ბანკომატის რიგში დედა-შვილს გადავეყარე. მე იმაზე ვდარდობდი, რომ უკანასკნელი ფული უნდა გამომეტანა. ბავშვს კი სხვა სადარდებელი აღმოაჩნდა: „დედა, ინგლისური რომ არ ვისწავლო, დამცინებენ?” – ჰკითხა ბავშვმა დედას. ამ შეკითხვამ ერთი ისტორია გამახსენა და მოდით, შორიდან მოვუვლი:
ლუიზა ჩემს ოთახში ზუსტად 16:00 საათზე შემოვიდა. ეზოში მზე სასიამოვნოდ აჭერდა. ფანჯრიდან მომესმოდა ჩემი მეგობრების ყიჟინა, რომლებიც ახლადაშენებულ შტაბში მაშველობანას თამაშობდნენ, თუმცა ჩემი ყურადღება მხოლოდ თეთრ კარზე იყო მიმართული. მაშინ VI კლასში ვიყავი და გარინდული, გულაჩქარებული ველოდი ლუიზას მოსვლას. საამდღეოდ დედა განგებ წავიდა სადგურის მოედანზე, რათა ჩემთვის ახალი რვეულები ეყიდა. რვეულები, რომლებსაც გარეკანზე ჩემი საყვარელი ფეხბურთელის, ოლივერ კანის გამოსახულება ეხატა, რაც ჩემს მოლოდინს აათმაგებდა. ეს იმ პერიოდის ამბავს გიყვებით, როცა თბილისის გარეუბნებს ინგლისური ენის ციებ-ცხელება ებოლას ვირუსივით მოედო და ქალაქში ხუმრობები გავრცელდა ინგლისურსა და კომპიუტერზე, მეგრულსა და კალკულატორზე. კომპიუტერისა რა გითხრათ, ძვირი სიამოვნება იყო, მას მხოლოდ ბობოლები შეწვდნენ, აი ინგლისურის მასწავლებელი კი შვილებს თითქმის ყველამ დაუქირავა – მდიდრებმაც და ღატაკებმაც (მათ ბიბლიასავით ირწმუნეს, რომ სწორედ ამაში იყო გადარჩენა და ამაში ჩადეს ყველაფერი, რაც ჰქონდათ და რაც არ ჰქონდათ).
ჩემს მასწავლებელს ლუიზა ერქვა. მე მას მანამდეც ვიცნობდი, სანამ ჩემი მასწავლებელი გახდებოდა, რადგანაც ერთი წლით ადრე ვახოს მომზადება დაიწყო. დედაჩემს მეზობელმა ურჩია – ჩემი თანამშრომლის შვილის კლასელს ამზადებსო, ძლიერიაო. ზუსტად ასე, წმინდად ქართული ტრადიციით აღმოჩნდა ლუიზა მასწავლებელი ჩვენს ოჯახში. „რამდენი ენაც იცი, იმდენი კაცი ხარ”, – მომესმა ერთხელ მოარული ხმა და ვიფიქრე, რომ თუკი ერთის ნაცვლად ბევრი კაცი ვიქნებოდი, იოლად მოვერეოდი ბორას და ზვიადს, რომლებიც ბავშვობაში ჩემი მწამებლები იყვნენ, მოგვიანებით კი ძმაკაცები გახდნენ. იმისათვის, რომ გავორკაცებულიყავი, იატაკზე გავერთხმეოდი და სრიალ-სრიალით, თითქოს საზღვაო ომობანას ვთამაშობდი, შევიპარებოდი ხოლმე იმ ოთახში, სადაც გაკვეთილი მიმდინარეობდა, პიანინოს ფეხებთან დავიმალებოდი და სუნთქვაშეკრული ვუსმენდი უცნაურ, უცხო სიტყვებს, რომლებსაც ეს ქალი წარმოთქვამდა.
ლუიზა თვითნასწავლი მასწავლებელია. მგონი სწორედ ეს მხიბლავდა მასში. თვითნასწავლიაო, მანამდე მხოლოდ ნიკო ფირომანზე გამეგო და კაცად კი არა მთად მესახებოდა. ლუიზასაც, ალპინისტ და მოჭადრაკე ქალს, აი ასე, სრულიად უცაბედად, გადაეწყვიტა ინგლისურის სწავლა და უმალვე ჩასჯდომოდა ამ საქმეს. გადაუბამს დღეები და ღამეები, არ მოუხუჭავს თვალები, დაულევია ბევრი ფინჯანი ჩაი და უსწავლია კიდეც ეს ენა სანიმუშოდ. თავისივე ხელით შეუქმნია განმარტებითი ლექსიკონი, რომელიც ერთ ვეებერთელა, ლურჯყდიან ალმანახში ჰქონდა გამოკრული და დროდადრო ჩაიხედავდა ხოლმე, როცა რამე საჩოთირო სიტყვას გადააწყდებოდა. მე ბევრი რამ ვიცოდი მასზე. ეს ბევრი იმ დღიდან გადმომყვა, როცა ჩემმა ძმამ სახლში, ანუ გაკვეთილზე დაიგვიანა და ლუიზამ დედაჩემს გადაუშალა გული (ცხადია, მე პიანინოს ფეხებთან ვიყავი მოკალათებული): ქვრივი ყოფილა. მისი ქმარი რაჭაში, სახლის შენების დროს გარდაცვლილიყო, უცაბედად მოვარდნილ დენს დაურტყამს და სიმაღლიდან გადმოუგდია (ეს შემზარავი პასაჟი იმდენად მკვეთრი კონტურებით დავხატე გონებაში, რომ მანამ ვერ ამოვაგდე იქიდან, სანამ ერთ მოთხრობაში არ გამოვიყენე. ამ ამბავმა მერეღა დამასვენა. მანამდე მაწვალა და მაწვალა). ლუიზას შვილი გამოუზრდია, ნატო (ამ გოგონას სახელს რამდენიმე წლის განმავლობაში, კვირაში მინიმუმ ორჯერ მაინც ვისმენდი, მაგრამ სახელის პატრონი თვალით არასოდეს მინახავს. სწორედ ამიტომ, სახელი ნატო იდუმალებად დარჩა ჩემს ცნობიერებაში). სწავლის პარალელურად ნატოზე ბევრს მიყვებოდა. მიყვებოდა შვილის ახალ-ახალ გატაცებებზე – სპორტზე, უცხო ენებზე, მანქანის მართვაზე.
ლუიზა სიფრიფანა, ნაღვლისბუშტმტკივანი უფერული ქალია. კოჭებამდე კაბითა და თბილი ჟაკეტით მოდიოდა ხოლმე ჩვენთან. იატაკი რომ არ დაესვარა, ბევრი ხვეწნის მიუხედავად ფეხსაცმელებზე ამოიცვამდა ხოლმე ცელოფნის პარკებს. ვერაფერს ჭამდა ცეცხლზე გახუხული პურის გარდა, რომელსაც პარკით ატარებდა და მხოლოდ მაშინ მიირთმევდა, როცა მისი ვაზისუბნური, დრაკონული დღის გრაფიკში პატარა ღრიჭოს იპოვიდა. 14:00 საათზე იწყებდა და კარგად შებინდებულზეღა გასწევდა ხოლმე ორთაჭალისკენ.
ჩემგან არ გესწავლებათ: ხშირად ადამიანისადმი ინტერესი მისი საქმისადმი ინტერესს დაჩრდილავს ხოლმე. ჰოდა, ისე მოხდა, რომ დროთა განმავლობაში ჩემი გაორკაცების, ანუ ინგლისურის სწავლის წყურვილი ნელ-ნელა გაუფერულდა, გაფერმკრთალდა. მერე სულაც გაქრა. რატომ? ზვიადი და ბორა ჩემი მეგობრები გახდნენ, აღარ მირტყამდნენ; VIII კლასში გოგო შემიყვარდა, ძლიერად; ხან ეს ამბავი გამოტყვრა, ხან ის საქმე გამოიჩხირა და სწორედ აქ დავუშვი შეცდომა. ოთახში, სადაც ვმეცადინეობდით სულ უფრო და უფრო მჭახედ აღწევდა ჩემი მეგობრების ხმები, რომლებიც ეზოში თამაშობდნენ. ლუიზა მასწავლებელს უკვე ხშირად უწევდა ფიქრის უღრანებში შესული მოსწავლის უკან გამოხმობა. სიზარმაცემ მე და ვახო მამაძაღლობამდეც მიგვიყვანა: როცა მშობლები სახლში არ იყვნენ კართან მოსულ ლუიზა მასწავლებლის მიერ დარეკილ ზარს უყურადღებოდ ვტოვებდით, სუნთქვას შევიკრავდით, გავჩუმდებოდით და როცა ვიგრძნობდით, რომ წავიდა, დავარხეინდებოდით და ამოვისუნთქავდით. როცა მშობლები სახლში იყვნენ, სადარბაზოსთან დავხვდებოდით და ვატყუებდით, რომ სტუმრები გვყავდა.
გეცოდინებათ: კაცი სისულელეს რომ იზამ, როცა არ ელოდები მაშინ წამოგარტყამს ის სისულელე კეფაში თათს. ეგრეც მოხდა. ინგლისური მივატოვე, უნივერსიტეტში რუსულის გამოცდით ჩავირიცხე. ერთხელაც, პირველ კურსზე ვარ. საქართველოსა და შოტლანდიის საფეხბურთო ნაკრებები ერთმანეთს „დინამოს” სტადიონზე დაეჯახნენ და ჩვენებმა 2:0 მოუგეს. ბიჭოოო, ნეტა იცოდეთ რა მაგრად გაგვიხარდა, დაინგრა ტრიბუნა. მეორე დღეს დამარცხებული გუნდის გულშემატკივრები თბილისს მოედვნენ. სად უნდა გაგეხედათ, რომ შოტლანდიელი არ დაგენახათ – ყველა უბანში იყვნენ. ქართველები კი, გამარჯვებულების ღიმილით, თავის დაკვრით ესალმებოდნენ მათ. ვარკეთილის მეტროში ვარ, ბაქანზე ვდგავარ. ზურგსუკან კილტიანი კაცი მომიახლოვდა, გამიღიმა – გავუღიმე. რაღა მაინცდამაინც იმ გადაკარგულში მივიდა ის დალოცვილი. რაღაცას მეკითხება, დავიძაბე, გავამეორებინე. თავისუფლების მოედანზე როგორ მივიდეო. კი გამიხარდა კითხვა რომ გავარჩიე, მაგრამ პასუხის გაცემა არ გინდა?! ისე ვიბორძიკე, ერთ ქართველ პარლამენტარ ქალსაც კი გაეცინებოდა. ბოლოს კი დავდუმდი, ბედს შევეგუე, საჩვენებელი თითი ჩაბნელებული გვირაბისკენ გავიშვირე და დავიკრიჭე. იმ კაცმა იფიქრა მანიაკს გადავეყარეო და იქაურობას გაეცალა.
რა ინგლისურიც ვიცი, სწორედ იმ დღის მერე ვისწავლე.
ჩემო პატარა მეგობარო! მაპატიე, მაშინ დედაშენის ნაცვლად პასუხის გაცემა არ იქნებოდა მთლად სწორი საქციელი ჩემი მხრიდან, მაგრამ ვერ ვითმენ და აქედან გეტყვი: დაგცინებენ? არა მგონია დაგცინონ (თუ მაინცდამაინც პოლიტიკოსი არ გახდი და არ გადაწყვიტე მაღალი ტრიბუნიდან ილაპარაკო). აბა, დაცინვა აქ რა მოსატანია. მთავარი ისაა, რომ დადგება მომენტები, როცა შეგრცხვება. ვისი? პირველ რიგში საკუთარი თავის და მერე ყველა დანარჩენის. ისევე შეგრცხვება, როგორც მე შემრცხვა მაშინ, ვარკეთილის მეტროს ბაქანზე მდგომს. განა იმიტომ, რომ ენა არ ვიცოდი (ინგლისურის არმცოდნე იმდენ დიად ადამიანს ჩამოგითვლი, რამდენიც შენს გულს გაუხარდეს), არამედ იმიტომ, რომ ჩემი სჯეროდათ, მე კი იმედი გავუცრუე. ვის? დედაჩემს, მამაჩემს, ბებიაჩემს, ლუიზას და, რაც მთავარია, საკუთარ თავს, რადგანაც ყველაზე მეტად მე თვითონ მჯეროდა საკუთარი თავის. როცა წამოიზრდები, გირჩევ ერთი შესანიშნავი წიგნი წაიკითხო, „შუაღამის შვილები” ჰქვია. სხვათა შორის, მისი ავტორი ინდოელია, მაგრამ ეს წიგნი მან ინგლისურ ენაზე დაწერა. მისი მთავარი გმირი, სალიმ სინაი დამოუკიდებელ ინდოეთთან ერთად დაიბადა, 1947 წლის 15 აგვისტოს, ამიტომაც მამამისი სალიმზე დიდ იმედებს ამყარებდა, რის გამოც ბავშვი წნეხის ქვეშ აღმოჩნდა და დაიტანჯა, სული შეეხუთა. ვერც კი წარმოიდგენ, სიბრაზის როგორი ალმური მივლის, როცა ბავშვს ეუბნებიან: „შენ გენიოსი უნდა გამოხვიდე”. შენ უნდა გახდე ის, ვინც გინდა რომ გახდე, შენ უნდა წახვიდე იქ, საითაც გული გაგიწევს, მაგრამ ერთი პირობა კი უნდა მომცე: „შუაღამის შვილები” ორიგინალში, ინგლისურ ენაზე წაიკითხე.
სად არის ახლა ლუიზა? რა გითხრა?! ნეტავ იცოდე როგორ მაინტერესებს მისი ბედი. როგორ მენატრება ეს საოცრად უბრალო და ნიჭიერი ქალბატონი. ტელეფონის ნომერი დავკარგეთ. მისამართი არც არასოდეს ვიცოდით. რას საქმიანობს? მთავარია ჯანმრთელად იყოს და მისი ენერგიის ქალი საქმეს ყოველთვის მონახავს. თუკი ქუჩაში შემხვდა, მე ვიცი, რა ენაზეც დაველაპარაკები.
