თამარ კაციტაძე – საით წავიდეთ ექსკურსიაზე

ზაფხულის დადგომასთან ერთად სკოლებში
ახალი საზრუნავი იწყება. სად წავიყვანოთ ბავშვები ექსკურსიაზე. პედაგოგები ძირითადად არჩევანს ისტორიულ ძეგლებზე,
გამოჩენილი ადამიანების სახლ-მუზეუმებსა და ეროვნულ ნაკრძალებზე აკეთებენ.
საქართველოში სამივე მიმართულებით საკმაოდ დიდი არჩევანია. თუმცა, ხშირად ბევრმა
ზუსტად არ იცის, რომ, ვთქვათ, ისტორიული ძეგლის მახლობლად გამოჩენილი ადამიანის
სახლ-მუზეუმიცაა. ჩვენ მოგაწვდით დაწვრილებით ინფორმაციას რეგიონების მიხედვით, თუ სად და რა
უნდა ვნახოთ, რომ ექსკურსია სასიამოვნოს განწყობასთან ერთდ შემეცნებითადაც დატვირთული იყო.

კახეთი

ახმეტის რაიონი

თუ თქვენ გადაწყვეთ ექსკურსიაზე ახმეტის
რაიონში ალავერდის სანახავად წასვლას, შეგიძლიათ იქვე, ქვემო ალვანში მოინახულოთ ახმეტის
მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ხოლო სოფელ
ქისტაურში რაფაელ ერისთავის მუზეუმი.

ალავერდი ტაძარი X-XI საუკუნეების მიჯნაზე აიგოდა იგი სამების აშენებამდე ყველაზე მაღალი ტაძარი იყო საქართველოში.
თავდაპირველადალავერდი მამათა მონასტერი იყო, XVIII საუკუნეში კი აქ დედათა მონასტერი დაარსდა, სადაც მონაზვნად აღკვეცილი სამეფო ოჯახის წევრები ცხოვრობდნენ.ალავერდი საგანმანათლებლოდა სამწიგნობროსაქმიანობისმძლავრი კერაც იყო. სხვადასხვადროს აქ მოღვაწეობდნენქართველი მწერლები და კალიგრაფები,მათ შორის ფილიპე ალავერდელი,ზებედე მთავარეპისკოპოსი,ნიკიფორე ირბახი (ჩოლოყაშვილი),მარიამმაკრინე ბაგრატიონი,კირიონ II და სხვ.
27
სექტემბერს,ჯვართამაღლებისდღესასწაულზეიწყება ალავერდისტაძრის დღეობაალავერდობა.ეს უძველესი ტრადიცია მოსავლის აღებადაბინავებასთანაადაკავშირებულიდა ტაძრის დამაარსებლის,იოსებ ალავერდელისსახელზე იმართება.

ახმეტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმ: აქ დაცულია კახეთში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად და შემთხვევით აღმოჩენილი მასალა (გვიანი ბრინჯაოს ხანიდან შუასაუკუნეების ჩათვლით), აღმოსავლეთ საქართველოს ერთერთი საინტერესო რეგიონისთუშეთის ყოფისათვის დამახასიათებელი საყოფაცხოვრებო ნივთები, ეთნოგრაფიული მასალები, გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები: ძირითადად XIX-XX ..-ის დასაწყისის ხალიჩაფარდაგები, თუშური სამოსელისა და აქსესუარების ნიმუშები.

რაფაელ ერისთავის მუზეუმიპოეტი, დრამატურგი, ლექსიკოლოგი, პუბლიცისტი, ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი რაფაელ
ერისთავი დაიბადა და
ბავშვობა გაატარასოფელ ქისტაურში. მართალია, იგი
საქართველოს ბევრ ქალაქში მოღვაწეობდა, მაგრამ გარდაცვალების შემდეგ თავის სოფლის მიწას მიაბარეს. 1938 წელს
პოეტის ნეშტითელავის ისტორიულეთნოგრაფიულიმუზეუმის ეზოში გადმოასვენეს.

სოფელ ქისტაურში დღეს ფუნქციონირებს
რაფაელ ერისთავის მუზეუმი,
რომელიცშედგება 4 საგამოფენო დარბაზისა და სამუშაო ოთახისაგან. მუზეუმში ინახება მწერლის ცხოვრებისა დამოღვაწეობის ამსახველი 6003 სხვადასხვა სახის სამეცნიერო დადამხმარე მასალა.

ახმეტის
რაონშია თუშეთის
ეროვნულიპარკი, რომელიც დაარსდა 2003 წელს. თუშეთის ეროვნულ პარკში დაცულია ალპური მდელოები, მყინვარები, მდინარეთა სათავეები, ცალკეული მნიშვნელოვანი ცენოზები, იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი ცხოველებისა და ენდემურ რელიქტურ მცენარეთა სახეობები. აგრეთვე, უნიკალური ფიჭვნარი ტყე და წარმოდგენილი ტყის შემქმნელი სახეობები.

თელავის რაიონი

თელავის მთავარი
სიმდიდრეა ერეკლე
II-ის სასახლე, რომელის რამდენიმედარბაზში დღეს განთავსებულია თელავის
ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

სამუზეუმოკომპლექსშიბატონის ციხისსახელწოდებით შედის: “კახთა მეფეთა სასახლე” (აგებულია1884-1886წწ.),მეფის კარის ეკლესიები, ერეკლეს მიერ XVIII-ის 50-იან წლებში დაარსებული ფილოსოფიურსაღვთისმეტყველო სკოლის ნაგებობის ნაშთები, მეფის აბანო და სასახლის ტერიტორიაზე გაყვანილი გვირაბი, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მხარის უნიკალური კარიბჭეები, აგრეთვე ყოფილი წმინდა ნინოს სახელობის სასწავლებლის,ქეთევან
იაშვილის სახელობის სამხატვრო გალერეა.

მეფეერეკლეს მემორიალური ნივთების გარდა, მუზეუმში დაცულია: ნუმიზმატიკური მასალა, ადრეფეოდალური ხანის სარკოფაგი, გვიანი
შუა საუკუნეების
აბჯარი,
XVII-XIX
სსის სპილენძის საოჯახო ნივთების, საბრძოლო იარაღის, ხევსურული სამოსელის კოლექციები. ქეთევან იაშვილის სახელობის სამხატვრო გალერეაში კი დაცულიაქეთევან იაშვილის მიერ მუზეუმისათვის საჩუქრად გადაცემული კერძო კოლექციის 187 ექსპონატი. მათ შორისXIX საუკუნის ჰოლანდიური,ფრანგული, გერმანული, რუსული (. აივაზოვსკის, . კრამსკოისა დაპერედვიჟნიკებისპერიოდის სხვა მხატვართა ნაწარმოებები) მხატვრობისა და მცირე პლასტიკის საინტერესო ნიმუშები, აგრეთვე ქართველ მხატვართა (ელ. ახვლედიანის, . გუდიაშვილის, . ხუციშვილისა და სხვათა) ნამუშევრები.

მუზეუმშიარსებობს სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, რომელიც 5000 მეტ წიგნად ფონდს ითვლის, ფოტოფონდი (ალექსანდრე
და ვასილ როინიშვილების, დიმიტრი ერმაკოვის
,შარკანოვი, ბარკალაია, სოსნოვი, ტორი, სიმონოვი და სხვა ნამუშევრები) ქალაქ თელავის შესანიშნავი ხედებით, ყოფაცხოვრების ამსახველი 7000-ზე მეტი ფოტომასალით.

იყალთოსამონასტრო კომპლექსი,
რომელიც მდებარეობს სოფელ იყალთოში
. იგი დააარსაერთერთმაასურელმა
მამათაგანმა ზენონმა VI საუკუნეში.
გადმოცემისთანახმად, არსენ
იყალთოელს
(XI-XII საუკუნეები) აქ აკადემია დაუარსებია. მონასტრის ტერიტორიაზე შემოჩერნილია 3 ეკლესია და სხვადასხვა დანიშნულების ნანგრევები. ეკლესიათაგან მთავარია VIII-IX საუკუნეების ფერისცვალების ეკლესიაღვთაება” (აგებულია იმ ძველი აკლესიის ადგილას, რომელშიც დაკრძალული იყო ზენონი).

თელავში ჩასულმა დამთვალიერებელმა სხვა
ღირსშესანიშნაობებთან ერთად უნდა ნახოს ასწლოვანი მუხა თავისი წყაროებით, თელავის
თეატრი და ქალაქის სიმბოლოდ ქცეული ”ნადიკვარის” პარკი.

ძველი შუამთამდებარეობსტყეში თელავიდან7 კმზე.სამონასტრო კომპლექსში შედის:მე-5 საუკუნის ბაზელიკა, მე-7 საუკუნისგუმბათოვანი ეკლესია,მცხეთის
ჯვრის ტიპის
, თუმცა უფრო პატარა და ამავე საუკუნის მცირე გუმბათოვანი ეკლესია. მე-16 საუკუნეში ძველი შუამთის მონასტერი დაცარიელდა. მის მახლობლად კახთა მეფის ლევან მე-2-ის მეუღლემ თინათინ გურიელის ასულმა დააარსა შუამთის ახალი მონასტერი.

ახალი შუამთის ხახულის ღვთისმშობლის დედათა მონასტერიაგურით ნაგები ეკლესიაა და იგი გეგმით ჯვაროვანგუმბათოვანია, შიგნით ტაძარი მოხატულია და დრემდე
შემონახულია ფრესკები
. ეკლესია განაახლაერეკლე
მე-2-მ
. კომპლექსში შედის სამრეკლო დასხვა ნაგებობანი.

ალექსანდრე ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი სოფელ წინანდალში

მუზეუმი განთავსებულია ცნობილი ქართველი პოეტისალექსანდრე ჭავჭავაძის სასახლეში (აგებულია 1886 წელს არქიტექტორ . ოზეროვის მიერ ), სადაც თავმოყრილია როგორც მისი ცხოვრებაშემოქმედების, ასევე თანადროული ეპოქის მასალებიეპისტოლარული და იკონოგრაფიული არქივი, XIX ის სხვადასხვა სახის გამოცემები (ფრანგული, გერმანული, ინგლისური, პოლონური, სომხური), XVIII ის ხელნაწერები, . ერმაკოვის ფოტოები, ფერწერისა და ლითოგრაფიის ნიმუშები, აგრეთვე XVIII-XIX სსის ქართული, რუსული, ფრანგული ავეჯი, სხვა საყოფაცხოვრებო ნივთები, ჭურჭელი (ჩინური, იაპონური, ფრანგული, გერმანული, იტალიური, ქართული, რუსული), მუსიკალური ინსტრუმენტები.

მუზეუმი
მნიშვნელოვანია დეკორატიული
პარკის გამოც, სადაც უნიკალურ სუბტროპიკულ, სამკურნალო და ტექნიკურ მცენარეებთან ერთად გვხვდება ეგზოტიკური მცენარეებიც (ჩინეთი, ამერიკა, იაპონიიდან, ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნები და სხვა). აქვეა ერთერთი პირველი მარანი საქართველოში, სადაც დაცულია უნიკალური ენოთეკა (სხვადასხვა ქვეყანაში ჩამოსხმული 20 000 ბოთლი ღვინო).

ყვარელის რაიონი

გრემიXV-საუკუნეში
კახეთის სამეფო ქალაქი მდებარეობს ყვარლის რაიონ სოფელ გრემში. თავის დროზე
ძლევამოსილი ქალაქი გრემი 1616-წელს შაჰ-აბასმა ააოხრა და დღემდე ძველი გრემისაგან შემორჩენილი იყო მხოლოდ გალავანი, სამრეკლო-კოშკი და მთავარანგელოზის
სახელობის ტაძარი. აღსანიშნავია ტაძრის მოხატულობა, სიდანაც
ვიგებთ ლევან მეფის ვინაობას. თვით
ლევანის ფრესკა მდებარეობს ტაძრის დასავლეთ კედელზე, იგი ტაძრის მოდელით ხელში
არის გამოსახული.
2011 წლის ზაფხულში კი გრემის ციხე-ქალაქს ჩაუტარდა სრული რესტავრაცია, აღდგა
მცირე ტაძრებ,
რომლებიც ნაქალაქარის ტერიტორიაზე იყო შემორჩენილი. საბოლოოდ ჩასულ მნახველს შეექმნება
შთაბეჭდილება ძველი გრემის სიდიადისა და სიძლიერის შესახებ.აქ ნახავთ, სავაჭრო უბანს, მათარსას ეკლესიას, აბანოს და
სხვ. ასევე ახალ მუზეუმს (სავაჭრო უბნის ტერიტორიაზე). ”გრემის ნაქალაქარი”, სადაც
ნაჩვენებია ქალაქის 150-წლიანი ისტორია. მუზეუმში
XVI საუკუნის ნივთების გვერდით გამოფენილია ძველი წელთაღრიცხვის ნიმუშები.
დამთვალიერებელი ასევე იხილავს მუზეუმისთვის საგანგებოდ მომზადებულ ფილმს გრემის
შესახებ.

ნეკრესი

ნეკრესის მონასტერი მდებარეობს სოფელ შილდაში. მონასტრის ისტორიული მნიშვნელობა რამდენიმე ფაქტორით განისაზღვრება: ერთი მხრივ სწორედ აქ იყო აგებული ერთერთი პირველი ქრისტიანული სამლოცველო საქართველოს ტერიტორიაზე (IV საუკუნის III მეოთხედში); მეორე მხრივ კი, უკვე VI საუკუნის მეორე ნახევარში აქ უკვე არსებობდა მნიშვნელოვანი კულტურული კერა, რაც ასურელი მამათაგანი იოანე ზედაზნელის თანამოღვაწის, აბიბოსის სახელს უკავშირდება. დღეს, ეს დიდი და მნიშვნელოვანი სასულიეროსაგანმანათლებლო კერა საინტერესოა არქიტექტურული ძეგლებით, რომლებიც თარიღდება IV XVI საუკუნეებით. თუმცა, მეცნიერები
ამტკიცებენ, რომ ნეკრესის ტრიტორიაზე ჯერ კიდევ ჩვენი წელთაღრიცხვამდე არსებობდა
ქალაქი.

ნეკრესის მონასტერი საინტერესოა იმითაც,
რომ ეს არის საქართველოში ერთადერთი ქრისტიანული ეკლესია, სადაც ღორი კლავენ. ეს
ტრადიცია ლეკებზე გამარჯვებას უკავშირდება.

ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო მუზეუმისამუზეუმო კომპლექსი მოიცავს ცნობილი ქართველი მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის ილია ჭავჭავაძის (1837-1907) საგვარეულო კოშკს, საცხოვრებელ სახლს და საგამოფენო დარბაზს. მუზეუმში დაცულია ილიასა და მისი ოჯახის წევრთა მემორიალური ნივთები, ილიას ხელნაწერები, მის მიერ დაარსებული ჟურნალ-გაზეთების კომპლექტები, საყოფაცხოვრებო ნივთები, XVIII-XIX სს. იარაღი, ავეჯი, ქართველ და უცხოელ საზოგადო მოღვაწეთა ხელნაწერები, ილიას ნაწარმოებების თემებზე შექმნილი ფერწერული ნამუშევრები, მდიდარი ფოტომასალა და საარქივო დოკუმენტები, ილიას თხზულებათა გამოცემები სხვადასხვა ენაზე.

კოტე მარჯანიშვილის სახლ-მუზეუმი მდებარეობს ყვარელში
კოტე მარჯანისვილის ქ
N 24. მუზეუმი გახსნილია ცნობილი ქართველი რეჟისორის კოტე მარჯანიშვილის (1872-1933 წწ.) მემორიალურ სახლში. რეჟისორის პირადი ნივთების გარდა, მუზეუმში დაცულია მისი ფილმისა (“ამოკი”) და სპექტაკლების აუდიო და ვიდეო ჩანაწერები, ქართული თეატრისა და კინოს გამოჩენილი მოღვაწეების მიმოწერა და ფოტოები, პიესები, ფერწერული (ლ. გუდიაშვილი, ე. ახვლედიანი, პ. ოცხელი და სხვა), გრაფიკული და სკულპტურული ნამუშევრები, დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები. ხელნაწერები, წერილები, XX ს-ის დასაწყისის ანტიკვარული ავეჯი, ჭურჭელი და სხვა.

ყვარელში დამთვალიერებელს შეუძლია
ესტუმროს ”ქინძმარაულის” ღვინის ქარხანას.

გურჯაანის რაიონი

გურჯაანის ყველაწმინდა
ღვთისმშობლის მიძინებისეკლესია- VIII-IX საუკუნეებისქართული ხუროთმოძღვრების უმნიშვნელოვანესი ძეგლია. იგი ერთადერთი ორგუმბათოვანი ეკლესიაასაქართველოში. აგებულიარიყის ქვისსწორირიგებით, კუთხეები და დეკორატიული ნაწილებიშირიმის თლილი კვადრებით. რთულიგეგმისნაგებობისზოგი ნაწილი ორ სართულადაა განლაგებული. ნავები გაყოფილია ბოძების ორი წყვილით. ორფერდა სახურავით გადახურული შუა მაღალი ნავი, რომელიც აღმოსავლეთით ნალისებური აფსიდით ბოლოვდება, დაყოფილია სამ კვადრატად. განაპირა კვადრატებზე შეკრული კამარებით დაგვირგვინებული დაბალი, რვაწახნაგა გუმბათის ყელებია აღმართული.

ქალაქ გურჯაანშია ძმები
შალიკაშვილების სახელობის ქართული მხედრული მუზეუმი, სადაც ინახება
ძმები შალიკაშვილების პირადი ნივთები, ჯილდოები, მათთვის სხვადასხვა სახელმწიფოს მეთაურთა მიერ საჩუქრად გადაცემული ნივთები, გენერალ გიორგი კვინიტაძის პირადი არქივის ნაწილი, საქართველოს სამხედრო წარსულთან დაკავშირებული დოკუმენტური და ფოტო მასალები

ხოლო სოფელ ვაჩნაძიანშიაგიორგი მაისურაძის სახელობის სოფლია
ისტორიული მუზეუმი,
რომელიც
განთავსებულია ლევანჯანდიერის სასახლეში (აშენებულია 1889 წელს ლევან ჯანდიერის მიერ.). აქ დაცულია 5000 არქეოლოგიური ექსპონატი –დაწყებული ქვის ხანიდან, ბრინჯაოს, ანტიკური და ფეოდალური ეპოქების ჩათვლით. ასევე ეთნოგრაფიული მასალები, საეკლესიო ლიტერატურა, დიდი სამამულო ომის ამსახველი ფოტოსტენდები და სხვა. მუზეუმშიინახება ერეკლე II-ის წყალობის სიგელი, რომელმაც შემოგვინახა ერეკლე მეფის ხელმოწერა.

გურჯაანის რაიონში სოფელი კარდენახშია იოსებ
ნონეშვილის
სახლ-მუზეუმი , ხოლო სოფელ
ვეჯინში ივანე ბერიტაშვილის სახლ-მუზეუმი.

ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი მდებარეობს სოფელ გურჯაანში. მუზეუმში ინახება და ექსპონირებულია მსახიობისა დამისი ოჯახის წევრთა მემორიალური ნივთები: XIX-XX საუკუნეების დასაწყისის ავეჯი, ხალიჩები, ფარდაგები, ჭურჭელი, ფერწერა, გრაფიკა, სკულპტურა, ფოტომასალა, დოკუმენტები, მსახიობის შესახებ გამოცემული წიგნები, კინოფილმების ასლები ნატოვაჩნაძის მონაწილეობით. ასევე დაცულია კახეთისმხარისთვის დამახასიათებელი ყოფისა დაეთნოგრაფიისმასალები. აგრეთვე, ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ შემთხვევით აღმოჩენილიარქეოლოგიურინივთები.

სიღნაღი

განახლებული ქალაქის
პარალელულად ”სიყვარულის ქალაქში” დამთვალიერებელს შეუძლია ესტუმროს სიღნაღის
მუზეუმს,
სადაც დაცულია
ეთნოგრაფიული,არქეოლოგიური და შუა საუკუნეების მასალა. მთავარ ღირშესანიშნაობა
კი ნიკო ფიროსმანაშვილის ფერწერული
კოლექციაა.

სიღნაღშივეა ვანო სარაჯიშვილის და სანდრო მირიანაშვილის სახლ-მუზეუმი, სოფელ
ბოდბისხევში იროდიონ ევდოშვილისსახლ-მუზეუმი, სოფელ ანაგაში სანდრო ახმეტელის სახლ-მუზეუმი, სოფელ
ვაქირშია ვასო გოძიაშვილის, ალექსანდრე
გზირიშვილის და ილო მოსაშვილის
სახლ-მუზეუმები, სოფელ ჯუგაანში კი სანდრო შანშიაშვილის სახლ-მუზეუმი.

და რა თქმა უნდა, სიღნაღის
მთავარი ხიბლი – ქალაქის გალავნიდან დანახული ალაზნის ველი და კავკასიონი.

დედოფლისწყაროს
რაიონი

დედოფლისწყაროს ხალხთა მეგობრობის და მხარეთმცოდნეობის მუზეუმების
ნახვის შემდეგ დამთვალიერებელი აუცილებლად
უნდა ეწვიოს სოფელ მირზაანს, სადაც ნიკო
ფიროსმანაშვილის სახემწიფო მუზეუმია
. მირზაანშია
XX საუკუნის ლეგენდარული ქართველი მხატვრის, ნიკო ფიროსმანაშვილის საცხოვრებელი
სახლი და მის მიერ შექმნილი ფერწერული ტილოები, პაბლო პიკასოს განთქმული
ლითოგრაფია ”ფიროსმანაშვილის პორტრეტი”, ასევე სხვა ცნობილია ქართველი მხატვრების
ნამუშევრები. მნიშვნელოვანია მუზეუმში დაცული უნიკალური ფარდაგების კოლექცია და
მდიდარი ქიზიყური ყოფის ამსახველი ექსპონატები.

ნაკრძალისმიზანია ამჟამად ძალზე შემცირებული ნათელი ტყის ფლორისა და ფაუნის იშვიათი წარმომადგენლების დაცვაშემონახვა.

ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალი კომპლექსურინაკრძალი
დედოფლისწყაროში, კერძოდ შირაქის ზეგანზე.
ნაკრძალის დიდი ტერიტორია ტყეს ეკუთვნის, თუმცა აქ
არის ველები, უდაბნო, ხევები და ალესილები.
ვაშლოვანში არსებულიბუნებრივი პირობების სპეციფიკური ხასიათი განაპირობებს ორიგინალური ფლორის არსებობას. ხმელეთის ასეთ მცირე ფართობზე მცენარეული ტიპების ესოდენ სწრაფი ცვლა საქართველოს არცერთ სხვა კუთხეში არ შეინიშნება. ნაკრძალი სახეობრივი მრავალფეროვნებით ხასიათდება. ამ ფარდობითად მცირე ტერიტორიაზე გავრცელებულია 46 სახეობის ძუძუმწოვარი, 135 სახეობის ფრინველი, 30 სახეობის ქვეწარმავალი და ამფიბია, 16 სახეობის თევზი, უამრავი სახეობის მწერი და უმარტივესი (ამ უკანასკნელთა სრული სახეობრივი შემადგენლობა ჯერ კიდევ დაუდგენელია).

ლაგოდეხის რაიონი

ლაგოდეხის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფონდი ძირითადად შედგება ძველი ჰერეთისა და მიმდებარე ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული მასალისაგან: ქვის, ბრინჯაოს, თიხის სხვადასხვა დანიშნულების ნივთები, სამკაული, სამუშაო იარაღი, ნუმიზმატიკა; მცირე რაოდენობითაა წარმოდგენილი მხარის ეთნოგრაფიული და ფოტო მასალა.

თუმცა, რაიონის მთავარი სიმდიდრე ლაგოდეხის სახელმწიფო ნაკრძალია, 72% ტყით არის
დაფარული,
დანარჩენი კი ალპური საძოვრებია.ზღვის
დონიდან
სიმაღლეების დიდი ამპლიტუდა (450-3500 მ), მკვეთრად დასერილი რელიეფი, სხვადასხვა დაქანებისა და ექსპოზიციის ფერდობები, ღრმა ხევები მდინარეებით ძლიერ განსხვავებულ და რთულ ბუნებრივ ფიზიკურ-გეოგრაფიულ პირობებს ქმნის, რაც განაპირობებს მცენარეული საფრის მრავალფეროვნებას. საქართველოში გავრცელებულ მცენარეთა სახეობების თითქმის 2/3 ნაკრძალშია თავმოყრილი. ნაკრძალში ყვავილოვან მცენარეთა 1500-მდე სახეობაა, ამასთან აღრიცხულია 42 სახეობისძუძუმწოვარიცხოველი და 120 სახეობის ფრინველი.

საგარეჯოს რაიონი

დავით გარეჯი მუზეუმნაკრძალის ნაკრძალის ტერიტორია მოიცავს შუა საუკუნეების ცამეტ არქიტექტურულ ძეგლს (გარეჯის ტერიტორიაზე კლდეში ნაკვეთი სამონასტრო კომპლექსის მშენებლობა მე-6 საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო). ნაკრძალის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია პირველყოფილი ადამიანების სადგომის ნაშთები, ძვლისა და ქვის იარაღები, ადრე და გვიანი ბრინჯაოს, აგრეთვე რკინის ხანის ნამოსახლარის კომპლექსები.

დავით გარეჯის კლდეში ნაკვეთი სამონასტრო კომპლექსი VI საუკუნეში დააარსა 13 ასურელ მამათაგან ერთ-ერთმა – წმინდა დავით გარეჯელმა. წმიდა დავითი გარეჯის მთისბუნებრივ გამოქვაბულში დასახლდა დააქ შექმნა პირველი მონასტერი, რომელსაც დღესწმიდა დავითის ლავრა ეწოდება. ამავე საუკუნეში მისმა მოწაფეებმა და თანამოღვაწეებმა დააარსეს კიდევ ორი სამონასტრო განშტოება: დოდომ – დოდოს რქა, ხოლოლუკიანემ – ნათლისმცემლი.

 

 

საგარეჯოს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში დაცულია კახეთის რეგიონის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად და შემთხვევით აღმოჩენილი მასალა გვიანი ბრინჯაოდან მოყოლებული შუასაუკუნეების ჩათვლით, ადგილობრივი ყოფისათვის დამახასიათებელი საყოფაცხოვრებო და ეთნოგრაფიული ტიპის მასალები, გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები.

სოფელ პატარძეულში კი მდებარეობს გიორგი ლეონიძის მუზეუმი, რომლის ექსპონატთა ძირითად ნაწილს წარმოადგენსგიორგი ლეონიძისა და მისი ოჯახის მემორიალურინივთები: ეთნოგრაფიული, გამოყენებითიხელოვნების, დოკუმენტური, სახვითი ხელოვნების მასალები.

ერთი სიტყვით, ეს კახეთის
ღირსშესანიშნაობათა მთავარი, მაგრამ არასრული ჩამონათვალია. დამთვალიერებელი თითქმის
ყველა გორაზე შენიშნავს პატარ-პატარა ეკლესიებს და ციხესიმაგრეებს, რომელიც კახეთის
დიდი და უძველესი ისტორიის ნაწილია.

კომენტარები

comments