ერთი სამოდელო გაკვეთილი და მისი გეგმა ისტორიაში

როგორც ვიცით, სამოდელო გაკვეთილის ჩატარება, პროფესიული წინსვლისა და კარიერული სქემის მიხედვით, აუცილებელი აქტივობაა, რომ პედაგოგი გახდეს წამყვანი. სწორედ ამ ფაქტორმა გადამაწყვეტინა პრობლემაზე ორიენტირებული სამოდელო გაკვეთილის ჩატარება IX კლასში თემაზე ,,უნდა დადებულიყო თუ არა გეორგიევსკის ტრაქტატი?!’’.

პრობლემაზე ორიენტირებული გაკვეთილი არ წარმოადგენს სიახლეს. არავინ დავობს იმაზე, რომ პედაგოგები კარგა ხანია, იყენებენ გაკვეთილის ამ ფორმატს; თანაც, ისტორიის გაკვეთილზე სიახლეს არ წარმოადგენს პრობლემის წამოჭრა და მისი გადაჭრის ალტერნატიული გზების ძიება. ეს ხომ მოსწავლეს უვითარებს არგუმენტირებული მსჯელობის უნარ-ჩვევებს. თუმცა, ასეთი ტიპის გაკვეთილი რომ დაგეგმო, ამის საშუალებას გაკვეთილის თემაც უნდა გაძლევდეს.

მსურს, გაგიზიაროთ პრობლემაზე ორიენტირებული სამოდელო გაკვეთილი ისტორიაში.  ,,დადებულიყო უნდა თუ არა გეორგიევსკის ტრაქტატი?!’’ – თემის შერჩევა გადამაწყვეტინა იმან, რომ ეს თემა დღესაც აქტიურია და იწვევს აზრთა სხვადასხვაობას. გაკვეთილზე გამოვიყენე ჩემ მიერ შექმნილი ელექტრონული რესურსი – POWER POINT და ასევე, გაკვეთილზევე, მოსწავლეთა მიერ მომზადებული რესურსები.

გაკვეთილის დასაწყისშივე დავსვი კითხვა – ,, უნდა დადებულიყო თუ არა გეორგიევსკის ტრაქტატი?!’’ რისთვისაც შევქმენი რესურსი ,,პოზიციების ხე’’. ხის ტოტზე მოსწავლეებს ფერადი ფურცლებით დამზადებული წითელი და ყვითელი ფოთლის ფორმატები მივამაგრებინე. წითელი ფურცლისაგან დამზადებული ფოთოლი ნიშნავდა დადებით პასუხს, ხოლო ყვითელი ფურცლისაგან დამზადებული ფოთლები – უარყოფითს. იგივე შეკითხვა მოსწავლეებს გაკვეთილის ბოლოსაც დავუსვი, რათა დამედგინა ხომ არ შეცვლილა მათი პოლიტიკური შეხედულებები გეორგიევსკის ტრაქტატის შესახებ.

გაკვეთილზევე ვნახეთ მოსწავლეთა მიერ მომზადებული 3-წუთიანი სიუჟეტი, რომელიც მოსწავლეებს დავალებად ჰქონდათ მიცემული.  სიუჟეტი იყო ერთგვარი კვლევა, თუ რას ფიქრობდა საზოგადოება გეორგიევსკის ტრაქტატის დადების აუცილებლობის შესახებ. ეს აქტივობა, ჩემი აზრით, მოსწავლეთა მოტივაციის ამაღლებასაც ითვალისწინებდა, რადგან გამოკითხვის პროცესი მოსწავლეებისთვის სახალისოცაა.

გაკვეთილის ძირითად ნაწილში მოსწავლეებს დავუსვი ფაქტობრივი შეკითხვები საკითხთან დაკავშირებით:

  1. ჰქონდა თუ არა ერეკლე II-ს რუსეთთან ურთიერთობის დამყარების მცდელობა უფრო ადრეც?
  2. როდის და სად დაიდო გერგიევსკის ტრაქტატი?
  3. დაასახელეთ პიროვნებები, რომლებიც ტრაქტატის დადებაში მონაწილეობდნენ;
  4. რა საშინაო და საგარეო პოლიტიკური ვითარება იყო საქართველოში ამ დროისთვის?
  5. წარმოადგენდა თუ არა აუცილებლობას ტრაქტატის დადება?

გაკვეთილის შემდეგი აქტივობა იყო წყაროზე მუშაობა, რომელიც ჯგუფური მუშაობის გამოყენებით განვახორციელე. ტექსტი ყველა ჯგუფისთვის იყო ერთნაირი, ოღონდ დავალებები ერთმანეთისაგან განსხვავდებოდა. I ჯგუფს – უნდა ამოეწერა ტრაქტატის ის პუნქტები, რომლებიც საზიანო იქნებოდა ქართული მხარისთვის; II ჯგუფს – რუსული მხარისთვის საზიანო პუნქტები უნდა ამოეწერა, III ჯგუფს – უნდა შეექმნა ახალი გეორგიევსკის ტრაქტატი (ოღონდ VXIII საუკუნეზე მორგებული). მოსწავლეებმა არაჩვეულებრივად გაართვეს თავი მიცემულ დავალებებს. განსაკუთრებით კრეატიული და ინოვაციური აღმოჩნდა მესამე ჯგუფის მიერ შექმნილი ახალი გეორგიევსკის ტრაქტატი.

ჯგუფური მუშაობის შემდეგ კლასს კვლავ შეკითხვებით მივმართე:

  1. გაიხსენეთ გაკვეთილიდან, რა მოლოდინები ჰქონდა ერეკლე II-ს?
  2. სინამდვილეში რა შედეგები მოჰყვა გეორგიევსკის ტრაქტატის დადებას?
  3. თქვენი აზრით, რაშია ტრაქტატის პირობების შეუსრულებლობის პრობლემა?
  4. რა ალტერნატიულ გზებს შესთვაზებდით ერეკლე II-ს?

მოსწავლეთა შეფასებისთვის ვიყენებდი უკუკავშირს, განმავითარებელ შეფასებას. ჯგუფური მუშაობის შემდეგ გამოვიყენე ურთიერთშეფასების მეთოდიც. გაკვეთილის ბოლოს კი, მოსწავლეები განმსაზღვრელი შეფასებით შევაფასე.

საშინაო დავალებაც თემიდან გამომდინარეობდა – შეაფასეთ ერეკლე II დადებითი და უარყოფითი არგუმენტებით.

ბოლოს შეიძლება ითქვას, რომ გაკვეთილზე განხორციელებული სახალისო და შემეცნებითი აქტივობები, მოსწავლეებს საკითხის გააზრებაში დაეხმარა; წამოიჭრა პრობლემა, მოძებნეს გადაჭრის გზები და,,რჩევები“ მისცეს ერეკლე II-ს. გაკვეთილზე განვითარებული უნარები, ვფიქრობ, მათ ცხოვრებაშიც გამოადგებათ.

გთავაზობთ აღნიშნული გაკვეთილის გეგმას.

 

გაკვეთილის გეგმა

მასწავლებლის სახელი გვარი, პირადი ნომერი: მაკა მამალაძე

საგანი: ისტორია

სწავლების საფეხური/კლასი: IX

მოსწავლეთა რაოდენობა: 30

გაკვეთილის თემა: უნდა დადებულიყო თუ არა გეორგიევსკის ტრაქტატი?

სამოდელო გაკვეთილის ტიპი: პრობლემაზე ორიენტირებული გაკვეთილი

გაკვეთილის მიზანი: მოსწავლეები იმსჯელებენ გეორგიევსკის ტრაქტატის დადების მნიშვნელობის შესახებ, შეაჯამებენ მიღებულ ცოდნას, გამოკვეთენ  ტრაქტატის დადებასთან დაკავშირებულ პრობლემასა და შეიმუშავებენ მისი გადაჭრის ალტერნატიულ გზებს. განუვითარდებათ ანალიზის, მსჯელობის, ალტერნატიული გზების ძიების  უნარ-ჩვევა.

გაკვეთილის ბოლოს მისაღწევი შედეგები:

ისტ.IX.5. მოსწავლეს შეუძლია გაანალიზოს საგარეო და საშინაო ფაქტორების გავლენა ქართული სახელმწიფოს წარმოშობასა და განვითარებაზე.

 

შედეგი თვალსაჩინოა, თუ მოსწავლე:

  • მსჯელობს კონკრეტულ საგარეო პოლიტიკურ ცვლილებებზე, რომლებმაც გავლენა მოახდინა ქართულ სახელმწიფოებრიობაზე;
  • აანალიზებს და ადარებს საგარეო ფაქტორების გავლენას ქვეყნის შიდა კონფლიქტებზე;

ისტ.IX.5. მოსწავლე მსჯელობს კონკრეტულ საგარეო პოლიტიკურ ცვლილებებზე, რომლებმაც გავლენა მოახდინა ქართულ სახელმწიფოებრიობაზე.

  • აანალიზებს საგარეო ფაქტორების გავლენას საშინაო ვითარებაზე;
  • აფასებს შექმნილ პოლიტიკურ ვითარებას;
  • მსჯელობს მის გამომწვევ მიზეზებზე;
  • გამოთქვამს საკუთარ მოსაზრებას პოლიტიკურ მანევრებზე.

 

N აქტივობის აღწერა გამოყენებული მეთოდ/ებ/ი კლასის ორგანიზების ფორმა/ფორმები სასწავლო რესურსები დრო (წთ) აქტივობის შედეგი
 

1

 

 

საორგანიზაციო საკითხების მოწესრიგება. მოთელვა-განწყობის შექმნისა და საშინაო დავალების შემოწმების  მიზნით. მოსწავლეები შეავსებენ ,,პოზიციების ხეს’’ – უნდა გაფორმებულიყო  თუ არა ეს ხელშეკრულება?

,,კი“ და  ,,არა“ პასუხებს, წარმოადგენენ ყვითელი და წითელი ფოთლებით, რომლებსაც მოსწავლეები პოზიციების ხეზე ამაგრებენ.

სსსმ მოსწავლეც შესაბამისად აფიქსირებს თავის პოზიციას.

 

მოსწავლეების შეფასებისთვის ვიყენებ წამახალისებელ კომენტარებს

 

 

ვერბალური ახსნა

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

საშინაო დავალების გამოკითხვა

 

მთელი კლასი

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

მთელი კლასი

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

სახელმძღვანელო, რვეული, კალამი, ყვითელი და წითელი და ფურცლები

 

2 წთ

 

მოსწავლეებს ეცოდინებათ გაკვეთილის მიზანი და შეფასების კრიტერიუმები.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

მოსწავლეები წამოადგენენ თავის პოზიციებს შეხედულებას გეორგიევსკის ტრაქტატის დადებასთან  დაკავშირებით.

2

 

 

 

მოსწავლეების მიერ მომზადებული სიუჟეტის ნახვა.

მოტივაციის ამაღლების მიზნით

მოსწავლეები წარმოადგენენ სიუჟეტს მათ მიერ  მომზადებული ვიდეოკოლაჟის გამოყენებით, გეორგიევსკის ტრაქტატთან დაკავშირებით

(დავალებად მიცემული ჰქონდათ – ჩაეწერათ, რას ფიქრობდნენ ტრაქტატის დადებასთან დაკავშირებით მათი თანატოლები და პედაგოგები).

 

 

მოსწავლეებს ვახალისებ  დადებითი კომენტარებით.

 

 

სიუჟეტის ნახვა მთელი კლასი ტელეფონი, ლეპტოპი, პროექტორი 5 წთ ·         აუმაღლდებათ მოტივაცია
3

 

 

 

კითხვების საშუალებით შევახსენებ მოსწავლეებს მნიშვნელოვან ფაქტებს გეორგიევსკის ტრაქტატთან დაკავშირებით.

1. გაიხსენეთ განვლილი მასალა, ჰქონდა თუ არა ერეკლე II-ს უფრო ადრე მცდელობა რუსეთთან ურთიერთობის დამყარებისა?

2.როდის და სად დაიდო გეორგიესვკის ტრაქტატი?

3.დაასახელეთ პიროვნებები, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს ტრაქტატის დადებაში.

4.რა საშინაო და საგარეო პოლიტიკური სიტუაცია იყო საქართველოში ამ დროისათვის?

5.წარმოადგენდა თუ არა აუცილებლობას ტრაქტატის დადება?

სსსმ მოსწავლე ეხმარება მოსწავლეებს რუკის შექმნაში.

 

კითხვა-პასუხის აქტივობა მთელი კლასი XVIII საუკუნის საქართველოს რუკა

 

 

მოსწავლეთა და მასწავლებელთა მიერ შექმნილი რესურსი.  დავჭერით და დავამზადეთ ცალ-ცალკე XVIII საუკუნეში საქართველოს არსებული სამეფოები და მოსაზღვრე  ტერიტორიები და გაკვეთილზე შევქმენით რუკა.

 

 

 

 

მასწავლებლის მიერ მომზადებული პრეზენტაცია

7 წთ. გაიხსენებენ XVIII საუკუნის საქართველოს საშინაო და საგარეო პოლიტიკურ სიტუაციას და იმსჯელებენ ტრაქტატის მნიშვნელობის შესახებ.
4

 

 

 

კლასს ვყოფ 3 ჯგუფად, ვახსენებ ჯგუფური მუშაობის წესებს და ვაძლევ დავალებას –   წყაროზე მუშაობა

,,გეორგიევსკის ტრაქტატი“. ტექსტი ყველა ჯგუფისთვის ერთი და იგივეა, ოღონდ დავალებები ექნებათ განსხვავებული.ვავალებ,

I ჯგუფი – ამოწერონ პუნქტები, რომლებიც სასარგებლო იქნებოდა ქართლ-კახეთის სამეფოსათვის;

II ჯგუფი – ამოწერონ პუნქტები, რომლებიც სასარგებლო იქნებოდა რუსეთისათვის;

III ჯგუფი –შექმნან ახალი გეორგიევსკის ტრაქტატი (ოღონდ XVIII საუკუნეზე მორგებული).

 

ჯგუფები წარმოადგენენ პრეზენტაციებს.

 

 

პრეზენტაციის შემდეგ ვიყენებ თვითშეფასებისა და ურთიერთშეფასების მეთოდს.

 

თვითშეფასების კითხვები –

1.როგორ მოგეწონა საკუთარი თავი ამ აქტივობაში?

2.ხარ თუ არა კრიტიკული საკუთარი თავის მიმართ. ახლა რომ ვიწყებდეთ ჯგუფურ მუშაობას რას შეცვლიდი?

 

კითხვები ურთიერთშეფასებისათვის:

1.      რომელ ჯგუფს გამოყოფდი განსაკუთრებით?

2.      რა მოგეწონა ამ ჯგუფის მუშაობაში?

3.      როგორ ფიქრობ, განსაკუთრებით რომელმა ჯგუფმა ვერ დააკმაყოფილა ჯგუფური მუშაობის პრინციპი?

4.      რას ურჩევდი მათ?

სსსმ მოსწავლეს გასაფერადებლად ვაძლევ გეორგიევსკის ტრაქტატის ფოტოს.

 

ჯგუფური მუშაობა ჯგუფები ტრაქტატის ტექსტი, თაბახის ფურცლები, კალამი, ფლიფჩარტი. 20 წთ. მოსწავლეებს განუვითარდებათ ტექსტზე მუშაობის, ინფორმაციის დახარისხების, ანალიზის, მსჯელობის, ალტერნატიული გზების ძიების უნარ-ჩვევა.
5. ჯგუფური მუშაობის შემდეგ კლასს ვუსვამ კითხვას-

1.გაიხსენეთ გაკვეთილიდან, რას ელოდებოდა ერეკლე II-ს ტრაქტატისგან?

2.სინამდვილეში რა შედეგები მოჰყვა გეორგიევსკის ტრაქტატის დადებას?

3.თქვენი აზრით, პრობლემა რაშია – როცა არ იქნა შესრულებული  ტრაქტატის პირობები?

4. რა ალტერნატიულ გზებს შესთავაზებდით ერეკლე II-ს?

 

 

კითხვა-პასუხის აქტივობა მთელი კლასი სახელმძღვანელო, ფლიფჩარტი, მარკერი 10 წთ. მოსწავლეებს განუვითარდებათ პრობლემის აღმოჩენისა და ალტერნატიული გზების ძიების უნარ-ჩვევა
6 საშინაო დავალება –

შეაფასეთ ერეკლე II  -ერთი დადებითი და ერთი უარყოფითი შეფასება.

      2 წთ. მოსწავლეებს განუვითარდებათ არგუმენტირებული მსჯელობის უნარ-ჩვევა.
7 შეფასება თვითშეფასების, ურთიერთშეფასების მეთოდი, განმავითარებელი და განმსაზღვრელი შეფასებები   შეფასების კრიტერიუმები 4 წთ.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

კომენტარები

comments