დახოცვის რიტუალს ატარებს აქ ხალხი და ისვრიან…
ჩემი მოსწავლე მეუბნება: მასწავლებელო, ამ ჩაკეტილობისჟამს, ო, რა შური ვიგრძენი პლატეროსადმი, მეც რა სიამოვნებით შევუერთდებოდი ამ გიჟურ ქროლვას…
- შენ ამბობ, რაც გსურს, მე კი იმას გეტყვი, რა არ მინდა ყველაზე მეტად ახლა, – ვპასუხობ ჩემს მოსწავლეს და მომყავს ციტატი ხიმენესის ჯადოქრული ტექსტიდან: „…ოღონდ იუდა დღეს არის დეპუტატი, მასწავლებელი, მოსამართლე, მეზვერე, ქალაქისთავი ან სულაც ბებიაქალი. ჰოდა, მოწიფული კაცები ვნების კვირის ამ შაბათ დილით თითქოს გაბავშვებულან და გაზაფხულის რაღაც გაუაზრებელი და გიჟური ჟინით ატანილები ლაჩრულად კლავენ მას, ვინც სძულთ“… მე ყველაზე მეტად ის არ მინდა, რომ დონა დომიტელა ვიყო და ჩემი მოსწავლეების მეხსიერებაში იუდად ვცოცხლობდე… რომ ჩემი ფიტულის ლაჩრულად დაწვის ან დაცხრილვის სურვილი უჩნდებოდეთ…
- დიახ, ეს გავიგე, რაც არ გსურთ, მასწავლებელო, მაგრამ მე ის უფრო მაინტერესებს, აბა, რას ისურვებდით? – კითხვას კითხვითვე მიბრუნებს ელენე.
- რა მსურს? მინდა, რომ ხიმენესივით და პლატეროსავით ლიტერატურის სამყაროში მოგზაურობის წამომწყები ვიყო ჩემი მოწაფეებისთვის და რომ ეს გრძელი ოდისეა ცხოვრების გზაზე ჩემს ბავშვებს ახსოვდეთ არა, როგორც ტანჯვა, არამედ – სულის ნეტარება, გონების სინათლე, გულის მღელვარება… ბევრს ხომ არ ვითხოვ?..
- ნუუ… თუ მოინდომებთ, გამოგივათ… – ღიმილით მანუგეშებს ელენე კომპიუტერის მონიტორიდან…
ლირიკული პროზის მასტერკლასი ხიმენესის ტექსტის უმთავრესი ღირსებაა. მე და ბავშვები ვტკბებით ამ ლირიზმით. ბავშვები ტექსტში მარკირებებს აკეთებენ. აბა, ვის შეუძლია ასეთი ჯადოქრული ტროპული სახეებით გარემოს აღწერა: „ ღამეს სძინავს ასწლოვანი ვარჯის გრილ ჩეროში. ლეღვების ნაცრისფერი ტანები ერთმანეთს ისე გადაჭდობია, როგორც სავსე ბარძაყები – ქალის კალთის ქვეშ. ლეღვის ფართო ფოთლები, – სწორედ ის ფოთლები, ადამმა და ევამ რომ სარცხვინელზე მიიფარეს, – ცვრით მომარგალიტებულ-მოთვალულ ქსელს ქსელავენ, ისედაც მქრქალ, ნაზ სიმწვანეს იფერმკრთალებენ და შნოს იმატებენ. აქედან ჩანს ქვემოთ, ზურმუხტოვან სივრცეში, ძალას როგორ იკრებს ალიონი და აღმოსავლეთის ცაზე ცეცხლს უკიდებს ფერგაცრეცილ რიდეებს“…
სხვას ვის შეუძლია სრულიად არაპოეტური ცხოველი, ვირი, ამგვარი პოეტური შტრიხებით დახატოს? – „შენი თვალები, რომელთაც შენ თვითონ ვერ ხედავ, ჩემო პლატერო, ზეცას მშვიდად მიჩერებული შენი ორი თვალი, ორი მშვენიერი ვარდია“.
ეს არ არის დამაინტრიგებელი ვრცელი ამბებისა და კოლიზიების სამყარო, ეს ლირიკული ჭვრეტებია, ნამდვილი ვიზიონერობა, ნაკუწ-ნაკუწ, ნაფლეთ-ნაფლეთ დანახული სამყარო, უკიდეგანო კოსმოსი, რომელსაც ყოველ არსში, ყოველ უჯრედში, ყოველ სახეში დაუვანებია… მწერალი ქმნის ლირიკულ მოზაიკას, პოეტურ არაბესკებს, რომელთა გამთლიანებით ეს ფერადი კოსმოსი წარმოდგება საკვირველი სისავსითა და ცხოველმყოფელობით. თუ II საუკუნის ლათინურენოვანი მწერლის, აპულეუსის რომან „ოქროს ვირში“ ვირად ქცეული გმირის მიერ მოთხრობილი მეტამორფოზებია გადმოცემული, ხიმენესის „პლატერო და მე“ მოგვითხრობს სრულიად უწყინარ მხატვრულ სახეებზე, რომლებიც ყველგან გვხვდებიან, მაგრამ ასე მათი დანახვა მხოლოდ გენიოსს შეუძლია. დააკვირდით ლირიკული ჩანახატების სათაურებს (იგივე მხატვრულ სახე-სიმბოლოებს): თეთრი პეპლები, მზის დაბნელება, სკოლა, გიჟი, იუდები,ლეღვები, სევდა, ხიჭვი, მერცხლები, გომური, დაკოდილი ულაყი, მოპირდაპირე სახლი, აბდალი, მოჩვენება, მეწამული ხიდი, თუთიყუში, დაკეტილი ჭიშკარი, მღვდელი, წყალსატევი, ქეციანი ძაღლი, ტბორი, აპრილის იდილია, დემონი, თავისუფლება, მოხეტიალეთა მოდგმა, წურბელა, ფორანი, პური, ჭლექიანი, ყვავილები გზის პირას, ლორდი, ჭა, გარგარი, მამლები, ბეჭედი, ბეღურები, ნაკადული, ჭრიჭინობელას ჰანგი, კორიდა, მენახირე, იადონის სიკვდილი, დაბმული ქოფაკი, ბერძნული კუ, თევზის ქერეჭი, კედრის თესლი … უმრავლესობა ამ სათაურებიდან ერთ- ან ორსიტყვიანია, ისინი ადამიანური ყოფის რეალიებს ისე სადად, მარტივად, უცერემონიოდ, მაგრამ უღრმესი ლირიზმით აცოცხლებენ, რომ მკითხველი აღტაცებაში მოჰყავთ.
ეს ლირიკული ჩანაწერები ბავშვების ფანტაზიას ახელებს და ინსპირაციას ბადებს. მკითხველი ხვდება, რომ სამყაროს ყოველ დეტალში, სულიერსა თუ უსულოში, დიდი ლირიზმი ჩაბუდებულა, ყოველი მათგანი მაკროკოსმოსის მიკრომოდელია, მისი ამეტყველება თუ ყველას არა, ბევრს შეუძლია.
მხოლოდ ხუან რამონივით თხემით ტერფამდე პოეტს შეუძლია წარმოიდგინოს საკუთარი თავი ასე: „ზარები სულ ზევით, მაღლა, ვარსკვლავებს შორის რეკავენ… ცა თითქოს უფრო ახლოსაა, ვიდრე გომური… და მე ვტირი – გაფაქიზებული, გრძნობამორეული, ფაუსტივით მარტოსული“… ხოლო თავისი მეგობარი ვირი ამ სახით გააცოცხლოს: „ჩემო საყვარელო, ჩემო ჩინდრიკა პლატერო, ჩემო ჩოკინა, ჩემო პატარა ჩოჩორო! რამდენჯერ აგიმაღლებია ჩემი სული და გაგიყვანია ეკალბარდით, ბალბით, ჯიქათი დაფარულ ამ ოღროჩოღრო გზებზე. შენ გეძღვნება ეს წიგნი. მასში შენზეა საუბარი. შენ ახლა უკვე შეგიძლია მისი გაგება“, – გაპიროვნებაც ასეთი უნდა!
პლატერო და ხუან რამონი ჩვენც მიგვიძღვიან ანდალუსიის გზებზე და თვითიზოლაციით თუ პანდემიის ზაფრით დამძიმებულ ჩვენს სულებს ზეცისკენ მიაქროლებენ… ბავშვები ამბობენ, რომ ხუან რამონი წერის ვნებას აღვიძებს ადამიანში, გიბიძგებს, რომ შენც დაინახო ამ ფერად სამყაროში სახეები, ამბები, გრძნობები და მოყვე ამაზე, მოყვე სადად, გულწრფელად, გაუპრანჭავად, ყალბი პათოსის გარეშ, დაწერო და გააუკვდავო დრო-სივრცე, დაიჭირო წამი, როგორც პროფესორი ქითინგი ასწავლის თავის მოწაფეებს „მკვდარი პოეტების საზოგადოებაში“.
კოლეგებო, წაუკითხეთ ბავშვებს ხუან რამონ ხიმენესის „პლატერო და მე“… მანანა გიგინეიშვილის უმაღლესი ოსტატობით შესრულებული თარგმანი ნამდვილად გაგრძნობინებთ ხუან რამონ ხიმენესის ოსტატობის დაუვიწყარ გემოს…
