მრავალფეროვანი მეთოდებით სწავლების უპირატესობა

პედაგოგიური საქმიანობა, რა სიტუაციაში და რომელ ასაკშიც არ უნდა დავიწყოთ, მთლიანად ორიენტირებულს გვხდის სწავლების პროცესზე.  მასწავლებლის მთავარი საზრუნავი და მოვალეობაა  შევძლოთ  თანამედროვე,  ინოვაციური, მრავალფეროვანი მეთოდებით  ცოდნის, უნარებისა და დამოკიდებულებების შეძენის ხელშეყწობა.   ჩვენ, მასწავლებლები და მოსწავლეები, ერთმანეთს ვზრდით!  ხელს ვუწყობთ,  პიროვნულ და პროფესიულ ზრდას, რომელიც უწყვეტი პროცესი უნდა იყოს. კარგ პედაგოგს სჭირდება ფიქრი, რომ  დაგეგმოს და განახორციელოს სხვადასხვა აქტივობები  განსხვავებული და მრავალფეროვანი  მეთოდებით, რომლებიც მოსწავლეთა ინტერესებსა და საჭიროებებზე იქნება მორგებული. ბავშვებს მოსწონთ მრავალფეროვანი სახის გაკვეთილები: პრობლემაზე ორიენტირებული, ინოვაციური, გამჭოლი კონპეტენციების განმავითარებელი, რომელთა განხორციელება  შესაძლებელია სხვადასხვა ინტერაქციული მეთოდებით:

  1. დისკუსია/დებატები – ინტერაქტიული სწავლების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მეთოდია. დისკუსიის პროცესი მკვეთრად ამაღლებს მოსწავლეთა ჩართულობის ხარისხსა და აქტიურობას. დისკუსია შესაძლებელია გადაიზარდოს კამათში და ეს პროცესი არ შემოიფარგლება მხოლოდ პედაგოგის მიერ დასმული შეკითხვებით. იგი უვითარებს  მოსწავლეს მსჯელობისა და საკუთარი აზრის დასაბუთების უნარს.
  2. 2. თანამშრომლობითი (cooperative) სწავლება – იმგვარი სწავლების სტრატეგიაა, სადაც ჯგუფის თითოეული წევრი ვალდებულია, არა მხოლოდ თვითონ შეისწავლოს, არამედ დაეხმაროს თავის თანაგუნდელს საგნის უკეთ შესწავლაში. ჯგუფის თითოეული წევრი მუშაობს პრობლემაზე, ვიდრე ყველა მათგანი არ დაეუფლება საკითხს.
  3. ჯგუფური (collaborative) მუშაობა – ამ მეთოდით სწავლება გულისხმობს მოსწავლეთა ჯგუფურად დაყოფას და მათთვის სასწავლო დავალებების მიცემას. ჯგუფის წევრები ინდივიდუალურად ამუშავებენ საკითხს და პარალელურად უზიარებენ მას ჯგუფის დანარჩენ წევრებს. დასახული ამოცანიდან გამომდინარე შესაძლებელია ჯგუფის მუშაობის პროცესში წევრებს შორის მოხდეს ფუნქციების გადანაწილება. ეს სტრატეგია უზრუნველყოფს ყველა მოსწავლის  მაქსიმალურ ჩართულობას სასწავლო პროცესში.
  4. პრობლემაზე დაფუძნებული სწავლება (PBL) – მეთოდი, რომელიც ახალი ცოდნის მიღების და ინტეგრაციის პროცესის საწყის ეტაპად იყენებს პრობლემას.
  5. ევრისტიკული მეთოდი – ეფუძნება მოსწავლეთა წინაშე დასმული ამოცანის ეტაპობრივ გადაწყვეტას. ეს პროცესი სწავლებისას ფაქტების დამოუკიდებლად დაფიქსირებისა და მათ შორის კავშირების დანახვის გზით ხორციელდება.
  6. შემთხვევების შესწავლა (Case study) – პედაგოგი მოსწავლეებთან ერთად განიხილავს კონკრეტულ შემთხვევებს და ისინი ყოველმხრივ და საფუძვლიანად შეისწავლიან საკითხს.
  7. გონებრივი იერიში (Brain storming) – ეს მეთოდი გულისხმობს თემის ფარგლებში კონკრეტული საკითხის/პრობლემის შესახებ მაქსიმალურად მეტი, სასურველია რადიკალურად განსხვავებული, აზრის, იდეის ჩამოყალიბებასა და გამოთქმის ხელშეწყობას. კვლევის მიზანთან იდეის შესაბამისობის დასადგენად შეფასების კრიტერიუმების განსაზღვრა; შერჩეული იდეების შეფასება წინასწარ გასაზღვრული კრიტერიუმებით; გამორიცხვის გზით იმ იდეების გამორჩევა, რომლებიც ყველაზე მეტად შეესაბამება დასმულ საკითხს;  უმაღლესი შეფასების მქონე იდეის, როგორც დასახული პრობლემის გადაჭრის  საუკეთესო საშუალების გამოვლენა.
  8. 8. როლური და სიტუაციური თამაშები – წინასწარ შემუშავებული სცენარის მიხედვით განხორციელებული თამაშები მოსწავლეებს საშუალებას აძლევს სხვადასხვა პოზიციიდან შეხედონ საკითხს. იგი ეხმარება მათ ალტერნატიული თვალსაზრისის ჩამოყალიბებაში. ისევე როგორც დისკუსია, ეს თამაშებიც უყალიბებს  მოსწავლეებს  საკუთარი პოზიციის დამოუკიდებლად გამოთქმისა და კამათში მისი დაცვის უნარს.
  9. 9. დემონსტრირების მეთოდი – ეს მეთოდი ინფორმაციის ვიზუალურად წარმოდგენას გულისხმობს. შედეგის მიღწევის თვალსაზრისით ის საკმაოდ ეფექტიანია. ხშირ შემთხვევაში უმჯობესია მასალა ერთდროულად აუდიო და ვიზუალური გზით მივაწოდოთ მოსწავლეებს. შესასწავლი მასალის დემონსტრირება შესაძლებელია როგორც მასწავლებლის, ასევე მოსწავლის მიერ.
  10. 10. ინდუქციური მეთოდი განსაზღვრავს ნებისმიერი ცოდნის გადაცემის ისეთ ფორმას, როდესაც სწავლის პროცესში აზრის მსვლელობა ფაქტებიდან განზოგადებისაკენ არის მიმართული ანუ მასალის გადმოცემისას პროცესი მიმდინარეობს კონკრეტულიდან ზოგადისკენ.

11.. დედუქციური მეთოდი განსაზღვრავს ნებისმიერი ცოდნის გადაცემის ისეთ ფორმას, რომელიც ზოგად ცოდნაზე დაყრდნობით ახალი ცოდნის აღმოჩენის ლოგიკურ პროცესს წარმოადგენს ანუ პროცესი მიმდინარეობს ზოგადიდან კონკრეტულისაკენ.

  1. 12. ანალიზის მეთოდი გვეხმარება სასწავლო მასალის, როგორც ერთი მთლიანის, შემადგენელ ნაწილებად დაშლაში. ამით მარტივდება რთული პრობლემის შიგნით არსებული ცალკეული საკითხების დეტალური გაშუქება.
  2. 13. სინთეზის მეთოდი გულისხმობს ცალკეული საკითხების დაჯგუფებით ერთი მთლიანის შედგენას. ეს მეთოდი ხელს უწყობს პრობლემის, როგორც მთლიანის დანახვის უნარის განვითარებას.
  3. 14. ვერბალური, ანუ ზეპირსიტყვიერი მეთოდი. სწავლება ეფუძნება ეფექტურ კომუნიკაციის, გააზრებული კითხვისა და მეტყველების სტრატეგიებს.
  4. 15. წერითი მუშაობის მეთოდი გულისხმობს შემდეგი სახის მოქმედებებს: ამონაწერებისა და ჩანაწერების გაკეთება, მასალის დაკონსპექტება, თეზისების შედგენა, რეფერატის ან ესეს შესრულება და სხვ.
  5. 16. ლაბორატორიული მეთოდი გულისხმობს შემდეგი სახის მოქმედებებს: ცდების დაყენება, ვიდეომასალისა დინამიკური ხასიათის მასალის ჩვენება და სხვ.
  6. 17. პრაქტიკული მეთოდები – აერთიანებს სწავლების ყველა იმ ფორმას, რომელიც მოსწავლეს პრაქტიკულ უნარ-ჩვევებს უყალიბებს. ამ შემთხვევაში მოსწავლე შეძენილი ცოდნის საფუძველზე დამოუკიდებლად ასრულებს ამა თუ იმ მოქმედებას, მაგალითად, საწარმოო და პედაგოგიური პრაქტიკა, საველე მუშაობა და სხვ.
  7. 18. ახსნაგანმარტებითი მეთოდი – ეფუძნება მსჯელობას მოცემული საკითხის ირგვლივ. პედაგოგს მასალის გადმოცემისას მოჰყავს კონკრეტული მაგალითი, რომლის დაწვრილებით განხილვაც ხდება მოცემული თემის ფარგლებში.
  8. 19. ქმედებაზე ორიენტირებული სწავლება – მოითხოვს პედაგოგისა და მოსწავლის აქტიურ ჩართულობას სწავლების პროცესში, სადაც განსაკუთრებულ დატვირთვას იძენს თეორიული მასალის პრაქტიკული ინტერპრეტაცია.
  9. 20. ელექტრონული სწავლება (E-learning) – გულისხმობს სწავლებას ინტერნეტითა და მულტიმედიური საშუალებებით. იგი მოიცავს სწავლების პროცესის ყველა კომპონენტს (მიზნები, შინაარსი, მეთოდები, საშუალებები და სხვ.), რომელთა რეალიზება ხდება სპეციფიკური საშუალებებით.

     სწავლების მეთოდები მრავალგვარია. სწორედ, მათი გამოყენებით, კარგ პედაგოგს შეუძლია სწავლების პროცესი გახადოს მოსწავლეებისათვის სახალისო, საინტერესო და მრავალფეროვანი, რომელიც  მოსწავლეებში აამაღლებს კომპეტენციას, ხელს შეუწყობს უნარების განვითარებას და საკუთარი დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას. ასეთი მიდგომებით კი  მოვახერხებთ  მოსწავლეეში მოტივაციის გაზრდას, მათ დაინტერესებას  და პასიური მოსწავლეების ჩართვას საგაკვეთილო პროცესში.

 

გამოყენებული ლიტერატურა:

მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრი. მასწავლებლის წიგნი. ინტერაქტიური მეთოდები პრაქტიკაში.

 

 

კომენტარები

comments